!~ ~!

| | | | | |


         
  |kobani| > :: .. .. :: > ()
 


() ϡ,ɡ,,


 

 

 

 
  #1  
2011-08-05, 06:41 PM Mrxaz
  Mrxaz
Mrxaz 
:: Nivskar ::
 




Mrxaz
: 7656 | : 7 Dilname

: Mrxaz


DILNAME 1

AZADÎ DI HELBESTÊN
CEGERXWÎN DE
Azad ber ku pdiviyeke civak be,
pdiviyeke kesayet ye, her kesek azad
serbest xwed dide, ca div ku azad j bij
jiyaneke xwes sad srn biborne, ji ber
v yek, em disopnin ku herdem li ser
dirjahiya drok ji kevn ve, kferat di
navbera kes civak, hzn bik yn
mezin, millet desthilatdaran, karker, cotar,
palevan koledaran de...t.d lidare. Îca
pirsgirka azadiy pirseke drokiye,
pdiviyeke kesayet, civak mirovat ye, di
her gav dem de. ... Dmahk Rpel:7
NIVÎSANDINA ROMANÊ NE QONAXEKE
PÊSKETIYE JI NIVÎSANDINA ÇÎROKÊ RE.
EZ BI ÇAVEKÎ RÊZDARIYÊ LI XEBATKARÊN
ROJ TV DINÊRIM.
Xursd Mrzeng
axursidmirzengi@free.fr
( Pars - Frensa )
8
4-8-2011
Nivskar kurd Salih Demcer di sala (1972) an de li gund Sran; herma
Kobaniy; Sriy ji dayik bye, xwendina xwe ye destpkn navend li
gund Sran xwendiye, lse j li bajar Koban stendiye, ji ber nrn abor
yn dijwar nikarib xwendina xwe ye bilind di dema- ... Dmahk Rpel: 19
ÇIIMA JII HEV DÛR?
Kes v rewsa zaneyn kurd naecibne. Zde ji hev
dr in. Ji bona zanayan nvzanayan. Rabuye h di
xortaniya xwe de ketiye govend, dismal di dest de
ketiye ser dlan. Stirann xelk j ditirse, w bi
meqam gotine. Di ji xelk re digot: Metirsin, em li vir
in Êd bes e, xwe ji dlan re hazir bikin. Kitb di
bin eng de, dersa gedeyn gund didan. Ji wan
re digot: Li ezmanan filan filan strik heye. Bav
baprn me, bi kurd nav bi strikn r ezmanan ve
danne.Gelavj, Perwn, Nah Sat, ar strik li ruy
ezman, nav Kurd. ... Dmahk Rpel: 23
Xiyas Hisn
dillehii@yahoo.com
( Koban - Sriya )
WÊJEYA KÛRÎ
Wjeya Kr bi rengek drok dihte rzkirin bal
serdemn kilask njen. Wjeya Kr ya kilask
teqaldn gelr bi pirenspn ol flosof yn Bdzm
Konfoszm Tawzm girdan. Bijareyek rewsenbr nr
serdest gewd kilask y wjey psxist ew j ji demn
psn ta dawya torina Çoson ya desthilatdar di 1910an
de. Wan bi tpn Çn dinivsand. Tpn Kr, Hangul, di
sala 1446an de hat pskskirin, l pejirandinek berfereh
wek zimanek wjey wernegirt ta sedsala 20an. Derfeta
gihistina Hangul bal hem tebeqeyan hist ku bingeha
civakya wjeya Kr di- ... Dmahk Rpel: 18
GOMIIK
Enwer Karahan
enwerkarahan@hotmail.com
( Swd)
Tam seet nveke w qediya ku ew li ser
qoltixa xwe rnistib.
B mexsed. B raman. Hewante. Ji niska
ve li xwe hay b rab ser xwe, l nizanb
d i bike. Çav w li w pakta cixareyan
ku li ser masey b ket. Ji pakta Camel
rahist cixareyek ber xwe da ber
pencerey. Cam li hlek xist. Cixareya
xwe vxist li deng ku ji derve dihat
guhdar kir. Ji xnd deng xusiniya baran
tu deng nedihat. Dinya sehal b. B deng
b. Du gulp ji cixareya xwe kisandin, pas ji
qat heystan li jr nr. Gava dilopn
barana ku li- ... Dmahk Rpel: 10
HEVPEYVÎNEK LI GEL
NIVÎSKAR
SALIH DEMÎCER
DÎROKA HACKERIYÊ Û HACKERÊN NAVDAR
Occo Mahabad
occo74@hotmail.com
Bernamegeh | Dergeha Bernameyên bi kurdî
( Wan - Turkiya )
Hacker' awa dest p kir?
( Lkoln )
Mehmd Badil
mbadili3@hotmail.com
( Hesek - Sriya )
HACKERÊN TELEFONAN Sal:1878
Sirketeke telefon heb, nav v sirket Bell Telephone b. Du ciwann
jhat diketin xetn telefonan p bpere, beles xeber didan. W dem ev
kar Hackeriy wek scek nedihat dtin, tistek- ... Dmahk Rpel: 11
Hijmar : 8 DILNAME 4-8-2011
2
ÊLA MIN
Henf Ysuf
hanifyoussef@hotmail.com
( Laydin - Holenda )
Heger ez jarbm, bi dest
we b
ger istxwarbm, bi dest
we b
weha li min b erxa
felek
ez her bjim ewin fln
we
ten bi min ra, ten bi min
ra
ji lew ra dibm:
hn ji lek ez ji lek.
ji zikmak da dl me yeke
l ziman we qet ne y
mine
dl mine her ji ber we bten
bi ten maye, ji ber w
yek
ez li hlek hn li hlek
hn ji lek ez ji lek.
Êla we j-we ye , ji yd
wek we
la mi b- ten maye li
hlek
ger mi j-we dba hezkirinek
xwes
HER KESEK
Ehmed Xan
(1650 - 1707)
Zahid xelwet-nisn pabend girdar xwe ye1
Tacir riħlet-guzn derbend dnar xwe ye2
Asiq dilber-ħebn dildar ddar xwe ye
Da bizan her kesek b subhe xemxwar xwe ye3
B 3emel tu j kes meke hv 3eta himmet
B xered naksitin qet kes ji bo kes zeħmet
Kes nehin qet hilgirit bar te ew b ucret
Ger i 3sa bit ew fikira ker bar xwe ye
Hosiyar be da nek 3umir xwey ħasil telef
Lew ku nadit fade mal, genc ewlad xelef
Maceray Xidir dwar yetm bye selef4
V zeman her kesek mi3mar dwar xwe ye
Ca nezer d tu bi pla ku we waqi3bit sewas
5
Ger nebtin iltfat mewcey debir me3as
6
Çend rimbaz di faris naditin can belas
7
Sa3eta serbaz hv w ji serdar xwe ye8
Xanya dai3 meke weqt xwe ey nadan 3ebes9!
B teleb nab ji 3isq behremend ey bulhewes10
Sani3 mutleq ku nne iħtiyacek w bi kes11
Lutif iħsan ji ew der ħeq telebkar xwe ye12!
* Jder: Ji danhevn 3ebdil-Reħman Kurim ( 3evd )
1-pabend girdar: girday hewes. 2- guzn: hilbijart,
derbend: li hviya 3- subhe: guman 4- selef: tistek y 5-
waqi3bit sewas: bye ceng 6- iltfat: guhdan 7- faris: siwar
8- serbaz: ceng / lesker 9- Xanya: ey Xan, dai3: wenda,
nadan: nezan, 3ebes: bi bsd 10- bulhewes: xwed
derd/girdar 11- Sani3 mutleq: Afirner bsnor / Yezdan.
12- iħsan: xudannas / perestin.
bi zerkik av ra nan
slek
min bi gota tij deng xwe
em tev bi hev ra gis ji
lek.
we her ez kirim sazbendek
ha
ku bibim xudy saz
tlek
tev hn zanin ne
sazbendim ez
ne j gavanek ji yn lek
l ger bi sazim saza mine
ew
j her tim wer deng
helbestan
yn ji esq ra wek
berdlek
helbestn as yn ked
nabin
ne b- dar zor, ne b- zr
zve
yn hostekarn weha
flek.
We dunya li min, her kire
tofan
tofan ku hn, btir ji y
nh
hn bi gemne, ziman bi
hingiv
ch didin kesn li gor
mlek
lew gem ya we, ya
nandoza ye
ch xwe t da, tucar
nabnim
ch mine her, ada evn
l- derya evn li ser plek
ji lewra dsa d dibjim
hn ji lek ez ji lek .
Hijmar : 8 DILNAME 4-8-2011
3
ENSTÎTUYA KURDÎ LI PARÎSÊ
Di Sibata 1983 an de hatiye damezirandin. Serok
w y hilbijart ji sala 1996 an de Dr. Kendal Nezan
e ku li Firansay fzyazanek newew ye pisporek
navdar e di war Kurdnasy de, birvebir
tilivizyona Kurd1 ye. Dr. Nezan di sala 1975 an de
Civaka Firansa-Kurdistan damezirandiye, ku
rewsenbrn pseng wek Jan Pol Sartir tde hebn.
Ensttuya Kurd saziyeke serbixwe ne siyas ne
ol ye. Ew rewsenbr hunermendn Kurd yn ji her
aly tev Rojavayyn pispor li ser lkolnn Kurd
dihewne.
Armancn w ev in: Parastina nasna civaka Kurd
bi ziman xwe droka xwe kelepra anda xwe,
besdariya di tevlbna Kurdn kobern bal
Ewropa di civakn wan de ji bo Kurdan and
welat rewsa niha ya wan bi raya gist bidin nasn.
Ev saz li ser dest end rewsenbr hunermendn
Kurd hatiye destpkirin wek: Snemager Yilmaz
Guney helbestvan Cegerxwn Hejar Mukriyan
zimanzan Tewfq Wehb pirofesor Qenat Kurdo
nivskar Hac Cind Nriddn Zaza wneks
Remz Rasa ... hd.
Ev saz pistgiriy ji gelek rewsenbrn Rojavay
distne, ji nivskar hunermend siyasiyan,
wergirn Xelata Nobel rojhilatnas xwed
saziyn cr bi cr. Ji wexta damezirandin ta niha
Enstty ji bo pirojeyn xwe sd ji alkariya gist ya
huk**** Firens girtiye, her wiha ji saziyn cih j
girtiye, wek CCFD Fondation France-Liberts
Mdecins du Monde.
Dawiy, ji ber bandora xurt ya Enstty li ser ast
Ewrupay, Yektya Ewrupa tev gelek saziyn ferm
yn Ewropay alkar dan w.
tu
fermandar ya Silhedn
desana Xan y
evna Mel y
hebest Feq y
serhildana Sx
kitb Sed
klam Sakiro y
deng Sivan
tu
serbixwe y
wekhev y
komel y
komar y
sazuman y
lijne yan
karsaz y
dsa id ez ezim
ti bersivam neda
azad pisiri
xwe kerkir
wek bka bixl
li men zn nr
Xan got ye: mehra te
hemyet e
bi mi j
tu
kram a Xweda y
naguhirim te bi tu away
ey yezdan Mezin
em ji te azad dixwazin
rih can xwe fida kin
gulistan ava kin
kesk sor zer ges kin
dil gel xwe p xes kin
gaz rih Mel kin
Feq Xan j pk kin
Bedirxanan Berzanyan
Berzenc Qazyan
Bila bi rih dest biirpn in
azad y serbixnin
w wext
bila dil min ji singa min bifir
rih ji can min b pirr..
Wan: 27 - 03 - 2007
AZADÎ
Span
sipani65@hotmail.com
( Wan - Turkiya )
Îro ez ne ezim
gund k nexwenda me
pirsyar im ji zana y xwe
ye azad? zana
na dib. Pirse ji azad y?
bila ew bersv de
azad tu y?
maldar y
ya ban y zozan
bir pez ker y beran
hespe kumeyt kihel kapres
tu koska bilind
sera Axay Mamed
trampela Jaguar
tu
vexwarina ava sar
xarina keledos pvaz
sv hinar nane los
zava y dest bihene y
bka ser bi xl
pista ya ye Qaf
nagihjme te t el
zumrt enka y
teyr smir, baz
kewa gozel
kebotk qaqlbaz
tu
Rostem Zal
Herkl Yewnan
xewn yan xeyal
mers al welat
ji xwe welat bi te al welat
tu
yara ev res
biry belek
por xeleq
simbla qeytan
tembol ya xortan
Hijmar : 8 DILNAME 4-8-2011
DAXUYANÎ JI KOMÎTA
AMEDEKA R
YA MIHRECANA
HELBESTA KURDÎ YA 16
LII SÛRIIYÊ
Di v rewsa awarte de ku welat me Sriya
t re derbas dibe, tevgera gelr ber bi
azad dadiya civak de gavin bi cos davje,
di v pvajoy de gel me j hewl dide
alakiyn asityane saristan berdewam
dike, ji bo bi destxistina maf xwe y netew
y demoqrat di arewa dewletek sarewar
(sivl) demoqrat fireregez de. ku
ciyawaziy bi hem sweyn xwe qedexe
bike li ser bingeh erk mafan wekheviy
di navbera welatiyan de pk bne.
Li ber v dmena siyas, di 22/7/2011.z
komta amedekar ya mihrecana helbesta
kurd li Sriy, civnek kir t de geftgo li
ser kar bar mehrecana 16 an kir, wisa j
civn rawestiya li ser rewsa ku mihrecana 15
an t re derbas b helkutana ku ji hla
asaysan ve li ser b di encam de du
helbestvan xwediy mal hatibn girtin.
Pist geftgoy civn gihiste van biryarn
jrn:
1/ Bi navkirina sazdemn mihrecana helbest
bi nav Mihrecana Azadiya Ziman Kurd.
2/ Lidarxistina mihrecan di dema wy
naskir de di dawiya meha rya ps de.
3/ Mihrecana azadiy eskere vekir ye ,
vexwendin gist ye bo hem helbestvanan,
helbest t de nayn nirixandin hem
helbestvann besdar d helbesta xwe
bixwnin.
4/ Xelata rzgirtin ten, d di mihrecan de
b nsankirin.
Gel helbestvann hja, dost birayn delal,
hn dikarin helbestn xwe dest bi dest
bigihnin yan j li ser E-mail a mihrecan
bisnin: mehrecanahelbeste@gmail.com
Bi hev re Ji bo serkeftina Mihrecana
Azadiya Ziman Kurd
Komta Amedekar ya Mihrecan
22/7/2011.z
ROLA JIINÊ
Xell Misto
zarakobani@hotmail.com
( Koban - Sriya )
Di civaka gel kurd de, jin roleke
girng dibe dilze, ji despka
droka gel kurd de, jin li klka mr
berpirsiyariya civak dikir, jin di
pal, cot dikir, dengbj b, di ser
ceng, jin rberiya mal, malbat,
l wek mr dikir. Ev
dewlemendiyeke mezine di rola jin
de.
Roja ro jina kurd rola w berferetir
bye, ew xwe dibne xwedan name
armanc, dixweze heja xwe berede
mofirkn asoyn jiyan, jiyana
zanist, and, abor, huner, siyas.
Ew diwxaze xew pskse wek mr
di rpeln jiyan de bi reng xwey
tayebet.
L ku hinek kes jin b rol dibnin,
ew sedema vedigere anda herma
me.
Jina kurd karib di demeke nzk de
hinek kelemn civak ji ps xwe
rakirirana, l xebata jin berdewame,
ew roj bi roj azadiya xwe berhimz
dike.
Ji mr t xwestin ku ew j alkar be
bi jin re, ta ku karibe btir rola xwe
bilze di civak de, pist guhertinn li
dunyay, jina kurd xwe di hindir wan
guhertinan de dibne wan pswaz
dike pre hevgirtin dike.
T xwestin ji rxistin encmann
ronakbr mirovane dase xwe bibe di
war maf jin de, ew yekem
berpirsiyarin di v war de.
Ez bawerim w jina kurd di demeke
nzk de bibe xwedan rol di civaka
me de.
4
MARIE YANAKA
SAHA
ÇELENGIYA
YABANÊ YA
SAL 2011 YE
Di meha Nsan bor de
Marie Yanaka wek saha
elengiya welat Yaban ji bo
sal (2011) hate hilbijartin.
Li zanngeha Keio bes
Mafnasiy dixwne.
Di amedekirina ay de
pispore keek zreke.
Ji xwendin nerna filman
hezdike.
Di ziman Ingilz de zor berze.
Pist zanngeh dixwaze bibe
psksvaneke tilivizyon.
Temen w 21 salin.
Dirjiya w 165 cm.
Giraniya w 50 kg.
Sng 83 cm.
Kemer 58 cm.
Hijmar : 8 DILNAME 4-8-2011
5
8- Rs: Rs kunrn pir bi sin krin.
Derman wan hebn kul/ilthab ne
ku tev li vezeln yan rn/don
pembo dikin li rs dixin ta rihet bibe.
9- Xura sivik: Soda dixin nav av
las xwe p dison, bi mezin ya
hkek ji soda dixin nav satilek av,
pist se'etek d sustin, gerege
mirov xwe bi av a pak biso.
10- Êsa Çavan: Heger av sor bibe
kulbibe gihay beybn/baben
dikelnin bi pvana dilopek dixin w
av, i gemar di kaniyn av de hebe
ta sibeh derdixne, l bel av hinek
disewite.
11- Vedana Dpisk: Gihayek heye j
re dibjin: Bstan pozan, creyek ji
reyhanane di havn de derdikeve,
pist dikutin li sna vedan dikin.
HIN DERMANÊN TAYBET
1- Seb: (bi Ingilz: alum) kevirek wek
xw b renge, ji bo birnan bicivilne
hev dihte bikarann.
2- Azwa: Me'idenek/kanek wek
nihase, ji bo rsan dermanek pir xurte,
niha pir nahte bikarann, dixin nav sr
kunran p digerisnin/daxdidin.
3- Bantov/batov: Gihayeke li ol
derdikeve guln w zerin, pez p
nexwes dikevin erm wan belek
dibe. Ciyn werim p daxdidin yan
dibe lebxe.
4- Gost sor: Dema reh xwn di
hundur erim de diteqin, gost sor
dikutin l dixin, -
... Dmahk Rpel: 6
Li ser ziman:
Mihana Cimo
( Sran - Sriya )
Mihana Cimo cebaryek / hestvegireke ji
gund Sran li herma Koban ye, di
derdora sala 1925 an de ji dayik bye. Ev b
50 sal btir kar cebirandi li mala xwe
dike hj nerawestiyaye.
Destpk ji dayika xwe hnbye, psiy
eger nig berxikek yan karek yan
mirskek disikest w dicebirand, ta niha j
ajelan ji w re dihnin bo cebirandin. Pas
kar xwe li ser mirovan mesand. Niha j,
qzek w bi nav Sebah v kar li mala xwe
berdewam dike.
Kes mna w nizane, ne li Sran ne li
Kobaniy. Mihan kar prikiy ji bo jinn
ducan/avis dikir. L niha mezin bye d
nikare bar priky hilgire.
Wek t dtin ew pir-kar b. "Pr her kar
dikir", kur w, Mihemed Remmo, dibje "
Rojek em hatin me dt Pr nig yek
irandiye dirtiye j, xuyadikir ku mna
operasyonek j re kirib!!".
Ji ber de Mihan ev kar bi xra xwe dikir,
ango b pere dikir, ji xwe bav zarokn w
j ji v tist raz b.
NEXWESÎ Û DERMANKIRIN
1- Sikestina hestiyn destan
nigan: Pir s ji ber sikestin
peydadibe, bi taybet dema
cebirandin. Bi pisporiya xwe
Mihan hestiyn sikest dixe c
weha weku ber dicebirne, di vir de
cebarek/bendek ji ard hk li ser
paek dirj raxist bikartne, digel
end darikan ku li hawr destan nig
digerne. Li gor kesn ciwan 15 roj
giringin li gor kesn salyar 20-30
rojin ta hest bi hev bigire.
2- Sikestina bazin ust:
Cebirandina v hestiy ne mna ya
dest nigan e, sna darikan yek ji
pere yn hesin pehin datnin ser
dera sikestin yaxak bi dirjkay
li ser disiddnin.
3- Jicderketina hestyan: Dema
hest ji c y xwe derdikevin bi
awayek taybet Mihan wan
vedigerne c yn wan. Pas
yaxe/lezqek li ser werdigire.
4- Ês hestiyan: Dema hest yan
navbera wan, yan j mivikn pist
disin, girnge ciy s bi ava germ
pakbibe dv re benst daran
(mezdek) di avek germ de bihte
pehinkirin, li gor c y s, li ser
paek ji pembo bihte dann, pas
li ser hest bihte raxistin yaxak
l dixin. Pist du-s rojan gerege
bihte rakirin, dubare bibe ta s
wenda dibe.
5- Kevirn gurik: Ji bo w poikn
misir/garis digel bextenz bi hev
re dikelnin ava w disefnin w
av li xurn vedixun, car i di ks
mz de hebe diso.
6- Sersikestin: Ber ku ser disikest
xwndib, sekir ay bi ser birn
a ser de werdikirin, xwn bi v
away hiskdib.
7- Kunr/kwnr: Piraniya kunran
sern wan zerdibin kok n wan
qalind in. 'Elor/lebxe j re dermane.
Ev 'elor ji hevr dibe yan ji gihay
bantof/batov. Dema v li kunran
dikin ew derdibin ew km gemar
ji wan derdikeve pakdibin, ta sar
rojan dadikevin rihet dibin.
JI PÎSEYÊN KURDA N
CEBIRANDINA
HESTIYAN
Hijmar : 8 DILNAME 4-8-2011
6
MIN SOP
AJOT..
Dilawer Zeng
dilawerzengi@nefel.com
( Sam - Sriya )
Li welat roj
Li delava derya sip,
Li welatek kust,
Li iyay gurand,
Li dest nehln
darvekir,
Li ser hilma xwna
kizir,
Min sopa xewna xwe
ajot
Li rojhilat,
Heyva arde me..
Rvingn riya
birndar..
Ez pnivs qetek
nan.
Di dil sev de,
Di cegera asman de,
Di rkn herifand de,
Bi gavn xwey
razay,
Li ber dwarek b
guh,
Min pnivsa xwe
siyar kir.
Kerwanek ji stran,
Neynika xewnn min
sikandin.
Çkn ramann min
firandin.
Sopa xwn
gerandin.
Li ber seqema
hewesa min,
fenera dil xwe
vxistin.
Li ber pencera
demn min,
Bndera demn xwe
grandin.
Li ser baskn
xewnn min,
Hviyn xwe
veirandin.
Li ber desta
ramann min,
Dehl zeviyn xwe
snkirin.
Li ber germbna
dev birnn min,
Termn hsrn xwe
ziwa kirin.
Li ber saza ahnn
xwna min,
Peyala mey
gerandin.
Û li ber ingna
peyalan,
Min sop ajot
Di gernoka
misextiy,
Di sevnn qetiyay,
Di awza awarey,
Li iyay
gerdenazad,
Ji girbend laln
zinger by,
Kewnr bi azat
azad bn
Bi qebqebeke n,..
Bi dilek aza..
Bilra xwe saz kirin..
Û bixwe re..
Mizgniya makirina
heyv ann..
Sam /1/5/2011
Di av seva kor de,
Bi xewnn pay,
Dilbijandina pnivs,
Talankirim..
Wrankirim..
L, min sop ajot
Ez pnivsa xwe,
Bi refn kul derdan,
Bi xistexista pnivs
kirtekirta nan tis,
Bi gavn birndar,
Bi zimanek b giyan,
Ji saln b demsal,
Darbesta demn
beravt,
Li miln miriyan bar
kirin ..
Min sop ajot
Sev roj li me bn
hlan..
Di quncikn kit kita
erx,
Movikn dem
digurnin..
Li desta Mrdn,
Li ber dmn gula
berberoj,
Pencn roj yn
qemir,
Li ber ska b ken,
Agir sar westiyay,
Çemn dl giriftar,
Li desta leylan
awze,
Bi plava xewnn
pnivsa xwe,
Min sop ajot
Homann xrnexwaz,
Di qoq kewnr de,
Hlnek belavkirin.
Di gerneka avan de,
JI PÎSEYÊN KURDAN
CEBIRANDINA HESTIYAN
... Dmahk:
-ji bo w xwn belavbike, ta roja din.
5- Rn/don pembo yan Vezeln (Vazln): Ji bo
terikandina erim wek melhem bikartnin. Û
bo sa gewriy kuxika giran dema sng
(pisik) dihte girtin hilim giran die t, ku
mirov dema ber razan wek libek dixe nav
desmalek pir tenik bik, dadiqurtne av
bi ser de vedixwe.
6- Pvaz: Ji bo s/zekem/serm ye, ku
dibirjin pas sota hr xw p werdikin
dixun ta s rihet bibe. Û ji bo kunran j dibirjin
dikutin li ser kunr dixin paek l
girdidin.
7- My Bizinan: Dema birn zde ps dibe yan
xwn di derek kr de teqya be, v my tev
hinek rn xw dixin tawek diqewirnin
pas dixin nav paek sna s digerisnin
taw xwn ji dor birn belav bike.
8- Hevr bi Xw: Werimandin dadixne, ji
var ta sibeh. Hevr li ciy s digerisnin ta
roja din.
9- Dawa/Dv pez: Ji bo nexwesiya dsk a
movikn pist ye. Ku tev li xurman dikin
dikutin li pist dixin girdidin ta end rojan
mirov li ser zik xwe paldide.
10- Sehim: ( bi Ingilz: Grease) bo kunrn di
bin erim de ye, ew kunrn ku dernabin.
Sehim ldikin ta derbibe rihet bibe.
Hijmar : 8 DILNAME 4-8-2011
7
AZADÎ DI HELBESTÊN
CEGERXWÎN DE
... Dmahk:
Ew kferata ku ji kevn de her car
lidardiket, btir di navbera millet
desthilatdariy de b, wateya azadiy
di w dem de dihat nirxandin ku
kesan ji zor zordestiya desthilatdaran
biparzin.
Gelek sores serhildann mezin di v
war de ji bo azadiy lidarketin, di rya
wan soresan re gelek millet serfiraz
serbest bn.
Gelek welatn sarewer, gavin bas
bikrhat di v war de bi pk ann, pist
re yase destr bendin saristan
dann di rya wan yaseyan re
desthilata y Hakim li ser millet bi bend
best kirin, mafn siyas, civak, abor
rewsenbr parastin, ku y desthiladar
(Hakim) nema dikare zordestiy li
millet xwe bike, nema dikare bi
stbariya xwe ranebe yan kar xwe li
pas bixne.
Ji nav koma milletan, ro millet kurd
hna ji bhna azadiy bpare, kurd
(xak milet) ji sala 1916 an de li gor
hevbendiya Saykes Bko hatin
parekirin, nuha di bin desthilata ar
dewletan ( dewleta Tirk, Îran, Iraq
Sr ) de dijn, kurd di hindir van
dewletan de - ji bil basr kurdistan
ku nuha ji end salan ve serfiraz dijn -
ji hem mafn xwe bparin, maf
netew (arens), siyas, civak, abor
rewsenbr, tevku millet kurd rojek
ji rojan kar xebata xwe li pas
nexistiye, bi dehan rapern
serhildann mezin dij rjmn wan
dewletan lidarxistiye, l mixabin-
-herdem dib qurbana berjewendiyn
dewletn mezin.
Seyday Cegerxwn di derbar
pirsgirka azadiy de, dest danye ser
gelek s nexwsiyn ku millet kurd p
disiya ku ta niha j p dise, di v war
de bi brwer xwe nzk gelek kseyn
ku bne sedemn bparbna millet
kurd ji azadiy, ew s kseyn ku ta
niha histiye milet kurd bindest bimne.
Hema yek ji va s nexwesiyan,
girdann ku di navbera hinek
sergirann kurd dijminan de dibn
berav dike, ca r dide ber wan ku guh
li dijmin nekin mal pern xwe ji bo
serbestiya milet xwe xerc bikin, dide
xuyakirin ku ta millet kurd rizgar bibe
div her yek ji aly xwe ve, mal can
xwe j re bike gor:
Ey sergiran kurdan , bin dest dl e
kurd tev;
Giriy me t li ser we , xew bo me
nne her sev.
Wel-lah pir ecb e hon v mal dikin
kom;
B tac b sera ne , ji bo dijmin didin
hev.
Mal xwe tev bela kin , ji bo
serbestiya kurd;
Xwna xwe tev birje , ji bin destan tu
derkev. (1)
Mirov bi xweristiya xwe ji kolety
heznake, millet kurd bi xwe ji kolet
bindestiy heznekiriye, dixwaze herdem
serbilind bij, ji bo v yek, Cegerxwn
deng li welat dike ku kurd tevde li karin
xebata wan berdewame, tu car
naxwazin ku wek ber bijn:
Em hem yekdest bira ne , d kurd
nav sitem
Serbilind d em bijn tev sah gavan
dem bi dem
Ger nejn em tev wek hev ser xwe naj
ev welat
Reng kevnare me nav , me div jn
felat. (2)
B guman rya serbestiy dijware,
Seyday Cegerxwn helbestek xwe wilo
bi nav kiriye, serbestiy mna sarek li
jora iy dibne, ew iyay ha pirr-
-bilinde, tev bi dar kelem sikrin, li
hawr zinar, teba, piling srin, li jra
w iyay, kortal newalin, ango bindest,
dl kolet ye. Dide xuyakirin bo kes ku
bixwaze li sar azadiy rn div
xurtemr gernas wrek be, wek
karker cotkarn ku ji dil can dane ser
v ry, l kesn qelsemr tirsok her
ew dl bindest bimnin, destnsan dike
ku karwan xebat bo azadiy bi r
ketiye, ca i j re gereke? mran,
hevkar, yekt hisyar ji herdu tuxman
"jin mr" div bi hev re bi ps ve herin
b tirs ser dijmin bikin:
Li jor iy sar serbest, azad, bihist
Korta bindest, newal dl, kolet li jr
Kerwan; kerwan jn evn, kerwan
xebat
Dane ser v r; karker cotkar bi das
bi br
Tirsonek berjr, pas de direvin, kortala
dl
Gernas serbilind, cih xwe digrin, li jor
bajr
Bi mran her bi ps de b tirs, ev e riya
me
Dest hev bigrin, wek xusk bira, i jin
i mr. (3)
Cegerxwn bi hrseke tund bilind,
doza dostan biratiy dike taku li
rojhilat bi c b, dide beravkirin ku dema
bindestiy ye, ev dem dema
serbestiy ye, ca taku xelkn rojhilat bi
dilsad dilxwes b qr gir, b hebs
zindan, b zor sitem bindest bijn,
div ku ala dostan biratiy lidarkeve
tev ji bo v yek bixebitin:
Em ji xew rabn welatim ez bi qurbanim
bese
Tev de rabn rojhilatim sebr samanim
bese
Ev dema serbest ye, bindest d
nema
Sad dilxos bilind bim, hebs
zindanim bese
Em hem dost bira bin da bib bax
buhist
Min ji nv bax cihan bax bustanim
bese. (4)
... Dmahk Rpel: 8
Hijmar : 8 DILNAME 4-8-2011
8
Xistin destn me tev rjm dar
Bne weke hev serbest em dijn
Tev piroltar, bij Sitaln. (7)
Millet kurd navdar serbilind
efraze, tu car ser xwe ji dijmin re
danexistiye, l mixabin ji sed salan ve
bindeste, dij v bindestiy herdem
dixebite, dehn serhildanan dij neyar
dijminan lidarxistiye, ev millet navdar
azadxwaz, b guman di qeyd bendan
de ranaz, Cegerxwn ev tist ha tekez
dike ku milet kurd; gernas drsim,
agir, barzan soran, azad
serbestiy dixwaze, ew psketina ku
di v war de li chan bye ji me re
pist ronah ye:
Em kurdin, kurdn navdar ser bilind
efrazin
Xewa me nay li newal kr diqeyd
bendan ranazin
Azad serbest berxwedar li cihan
tev
Psketne, ev ji me re her her
daxwazin
Gernas drsim agr barzan
sordasin em
Bermay: - Mad, Sobar hemxak
Qewqazin
Qareman milet kurd tev karker
cotarin
Dijmin koledar dost hevaln
azadxwazin. (8)
Ds di v war de:
kurdin serbilindin, naxwazin bindest
em azadxwazin, divn tim serbest
d em hestan
nne rawestan
xencer bi destan
divn Kurdistan. (9)
L bi i reng em welat ji bin dest
dijmin rizgar bikin, serbest azadiya
xwe bi c bnin..? Seyday Cegerxwn v
yek di rya rz rzan, yektiya millet,
xwendin, hisyar ser ceng de dibne:
Kurdistana me ye, l bindest dijmin
Bi roz rzan, div ko em derxin
Êrse rs
Ey gel kurdan
Div em bigrin
Bi zor Kurdisatn. (10)
Milet bib yek dest bavjin ek
Bibim ser dijmin rsn mezin
Em wan bi dizin wek pez bizin
Wan r nezana bixin zindana
Leskerim bazim azadxwazim. (11)
Di bihevgirdana navbera azad
xwendin de, dide beravkirin ku xwendin
rya rast dirust nsan mirov dike, di
rya xwendin re mirov xwe y himber
xwe j nas dike, av mirov li ser gelek
tistan vedike, xwendin rya azadiy dide
ber mirov:
Kes r san we nad
We j nav azad
Serbest nabin li din
Ko zor nedin xwendin. (12)
Seyday Cegerxwn millet kurd di
herm de dost biray milletn dtir
dibne, miletan dijmin hev nabne, bel
dinere ku milet tev azadxwazin tev dij
zordest bindestiy dixebitin:
Kurd Ereb bira ne em tev azad
xwazin
milet div serbest, li her der dibazin.
(13)
Ev jiyana xwes srn ku her tist l
hatiye afirandin taku mirov tde jiyaneke
xwes, lihevhat bikrhat dr sitem
zor, dr ldan kustin, dr birbn
hejariy, dr hem coreyn bindest
zordestiy bij bi bike, l mixabin
kesn xwnmij, sovnist, fasist koledar
nahlin ku mirov wek hev bijn, nahlin
wekhev bi pk b, nahlin millet serbest
azad bijn. ... Dmahk Rpel: 9
AZADÎ DI HELBESTÊN
CEGERXWÎN DE
... Dmahk:
Nezan nexwendin ji nexwesiyn
pirr giranin, rjeyek berfireh ji ke
xortn kurd ta niha j nexwendene,
lewra ew nexwendin nezaniya
berfireh yek ji sedemn ku histiye
milet kurd ji azad serfirazy bpar
bimne, Seyday Cegerxwn j serbest
xurtbn di xwendin de dibne, ca
r dide ber millet ku bixwne taku bi
xurt bigih doza xwe ji bin destan
azad serbest bibe:
Bixwne da tu serbest b, bi xurt bigh
doza xwe
Binr her tist li dinya y wek cenga
Filestn e. (5)
Cegerxwn ji bo azadiya millet kurd li
komela mafn mirovan, dike gaz
qrn ku her millet bne xwed maf,
ten millet kurd bindest persan ma
ye, tu kes di hawar gazya w de
nay, ca doza psrewiy li jin mrn
kurd dike ku tev bibin psrew
bixebitin, heger hinek bne kustin w
nifsn li pey wan serbest azad bibin:
Komela heqq mirovan, heqq her kes
daye wan
Deng kurd kes nabihiz sed hewar
sed eman
L ji bo em karibin v tist pkbnin bi
lez
Mr jin tev pkve rabin reng sr
pehlewan
Ger hin em bne kustin d w
serbest bibin
W bimnin ta ebed her dem ji bo me
ev nsan. (6)
Seyday Cegerxwn, bi sergul
evndar seyday azadiy b, lewra
soresa azadiy ya ku li ser dest
karker cotkar palevann Sovyet bi
pk hat, azadiya hem karker
cotkarn chan tde didt, pista xwe
p girdida, pesn w pesn serok
w dida, gelek hv j li ser ava dikir:
Azadperest hem bne yek
Me ling dan ser kumbeda felek
Sewra me ya xurt v ser xwndar
Hijmar : 8 DILNAME 4-8-2011
9
AZADÎ DI HELBESTÊN
CEGERXWÎN DE
... Dmahk:
Di v war de, Cegerxwn doza
azadiya mirovan di chan tev de dike,
doz dike ku hem millet li ser qada xwe
serbest azad bijn, doza azdadiya
karker cotkaran dike, doza
wekheviy dike ku res sip, mizgeft
kenist, jin mr, bir tr, tevde
yeksane wek hev bibin, b
ciyawazkar, b zordest, b zorkar, b
kustin talankirin, doza ku dezgeh
tkevin sna ekan dike, taku jiyaneke
serbest mirovperest li chan peyda
bibe:
Ev av agir, ax ronah
Ev dar ev ber, hisk snah
Hatin afirandin chan seranser
Da ko bijn xwes, tde tev beser.
Bela nemnin: - bir taz
Carek nebnin: - hewar gaz
koa xwe barkin: - kustin talan
Serbest bikin em, cotar palan.
Ev chan xwese, seranser bihist
Yek so bibin tev Mizgeft Kenist
Ol tev bibin yek: - mirovperest
Rist tev bibin yek: jnek serbest.
Çekan bavjin- van ekn mrkuj
Ji ser xwe rakin mirovn xnmij
Dezge bi grin, ji bo dilsad
Ji bo serbest, gerden azad.
Her yek di qada xwe de ser bilind
Bibin wek hev tev bajar gund
Serbest bijn em, hem jin mr
Btir dibin ev hebn ev xr. (14)
Di helbesta " Serbest Bindest " de,
Cegerxwn hin xaln giring pwst di
war azadiya gist de destnsan dike,
wek: azadiya gotin, nern raman,
azadiya kesayet, daxwaz, ger
kar..t.d.
Ev reng ha ji azadiy, ne ten ji
mirov kurd re dixwaze, bel ji hem
mirov chan re doz dike:
Tu serbest bij pir xwese ev jiyan
Ne tenha ez tu, bel tev cihan
Tu serbest bibje, tu serbest biger
Tu serbest bixwaze, tu serbest biner.
(15)
B guman qelen azadiy buha ye,
xuya ye Seyday Cegerxwn ligorrewsa
millet kurd nobn harbna
dijmin zordest, dij maf v millet dij
azad serbestiya w, gihistiye
baweriyek ku qelen azad
serbestiy xwne, ca azad ligor nerna
helbestvan me, wilo bi hesan nay
dest dara azadiy b xwn sn nay:
Tu xwna xwe birjne serbest dib
Div r iks b tu bindest dib
Tu serbesty wer hesan mebn
Hevrek sitrand bi rondik xwn. (16)
Sn t bi xwn dara serbest
Îd naxwazin dl, bindest
Ev lperest, ev olperest
De rabe ser xwe, kur min rabe !. (17)
DAWÎ:
Seyday Cegerxwn nerna xwe bi
rengek gelemper li ser bingeha
felsefeya Markis - Lenn ava kiriye,
zoredestiya ku li milet kurd dibe bi
zordestiya ku li milet chan tev dibare
girdaye, ew zordestiya ku kesn
Imperyalist sovnist fasist koledar
p radibin.
Cegerxwn, milet dijmin hevdu
nedidt, bel didt ku milet tevde dost
birane, milet bitevay azadxwazin,
doza ku her miletek li ser qada xwe bi
serbest bij kiriye, lewra ber gel kurd
herdem dida kesn zordar koledar
yn desthilat di dest wan de ye, dida
beravkirin ku ev kesana hov
xwnmijin, ca div ku xwn b rijandin
taku em ji bin dest wan azad serbest
bibin, daye xuyakirin j ku milet kurd
ne serxwaz dildar xwnrijandin ye,
l bel dijmin neyar guh nadin doz
xwestekn w, bi ast peyva xwes
nerm nay rya rast durist ku div her
milet azad serbest bijn.
Îca herdem milet kurd hay dikir ew
radajot taku ser ceng dij dijminan
lidarxe, ji alk d ve, doza yekbna
miletan dikir dij wan kesn xwnmij
koledar, dilxwes sadiya xwe dida
xuyakirin bo soresa karker cotkarn
welat Sovyet serbestiya hem karker
cotkaran di serbestiya wan de didt.
Seyday Cegerxwn, ne ten ser
ceng mercn azadiy didt, bel di ser
re serbest azadiya milet kurd, di
xwendin, rzan, tektk, zanebn,
hisyar, yekt, tevger, kar xebata roj
sevane de didt.
JÊDERÊN VÊ LÊKOLÎNÊ:
1- Pirsk pt, Dwana yekem,
wesanxana Deng, 1992 Istanbul.
2- Sewra azad, Dwana duyem,
wesanxana Deng, 1992 Istanbul.
3- Kme Ez, Dwana syem, sala 1973,
Byrd.
4- Ronak, Dwana arem, wesann Roja
n, apa yekem, sala 1980 Stokholm.
5- Zend - Avista, Dwana pncem,
wesann Roja n, apa yekem, sala
1981 Stokholm.
6- Sefeq, Dwana sesem, wesann Roja
n, apa yekem, sala 1982 Stokholm.
TÊBÎNÎ:
1- Helbesta: Jibin destan tu derkev, R
20, D: 1em (Prsk Pt ).
2- Helbest: Em ne kole ne, R: 115, D:
1em (Prsk Pt).
3- Helbest: Riya serbest dijware,
R 298,299, D: 2em (Sewra Azad).
4- Helbest: Giryanim bese, R: 312,
D: 2em(Sewra Azad).
5- Helbesta: Sitem dimr bi hikm
dem, R: 314, D: 2em(Sewra Azad).
6- Helbesta: Qey kurd ne Însan e,
R: 317, D: 2em(Sewra Azad).
7- Helbesta: Sewra Azad, R: 362,
D: 2em(Sewra Azad).
8- Helbesta: Di qeyd bendan
ranazin, R: 26, D: 3em ( Kme Ez).
9- Helbesta: Naxwazin bindest, R
: 42, D: 3em ( Kme Ez ).
10- Helbesta: Naxwazin bindest, R
: 42, D: 3em ( Kme Ez ).
11- Helbesta: Leskerim, R : 47, D:
3em ( Kme Ez ).
12- Helbesta: ji xwed divn em
firinga didin, R : 114, D: 4em ( Ronak ).
13- Helbesta: Em azad xwazin, R :
33, D: 3em ( Kme Ez ).
14- Helbesta: Em ser naxwazin, R :
129,134, D: 3em ( Kme Ez ).
15- Helbesta: Serbest Bindest, R :
59, D: 5em (Zend - Avista)
16- Helbesta: Serbest Bindest, R :
59, D: 5em ( Zend Avista).
17- Helbesta: Azadxwazim, R : 37, D:
6em ( Sefaq).
Hijmar : 8 DILNAME 4-8-2011
10
-hahobna xwe re, eng b ser xwe.Ew ji xwdan kumt
bb. Ser dil w dikir gupegup.Ser xwe kir nav lepn
xwe midetek weha ma.Dya min, miriye...Xaltka min,
ew j miriye...L xweha min? Na, ew sax e li welt
e...Xuya ye ku ew di tengasiy de ye. Tistek bi ser w
de hatiye.Dibe ku mr w tahdehiy l dike. Dibe ku
ihtiyacek w hebe. Ya j ew nexwes e...L ew term di
nav gomika av de? Ew rab ser xwe. Ç rahist
telephone da li xweha xwe bigere, l pist ku li seet nr
l hay b ku dereng sev ye, telefon di ch de dan.
Ç li ber pencereya salon sekin. Xunaviya baran
dihate xwar. Li baxey nr, li wan gomikn ku ji ava
baran dibiriqn, temase kir. Li ch ku ew term qut
qalind l b, nr. Fikir. Qedehek av vexwar. Cixareyek
vxist. Du caran li ser hevdu dixan kisand bera w
valahiya nav xunaviy da. Hebn baran mna xencer
di nav perdeya dixan re derbas dibn. Tu deng nedihat.
Tu term j nexuyab. W cixareya duduyan j vnexist. Ji
cadeya biniya mal deng derbasbyina erebeyan tev li
deng tipetipa baran dib. Ji niska ve vegeriya nav
livna xwe xwe ji w deng baran ku xof j re dikir,
bi dr xist. Di nav livnan de bdeng ma. Destn xwe
xistin bin ser xwe avn xwe girtin. Hewil da ku bi xew
re here. Xew ew negirt hem las w dest bi xur kir.
Xwe qulipand v hl,neb. Xwe qulipand w hl,
neb. Çend caran li lat birekan geriya, vegeriya nav
baxeyan. Ç li ser Miskr rnist li herka av temase
kir. Li pez bizin srdotina brvanan, li birkirina pez
li ' ew, ew tirrst, tirrst' a sivanan gudar kir, neb...
Hewiya w di bin lihf de nehat. Las w ji ser hetan
bin xw da. Dsa rab ser xwe ber xwe da ber
pencerey. Dsa li w baxey nr. Ewr ku li ezmn
girk girk bb, xwe dida hevdu. Yekhebn baran ji
nav wan dihatin xwar. Her hebeke baran ku dihat
xwar li nav wan gomikan diket, giloveleke wek
siniyeke sifir dikir. Hejmara gomikn li ser w cadey
bbn bi dehan. Êd niqutikn ku ji daran dihatin xwar,
bbn loqn mezin. Bdengiya sev bixof b sev kerr
b. W hinska xwe da ser beton cemid avn xwe li
w gomik bel kirin. Baran dsa sideta xwe zde kir
v car di hundir gomikan de enber ji enber zde
bn. Reng ava wan dsa hate guhertin. Ber res pas
sor b. Reng xwn ji nuh de l da der. Her ku
sewiyeya av bilind b tu nemab bigihsta ber
pencereya ku ew li ber b. Termek bi ser av ket. L ne
ew term qelew b, ew disibiya teyrek. Ser w y
nsn, l las w bi perk b, bazikn w pepikn w
hebn. Mirov digot qey ew dike ji nav w av bifire.
Bazikn w vekir bn. Ew li ser dev vezeland b. Ew
ser cimcim ku bi w term ve b, li ser hla rast heta bi
nviy ry w di nav av de wenda bb. Çav w y
ep vekir b. W xwest ku dest xwe dirj term bike.
Veciniq. Li dora xwe temase kir ji xwe re got, ' Ev i
ye? Hinek henek xwe bi min dikin...' Dest xwe bi sn
de kisand. Li hla xwe ya rast ep nr, ' Çi ji min re,
ev ne ez im...Dibe ku ev feq meq be ku hinekan li ber
min vegirtibe. Xwe bi sn de kisand... Bi vekisandina w
re, ew sewiyeya av j daket. Wek baloneke ku mirov ba
ji ber berde...Ew term han li hewa ma. Tam li hember
pencerey sekin. W bi awayek heyirmay li ser w
term ner. Herdu avn w ser cimcim vekir bn ziq
li hla pencerey dinr. Mizic. Bi mizicandin re
bazikn xwe li hevdu xistin bi hewa ket. Loqek zelq
avt wrqniyek j hat.
GOMIK ... Dmahk:
-gomikn ava li ber mal gom bb diketin, xelek ji xelek zde
dibn. Ew gomikn li ser w beton ku li cadeya ber mal mina
siveke hezran ramedand b ji ronkahiya lampeyn kuey
mna bahrn bbin xuya dikirin, ew dixist tasewaseke mezin.
Pist ku end caran dmana cixareya xwe kisand, bi tiliya xwe
ya esuhed ipiska xwe li xweliya ku li ser w dirj bb xist.
Ziq li xweliya ku ji qat heystan heta bi nav gomikn av dihat
xwar temase kir. Ew pirtikn ku li hewa ji xweliya cixareya w
diqetiyan, mna kuliyn berf ku ji valahiya ezmn veqetiyabin
bi nermahiya hevrsim bn xwar, xuya dikirin. Ji ronkahiya
lampeyn rengsip kuliyn xweliya cixarey bi pleke melodk
xwe bera xwar dida. Ew li xwe hay b ku xweliya xwe ji jor de
diavje jr ew dikare bikeve ser ser hin kesan. L kesek di
w seet de li kuey tune b. W di dil xwe de ji wan kesn ku
d di kuey derbas bibin re r kirin dsa avn xwe kutan nav
wan gomikn av ku hebn baran l dixist. Nema gulpek j ji
cixareya xwe kisand bi w away li ber sermay sekin. B wek
textek. Sar sekin. Li jr nr. Xwe ji jor de serserk bera xwar
da. Peln ji las w hat. Li nav gomikek ket term w di nav
w gomik de b hereket ma. W ji jor de li term xwe y kin
baday temase kir. Ps zik w p sewit li term pereby
nr, pas bi xof li w gewdey qelew nr ku ew seddeh klo
b. Kir nieni got, ' Ma i li te qewimb, loo? Ma te ima li
xwe weha kir ' Ji niska ve keniya. Kir hakeha got, ' Xwelser, tu
ew qas brade by, hiii? Ma hewce dikir? ' Li xwe hay b ku
agir cixarey ghast tiliyn w xweliya li ser cixareya w ser
xwe bernixm kiriye. Boika w li benda avtin ye. W careke
din bala xwe da baxey jrn li bhereketbna darn hewr
ixlamran ner ku ew di bin w barana bisidet de dibiriqn. Pelek
j ji wan zer nebb. Ji reng xwna di nav gomika av de,
sekiln peln hewran mohr dikir, yn ixlamr xirriq bn. Saxn
ixlamr xwe di ser w term ku di nav gomika av de b re
tewandib, ew nixumandib... Ji niska ve deng gaziya prekan
hat. Ew veciniq...Ji nav daran derketin. Ew deng hewara ps,
deng dya w b. Deng duduyan y xaltiya w y sisiyan y
xweha w b. Li p wan j zirbirek jinn serbikitan
hebn.Hemyan dikir gaz ber bi w term ve dimesiyan. Gul
biskn xwe kur dikirin. Seravn xwe qeremsk dikirin. Bi
humikan li snga xwe dixist. Ew bi merasm dimesiyan. W di
pencerey re dest xwe bi wan re kil kir bang kir, ' We xr re,
we ilam e ? tistek nebye, tistek nebye! Va ye ez li vir im ez
sax im...' Ber w ket dya w pas j xaltka w. Xaltiya w
herdu dirann xwe yn zrn risandin. Ew keniya xweha w bi
du dengan lrand.
W xwe bi nv metroy di pencerey re dirj kir dilopn av ji
nav por w hatin xwar. Ji ronkahiya lampeyan, dixana ku ji nav
ser w radib, mina giyarek ji nav mija ser sibehn sibat
derketibe, xuya dikir. Berbyn ku ber bi term ve dimesiyan,
ghastin bin daran.Hin kesan ji wan dilrand hin kesan j dikir
gaz. W fahm nedikir b ew dixwazin i bikin. Bi deng hla bang
li wan kir, l tu ji k re dibj.Deng nedi kes.Ew hrs b heta
ku Xwed qiwet daby, bang kir, ' Hahooooooo! ' Bi dengHijmar
: 8 DILNAME 4-8-2011
11
FÎLMÊ WAR GAMES
Sal:1983
Hollywood dibne ku Hacker di nava ciwanan de pir popler
e flmek dikisne. Nav flm War Games (Lstikn Ser) b.
Flm rekoreke mezin sikand pir hat temasekirin. Çker v
flm ewqas pere qazanc kir ku li gotarek wiha digot: Me
bawer nedikir ku em ewqas pere qazanc bikin.
L rewsa herkes ne weke sektora flmkeran b.
Rveber w ax y frmaya FORD' bi qehran
daxuyaniyek dide rojnameya Times' dibje ku ''ev esqa
komptur karn me kust d kes erebe nakire.''
KOMA HACKERAN-LEJYONA QIYAMETÊ
Sal:1984
V sal komeke Hackir t avakirin. Kom ji aliy Lex Luthor
ve t damezrandin. Nav kom dike Lejyona Qiyamet
(Legion Of Doom). Ev rxistin ji bo Hackeran pngaveke
mezin b. Êd dema alak xebatn hevpar rxistin
hatib.
Ev koma Sber-online di dema xwe de pir navdar e.
Hackern her bas di v rxistin de kom
dibin ev j hik**** Amerkay dixe tirsek.
SERÊ NAVXWEYÎ
Pist salek di nava Lejyona Qiyamet de serek navxwey
derdikeve. Phiber Optik bi heval xwe Erik Bloodaxe ve ser
dike ji kom t avtin. Ev byer Lejyona Qiyamet pare
dike Phiber Optik komeke n ava dike nav kom j dike
Masters Of Deception (MOD).
Koma MOD xetn telefonan kild dikin, xeberdann hin
kesan guhdar qeyd dikin, agahiyn sexs didizin. FBI,
Phiber Optik 4 hevaln w digire dixe girtgeh.
ZAGONÊN DIJWAR
Sal:1985
Dewleta Amerkay ji bo astengkirina byern Hackeriy
zagonn cur bi cur derdixe. Kongre hefteyek li ser qannn
n dixebite. Êd Hacker tisteke zarokane nedihat dtin.
Yasayn pir dijwar hatin derxistin.
VÎRÛSA MORRIS
Sal:1988
Robert Morris bi kurmikn nternet (Internet worm) 6000
komptur hildiwesne, dawiy 10 hezar dolar cezay pere
dide bi saetan j di xiz**** civak de dixebite.
Kevin Mitnick dikeve tora sirketa Digital Equipment
Company hem agahiyn sirket tevlihev dike t girtin ji
ber v salek di girtgeh de dimne. Kevin Poulsen dikeve
xetn telefonan pist 17 meh sn de ji aliy FBIy ve t
girtin.
KGB Û ALMANAN
Sal:1989
Hackern ku girday komeleya Chaos Computer in dikevin
pergaln saziyn ferm yn Amerkay kod agahiyn
saziyan bi dest dixin difirosin KGBy. Êd Hacker bib
amreke sxuriy. Ev byer ji bo operasyona Credux b
bingehek. Dewleta Amerkay derdiket nra Hackeran.
DÎROKA HACKERIYÊ Û HACKERÊN ... Dmahk:
-zarokane dihat hesibandin. L dsa j sirketn telefonan bi
gist karkern jin didan xebitandin ku qazancn wan nekeve
km nebe.Ji ber ku h Hackireke jin tuneb.
DENGÊ KOMPÎTURÊ
Niha em werin sala 1960' ji ber ku komptur hatiye cadkirin
ketiye jiyana zanngeh ciwanan, ciwan v dahnana
(cad) rojane meraq dikin dixwazin p mijl bibin. L
kompturn v dem ewqas mezin in ku bi ten di saziyn
ferm zanngehan de hene. Mnak komptura ewil li gor
gotinan ji tonek zdetir e. Ji ber v j ji bo kompturn ber
dnazor dihatin gotin. Ev dnazoran di hundir odeyn mezin
de bi saya germahiy dihatin xebitandin.
Li Amerkay di zanngeha MIT'de (Massachusetts Institute
of Technology) hin xwandekar asstan ji bo bikaranneke
hsantir rbazek dtin. J re ber Kurter gotin pas j nav
w kirin Hack. Bi v away komptur kirariyn pwst leztir
ztir dikir. Di wan salan de, Dennis Ritchie Ken Thompson
pergala xebata UNIX' dikin. Pergala UNIX' ji kurteryan
pk dihat.
GILGIL Û FÎQ
Sal:1971
John Draper ksf kir ku promosyonn CapnCrunch
(xwarina gilgil ye) 2600 mhz deng derdixe ku ev promosyon
bi ten fqek b. John bi fq li ser awzeya telefon pif dikir
heta sib beles xeber dida. Draper v rbaz di demeke
kurt de hn herkes dike.
Pols John Drapper digire j dipirse ''Te ima v kar kir''
Drapper li pols dinre dibje ku ''Min mal xelk da xelk''.
PERGALA TEXTEYA PEYAMAN
Sal: 1978
Randy Seuss Ward Christiansen ji bo ragihandin tkiliy
pergalek dikin. Nav v pergal dikin Pergala Textey
Peyaman (Bulletin Board System ). Êd Hacker'in navdar an j
ngihst hev nas dikirin bi hev re dixebitiyan.Ev pergal h j
di roja me de ji aliy Hacker'an ve t xebitandin.
KOMPÎTURA SEXSÎ
Sal:1981
Frmaya IBM komptureke sexs dike dide nasandin. Ev
pngaveke pir mezin b bi soresa teknk dihate
binavkirin. Êd per te hebya te dikarib kompturek bikira
bi kar bianiya. IBM v sal pereyn pir mezin qazanc dike.
Rveber IBM' wiha digot ''Ev h ll ye em lolo j bibnin.''
Deng nternet j d hd hd dihat. Tora lesker
ARPANET w veguheriya bibya nternet. Destn srketan
dixuriya wek gurn bir xwe avtin ser nternet.
Hijmar : 8 DILNAME 4-8-2011
12
DÎROKA HACKERIYÊ Û HACKERÊN ... Dmahk:
OPERASYONA CREDUXÊ
Sal:1990
Hik**** Amerkay ji bo girtina hem Hackeran
operasyona Credux pk tne. Operasyon li 14 bajr pk t.
Pir Hacker tn girtin. L ev operasyon dsa j encameke
teqez nayne. Hacker mna nexwesiyek di nava ciwanan de
belav bib.
Sal:1994
Vladimir Levin ji bo Mafyaya Rsan dixebite ji kompturn
Citibank 10 milyon dolar didize. Levin pist salek di
balafirgeha Heatrow de t girtin.
Sal:1995
Kevin Mitnick dsa t hepskirin ji ber ku 20 hezar heb kartn
krdiy diziye. Dadgeh cara ewil
Hackerek bi kefalet serbest bernade, Kevin bi salan di
hundir heps de dimne.
BACK ORIFICE Û TROJAN
Sal:1988
Back Orifice ji bo Hackkirin bernameyek dike di
konferansa The Cult of Death Cow (DefCon) de dide
nasandin. Nav bernam Trojan e. Trojan wek sxurek
diket pergala komptur diziy dikir. Ji w sal heta roja
me ev bername ji aliy Hackeran ve t bikarann.
Bername cara ewil ji aliy Ehud Tenebuaum ve t
ceribandin. Ehud dikeve pergaln Pentagon kodn
lesker didize. Ehud bi salan di girtgeh de dimne.
VÎRÛSA MELISSAYÊ
Sal:1999
David Smith vrsek dike nav evndara xwe dide
bernamey. Bi vrsa Melissay dikeve pergaln 300 sirket
hem agahiyn wan bi dest dixe j dibe. 300 srket 400
milyon dolar zerar dikin. Pist v byer Microsoft ji bo
astengkirina rsan bernameyn parastin dike.
VÎRÛSA ESQÊ
Sal:2000
Hackeran bi vrsa esq pergaln malpern e Bay, Yahoo
Amazon hildiwesnin. Kodn bernameyn Windows
Offic ji Microsoft didizin.
CUREYÊN HACKERAN
Li gor pisporan 5 cure Hacker hene:
1-Hackern Dibistan: Hackern dibistan pergala nternet
analz dikin hn naveroka w dibin. Di kirinn wan de
tucar zerardayn tune. Armanca wan zdetir zanist ye.
2-Hackern Jhat: Hackern jhat zerar didin pergal
malperan. Ew bi hilwesandin xwe fade dikin. Li dij hin
tistan hrs nefretn xwe wisa derdixin hol, bi gist
ciwann ngihst ne.
3-Hackern Profesyonel: Hackern profesyonel Hackkirin
bi ten ji bo pere dikin. Dikevin pergaln saz sirketan
agahiyn wan didizin difirosin hin kesan.
4-Nivskarn Vrsan: Nivskarn vrsan bi kodan vrsan
dikin wan belav dikin nternet.
5-Hackern Syas: Hackern syas bi armanc hedefn
syas tevdigerin. Li gor fikr ramann xwe alakiyan pk
tnin.
HACKERAN JI BO ÇALAKIYÊN XWE KÎJAN
BERNAMEYAN BI KAR TÎNIN
Hackeran bernameyn Trojan (RAT=Remote Access Tools)
bi kar tnin. Em dikarin bibjin ku nzk 300 cureyn wan
hene.
Ji bo xebitandina Trojan s pare lazim e: Server, Client
Editor. Ev s pare saziya Trojan pk
tne. Pareya Server deriyn pergal vedike, pareya Client
bingeha alakiy sererast dike, pareya
Editor alakiy pk tne. Îro di roja me de Hackeran zdetirn
Trojann Bladerunner, Deepthroat, Girlfriend, Schoolbus,
Netbus, Subseven, Striker, Doly, Wincrasher, Voodoo
Netsphere bi kar tnin.
HIN HACKERÊN NAVDAR
-Adam Beberg: Projeya Cosm kiriye.
-Dennis Ritchie & Ken Thompson: Pergala UNIX ava kirine.
-Dmitry Sklyarov: Taybetiyn sfrekirina PDFy dtiye.
-Douglas Engelbart: Bernameya Remailer nivsandiye
pergala NLSy kiriye.
-Ian Murphy / Captain Zap: Ketiye pergaln telefonan beles
xeber daye.
-Johan Helsingus: Bernameya Remailern Anonm
nivsandiye.
-Kevin David Mitnick: Di chan de iqas pergal hene ketiye
hundir wan.
-Kevin Poulsen: Ketiye tora saz sirketan.
-Mark Abene (Phiber Optik): Prensbn xebitandina telefonan
kesf dike.
-Richard Stallman: Bi bernameyn taybet rs kiriye
kompturan.
-Timothy Lloyf: Pergaln sirketan hilwesandiye.
-Vladimer Lenin: Ji banqeyan agahiyn taybet diziye.
-Iskorpitx: Hackerek njadperest Tirk e. Malper pergaln
epgir Kurdan hilwesandiye. Ji sala 2003 heta roja me
nzk 30 hezar malper hilwesandiye. Çi ecb e ku Iskorpitx
h j nehatiye girtin!!!!! Gelo ima!!!! Li gor pisporn Ewrpay
Iskorpitx komek ye.
Li gor lkolnek di dinyay de Hackern her alak Tirk in.
Her sal bi hezaran malper pergal hildiwesnin. Hackern
Tirk pirtirn Trojann Subseven Netbus bi kar tnin.
DAWÎ Û ENCAM
Hin kes Hackeran qehremann romantk l hin kes j wan
sextekar bnams dibnin. Ji cadkirina telefon
kompturan heta roja me pir Hacker derketin pir byern
Hacker hatin jiyn. Carinan Hacker bi ry sextekariy
carinan j bi ry syas derketiye psber me. L div em ji
br nekin ku Hacker Hacker rastiyeke roja me ye. Ew
herdem hebe.
Em bi gotineke Aldous Huxley nivsa xwe biqednin:
Hacker bi armancek tevdigere hem romantk e hem zalim
e Hacker dikare bibe soresgerek an j belengazek
Hijmar : 8 DILNAME 4-8-2011
13
TABLOYÊN
DOSTANIYÊ (2)
Xada Siwd
ghada-swied@hotmail.com
( Sam - Sriya )
JI GORISTANAN
GORA
DENGBÊJ
Hesen Adk
LI GUNDÊ KORA
HERÊMA EFRÎNÊ
( 1907 2007 )
Ev wneya gora dengbj kurd
tenbrvan navdar Hesen Adk ( Ap
Adk - Bav Henan ) li gund Kora
herma 'Efrn ye.
HER ÊVARÊ
Osman Gulxwaz
( Koban - Sriya )
minar1993@hotmail.com
Her var ez mvan mala we
me
Saxim yan mir me
Di dil we de
Zarokek bikim
Di zik dayika xwe de
Hatime kustin ber ku ez saxbim
Her var ez mvan mala we
me
Zarokek bikim
Li ser riya dibistan
Lal winda me
Li ziman dayika xwe digerim
Her var ez mvan mala we
me
Zarokek bikim
Di hembza bav xwe de
Li ber xeta cot raketme
Û hn ji xew siyar nebme
Her var ez mvan mala we
me
Zarokek bikim
Di zik dayika xwe de kal bm
B nav hatime vesartin
Her var ez mvan mala we
me
KARÎKATUR
Mihemed Seyda
mihemedseyda@hotmail.com
( Swd )
ROMANA LEHÎ
Romana
Leh,
romana
syenn
ya
romanivs
Firat Cewer,
259 rpel,
Sal 2011,
Wesann
Ndem.
Hijmar : 8 DILNAME 4-8-2011
Pr RUSTEM
pir1963@gmail.com
( 'Efrn - Sriya )
- Axaftina te netewperestn Ereb tne bra min; hn bi avine
girt li dora xwe dinirin ev b pnc saln Ereba ye ku, doza
yekitiy dikin wan ti tist bi ser nexistiye. Binir, ji roj roj de,
konevan bi kartkirin ve girdayiye ne ten bi raman
baweriyan, l mixabin me ev yeka fm nedikir me bi ewan
meseleyan re dida distand weke olperestek ne weke
miletek bindest ku, ew li maf xwe digere li gor dtina me, di
roja ro de, sdeya me bi Emerka dostn w re ye.
- Û di sstema chan ya nuh golbalzm de ye. Her die
Koer qerfn xwe tjtir dikirin, l Kamrn guhnedida ew yek
t derxist ku, ev qerfn w ji qelsiya helwestn w tn.
- Çima na; ka ji min re bibje te i ziyan ji ew yek dtiye. Tu ne
bi min re y ku, bidestxistina hinek maf ji tinebn konevaniya
qirkirin sewtandina ku, evan sstemn herm, li seriy milet
me dimesnin, tire ka ji min re bje, ro bi xra k, pirsgirka
Kurd gihstiye ev radey.
- Bel, bes ji bra neke ku ev konevan ji mera nuhin, l ewn
din di evan rengan de di ev konevaniy de prbne div tu
dsa ji bra nek ku, kar sdeyn Emerka dostn w, bi
evan rijman btir ewn ku, d ji me bn wilo yek t derdixe
ku, ev tektk d p be. Ew lskeke askereye em xwe
nexopnin ku, ev rijmn zorker, avn xwe li ser ev yek
damrandine. Di dawiy de weke ku, min ber j gotib: Heya
tu karib ser segan bik, gereke tu gur b di nv ser de
nabe ku, tu temasevan b.
- Ji br neke ku, Kurdn basr, tra xwe xwn rijandine hne j
dirjnin gereke yek nkar neke ji aliy din ve j pist
hilwesandina Sovyt, nirn dan standina bi evan meseleyan
re hatiye guhartin ro, ji raja welatn bakure ku, em bi ps
kevin; helbet ne ji bo xwesikbna avn me, na, da ku ew btir
bi lez gavine nuh ber bi ps ve bavjin em weke ovan
nekevin nav tln dolaba psketina wan. Koer kr bala xwe
dide dtinn w di kraniya mej de tdighe ku, ew di nirnn
xwe de rast ye, l weke ku, yek li zirtiy siwar bbe, nedikar
z-z ji ewan baweriyan vegere. L tev ew yek j, w hinek
helwesta xwe nerim kir.
- Min negotiye ku, wan xwn nerijand, l di roja ro de, serek b
nams ji aliy dijmin ve t mesandin nabe em destn xwe
txin bin guhn xwe em bibjin; ti bar me li w ker tineye.
- Min nizan ku, tu bye dost PKK e. W xwest hinek Koer
bihejne; ka iy nuh d derkeve.
- Min j nizan ku, tu bye yek ji ewn boyexa wan di dest wan
de li gor dil xwe yn din boyax dikin. Bila tu zanib; eger ku,
ez bi yek PKK e re rnim, d bibje min: tu heval PDK ye,
yan j y YNK ye. Carina ez ji xwe dipirsim: Ji bo i, ev rijmn
zorker, evqas pols, avdr hzn asays peydakirine ji bo
k ima; hing ku, em ser hevdu dikin, me ti caran wilo ser
wan nekiriye, de ka ew ima evqas pere dem li ewan rokan
mizaxdikin, bila me bi ser hevde
bihlin, em, di roj sevek de, hevdu tine bikin em wilo j
dikin, ra kal bavan dajon. Bi gotina dawiy re, Koer b dilradibe
ser xwe, da ku xwarin bike.
- Ne gereke. Kamran dibje w gava ku, Koer l
dizvire, dibne ew rabye ser xwe.
- Çi negereke. Koer dipirse.
- Xwarin; dem derenge bye div ez vegerim mal.
- Binir, eger ku axaftinn me k bihlin em ji hevdu
bixeydin, bila tu zanib ku, ev axaftina me ya dawiy be.
- Na; tu bas min nasdik. L Koer naskir ku, tist bte irn
d nema bi perspanan nuh bibe, er xwarina wan a bi hev
re pneyek b, l mixabin dostaniya wan riziyab her
di gewra resbn, di navbera wan de, firehtir dib. W
hne ew end pariyn ku, bi sarbneke nevesart dixistin
dv, daneqirtandibn, xatir ji Koer xwest bi dilek sikest
ji oda w dert, dihle Koer bi avine sor li w sifra ku, li
sn xwe hstib binre t br ku, Kamran ji bo tistek
hatib ba w.
Pist na Kamrn, ew end caran ji xwe dipirse; ka min
i sas di maf w de kirine pist ku, nagihe titist, ew
dibje xwe: eger ku, em bibjin; nirn dtinn min sasbin
j gereke w bi sngek fireh bibsta; ima ew kesek
konevane. Ev hevoka daw dihle ew hinek berken bibe.
Ew iqas car di civat axaftinan de gotiye; belk ez te,
di nirnn xwe de, neghn hev, l ez seriy xwe bi ser
ew yek dim, da ku, tu gotina xwe bi serbest bibj bi
ser ev yek de j weke ku,
El bin Eb Talib dibje: Ez li ser rastyiy me heya em
dighn dibnin dtinn min sasin y din li ser ewtiy ye
heya ku, gotinn w rast derdikevin.
Dema ku, Koer dighe ev encam, hinek dil w rihet
dibe dighe ew baweriy ku, w ti neheq neghand
dostaniya xwe Kamrn; Ew j y, rojeke, weke Kese
bighe ew baweriy ku, pist em kumn sn sor ji seriyn
xwe deynin, em bibnin ku, seriy me herduyan j y
Kurdaye. Bi brhatina ev byer ji romana Kazantizakis,
ew bi ryek mell berken dibe bi dengek bilind dibje.
- Xya dike, d jiyan pir carn din xwe vegerne. Gotina w
dihle Srn, bi ry xwe y li ken, di der re derkeve.
- 8 -
- Ji keng ve, ev gerdis, bi te ketiye ku tu bi xwe re bi axf.
Bi rnistina w ya li ser danstoka her bi ten, ew dipirse.
- Tu j ji keng ve hn ev gerdis bye ku, tu ji pis deriyan
ve li yek guhdar dik. Bi gotin re w avek damirand.
- Ev b demeke dirj ku ez payna na mvan te dikim,
da ku, dakevim cem te; te bihst i bi Kalemr hatiye.
- Na; ka em iy din bibnin. Ew, byera ber demek,
ewa ku hstib zaro di dev Ejdehade winda bibe, ji br
kirib weke xewneke dr, hinek tist di bala w de
meybn.
- Kalemr ji nv bi jrde p bye.
- Heya bi du ew saxb.
- Bel; Û min gotinek bihst. Srn di vir de deng xwe
datne riw xwe nzk y w dike bi tirs dibje w:
roka w dihle dil yek bikeve.
- Tu evan rokan ji ku digir. Dema Koer j dipirse, keik
hinek serpeze dibe nizan d i bersiv bide; nema t
bra w ku ew rok bihstiye yan j wilo bi w re derket. L
Koer w ji evan meseleyan derdixne, gava vedigere
roka Kalemr li rewsa w dipirse ka iy nuh bye
ku, bihle dil yek bikeve weke ku ew dibje.
- Dibjin ku Kalemr li ser jehra w dijiya hertim ciwan
dib; ew gihstiye sedsal hne j weke xortan b. Bi
ewan nirnn bi gman ji aliy Koer ve, keik lvan
gezdike t derdixe ku, bala w ber bi ewan rokn kevin
ve simit. Tistek din j bala w kisand hst ew berken
bibe; hne kes maye baweriyn- ... Dmahk Rpel: 15
ZAROTIYA NEYNIKEKÊ Û TISTIN DIN
Roman - Xelek ( 8 )
14
Hijmar : 8 DILNAME 4-8-2011
15
-ji avn Srn tn xwar mna ku, baran di nav qm de
die xwar, ew j di sng Koer de winda dibin.
Bi yna kela ava di aydn de vemirtina papora gaz re,
keik ji hembz bazdide derna gaz dibire. Ew hng
avn Koer bi od dikevin ku, Srn text dz kiriye
aydan dan b ser papor.
- Destn te sax bin; ev cara psiye ku ez xwesbna ay
nasdikim. Pist mtina psi ji lvn piyal, ew dibje Srn.
- Ev pesin ji dil da ne an.. . Çavan bi nerm radike dipirse.
- Na; Ji kezeb ye. Ew bi ken xwe re hinek a bi ser xwe de
dirjne dihle ku, Koer ber bi qutiya destmaln kaxez
bibez endekan j biksne. W bi boneya paqijkirina
dolem, herdi ew bi jor ve hildida heya ku, ew gihande jor
ewan kabokn befrn ramsanek, ji xala ku di nv kaboka
ep de, distne heya bi demeke dirj li sopa fedibna ku, di
riw xal de dert, dinire.
- Te i tde dt.
- Jiyan.
- Yek, bi gotinan, bi te nikare. Bi gotinn w re Koer destn
xwe dixe bin miln w pist ku, ew li ser txt rdin, w j,
mna ku dayik zarok xwe hembz dike, li ser okn xwe
datne bi hevoka ku, ew di guh w de dibje; Dem yek li
te binire bawer nake ku, tu evqas bi hz. Careke din, dw
jiyan di-re careke dtir, dibe zrke-zrka txt.
Ji dema ku Srn ji ba w ye, ew bi ev raman mijl b;
ima li sna ku, yek jiyana xwe bij, ew direve felsifandina
w. L w dikir-nedikir nikar sedemn ew yek naskirina
dema xwest ji ev raman birev, ew bi na cem Kalemr
dirame, l gava dt ku, hinek sist bye, ew raman j da sn
gote xwe; ez var herim ba w. Ji ber ku, gotina xwe bi
daw bike xwe txe nav nivnan, ew ber bi tomargeh die.
Deng Seyda dihle zeviyeke gangiliyn sor, di dil de, bi
piskivin ref dmeqesokan dr bie.
Bihneke nuh ji mitl nivna w dihat, ja lvn Srn j ku,
di bin ziman xwe de dikir, bi hezaran wne brannn dr
nzk di ber avn w re derbas dikirin w vedigernin rojn
zarotiya w lskn di hnikiya sikeftan de. Û bi gotinn
sitrana; Dlber heger te zanba te ikirye bi dil min re, dr
die.
Ew her roj di hundir w de kom dibn roj bi lskek trn
rok vedimrnin. Her di lskn wan j bi wan re mezin dibn
dihatin guhartin, ro j di kraniya sikeft de li seriyn hevdu
kombbn, kes biyan nedixistin nav xwe; kur ken amn
hevin. Ew ji lskn xwe yn ber tr bbn li lskeke nuh
digern. L ji demek vir de ve, keika am wan xwe hin
caran ji wan vedidiz eger ku, yek ji wan bi ser ew de
biya, ew ji quncik tar derdiket dikir ku ew aveke xwe li
wir dirjne, l ti car avn wan bi sopa avrijandin, li sna w,
nediket.
Îro j di ew tentiya w de, ramanek di avn w de
dibirse pist ku, vedigere nav hevaln lsk, ew psniyar
wan dike ku lskeke nuh bilzin. Hertim gotin a mezina ye
gotinn wan li erd namnin, ew j ya mezin b zaroyn din
li ser sopa w dimesin; Gereke em lskeke xwe ya nuh
bibnin, bes em bi lskn xwe yn ber lstin, em ro lska
bk zve bilzin.
Ew herdu j amedebn ew hertist di seriy xwe de
rzkirib, dng li xska
xwe dike pir nedixwest ku, tev tbighn, kuram wan d bi
zave be; ew herdu di temenek de ne hertim bi hevdu re
dilzin bi ser de j dibe ku, ew li hevdu bne mehirkirin.
Pist ku, xwediya raman, xska xwe dibe quncik her paqij
weke sewkiyek, bi hinek nzkbn yek dikare bibje: weke
textek, ji kay dike xska xwe li ser datne, dng li zve
dike ku ew derkeve cem bka xwe - ... Dmahk Rpel: 16
ZAROTIYA NEYNIKEKÊ Û TISTIN DIN ... Dmahk:
-wan bi cin priyan t. L deng ev baweriy di kraniya
can xwe de j dike dihle ew bi tirs ji xwe bi pirse; ka
rastiya ev baweriy heya bi kuderye heya bi kjan piley
akama w li sinc derna w dike.
- Çima ten Kalemr ejdeha jiyana xwe bi hevdu diguhartin
ne kesek din, mna min. Koer dixweze dil w biguvse.
- Tu?! Na.. Xwed neke; tu hne ciwane.
- Ma ser mirin, bes bi ewn kalemr re ye.
- Ez nizanim, bes tu na. Koer naskir ku keik ket bin
heyameke kr fireh ji dilxweziyan gava ku, ew destn w
dixe nav n xwe de, dinire ku ew dilerize, l w heya bi
demek nasnekir; ka ew lerzandin ji tirsye yan j ji
dilxweziyn w t.
Dema ku w berve xwe diksine, keik b berxwedan radibe
t di nik w de, li ser txt, rdine bi xistina ena w nav
herdu destn xwe de, da ku, riw w btir nzk xwe bike,
Koer dibne ku lvn w ji ser hev dikevin dirann w yn
sip dibirsin.
Bi gihstina lvan ji hev re, heya ji wan t ew xwe bi hevdu
ve diguvsin dem ku, Koer ziman xwe tve dide hundir
dev Srn, keik mna zarokeke ku ji zde memik d
winda kiribe nuh ketibe dev w, ew bi kerbeke tj zimn
dimije dema ku, xwna wan bi ev yek sar nabe, Koer bi
miln w digre bi ser txt de txne by ku, lvn xwe ji
yn w derne, destek xwe j re dike balv bi dest din j
piskokn w, yeko-yeko, dipiskuvne.
Tiliyn w mna iwkn hec-heckan ku, dikevin nav
baxeyan ji gulek difrin a din, ew j ji memikek dibezin a
din heya bi demek lska wan dirj dike gava ku Koer, bi
kisandina Srn j re destgirdana w di ser pist de, xwe
di nav rehn w de dibne, dv dixe sng w bi keleke tr li
seriy memikn w digere bi girtina yek ji wan, heya ji w
t ew dimije, dihle ku bihna sr bi dev w keve ew
tnagihe ka bi rast sr mt an sbereke zarokiyye.
- Hd-hd. Bi guvastina ku ew xwe bi ser de diguvse
dihle ahneke tenik bi Srn keve. Ew j bi por w digire
btir bi xwe ve diguvse, weke ku yek bixweze tist xwe y
her biha di nava xwe de vesre, da ku, avn ti kes din p
nekeve. L pir nae zendn wan li ser hevdu sist dibin ew
heya bi demek b liv deng, di hembza hev de, dimnin.
Bi rabna Koer, ji hembza w, dibne ku dolemeya w
heya bi jor kabokan kisiye ew hatiye civlandin, w xwest j
re dz bike bi jrde biksine, l bi dest avtina xwe re, ji ew
raman vedigere dixweze tbna avn xwe birjne, lewre
ew seriy xwe datne ser rihn w bihneke kr j dikisne;
Min hne weke ev bihna te nekir. Bi him-hima w re Srn
j dipirse Ka ew i dibje. L Koer bi ramsan xwe
tmisdana di w de, bersiv dide.
Koer, di ev klk de, baweriyn xwe bi Xwed ann
hviyeke ten ji w dixweze ku, zimbereka katijmr li ser ev
klk rawestne. L deng zaroyan di nzk deriy w de
dihle Srn rabe ser xwe cendek ku, diqre di bin dolem
de vesre, ew j radibe ser xwe ji od derdikeve, pist ku,
leka pntiron di bin kurtik xwe de vedisre.
- Tu bi ku ve . Pist ku, Koer ji derve vedigere, Srn
dipirse bi nirn ken w re, riw keik sor dibe, l
hembz kirina Kower j re bi ramsana ku, ji nav por w
distne dihle ew bi dilovan seriy xwe txe hembza w
destn xwe ji nava w re bike gerden.
- Xwed..! Çi bihneke xwes ji gewd te t. W got riw xwe
btir tveda nav por w.
- Kela ay . Srn dibje bi destn w digre, da ku karibe
bi w bide fmkirin. L titist nedikar w ji hembza w derne
dema ku, Koer radihje tiliyn w radimse, du hsirHijmar
: 8 DILNAME 4-8-2011
16
ZAROTIYA NEYNIKEKÊ Û TISTIN DIN ... Dmahk:
-ew j bi boneya ku, gereke li sna d raweste paik bi
xwn bibne, xwe dide nzk ew text, da ku, ji ew cih de
karibe temasa wan bike ji zaroyn din j dixweze ku, ew
derkevin li dervey sikeft bilzin deng stiran lliyan
bibirin.
Herdu zaro xwe di ber hev re dirj dikin weke du cewrikan
hevdu bihin dikin, keik bi zikmakiya xwe ya myt xwe li ser
pist dirj dike pist ku, herdu bi derpiyn xwe digrin ji xwe
disimitnin, Koer dikeve ser sng w b mtina lv sng,
cewrik xwe dixe koza berxikan pir nae gewtin bi w
dikeve ava sor srn tevlhev dibe. Keika din j di bn ve
die heya bi demek sergj dimne.
Di d re Koer xwe li cihek din dibne; ew li hews rnistiye
ji cih ku, tde rnist; ji bin kevir koseyeke xaniy wan
kaniyek der bye ava w j ber bi jr, di geliy Zompa wer
dibe, deng slav dihst ku, yek xwe bi dest w de berde.
Ew di ew xulmasiya xwe de b, dema deng mvanan ji
gedk ve t; roj roja Cejna Qurban ye her endek hinek
dihatin hinek din. Dema ku Koer dike rabe ser xwe, ling
w disimite ew bi slava ku di gl wer dibe re ber bi jr
dadikeve, ji ber ku ew di gola kevz wer bibe di nav keriy
reqan de cih bigre, ew dibje xwe: ez awa xwe bihlim ku,
ez di nav ev ps qirjiy wer bibim.
Gotina w dibe hzeke canbaziy, radihje w li ser kefa
destn xwe datne. Koer, b basik, di jor geliy Zompa re, di
ser gund baxeyn hinar svan re, di jor rln merx
kizanan re difire, heya dighe qesreke ji ewn Hezar sev
sev ku, di nav baxeyn sv hinaran de avakirine bi
dtina dost xwe; Tengezar Qil y wnevan mesa w ya
hd-hd di ser r sivleyn bxe de, ew dixweze dakeve
cem w, l gava ku avn w bi rza pt peykeran dikeve,
ew w dilxweziya xwe dide sn ber bi wan difire.
Koer Basr ji ezman xwe dadikeve di nv xeleka
ptan de peya dibe, ji cih xwe de li wan dinire; ew her yek
Xwedayeke ew t derdixe ku, cih l rawestiyaye
parzgeheke kevine ew daketiye nv civata Xwedyan
da ku, her yek, ji wan, bas nasbike, ew bi end gavan ber bi
ew di. L her ku nzk yek ji wan dibe, ew di cih xwe de
dadirive Koer tderdixe ku, ev hem Xweda ji mm hatine
afrandin bi tna bawermendiya w re, bi ronahiy re ew ttin
pisaftin.
Ew ji xew siyar dibe ku, xwdaneke tr zelqoy ew pay
ilpikn xwdan, ji en qirik, darivne ser balv w ewe
ku, gunn w nairin. Bi lez ji nav nivnan dert; var daketib
ew bb pnc-ses kat ku, di ser raketina w re bor bn, ber
bi avrj dibeze dema ku, deriy w vedike, las cerdnek
bi darvekir li sna lempa elektirk dibne.
- 9 -
Ji ber ku Koer b cem w, Kalemr xwest ayek ji xwe re
bike, l nv w y p al w nekir, seke giran bi ser de
girt du hsirn b serm ji avn w diwesin. Ew dst ji
kirina ay berdide ew ber bi kilta radiyo dirj dike;
deng bilra ji ber azana sva dihle end hsirn din bne
xwar, ev cara psiye ku, deng azan dihle ew bigr w, bi
heft sal, bi snde vedigerne; di demn ku bav w bi destn
w digirt ew bi xwe re dibir mizgeft, heya dighe ew roja ku
sola w dizbn xas ji mizgeft vediger; diziya sola w hst
ku avn w li ser pir tistan vebin.
Pist end caran ji ldana der, deng bi w dikeve Koer
derbas dibe. Rewsa w, ji cara daw ku l bb mvan ta
ro, pir li sn ket; cih xwe ji kos kisand nv od li dora
w firaq, qirj bihneke gen kombye Koer dinire ku, yek
kuvark j di quncukn sil tar de derketine. L ten, ewan
tayn kefnik ku, hstine erm w sip bike, dihlin made-
-Koer di dv de raweste. Ji dema ku, Agob li ber deriy w
p bye, nema Mar derdora Kalemr paqij dike, tev ku, li
ev dawiy, w hin caran xwarin ji w re disand.
- Sev bas, te ima der girt; ne toz li derve heye ne j
zivistane, da ku, yek xwe txne nav nivnan. Koer got li
pencer dinire ku, ew j girtiye. Ev bi xwe j cih pirs b; ew
qet pencere nedigirt, nemaze di demn ku, Srn li mal ba.
- Tu dikar der vek, xya ye bihneke ne xwes bi ser min
ket. Gotinn w dihlin Koer serm bike ji ber ku, ew
zanibe d ibike, Kalemr parek ji nivna xwe vala dike, da
ku, cih rnistin ji w re bike.
- Ev keng wilo b awa. Koer bi gotin re, dst ber bi
nv w y p dirj dike.
- Ez ew roj sib siyar bm dema min xwest ku, ez rabim
ser xwe, min dt ku nv min jr guhnade min. Di ps de
min gote xwe, belk ez xewnek dibnim. Kalemr bi dengek
sar, weke ku li ser kesek din dipeyive, dibje w.
Koer di evan demn daw de, sib z ji mal bi derdiket
pir caran ji nv sev bi snde vedigeriya mal ku, Srn li
benda w ye.
- Ji ber a nuha ti caran s neketiby.
- Bel; ji z de, i z de, hema ez zaro bm li gor gotina
diya min, carek ez nesax ketim nzk mehek ez p
mam. T bra Koer ku ew j carek wilo nexwas ketib yek
dibje belk ew li ser w di axife.
- Bibore, ez hinek derng mam weke tu dizan, ez di evan
demn daw de li mal ne dimam. Koer avn xwe, ji ber n
w, direvne. W nedixwest ku wneyn Srn derewan t
de bibne. Te xwe pse ti bijskan kir.
- Çima bijsk. Koer, kr, li gotin dilsariya w dimeyzne; ew
b posman tirs li hviya nefesa daw rawestiya ye.
- Çawa ima. Gava ku ew dike rabe ser xwe, da ku, here
bijsk ku, li sere kolana wan, bne. Kalemr bi destn w
digre w dide rnistin.
- Hn xort xna germin; dema ez hne weke te xort bm,
bapr min gotinek gote min; er, belk ez li dest neghm te
tu karib pist li min dest biskn, l ji bra neke ku ez di
berkasan de pist li te iyan bisknim niha de ka rne; ez
dixwezim.. . W hne gotina xwe bi ser nekirib, deng bi der
dikeve Agob dikeve hundir niskabna hatina w, cem
Kalemr, dide ser a ewn hevvokn daw ku, hstibn
careke din jiyan rokn w yn xortaniy bi br bn
jiyana xwe di ya ev Kalemr de bibne. Ti riyn din li ps
wan tinebn ji bil ku, ew ji nuh ve vegerin rokn xwe yn
ber hne ji ber w roj bi pir, tkeliya wan, mna ber
veger b, by ku ti kes wan nzk hevdu bike; ji bil riya
dostaniya li ps wan tineb.
- Seva we bas be, ez dikarim derbas bibim, by ku poz
kes sor bibe. W j cihek ji xwe re, di ser mnderek de, dt
rnist: ez dibjim v car j rola te ye; div her yek
hefteyek p, di nav nivnan de, bimne. Gote Kalemr
avek ji Koer re damrand; ew xwest bi Kalemr bide
fmkirin ku, carna canbaziya y canbaz li seriy w
werdigere.
- Ew nahle ku ez herim bijskek bnim. Koer dibje Agob
kzika ku, ew bi pana xwe diceliqne, deng xiriniya w
dihle mad w btir rabe, nemaze ew deng dihst ku
byerke kevin bte bra w; end end sal di ser re derbas
bbn j, l her ku avn w bi bastirm hkan diket, kzika
ku di nav dirnn xwe de pelixandib bi pariy nn re, dihate
br ew roje, ev roje ku careke din bstirme txe dev xwe.
- Ma bi kfa w ye. Bes ro yekseme ez bawer nakim ku,
em kes bibnin, ez bihlim ku siba z, Mar bie ev ku,
di seriy kos de bne. Agob vedigerne hatina Koer weke
keysek dibne, da ku, li Kalemr- ... Dmahk Rpel: 17
Hijmar : 8 DILNAME 4-8-2011
17
ZAROTIYA NEYNIKEKÊ Û TISTIN DIN ... Dmahk:
-zorbikin ew bihle bijsk li w binire; wan iqwas bizav kiribn
ku, ew bie ba bijskek, l hertim ew bi serhiskiya xwe de di.
- Ew Ermen, eger ku ew nasbike helbet d bi xrza te be, ez
kesek Kurdim, ne dre ku ji qehra cewrikek re, ew tola xwe di
seriy min de biteqne derziyeke jehr bi min vede. Kalemr
bi nv jdil dibje Agob roka ew Bijsk Ermen ku, ji bo
xatir cewrik xwe y ku, li ser dest hin zaroyan hatib kustin,
nzk heft zaroyn Efrn kustib w digot; min hne tola
cewrik xwe hilnedaye.
- Tu bi min re nabn ku, wilo ew raja te bike te z ji nav
lepn Ejdeha Ezralan derne. Gotinn dawiy hstin ku av
di seriy hersiyan de gulok bibin. Û eger ku em karibin tola xwe
hilnin, em ne ji yek weke te ku, ket nav nivnan li benda
mirin may, bistnin. Agob dixwest sopn hevoka ye winda
bike, l her di ew btir di gol werdib.
- Netirse, ez b te naim. Ma ez ky em, li w din piyalan
li hev xnin. Kalemr vedigerne.
- Hevaln ku ji ber te ne di birosa her mezin de bi cih
bne, pirin. Tu ten j may. Agob dibje kenek sar, ji nav
dirann amanet, diwese.
- Ez carna dibjim xwe; xweska roja din dojeh buhust heba,
hema ev baweriy, d bihsta hviyek li ba yek biba ku,
eger yek li ev din negihst daxwezn xwe, ew li w dinya
din bighje ewana. Gotinn Koer, bdengiyeke fireh li d xwe
dihle herdu kalemr, end caran, li avn hevdu dinirin.
- Te bi ev yek nerind kir; er em ne mele kese ne, bes di
dawiya daw de, dive baweriya yek bi hebna Xweda hatina
law w pxemberan hebe. Agob li Koer vedigerne di
qorzka avan re li Kalemr dinire, da ku, erkirina w j bistne,
tev naskirina xwe ji baweriyn w re.
- Çima ev pwst, ima div hebe.
- Ji ber ku ew rastiyeke ti kes nikare dij ev yek bie. Ji
roja-roj de pximberek li d yek, ev rast daniye ber me.
Agob gotinn dawiy nsan Kalemr kirin, l careke din deng
bi w nakeve.
- Em bjin ku gotin te rastin, bes tu ne bi min re ye ku, her
pxemberek Xweday xwe, bi rengek cuda, daye nasn. Ji
Kehenn Someriyan de bigre heya em bighn Ola Îslam, tu
y bibn ku bi hezaran Xweda hatine ne her yek ji wan,
li gor heyam rewsa w civak drok hatiye afirandin; ango
ji ber ku, Cihoya ji ps Ferewin bazdida ji bo rewsa wan a
bindestiy, Xwedayek bi wan gerek b, da ku, di ser cengan
de al wan bike. Lew re tu dibn ku, Yaho weke lehengek
serker e em bibnin ku, pist ew bibin xwed destlat
zordariya hin na li ser n din pir bibe, d civak bi hewcey
yek mna Yeso be ku, Xwedayek dilovan ji ewana re bne
hol, da ku, civak karibe li ser piyan bimne jiyan berdewam
bike.
- Bes tu bas dizan ku, ewn din, Xwedyn xwe bi xwe
kiribn weke ku ji te nevesartiye, wan pir caran ji kvir an j
ji xurmeyan dikir eger ku, yek ji wan bir biba, w Xwedy
xwe duxar. L pist wan ar pirtkn heq ku, daketine. Koer
xwe nagre gotina w dibire.
- Çima ten ew pirtk d daketibin ew j ne weke yn kevin
bi destn xwediyn wan hatibe nivsandin. Û ne weke wan
digot ku, ew ji ba Xwed de hatine eger ku, em gotina wan
bawerkin j, tu dikar bibj min; ka pirtka aran.
- Ez nizanim, bes weke ku me bihst; pir Xwed hebn. L bi
daketina Tewrat re, me Xwedyek bi ten naskir.
- Ev j nerastiyeke dtire; weke ku hem jdern drok dibjin
ku, hinek oln ji ber Tewrat j hene ku digotin: Xwed yeke.
Gotinn w dihlin ku, Agob bi awayek behit bipirse.
- Olin ji ber yn asman.
- Bel em dikarin Ola Atn ya ku, li ser dema Axnetn-
-aran hatib, weke nimne bnin heya ev yeka;
yekaneya Xwed, di ola Zeredestiy de j heye hne E.
Tiwnb dibje: Zeredest yekem b ku, bang li yekaniya
Xweda kir. Ew dibje: ku pist ser Ehrman
Ahoramezda, di ar qonaxn xwe re derbras bibe di
dawiya ew ser de, Ehrman d biske Ahoramezda y
Xweda d bi ser keve, tev ku, ew herdu hzn ser xr
ne j ji yek dern derketibn.
Zaredest ne ten wilo got, l ew heya bi roja din, dojeh
buhust j di hozanyariya xwe de bi navkir hst ev oln ku
dibin nav asman de tne naskirin, li ser rika w
bimesin.
- Eger ku wilo be, ima ev oln tu dibj j neketin nav n
asman. Agob dipirse.
- Hin rvebirn ol ewan olan weke yn asman dibnin, l
pirek ji wan ev yek napejirnin di nirna min de, tistek
ten dihst dihle ku, ev hers oln, bi asman, hatine
naskirin, bi hev re bne girdan, ew j; nijada Sam ye ku,
ew bi xwe cih gmanaye ev yek hst ku, Mihemed bi
wan ten bawer bike, da ku, evan l miletn bi nav
Samiyan tne naskirin nzk hev bike ji aliy din de j, i
miletn din j hebin, di hundir wan de bne pisaftin em
dikarin li ev tghstina w binirin, weke zanyariyeke
kovarkiy by ku, ew zanb, ew bingeha nirn
dtineke nuh dantne pist sed salan, nirn dtinn w,
d bne vekolan li ser ew yek, ev nirnn nijadperest,
d rabin. Li gor dtina me, zanyar tgihstina Mihemed di
vir deye ne weke ku, dibjin; Serketina ziman Quran
hst ku, ew bibe ji kesn her li ps. Di d ev dengkirina
xwe ya ddirj re, Koer dst davje pakt, l deng
Kalemr dihle dest w ji ber ku, cixar biksne,
raweste.
- Bes di vir de te tistek ji bra kir; weke ku em dizanin, btir
carek, Ciho Îslama ser hevdu kiriye. Cara ps b ku,
Kalemr dipeyive.
- Tu cihek pir mezin did zanyariya Mihemed; ew li cih
lingek xwe, di nav civata bazirgann bajar Mek de,
digeriya. L di d re roka w mezin dibe ji dest w
derdikeve. Agob j nirna xwe dibje.
- Gotinn we rastin, bes hn dikarin ji min re bibjin ku, w
keng dest bi ser Cihoyn dora xwe kir; pist ku nema
karib xwe ji wan ftn wan biparze tist din ew a
pwst bivetire; gereke yek ser hebn-tinebna olek, ji
ser li dij hebna hinek kmasiyan di hundir olek de,
derxe ewan herdu seran weke hev nebne; cudahiyeke
mezin di nav van herdu seran de heye. Ser Mihemed bi
hem oln din re, ser hebn tinebn b, l bi evan
dudiwn din re, ser w bi hin tistan re b bi ew kesn ku,
li gor dtina w, ji riya rastiy derketibne re b.
- Ez dibjim tu hinek dr rastiy die, tev ku, pir tistn te
gotine rastine j; l hema em bibjin: Ciho bn n ku dest bi
ser Mihemed kirine, d gunehkariyeke drok be di
dermaf Cihoyan de; em tev dizanin ku w di destpk de
heya ku, li ser lingn xwe sekin, ne ten ser Cihoyan
nekir, l ser ti ol lan j nekir pir caran pesna wan
dida. L pist ku dar w hinek qert b, ew dest bi ser yn
nzk kir her diu xeleka ser xwe fireh dikir. L mijara
me ne ev b; me li ser cudabnn ku di navbera oln
asman yn ber de dengdikir di vir de yek dikare
bibje ku, pir kmasiyn oln kevin hatin tinekirin. Agob
hinek gorepanin nuh bi dest xwe dixe dihle Koer bi
rmetgirtineke bilind li w binire ji Kalemr re j, cara ps
b ku, tdighe Agob yek ne rije.
- Weke i. Koer dipirse.
... ( Berdewam Dike ) ...
Hijmar : 8 DILNAME 4-8-2011
18
WÊJEYA KÛRÎ ... Dmahk:
-serdemn njen de berferehbibe.
S sanesn Slla1 ya yekgirt:
Mnakn her psn yn ku mane ji wjey, ku di jdern Kr
de xuyadikin, dibjin wan Hyangga (sitrann welat), ewn ku ji
teqaldn wjeyeya devk ya kevnar derketibn di xwe de
rengvedann ol gelr wergirtibn. Hew 25 Hyangga,
kirina hinekan bixwe vedigere psya sedsala 6an, dihte
nasn ku ta niha mane; 14 di tekistek droky psn hatine
parastin, Samguk-yusa (Branna Hers Sanesnan, 1285).
Bdzim di serdema Slla ya Yekgirt bb sstema
ramanyary ya serdest bandoreke xurt li ser wje huner
mesand. Di heman dem de, hilbna Konfoszim bikaranna
Çn wek ziman wjey hvojt xwendina bi kilaskn Çn li
ps xist. Core-helbesta bi nav Hans - ku bi Çnya kilask
hatib ristin dab pey pirenspn Çn di helbest de, l
Kryan nivsandib - di navbera bijareya wjeyya Slla ya
Yekgirt bas belavbb.
Koryo Çoson
Bdzim berdewamkir ku bibe bandorek sereke di psketina
wjey ya serdema Koryo. Di 1236an de Padsah Kojong y
torina desthilatdara Koryo ferman da oldarn Bd ku karek
tomarkirin bibin ser hem qanna Mahayana ya Bd
(danhevek ji stra2 name ravekirinn bi nav Trptaka) ji bo
parastinek xudane peydabike dij rsn Muxulan ku ji basr
dihatin. Di rya bikaranna awayn teqld yn kevirn
apkirin, oldaran ew tekist bi tpn Çn- bi rengek bel -li ser
zdetir 81,000 qalibn textn kolan, ku gihistin 6,791 pelg. Îro
danhevka resen, ku dihte hesabkirin berhema her temam ji
Mahayana Trptaka di cihan de, di perestgeha Hayinsa ya
Bd li basr Kriya Basr dihte parastin, qalibn text hn j
dihtin bikarann ji bo apkirina tekistn proz.
Wje giringyek psvey wergirt di serdemn Koryo
Çoson de, wexta fermanbern sivl xwende-bi nav yangbansna
bijareya serdest mratdar girtin. Di 'urfa Konfoszim de,
yangban di rya ezmneke netew de, ku sarezayya wjey
tev tistn din dixwest, dihatin hilbijartin. Karn wan piranya
wjeya Kr ya tomarkir avadike ji serdemn Koryo Çoson.
Sjo,helbestek sitranan bi gewdek s-pare sade l hn j
tkhelksay, di psya sedsala 13an de derket, di serdema
Koryo de, pas di serdema Çoson de gesb. Sjoya
psn ku bi nav tanga (sitrana kin) hatib naskirin
diyaln Konfoszim anbn ziman ew j di rya
bikaranna hin naverokan ji xwezay. L nimneyn pasn
elementn wek devavtin henekan di xwe de
bicihkiribn. Ji helbestvann sjo yn navdar Hwang Çn-Î,
cryek xwende ya koikan ji sedsala 16an ku wek
helbestvana Kr ya yekemn dihte hesibandin, dibje:
Xwez min gewhera v seva tar ya nv zivistan girtiba
Û nava hnikbna livnn heyva buhar bi nerm paba
Û min bi hezkirin vekira seva dilber min vegeriya
Yun Son-Do, ku hostayek w reng b ji 1587 ta 1671
jiyab. Mnak:
Tu sipirs, en dostn min hene? Av kevir, sinober
bamboo
Heyva li ser kasn rojhilat hilat, hevalek rgese
Ji bil van pnc hevryan, ez d i xwesyn din bixwazim
Nivsandina sjo ta sedsala 21an berdewamkir , ew j wek
hayko3 ya Yaban, navdaryek navnetew wergirtiye.
Serdema Njen
Di serdema njen de, ji psya sedsala 20an, nivskarn
Kr adaptekirinek anj guhertinek dane ser gelek
bandorn wjey cuda yn Rojavay - nexasim ryalzim
mezheba wucd suryalzim - ku bi v bizav d
bikaribin rzek ji tecrubeyn navnetewy zehmet bnin
ziman: tecrubeyn wek desthilata Yaban ya dagrker,
perekirina Kriya pist w re Ser Kr, digel serdemek
ji desthilata fasist. Yek ji encamdann her giring yn
wjeya Krya njen ewe destana ji 16 pirtkan, Toj (bi
wateya Xak), ku Park Kyong-N di demek dirj de zdey
25 salan (1969 ta 1994) nivsandiye. Ev kar nerneke
berfereh jndar ji Krya re, ji dawya sedsala 19an ta nv
sedsala 20an, pskskiriye.
Jder: Microsoft Encarta 2007.
1- Slla: Sanesnn Kr yn netew di sedsala 4an de,
dema bandora Çnyan li ser Kriya sistb.
2- stra: pend sretn Bd.
3- hayko: reng helbesta Yaban, bi kurtbn dualya xwe
navdare, ji s malikan pkt.
Hijmar : 8 DILNAME 4-8-2011
19
Hevpeyvn
Imer Kalo
imerkalo@yahoo.com
( Koban - Sriya )
-xwe de li zanngeh bidomne, l ji n ve xwendina xwe
ya bilind berdewam dike ew ana xwendekar Zanistn
Siyas li zanngeha Lubnan ye, di ciwaniya temen xwe
de xwed prensp dilhez and ziman pirsa gel xwe
b, di nav nifs xwe de ji xortn jr alak b, ji bil war
ziman wjeya kurd bi tevgera siyas ya kurd re j li
Sriy karkiriye.
Salih di dawiya saln 80 de fr ziman kurd bye, bi
rengek ney eskere mamustayetiya frbna ziman kurd
li herma Kobaniy kiriye, di zivistana sala (1991) an de
mamustay min b ez li ber destn w fr xwendin
nivsandina bi ziman kurd bme!.
Demcer bi ziman helbesta kurd dest bi nivskariy
kiriye, pas ber xwe daye celebek ji helbest cuda
rok bi ziman kurd nivsand du berhem p afirandin, bi
ziman 'ereb j gotar dinivisne.
Berhema w ya yekem di sala (2002) an de li bajar
Beyrt bi navnsana Sozne Ji Berf ku bi van 14 rokan
apkiriye:
1- Tkna kurdo 2- Sozne ji berf 3- Tr res 4- Bhnek
zelal 5- Gul payizeke zer 6- Raportn mirin 7- Sx
proz 8- Çinar 9- Çroka mirne sewit 10- Mirineke
hemdem 11- Kustiya ramsanek 12- Xewna dilo 13-
Zozan li benda min nema 14- Kar mezin.
Berhema w ya duyem di sala (2006) an de - Taybet - bi
navnsana Dilkoer Sirc ku bi van 11 rokan apkiriye:
1- Te bas kir 2- Siyek 3- Desta dilkuj 4- ez lawek dixwazim
5- Agirn pir 6- Biratiya ji alk de 7- Çend xewn
maniyek 8- Kl behaneyan tije nabin 9- Bid med 10-
Xwekustina bavek 11- Dilkoer sirc.
Demcer di sala (1996) an de ji ber tunebna derfetn
karek ku p debara jiyana xwe bike; ber xwe daye
welat Libnan ji w sal de li bajar Beyrt bi cih
bye, ew ji sala (2008) an de wek neghan amedekar
psksner bernameya Dawn Town di Kurdistan TV li
Beyrt kar dike, ji sala (2010) an de ew ji ber sedemn
siyas nikare derbas welat xwe Sriy bibe .
JIYANA KESAYETÎ
Imer Kalo: Win di derbar jiyana xwe ya zaroktiy s
hesret sahiyn w qonax de i dibjin?.
Salih Demcer: Kak Imer, di destpk de ez dixwazim
sipasiya te bikim ji bo v psgotina nirxdar, hvdarim ku
ez di w cih de bim hjay hezkirina kesn dilsozn wek-
-te bim. Bi rast dema mirov behsa jiyana zarokiy dike, yekser
zelal bguneh t bra w ,dema zarokan ji keder s
keseran re nne. Jiyan di tgeha zarokiy de wek xwe t
pejirandin, ji ber v yek hem s hesret dijwar di w
qonax de avnas dibin, dan standin bi wan re t kirin, wek
qedera li eniya jiyan. L dema mirov mezin dibe hewil dide
ku w qeder biguhre, kse problem derdikevin hol. Min j
wiha kir.
Sah bi wateya xwe ya ku em niha di v temen de nas dikin,
w dem di jiyana min de neb. L ez dikarim bjim pxwasiya
min sah b, keras min qetyay sah b, bazdana min a li d
piskilt hevalan sah b. Min wek zarokek gelek bpar dt l
ez tu car bi nebna sahiy hest nebm eve bi dtina min
xwes taybetmendiya qonaxa zarokiy.
Imer Kalo: Jiyana zaroktiy di gdkn gund Sran de,
ta roja ro i lsk byer dmen kesayetiyn balks di
bala we de mane?.
Salih Demcer: Ez bawerim iqas guhertin bibin ez sed
sal j bijm, w zarokiya min ew qonaxa her cuda taybet be
di jiyana min de. B guman ev j ne ten vedigere zelal
bgunehiya w qonax, bel ew vedigere dewlemendiya w bi
lsk serphat karektern taybet, her wiha guhertinn
mezin n ku di w dem de by ciyawaziyeke mezin xist
navbera zarokiya me ya nifs li d me. Wek nimne, di
zarokiya xwe de min bi xwe biryar da ku ez bixwnim b y
ku haya d bav min j hebe, ez bi hevalek xwe re pxwas
derbas dibistana gund bm.
Û gelek byer dmenn wiha di zarokiya min de peydabn
ku ez bi xwe roja ro li wan matmay dimnim wek tistn
`entke bi bra xwe tnim.
Imer Kalo: Qonaxa xortaniya we awa b, ango we dema
xwe awa derbas dikir we dixwest win i bikin bibin
i?.
Salih Demcer: Herend ez hn pr nebme ta w radey ku
ez behsa xortaniy wek qonaxeke buhur bikim, l ez dikarim
bjim me gelek hv xewn pilann mezin di destpka v
qonax de ji xwere dann kirin wek piroje ji bo pkann. L
mixabin pist demeke ne dirj me nas kir ku pkanna wan zore
hviyn me ji me mezintirin. Gesbniya me tra welatek dikir,
ji xwe me psbniya avakirina kurdistaneke azad serbixwe di
nr end salan de dikir me ji bo v doz kar dikir, me
xwendina xwe bi c dihst em gelek sevan siyar diman l rews
ne li gor daxwaz dilgermiya me b, ji ber w yek ez gelek
hevnifsn xwe, em di dawiya saln nod de rast wendabn
dilsariyeke dijwar bn.
Imer Kalo: Ma ev hevok t bra we; (( Soz proze, ger ku
kevir bibarin j, div soz pk were )), we i sd ji v hevok
di jiyana xwe de wergirt?.
Salih Demcer: Er awa na, ew xwes t bra min, ne ten t
bra min wek pgir bi kar siyas amadebna civnan di
dem qonaxeke taybet de, ew ta roja ro j hn di jiyana min de
rbazeke, ez bi awak rijd li ser kar dikim ji bo pkanna w
rast gelek kseyan bme dibim. Ji bo v hevok, min gelek
dost bichstin pwendiyn min bi gelekan re j sist bn.
Dost ku di sozn xwe de ney dtin, ew bhtir gunehek dike.
Ew derew dike, te dixapne dihle tu li ser soza w rast sas
ziyan bib. Ji ber v yek, tu nikar baweriy p bik tistek
bispr w.
Imer Kalo: Di navbera jiyana gund Sran bajar
Beyrt de, win ana giyan xwe li ku der dibnin?.
... Dmahk Rpel: 20
HEVPEYVÎNEK LI GEL
NIVÎSKA R
SALIIH DEMÎÎCER
Hijmar : 8 DILNAME 4-8-2011
20
Tistek din j hst ez ber xwe bidim rok, min
dixwest ez tistek cuda ji hevnifsn xwe binivsnim.
W dem gelek hevaln min helbest dinivsandin,
loma min rok hilbijart.
Imer Kalo: Di baweriya we de mercn nivsandina
rok ine, roka serkeft bi i t nirxandin?.
Salih Demcer: Çrok bi tgeha xwe ya gist kilask
ew j wek helbesta kilask bi gelek mercn as
dijwar di war teknk avakirin de dihate pvan, l
roka kurt wek hunereke nuh di torey de, w ev
merc snor li d xwe hstine nivskar rexnevan
bi xemsar li mercn roka kilask dinrin. Ew nema
bi wan pvann rijd hebna destpk girk arey
nebna wan di rok de dinirxnin. Çroka njen ew
t nirxandin wek ronkirin ji dem an cih an kesek
destnisankir re, ne wek psankirin ji pirsgirk an
babetek re pistre danna areserkirin j re.
Roja ro roka serkeft bi kurt ewe roka ku wek
lasek hevgirt ber xwe dide cihek li nva r
hilnawese.
Imer Kalo: Çrokn bi navnsana mirin kustin di
berhemn we de balksin, ji bo i dbarekirina
mirin kustin?.
Salih Demcer: Di nvsandina rokn xwe de, ez
gelek miqateme ku nzkbim ji byern rajane yn ku
di jiyana me kurdan de dibin, bi taybet li herma
Koban eger navnsann kustin - ez dixwazim
bjim kustin ne mirin, ji ber ku mirin j di rokn min
de encama kustin ye, ne mirineke xwerist ye -, eger
ew navnsan pirin bawerbike ku wneyn kustin li
Koban ji yn jiyan bhtirin, ev j ne resbniyeke bi
qas ku rastyeke li dare, bawerke kak Imer, xelk
koban bi zora hviyan rojn xwe bi daw tnin tu j ji
v rews ne dr.
Mirov ne ten bi gulleyan t kustin bira, mirov carne
bi gotinek j t kustin. persan, nezan, gerdist
nertn neyn kevin, nebna derfetn psven.
Ev hem formn kustin ne an j piroje ne j re.
Imer Kalo: Win asta roka kurd-kurmanc li
rojavay Kurdistan; Sriy awa dinirxnin?.
Salih Demcer: Ne vesartiye ku millet kurd li dirjiya
droka xwe, di nrn gelek as dijwar de jiya hn
dij, ku i derfet jre nebn li toreya xwe vegere bi
awak rk pk w li ser bingehn saxlem deyne ji
belavbn windabn biparze.
... DmahkRpel:21
HEVPEYVÎNEK LI GEL NIVÎSKAR
SALIH DEMÎCER ... Dmahk:
Salih Demcer: Bi rast iqas nakok di navbera Sran Beyrt
de hebin wek du cihn ciyawaz ku her yek ji wan andeke xwe
ye taybet heye di war civak dan standin ast swey
jiyan de, b guman yek bixwaze nexwaze ev taybetmendiy j
bandora xwe li ser mirov heye hindek guhertin di jiyana w de
dike. L mirov ji aliy giyan de bhtir bi cih war zarokiy ve
t girdan.
Û b guman gund Sran j wek cihek ku zarok brannn
min himbz kirin, ew bhtir giyan min ber bi xwe ve radiksne. Li
gel ku ev b panzde sal ez li Lubnan dijm Jiyana Beyrt
xwestire j, bawerke ez roj carek hest dibim ku ez rwme li vir
div sibe an dusibe vegerim Sr Koban Sran .
Ez zanim ku ev bersiv di forma xwe de bersiveke kilask ye her
kes ji welat xwe dr, w dubare dike, l di naverok dtayln
w de her yek ji me rast rokeke diltezn taybet heye ku
gelek caran bi axaftin srove nabe.
Imer Kalo: We i kar biv di maf welat xwe de kiriye, ta ku
win li ser xaka w hatin qedexekirin?.
Salih Demcer: Di yaseya rejma Sriy de, her kes ku ji wan re
epikan l ne de di sanoyn wan de ne qesmerbe, ew ne li gel
wan e, her kes ne li gel wan ew li dij wan e. Û ji xwe re hesab
bike iqas kurd li dij wanin. Ew xwe dibnin padsah xwedayn
v welat dikarin li dij her kes ne li gel wan fermanan derxin. Û
vaye li hindir wiha dikin, tu li wir bas dibn awa ew bi awak
hovane xortn me digrin pseroja wan zarokn wan winda
dikin. Ne ten ez, bi sedan renge bi hezaran xortn me nikarin
vegerin welat ji ber ku hatina wan jiyana wan rast metirsiyan dike.
Raste ew tu biryarn ferm li dij te dernaxin, l ji bo gotarek an
axaftinek a ku ne li gor dil wan be, dikarin bi salan te bavjin bin
zndanan by ku haya kes ji te hebe karibe te biparze.
WÊJEYA KURDÎ
Imer Kalo: Ji bo i we nivsandina rok di nav celebn
wjeya kurd de hilbijart?.
Salih Demcer: Wek xortek dilgerm behremend di dawiya saln
80 y de min hewil da ku ez di gelek biwarn torey de binivsnim,
min helbest nivsand, sano nivsand, balname nivsandin, hindek
caran bi `ereb j, l bi rast rok bhtir bala min kisande ser xwe,
ez bhtir bi rokn kurd yn kevin daxbar bn, ji xwe min ji
zarokiya xwe de pir ji rokn kalemr prejinan yn devk hez
dikir, ez li benda var dimam ku mezinn me li malek kombin
dest bi gotina rok serphat byern gundiyan e rojane
bikin.
Di w temen de me li rokn her seyr xeyal wek rastiyeke li
dar, temase dikir , ew pereyek bn ji jiyana me em j lehengn
wanbn, tistn me var dibihstin me ser sib li gel hevalan bi
kar di an. Loma min xwe bhtir di w war de dt.
Min dt ez dikarim bhtir helbest sano, wan s diyarde yn
neyn di civak de bi hrbn bi awak njen nsan bidim, min
didt ez tde bhtir azadim dikarim her byerek an
serphatiyek bi hsan bikim rok.
Min ji helbest j hezdikir l nizanim ima w dem baweriyeke
ne durust li nik min b ku helbest ten ji bo babetn nistiman
soresger azad serxwebna kurdistan ye, min j dixwest
byern rojane bisopnim bhtir wan babetn mezin. b guman
pist demek min nas kir ku babet girdayiye bi kes nivskar ve,
ne bi crey torey ve.
Hijmar : 8 DILNAME 4-8-2011
21
HEVPEYVÎNEK L I GEL NIVÎSKAR
SALIH DEMÎCER ... Dmahk:
Em bas dizanin ku hem celebn torey li ser ziman ava
dibin ziman kurd j ta roja ro hn ji frbn bi karanna
ferm b par e, loma herdem ciyawaziyek di navbera asta
dahnana kurdan berhemn wan de heb. L li gel v
yek peydanebna derfetn abor j, wan karibn
gavn balks di gelek biwaran de bavjin, li gel ku kurte
rok j hunereke nye li gor celebn din li ser asta hem
welatn chan, nivskarn kurd li deriy w j dan tistin
bas nivsandin, bi taybet bi derketina kovara Hawar re di
destpka saln s ji sedsala br.
Herend roknivsn w dem ron didan ser babetn
gist pirsgirkn netew soresger axa began j, l
bi rast wan karbn bi zimanek xwes gotinn sade
bingehek ji kurterok re wek hunereke serbixwe
damezrnin.
Mixabin ev bingeh pist ser navnetew y duyem kar
jre neb roka kurd di qonaxeke ziwa re derbas b ta
ku di saln heyst nod de careke din bi hindek
berhemn nirxdar diyar b evb end salin j dsa sist
bye.
Di nerna min de, ji bil wan faktern me an ziman,
nebna xwendevan rexnevan j bhtir rola xwe di
sistbn li sn mayn a kurte rok de list dilze .
Imer Kalo: Gellek nivskarn kurd pist rok ber
xwe dane roman. Win j bi nivsandina roman de
nafikirin?.
Salih Demcer: Hebna seqamgr aramiy di jiyana
kes nivskar de roleke diyar berbiav di nivsandina
roman de dilze, imk roman div wexteke dr dirj
jre bte terxankirin, vaye em dibnin ima bhtir
romann kurd li dervey welat hatine nivsandin.
Ber end salan ez bi roman difikirm, l bi rast di rewsa
min a niha de ez nikarim bi i reng nzk roman bibim,
nebna seqamgriy di jiyana min de hstiye ku ez ne ten
brokeya roman, bel nivsandina rok j, bo qonaxeke
din ragirim.
L ez dixwazim di derabar pwendiya rok roman
de tistek bjim. Li gel ku roknivs bhtir kesn din
amadeye bibe romannivs, l nivsandina roman ne
qonaxeke psket ye ji nivsandina rok re. Ew du
hunern cuda ne her yek ji wan kesayetiyek e xwe ye
serbixwe heye, ji ber v yek, ji her roknivsek nay
xwestin ku bibe romannivs, tu dikar bimn roknivsek
dahner tde soresek j avak, by ku tu nzk
roman bib.
Imer Kalo: Di baweriya we de cudahiyn sereke
bingehn di navbera hunera rok roman de ine?.
Salih Demcer: Roman di forma xwe de rokeke dirje, l ew
di hundir xwe de festvaleke ji rokan, ku hinek ji wan tne
psankirin hinek j di qorzkn roman de nehn dimnin
ten bi hevokek tne nsan dan. Roman bi vehewandin
rokn ciyawaz tevlhevkirina wan bi awak rk pk
taybetmendiyek ji xwe re diafirine .
Di crok de kurt kirin bi kar anna smbolan dihle ew
hinek giran tr be. L di roman de div ew trbn siqbna
han hinek ji hev verese.
Bi wateyeke din, roman zincreke rok gustlkeke her
yek j sewq vebrsneke xwe ya taybet heye.
Imer Kalo: Me ji mj de rokn we yn n nedtine, ji bo
i we nivsandina rokan rawestandiye?.
Salih Demcer: Raste ev b demeke min rok ne
nivsandine, ev j min got, girdaye bi guhertinn ku di rewsa
min de by di van saln dawiy de. Kar min nh di war
ragihandin de, ew bhtir wexta min dibe kargeriyeke li ser
pwendiya min bi rok re dike. Ez j naxwazim di v dem
de rok binivsnim ku bhna rojnamegeriy j bikele ez di
xwe de j nabnim ku gihstime w radeya ku tde karibim di
herd biwaran de binivsnim by ku wan tevlhevkim.
Nivsandina rok li nik min pirojeyeke ragirtiye bhtir ku
ew hatibe rawestandin, ez gesbnim ku ez di demeke nzk
de l vegerim.
Imer Kalo: Di v dem dawiy de we hinek ber xwe daye
nivsandina gotar bi ziman 'ereb. Ji bo i nivsandina bi
ziman 'ereb?.
Salih Demcer: Ez bawerim nivsandina gotarn `ereb, w bi
awak raste rast pwend bi soresa millet Sr heye. Ez
dixwazim helwesta min a siyas ji sores wek kurdek bigihe
biradern meye `ereb. Ez hest dibim ku ew erkeke nistiman
karek piratkiye div ez p rabim, bhtir ku behreyeke
dahnan be di jiyana min de, ango ew tistek demn e
girdaye bi qonaxa niha de renge ew bte rawestan bi daw
hatina v qonax re.
RAGIHANDINA KURDÎ
Imer Kalo: Win wek kesayetiyeke serbixwe li gor
serphatiya we, win kar di dezgehn ragihandina
partiyn kurd de awa dibnin?.
Salih Demcer: Te rast div, dezgehn ragihandin di nava
partiyn kurd de nnin. Em behsa partiyn kurd li Sr dikin.
Ragihandina wan belevoka wan a mehane ye ku ew bhtir
pnce sale bi heman swe heman form derdikeve, by ku
tu guhertinn rijd berbiav tde bin. Bguman ez v yek
bi dilek sewit dibjim ne ku henekn xwe bi wan dikim.
Partiyn kurd ji roja roj de nikaribn ragihandin ji siyaset
veqetnin ji ber wiha ragihandina wan ma ragihandineke
seqet girtiya dubend nernn teng.
Raste nabe em bi pvann ragihandina milletek serbixwe
ya partiyn kurd binirxnin. L eger wan pilan pirojeyn rijd
di v derbar de hebna, wan dikarib li dirjiya pnce sal
tistek berbiav sazkin.
Nebna derfetn abor bingeheke gelr ye berfereh ji
partiyan re - bi saya perebnn pir - wan j roleke serekn di
seqet pbna ragihandin de lst. ... Dmahk Rpel:22
Hijmar : 8 DILNAME 4-8-2011
22
BÎRWERIYA
PIRTÛKAN
SALAR Û MÎDYA
Cegerxwn
( 1903 - 1984 )
DÎYARÎ
Ji xort ko bar milet dane ser
mil xwe, bi dijwar di nav
taristana zor setema dijmin kurd
ve bi gernas derbas dibin.
Ji wan gund cotkar ko di bin
zor setema kevneperest
Kurdistan de, pist xz
gerdenxwar, ji ko nan zarok xwe
derxin, xebata dest xwe bi erzan
difrosin, sermayedar xwed
gunda.
Ji bo wan gernas ko di zindana
de avnrya ben dare dijmin
dikin bi gernas di riw dijmin
xwnxwar, setemkar de doza
daxwaz kurd mirovany dikin. Ji
bo va tevare ez v rok bi dyar
psks dikim.
Cegerxwn - 1973
Jder: Ji roka seyday Cegerxwn
Salar Mdya hatiye girtin.
Imer Kalo: Malpern kurdn
rojavay Kurdistan li ser enternet
gellekin. Win asta xebat wesana
wan awa dinirxnin?.
Salih Demcer: bi dtina min asta
malpern kurdn rojava li gor
ragihandina partiyn wan, bilinde.
Wan hinek ew asoyn teng
derbaskirine. Sedema v yek j ewe
ku Êdtor rvebirn wan li dervey
welatin derfet ji wan re dibe ku ji
milletn din fr azadiya nern
nerna din bibin.
Ten wan kmaniyek heye, ew j
nebna cavdrek teknk ji berhem
gotarn hey re. Ango her tist bigihe
ber dest wan ew yekser belav dikin.
Ev j carne kseyan derdixe hol. L
dsa j, di nerna min de her tist bte
belevkirin bastire ku her malperek
bibe ziman xwediy xwe .
Imer Kalo: Ger ku mirov bibje asta
rojnamegeriya kurd li rojavay
Kurdistan nizm lawaze. Win
rewsa w awa dinirxnin?.
Salih Demcer: Ew ne ten lawaze,
bel em hn nikarin behsa w wek
tgeheke ku merc pdiviyn
rojnamegeriy pk tne bikin. Ez li vir
dixwazim tistek li dor pirsn te ye
ber j ron bikim, me behsa roman
rok ragihandin li rojavay
kurdistan kir wek berhem
nimneyn hazir, ne wek hebna wan
di aroweya trm tgehn
serbixwe gist de.
Rojnameger ne behreyeke ku em li
gor wexta xwe w birsin
rojnameyn xwe meh carek an s
mehan carek derxin. Rojnameger
karek berdewame, ew desthelateke
div di her ax demek de li her
cihek amade be bi awak rojane
kar avdr srovekirin bike. B
guman v yek j pwst bi dezgeh
rojnamegern kadir heye wan j
pdiv bi bdceyek a mehane heye
ev hem j -sipas ji xwed re - li nik me
nnin.
Imer Kalo: Li dawiy gellek spas
ger ku win dixwzin tistek dtir
bibjin fermo?.
Salih Demcer: Sipas ji bo kar
xebata te j di war rojnamegeriya
kurd de, em li benda w roj ku em
tde karibin rojnameya Dilname
hem rojameyn kurd bi awak rojane
li ser pelan bixwinim, ez bawerim
ew roj ne dre, serkeftin ji bo te.
( 20-6-2011 )
HEVPEYVÎNEK LI GEL NIVÎSKAR
SALIH DEMÎCER
... Dmahk:
Vaye tu dibn ta roja ro, ne tilfizyonek,
ne radyok, ne ajanseke neyan, ne
malpereke bi rk pk. Wan tistek nne
ji bil hinek belavokn mehane
kovarn ku her end salan carek
derdikevin.
Mixabin Partiyn kurd bi xemsar li
ragihandin nihrn, ji ber v yek wan li
gor temen xwe y dirj nikaribn i
gavn rijd di xebata xwe de bavjin.
Imer Kalo: Win wesana telefizyonn
kurd bi gelemper awa dinirxnin i
di wesana wan de ji bo we balkse?.
Salih Demcer: Base ne xerabe, li gor
temen wan kurt, wan gavin bas avtin
peydabna derfetn abor pistgiriya
siyas li herma Kurdistan, alkariya wan
kir xelk kurd bi wan ve hate girdan,
bi taybet di war pirogramn huner
hemareng de, l mixabin ew di war
siyas rzdariya nern nerna din de,
li ser asta tevahiya kurdistan bi rola
xwe ranebn tistek rijd psks
nekirin. Div ew li ser v yek kar bikin,
eger bixwazin karin bikin.
Imer Kalo: Ger ku ez bibjim wesana
Roj TV ji hem telefizyonn kurd
Kurdistantire, ango wesan ji her ar
pereyn Kurdistan re dike. Win
awa dibnin?.
Salih Demcer: Roj tv tilfizyonek a kurd
ye ez bi av rzdariy li xebatkarn
w dinrim ku wan pir zor zehmet
dtin ji bo berdewamiya wesana xwe
gelek caran near man nav tilfizyon
biguhrin ji ber ku ser wan bi awak
mezin dib hn j dibe. L ez ne bi tere
me ku ew tilfizyoneke kurdistan ye, bi
wateya ku wesan ji her ar pereyn
kurdistan re dike.
Roj tv ziman partiyeke kurd ye ku
layengern xwe li herar pereyn
Kurdistan hene. Ew bi awak askere
diyar pgire bi rbaza w partiy li
dervey v yek, ew r nade i nern
helwestn din ku ronahiy bibnin. Ne
ten ew, tilfizyonn kurd bi gist wiha
ne, Kurdistan TV j wihaye, Kurdsat j
wihaye Ew hn di qonaxek de ne ku
nikarin nerna din qebl bikin
biparzin.
Pgiriya bi ragihandeneke azad
serbixwe hn di mejiy kurd de bi awak
berfereh nehatiye meyandin qeblkirin.
Hijmar : 8 DILNAME 4-8-2011
23
DESTANA
DEWRÊSÊ
EVDÎ WEK
ROMAN
ÇAP BÛ
Destana Dewrs Evd di nav Kurdan de
li gelek herman t zann. Li Anatoliya
navn, Qafkasya, Serhed, Berriy gelek
devern din bi her zaravay t gotin.
Çi Mill be, i ne Mill; i Kurmanc be, i
Dimill; i Misilman be i j ne Misilman,
herkes ji v destan hez dike, distr
guhdar dike.... Gelo awa dibe evqas bi
dorfireh ev destan t gotin hezkirin!.
Evna Dewrs Evd Edley gelek
balks trajk e; egd leheng Milan
Dewrs Êzd ye kea mr Milan Edle
j Misliman e.
Evna Dewrs Edl li nav Kurdan
gelek xwes tte zann. Gelek versiyonn
w hene, gelek dengbj v kilam dibjin.
Wek ku tte zann nivskar hja Eyp
Kiran nivskar kitbn wek Milan
Konfederasyonu, Piling Serhed
Dewrs Evd ye.
Kitba w ya her bas t zann j Dewrs
Evd ye.
Eyp Kiran ji Siwrek ye, ji esra
Kejan. Esra Kejan di bin konfederasyona
Mll de cih girtiye. Eyp Kiran esra xwe,
esra Mll, deyst herma Qerejdax
tevan nas dike. Esra Mlli esrek Kurd e
bi nav deng e di nav Kurdan de gelek
cih girtiye.
Nivskar hja bi lgernek kr dirj
jiyan, evn tkosna Dewrs Evd
berhev kiriye.
Çrokn ku li herem li ser Dewrs
Evd hatine gotin, kilamn ku hene li ser
tevan xebitiye di dwanan de demn
dirj ev kilam guhdar kirine.
Pirtka Dewrs Evd apa w yekem
end sal ber ji hla wesanxana Elmay
ve hatib wesandin. Ev apa duyem ji hla
zimanzan Zana Farqn ve redaksiyona w
hatiye kirin.
Kitb j bi ap bergek gelek xwes hatiye
apkirin.
Wesanxan di dawiya kitb de ji bo
kelmeyn nay zann 4 rpel ferheng
daye.
Nav Kitb: Dewrs Evd Kullka
Bilbizk Rim, Nivskar: Eyp Kiran,
Wesanxane: Nbihar, Rpel: 288, Çapa
Duyem: 2011, isbn: 978-9944-360-95-1
Nbihar-DER
ÇIMA JI HEV DÛR? ... Dmahk:
Ewqas salin di bin piyn neyar de, neyar bn li sagird w ikandiye.
Nahle bn bide bistne.
Çare...
L em bi wersan ji hev dr.
Çima? K karika k diz kiriye?
Gelo zarkn welatek paramay ne loma?
Berya kurd siwar kerek bibin, xelk hespn rewan dane bez, em para
man loma?
Waye biyan strkn ruy ezmanan li hev par dikin, l hn hn bi kranan
ji hev dr. Yn ku din ji xelk re weiz didan: Neyartiya hev nekin, heya
hn karin dost bin. Xwe ji nakokiyn pik dr bidin, digot. K b?
Xortek qzek birevanda, psiy ew din ji d bav qz re digot:
Tistek nabe apo, met De waye ji hev hez kirine, guneye meriv bikeve
nava du dilan... Xwed ji we raz, hima fatihek bixwnin, bila biqede. Bila
zark bigjin mirad xwe. Apo bi ya we nekira, we xwe hrs dikir: Binre
apo!.. Lazime tu, guh bid, ika em i dibjin!.. Nexwe tu zan!..
W dem yn sev roj li kleka hev, ro bi misasan valah di nava we de
heye. Êd wisa buye ku li civatan j behsa hev nakin. Ewqas ji hev dr
ketine ku nav hev j ji br kirine.
Gelo ima ewqas drbn? Kara k t heye?
We ji gundiyn kurd re digot: Ji bona ku zaneyn me yn ber xwe nedan
tenista hev, loma em wisa nezan man Eger ew bibna yek kulm, belk
anka em di v rews de nebna L mixabin ji hev dr in. Fena mala
Ceml Pasa Bedirxaniyan. Ber hinan li rojhilat, y hinn din j li rojava.
Fena zanayn dem dewrann ber.
Gelo kmas ye an na?
Raya we nizanim.
Gelo dem nehatiye ku rspiyn kurd werin cem hev bi hev re henekan
bikin. Bi wan henekan temen dirj bikin Qala xortaniya xwe ji hev re bikin,
bibjin: Craneke me heb Bejna kafirbav mna taya rhan, bejintenik,
mijagn w fena kran, yeke qerqas pozbelik b. Gava dikeniya, di
bexey dil de gul kullk dipiskifn. Bi bbav re, i keneke srn heb.
Meriv bi w ken, di diyar iyay Heftguhar, dibn mvan zozann
darmaz.
Yek din: Safikek gund me heb, nav w Hemo b. L gundiyan j re
digot: Mam Hemo. Û behsa serwenn Mam Hem bike. Yn guhdar j
safikiya Mam Hemo y xelk bidin ber hev, ika ro i cdah bne?...
Hela ew rokn berriy Rebenan iya ji nz de nedtine, dema di
rokan de behsa iyayn jorn dikirin, bi pesn salixn dr dirj, yek bi
ser heftan de dikirin, iyayek didan ser heft iyayn din hn behs dikirin.
Pre j xwes dikirin. Zanibn bala meriv bikisnin xwe bi meriv bidin
guhdarkirin. Ew mezinkirin direwn pve j, bna meriv p derdiket, dibn
tewas.
Yek din j bibje: Wele dengbjek li gund me heb, dema stiran digot,
bilbil dihat ser guliyn dara dev eywan guhdariya w dikir. Deng neb!..
Fena deng girna bilr, tln sentr. Dema stirana melodiram ya Edl
digot, ava em kaniyan disekin. De l l Edl digot dirj dikir.
Îcar pre j ha h ha h ha h dikisand. Civat j tkil hahya dengbj
dib. Qey kul kesir di br xiyal de dihst? B deng dengbj, meriv bi
ngariya stiran re di ser gaz gedgan, dev ema, dib siresira av.
Masiyan di nava av de il didan, teqle li wan diket bin zik wan sp
dikir.
Qey tehma van brannan ten bi hev re ne hjaye? Meriv nikare ji niha de
zarkan bike dostn hev ji pseroj re amade bike, qama zarkn xwe
dirj bike. Ji sihtkirinn bav baprn xwe sd wergirin.
Bi reya min meriv kare.
Xwe ji hev xeydandin, kar zarkan e. Behsa xortaniya xwe kirin
sasiyan dtin tistek ji me nabe, dide qezenckirin. Em pir hindik, dema
xesm xortaniya hev zanin. L v dema tgihst na. Em nizanin ika k
iqas dirj buye. L xuyaye ji qamdadayina ber hev j direvin. Ev rev heya
geng? Bi qurana min xwend, feyda kes t de tune. (PARÎS)

DILNAME
RRRooojjjnnnaaameeeyyyeeekkkeeeRRReeewssseeennnbbbrrryyyeeeSSSee errrbbbiiixxxweeeyyyeee
rojnameyadilname@yahoo.com 2010 Daw 2011 facebook.com/rojnameya.dilname
URGUWAY LEHENGÊ SAL 2011 YÊ
COPA AMERICA YE
Di roja Yeksema 24-7-2011 an de, tma nistiman ya welat
Urguway li welat Arcentn fainel Copa America y sal 2011
bi encama 30 ji welat Paragway vexwar b leheng herma
Basr Amerka. Urguway bi w encam kete ps Arcentn
b yekemn welat ku 15 caran Copa America qezenc dike.
YABAN LEHENGÊ
WORLD CUPA JINAN
YA SAL 2011 YE
Di roja Yeksema 17-7-2011 an de, tma nistiman ya
jinn welat Yaban li welat Almanya fainel World
Cupa Jinan y sal 2011 an bi encama 22 (31) ji
welat Amerka vexwar yekem car di droka xwe de
b leheng chan.
Yekemn gol tma Yaban di deqeya 81 an de ji
aliy lstikvana yaban Aya Mayama de b, gol
duyem j di deqeya 107 an de ji aliy Homary Sawa de
b.
L yekemn gol tma Amerka j di deqeya 69 an de ji
aliy lstikvana amerk Aleks Morcan de b, gol
duyem j di deqeya 104 an de ji aliy Aby Wambak de
b.
16 tmn ku di World Cupa Jinan ya sal 2011 an de li
welat Almanya besdarbn yn van welatan bn:
1- Almanya, Frensa, Ncriya, Keneda.
2- Ingiltera, Yaban, Meksk, Niyzlenda.
3- Swd, Amerka, Kolombiya, Koriya Bakur.
4- Berazl, Ustiraliya, Nerwic, Xniya Istiwa.
Wold Cupa Jinan di sala 1991 an de destpkiriye, ya
sala 2011 an de ya 6 an b, wek Wold Cupa Peyan
her 4 salan carek lidardikeve.
Di droka Wold Cupa Jinan de welat Amerka 2
caran ew leheng di saln 1991 1999 an de
qezenckiriye.
Wek Amerka welat Almanya j Wold Cupa Jinan 2
caran di saln 2003 2007 an de qezenckiriye.
Welat Nerwic j wek Yaban ten carek di sala
1995 an de qezenckiriye.
MEKSÎK LEHENGÊ SAL 2011 YÊ
WORLD CUPA CIWANAN E
Di roja Dusema 11-7-2011 an de, tma nistiman ya ciwann
welat Meksk li welat xwe fainel World Cupa Ciwann 17
Sal y sal 2011 an bi encama 20 ji welat Urguway vexwar
duyemn car di droka xwe de b leheng ciwann chan.
8
4-8-2011
MEKSÎK LEHENGÊ SAL 2011 YÊ
CUPA KONKAKAF E
Di roja Yeksema 26-6-2011 an de, tma nistiman ya welat
Meksk li welat Amerka bi encama 42 an ji welat Amerka
fainel Gold Cupa sal 2011 vexwar b leheng herma
Konkakaf. Ev 6mn care ku Meksk Gold Cup qezenc dike.




:
Ziman Kurd ziman me ye Şrn xweş e ber dil me ye Heta dewran ji esil fesilan Em tim hebin hebna me ye Ziman Kurd ziman me ye
2011-08-05, 06:44 PM   Mrxaz     : [2]
Mrxaz
:: Nivskar ::
  Mrxaz
 

Mrxaz

: (9)
: Dilname

2
DILNAME
RRo oojjjnnnaaameeeyyyeeekkkReeewssseeennnbbbrrryyyeeeSeeerrrbbbiiix xxweeeyyyeee
PROFESOR Û
RÎÎHRENGÎÎN
Sahn Bekir Sorekl
shahinsorekli@hotmail.com
( Sydney )
Her 2-3 mehan car ez serk li dost xwe
Profesor dixim em bi hev re end saetan
derbas dikin. Ew j wek min d porsp ye
her weha wek min li v welat ji day nebye.
Li d ku ez otomobla xwe li nzik mala
wan bi ch dikim ez bi moblfon telefon
dikim d re em di tax de dihn prgna
hev ji wir bi hev re diin qehwexaneyek.
Ber w gellek ji danistina di
qehwexaneyan de hej dikir l
qehwexaneyn w yn taybet hebn imk
her qehwexane li keyfa w nedihat; divab
piek atmosfra saristan li wir hebya ku
w bi xwe wek atmosfreke brciwaz bi
nav dikir. L va demek e danistina di
qehwexaneyan de nema wek ber li
xwesiya w diht. Egera v guhertin j
qedexekirina kisandina cigarey di
qehwexaneyan- ... Dmahk Rpel: 14
(( RÊLIBERGIRTINA BESDARBÛNA NIVÎSKARÊ
KURD DI KONFRANS Û KOMCIVÎNÊN WEHA DE, NEHEQIYEKE
MEZINE, Û PALA XWE DIDE NEHEQIYÊN SIYASÎ Û DÎROKÎ YÊN
KU LI KURDAN Û LI WELAT Û WÊJEYA WAN HATINE KIRIN ))
NAMEYA DILÊ MIN
Salih Demcer
salihdemicer@hotmail.com
( Beyrt )
2
1-1-2011
Bi bone ya besdarbna nivskar kurd Helm Ysiv di nav alak yn
Konfransa Parlemana Nivskarn Ewrupa y li Stenbol ... Dmahk Rpel: 16
Biradern hja birz di Êdtora rojnameya Dilname
de, silav rz
Min bi balks dilek sad hejmara yekem ji
rojnameya we ya nirxdar payebilind xwend, bi
rast keda we cih rzdar sipasiy ye, ne ten ji bo
ku we karb rojnameyek li medya kurd zde bikin.
Bel ji bo ku we karb w di asteke bilind nirxdar
de bi form dzayneke xwesik bedew, bigihnin
ber dest xwendevanan.
Biradern hja: Di dema ku ez- ... Dmahk Rpel: 9
MÎR Dr. KAMÎRAN BERDIRXAN
Kon Res
koneresh@hotmail.com
( Qamislo )
Bi min xwes e ku em careke din bi hev re Mr Dr.
Kamran Bedirxan bi br bnin, serboriya w bixwnin
silavek li giyan w bikin! Ev ku di gel biray xwe mr
Celadet Bedirxan bingeh rojnameya Kurd ji me re
daniye, ziman me bi elfabeya latn nivsandiye, ji
windabn parastiye di ps saz xwe de daye ser
sopa Ehmed Xan.. Di roja 04/12/2010 de, 32 di ser
kokirina w re derbas dibe. Werin, her yek ji me, em
gulek wefadariy diyar giyan w bikin.
Mr Dr. Kamran Bedirxan; neviy- ... Dmahk Rpel: 5
Muhsin Seyda
mihsinseyda@hotmail.com
( Koban )
" TUHFET EL-AMILÎN "
Û ÇEND AGAHIYÊN NÛ
Diyare ku di van saln daw de rewsa
anda kurd ber bi ps ve die, hd hd
berhem di her warn nivs de ap dibin,
gelek pertkn destnivs hatine apkirin ku
heta ber demek haya me ji wan neb, ji
ber v j ez dikarim bjim: Eger bi ziman
kurd hindik hatibe nivsn, ew " hindik" a j
bi temam negihaye ber destn me.
Edebiyata kurd bi- ... Dmahk Rpel: 13
PERTÛKEK JI 'HUCRE'
YA KURDÎÎ
NIVÎSKAR HELÎM YÛSIV
PISTÎ KONFRANSA
PARLEMANA NIVÎSKARÊN
EWRUPAYÊ, HEVPEYVÎNEK
SIBEHÊN STRANAN
Mio Kendes
info@m-kendes.ch
( Swsera )
Di setpka saln 70 ji sedsala bihor, Kobanya
Binxet, bajarok ku min l avn xwe li ronahy
vekirin, bi av, baxe, rez zimann rengrengn b.
Hing mixazeya bav min di navenda bajr de b, li
kleka rest mixazeya kurdek b, li aly ep Cumay
hesinkar y ereb b, li pist j mixazeya Migir ermen b
li hember Mehmut turkman dondirme difrotin. Bi du
cadeyan li pist mixazeya Xeny Kendes, bav min,
kilseyk heb bi s cadeyan li bakur Mizgefta mezin
b, pir kesan ji xelkn Koban bi- ... Dmahk Rpel: 6
Hijmar : 2 DILNAME 1-1-2011
2
ÇEND HELBEST
Salih Kevirbir
rojnameger@hotmail.com
( Stenbol )
EZ...
Kilameke bi xem,
Ku di nava lvn terik de
Jan dide...
Awireke lawaz jar,
Ku di bbikn avan de
Digir...
Û sekneke lerzok,
Ku li ser milan gihaye ser hev...
Ango
Ez...
DU DILOP PARIYÊ GOST!..
Qelb ku dibjim,
Du dilop pariy gost!..
Evn ku dibjim,
Bablsoka bdawiy...
Jan ku dibjim,
Birna evn...
Jan evn,
Di nava du dilop xwn de,
Du sn mezin!...
ZIVISTANA DILÊ MIN
Ji min pirsn rojek;
- Ho hevalo!
Çima xemgn ?
Min got,
- Lew dil min sika ye!
Got,
- T ji br bik, bik ...
Sal born, bihar hat, zivistan
nema,
Kullk veb, roj sewit, gul
nema...
Li van iyayn qesay bixwe
j berf heliya,
Derd ji min km neb!
Rojek dsa ji min pirsn,
Gotin;
- Bo i xemgn dsa?
Min got;
- Zivistan bor, bihar hat l,
Zivistana dil min neb bihar!
Nekeniya ry min,
Bisirneke jandar e,
Êseke dijwar e,
H di dil min de.
Baran bixwe j, derd dil min netefand.
Her ku bariya, b agir.
Careke din j, kes guh neda derd min,
Lew tu kesek negiha jana min!
Û di dil min de gazineke sikest,
Min jixwe pirs,
- Ev i derd e li min peyda bye!?
Axx kesereke kr kisand
Dil min bi jan,
Got,
- Çi ye ev derd ez j nizanim!..
RESQEDER
Ji bo branna xal min resqeder
Mehfz El
Min nav w pirs
Li ber resetaqa mizgefta gund sxan
Li destan satila av
Li eniya ser 18 sal
Qermiokn prn navsere
Min nav w pirs
Bi gotinn fediyok
Ligel lebatn lvn lerzok
Bes Xweday Teala
Fersa limja Sof Xell Dn
Û Qulateyna bin gund
Sahid van kelam nezeran bn
Min nav w pirs
Li piyan terebzann perit
Min li hal w pirs
Bi heft diln sewit
Kea Tirpaniy Welat Serhed
Bejnbilinda bin adira raser sikeft
Meswerdeka enqemer
Rakir ser xwe ji ber xwe
Negeriya zar ziman
Bersivand bi avn kilday:
Resqeder e nav min..!
Resqeder...
Tebax 2004, Stenbol
MELKEMOTÊ KÛLÊ
Gava te terka min da
Melkemot Kl hate
serdana min
Gava te dil xwe ji min da al
Kp Xwn fermana min rakir
Li bin siya dara hejr
Daikand sdara min
Badilhewa negotine psiyn me:
Mrik xerb kor e, sida kustiyan
tuneye!
Îro xerb im, sid xwe ji min daye al
Lew hem kor im hem j kust
Gelo heye ku tu rojek veger?
Heye ku awirn flbaz
avnebar
Dsa nezern sotner psks bikin
Min qayl e heyran!
Bes vegere
Roja ku tu hat bi xr
Bi bisirna xwe y zirav
Ku di w bisirn de
Awazn Dengbjn Xerzan vesar
ne
Êd Qasidn Zilm j bn ne xem e
Pn pere bi qna wan nadim!
Bo sedema ku tu hat
Tebax 2004 Stenbol
QASALMASÊ
Roja ez mirim
Min terqn yasn nav!
Xwediy ta derziy
Ku kefen min didir
Li ser tenaso y;
li ber sstin!
Bes bila nav te bibje
Di guhn min de:
Qasalmas!
Melekn Mewt
Qasidn Xwed
Bila xzek li ser nav min bixin
Gava bibim xerban
Sana li gerden
Qisedana goyendeyan e:
Xal xetn sing ber te
Esmer
Qaza Zer
Qasalmas
Gustlzer
Nav Allah Ekber li ser!
Hijmar : 2 DILNAME 1-1-2011
3
PERWERDEYA TUXIMÎ
( CINSÎ ) ...
GIRINGÎ Û DANASÎN
Mehmd Badil
mbadili3@hotmail.com
( Hesek )
Pirsa perwerdeya tuxm ji kevn de ta nuha j di jiyana her
kesek de ji kesn civak (m nr) yek ji wan pirsn giring
pirr pwste, giringiya v pirs li gor pdivyeke komelayet,
mirovant rewist bi rengek berdewam t xwestin, ji bo
bilindkirina tkilyn tuxm ku bigih asta elengiya mirovatiy,
ji nirx w btir bilind puxte bike wek nirxek giranbuha, wek
w wek hem nirxn dern, rewist komelayety, dv re
heger tkilyn tuxm bigihn v ast ji buxtekirin bilindbn,
d mirov me ji hem ladann tuxm yn kirt bn parastin, ew
ladann ku mirovatiya w swan dikin rmet nirx hebna
w dipelisnin.
Bguman pirr xwendin lkolnn dern, komelayet njdar
li ser v babet ji hla pisporan ve hatine kirin, ev babet ji
aly tgeh, giring, danasn, sirvekirin areserkirin ve bi
hrbn tevdane, destpk ji qnaxa zarokt ta rewalt hem
qnaxn temen yn dtir, destdanne ser girintirn kseyn
tuxm, pdiv heyna w dane xuya kirin.
Ev lkolnn ku kseyn tuxm bi dest xwe xistine bi tevay di
ser re ayetn quran gotebjn pxember j giringiya
perwerdeya tuxm tekeze kirine, axavtin danstandin di
hem babetn tuxm de rewa kirine, ji ber ku rewsenbriya
tuxm ji hem ciwanan re pdiv p heye " ke xort" iku
ew ber bi jiyaneke serrast bi ps ve herin, jiyaneke ku
giyan tgihistin zann tde desthilatdar be.
Îca danstandin derbar babeta perwerdeya tuxm axavtin t
de giringiyeke lbelbe, pdivya zarokn me p heye,
xwestekeke rojaneye bi taybet di qnaxa zarokt rewaltiy de,
ew bi xwe bo civat tev - niha di pajeroj de - pdivyeke
komelayet pirr pwste, heger di heyam bav kaln me de,
ev babet ne diyar b, me nifs nuha tu zann li ser
perwerdeya tuxm ji wan wernegirtiye, ne ku em j weku wan
ann ser me - di dema nuha de - bnin ser zarokn xwe, v
babet ji jiyana xwe wan dr bikin yan qedexe bikin, imk ax
ne axa ber ye, ax hatiye guhertin, tkilyn navbera herdu
regezan berdewam tn guhertin, alziya danistany ber bi
hejmareke mezin ve dihere, peresendina teknoloj, zanist
ragihandiney ber bi psveneke biyan ve tt ajotin bandora
w li ser civakan hatiye sepandin ku tucar nema yek dikare ji
ber bireve, nema tu snor bend dikarin w dorp bikin yan
w txin di bin desthilata xwe de wek ku t gotin em tist bas
ern bibin tistn kirt ne ern bihlin, ev gotin bi xwe cih
w di dema aniha de nema ye.
Îca em dikarin bjin ku civaka me li ser derzanka soreseke
tuxm pirr mezine, em li ser aterkekne, yan berberdan
li ser rbaza Amerk, yan j zivr tund li ser rbaza
slam
Derpern ji v yek, ji me teva t xwestin ku, em zarokn xwe li
ser perwerdeyeke tuxm rast zanist xwed bikin, di ev
perwerdekirin de div em hem swazn alkar yn zann
sirvekirina taybetiyn mirovantiy yn bi pirsa tuxm ve
girdayne bikarbnin, ta ku nebin qurbana zannn kirt sas
yn ku ji dern mna: Kolan yan hevaln ne bas yan kenaln Tv,
malpern enternt, kastn vdyo, film kovarn tuxm yn
ziyan kirt, distnin.
* PERWEDEYA TUXMÎ ÇI YE?
- Danasna biyoloj ji tuxm re:
Perwerdeya tuxm kiryareke dihle ku dnde (zawz)
bibe, ew bi xwe pseyeke giringe li cem hem bnewern
jndar ji riwek (NEBAT) yan canewer yan mirov...
pseyeke by w nabe wek bnkisandin ye, ca tuxm
pisika gerdn ye, ya ku di rya w re bnerwern ku li
ser ruw zemn dijn herdem xwe n dikin, l tuxm li cem
mirov tvil b ye, iku li ser bingeha pwendiyn mirov bi
mirov re t ava kirin ku her yek ji wan ji tuxmek cwaz
tn, ango jin mr, pwendiya mirovant taku here ser
div ku soz (dilovan) bi xwe w bilivn vejn e, ji v
yek du pereyn bingehn ji tuxm re tn xuya kirin,
pereyek j aly sozy ye y d aly arezy ye.
- Perwedeya tuxm di ferhenga saykoloj de:
T bi wateya bikaranna rgehn ku dibin alkar bo
danasn xuyakirina teybetmendiyn mirovatiy yn bi
tuxm ve girdayne, bi rengek taybet guhdan bi
kesayety bi alyn wy dern perwerdey dike, di
biwara tkilyn xweyt de yn bi kesn dtir re ava dike.
- Perwedeya tuxm li gor ( Dr. Suha Sihade ):
Ew veguhestina helwestan nirx hestan li ser bingeha
ku, (em mne yan nrin) radipe, frkirina regez
pseyn las me di nava xwe de dipe. Û zarok j div
fr lzanyn ku dibin alkar bo biryarn rast di delveya
jiyana xwe ya tuxm de bistnin, da ku rewsn metirsy
yan zordesty ji hev cuda bikin
- Perwerdeya tuxm wek ku (Frederick) da ye nasn:
Ew proseyeke perwerdey ye, zannn durist ser pseya
biyoloj ji tuxm zawz y re, arasteyn tendurist di gel
paqijiya las, kiryarin brwer di bikaranna kiryariya tuxm
de radipe.
- (Xemas) Perwerdeya tuxm dide danasn ku:
Proseyeke Saykoloj gist ye, armanc j ku guhertin
buxtekirineke bas di tgehn sas de, di ramann kevn
de yn bi tgehn tuxm ve girdayne bike, ta ku ji
civak re tgihistina tkilyn komelayet li ser bingehek
zanist saxlem bi cih bike.
Îca ligor van danasnan, em dikarin di gel perwerdeya
tuxm de bjin ku ew bikaranna hem alav rbazn
perwerdeyne, alavn li ber dest siyan ku, di armanca
xwe de bo her kesek dibin alkar, destpk ji qnaxn
temen y her psn ku karbar tuxm nas bikin,
naskirineke zanist xuya kir, ev zannn ha div ku rast
durist bin, ji bo astn temen guncaw pak bin, ligor
qnaxn werar ji hla dern, his, soz komelayet y
ve ji kesan re bi cih bibin.
Ew bi xwe proseyeke perwerdey dern gist ye,
pdiviya komelayet mirovaty p heye ji bo pzanna
tkilyn rast di navbera herdu tuxman de, pzanna
pseya tuxm rewist kiryarn w, di ser re danansna
nifsan bi alzyn ku ji kiryarn tuxm yn ladan dibin.
Ferhengok: kurd Ereb
Perwerdeya tuxm  

Dnde - Zawz 
Tuxm 
Ladan 
Pseya tuxm  
Alziya danistan   
swan  
Rewist !"#$
Rewal & 
Rewalt ( )
Kiryar +
Soz (dilovan) ,-
Komelayet !-)
.
Dern !
qnaxn werar ) / 
Rewsenbriya tuxm  0(1
Arezy ! 23
Hijmar : 2 DILNAME 1-1-2011
4
BEYANÎ BAS
Ron ELÎ
dilekurd@hotmail.com
( Heleb )
Dsa var hat
Tariy
Li ber deriy
Meyfiros meynenos
Di biskn
Welatek xemyar
Çavn serdarek b br
Dil lehengek ne bawer
Û irska hviyn zarokek de
Hino hino
Bi ser ronahiya telz de
Trjn rista xwe berdan
Der vebn
Piste pista Jinn berday
Sev diqelisandin
Tqtqa keek
Bi Zengil "Mobaylek"
Di term sozdarek de
Guristan dihejand
Bihna maek
Di "Belkoneke" vekir de
Sirdn cosdariy
Di hinavn sotand de
Di peqandin diteqandin
Di nv sev de
Bi razandina dergsa seqet
Hinarn iyan beldibn
Biskok edikirin
Zeviyn kuzir
Di dengvedana birskan de
Twerdana mijgulan de
Kan
Bi ser hestn hemiq de
Tamarn miiq de
Bi yek car, bi ni ni
Derkirin
Li ser sibeh
Roj dernehat, tsk neda
Bilra sivanan ji awaz cdab
Dergsa seqet
Bi talana birskan re
Kober bib
Pist pist bi tq tqan re
Di brweriya rber lehengan de
Tkel bibn
Çavn li xew
Hewildan neb da bjin hev
Beyan bas
28/6/2010
PÊLA HIIZRÊ
Tengezar Marn
tengezarmarini_41@hotmail.com
( Almanya )
1. PÊLA HIZRÊ
Awirek ber bi der ve
awirek hn w ji avn min
neksay
ber bi devereke din de awirek
k dizane, ka li kjan asman
radiweste ?
sev e, deng demhijmr
bi min re
yariya stane serxwes dike
Salname..
li dwar ep helawst ye
hinek xwar e
germahiyek heb
w dem
odeyek hestek li ber
sermay xweragir
w dem..
zivistan
hn j avlixew b
Tassa qehew
li hla zivistan b
caranan dest dihejand
li ser w dwar
hezar silav
avn bi avan
ji demek dr ve bi hev neket.
her roj iyayek ji sevan
min bi tirs
dixemilne.
2. XEMGÎNÎ
Ji wir
bi hsan
ez avtim dava xwe
Dest girdan
pirsn azad
ez har kirim
tihnbn, birbn
serma. Ez raz me
bila pareyek ji himbza te be
Ez hildigirim
berrka dem ya resesp
3. KANÎ TU?
Hevokek nerim bo te.
odeyek bo paseroj.
yek bo pkvebn.
yek bo makirin.
yek bo mey,
bo drans
bo ixar

ya daw bo cemawer.
4. ÇI BÛ?
Ne bersiv
ne awir.
ne bawiskn,
hestiyek ngarkir
guleke sp,
ji carek bhtir.
dil te y res.
5. TOZ
Ax
ji dil te min alast,
dilek Abc ya w breng
b.
kevir dq dikin,
berya ba were.
Bi yek car,
beza me dest p kir.
k dizane...
demhijmra me li k
ma?.
6. TU Û TU
Di min te de, roj
dimire,
di min te de bdeng
diske,
bi min te
peyv zemn serxwes
dike.
avan veke!
hn j ja xwn
ji maa daw,
li ser lva min e!
avan bigre!
Guman, desthilat
Derbedr,
ku hn j bo te me
barmanc
hv
awira yekem
ken destpk
ew hesta
tu li nik min b
avan veke!
Vexwarin
las te
henasa te
klka heyhay
avan bigre!
awira daw
valah
dr
dirj dibet
dirj dibe
hv
dest p dike
ji brannek
die
brannek
avan bigre!
7. WÊNE Û TU
Sorek kr
ez te me
li ser caw tabloy
min dil xwe danb.
bbendeman
li hember chana may
kor ji xwe hisyar bm
8. BÊRÎKIRIN
Di zik de balinde,
semay dikin.
tu hest dik,
mna dil dilezne?
ka klkek raweste,
tu ya min
* destn te di nav
destn min de ne,
end tu wan li wir
bihl
*. Ji helbesta Kafka
derbirna evn
9. KESKESORA
MIN
Ji romana te,
keman dlan dike,
peyv radest hev dibin,
silavan didin hev
Di spdeyeke sar de,
drah
Nrdewanek
gesta zugurdane dike.
Û ta av awira xwe
tavje
Dibjim spas
10. PEYV
Ne pirsan
Û ne hviyan ji
helbestvan bike
Berbang rabe,
li bin palgeha xwe
binre
tu d peyveke bdeng
bibn
Hijmar : 2 DILNAME 1-1-2011
5
MÎR Dr. KAMÎRAN BERDIRXAN
Xwed ye, em tev birayn hev in..Û biyaniyan
di pesn w de gotin: Bedirxan Edalete
edalet Bedirxan e
Û kur Emn Al Bedirxan e (1851-1926), y
ku ji kesn psn b ku komeleyn kurd, ji bo
maf gel kurd li Stenbol damezirandine... Mr
Kamran di roja (21 tebaxa 1895)an de li
Stenbol bye, xwendina xwe li Stenbol
qedandiye.. Di 17 saliya xwe de besdar di ser
Belqan de kiriye.. Di sala 1919 an de bi biray
xwe mr Celadet Bedirxan, Ekrem Ceml Pas,
Hac Tewfq (Premerd) Mcer Newl y
Înglz re, ji bo kar xebatn poltk hatiye
Kurdistan, ji bo daxwazn gel Kurd
areseriya kseya kurd, ber ku peymana
Sver b mohir kirin. Û ji ancamn w ger, ev
hers bend ji bo Kurdan hatin dan; 62-63-64.
L w dem Mistefa Kemal li Swas ye r li
ber xebatn wan girtiye. Lesker sandine ser
wan. Pist ku Mustefa Kemal di sala 1923 an de
derbas Stenbol bye, fermana bidarvekirina
Mr Emn Al Bedirxan hers lawn w,
Sureyya, Kamran Celadet derxistiye. Hing
Mr Emn Al kur xwe Sureyya derbas Misir
bne. Mr Kamran Celadet j ji bo xwendina
xwe ya bilind ne Elmanyay. Li Elmaniya
Mr Kamran doktoray xwe li Leipzig temam
dike. Di heman dem de M. Kemal ber xwe
daye kurdan, bi siyasetek e n and, ziman
droka wan, nkar kiriye..
Mr Kamran xwendina bilind li Elmaniya bi
daw aniye. Û ji n ve ketiye nav xebatn
poltk. Di sala 1927 a ne de vegeryaye rojhilata
navn di gel biray Mr Celadet besdar di
avakirina komela Xoybn de xebat kiriye, ku
alkariya serhildana Agiriy bike. L mixabin ew
serhildan di ser de tk die.. Vca li Beyrt
nivsngehek parzeriy vedike di heman
dem de, bi biray xwe Mr Celadet re giraniya
xwe berdidin ser elfabeya kurd xebatn
rewsenbr ferheng yn din wiha bi
hejmarek kesn naskir re mna Cegerxwn,
Ehmed Nam, Osman Sebr kovara HAWAR
RONAHÎ y bi nivsn xwe dixemlnin..
Di ser chan y duwmn de, Mr Kamran j
wek biray xwe Mr Celadet li Beyrt, dest bi
kar rojnamevaniy dike, di sala 1943 an de,
kovarek bi nav Roja N, du ziman Frans
Kurd diwesne. Ev rojnameye xur bi kurdiya
latn b, di gel ku besek fransizi ji tde heb..
Ji v rojnamey 73 hejmar hatine wesandin.
Hejmara psn di 3 gulana 1943 an de
derketiye, hejmara dawn 73 di 27 gulana
1946 an de derketiye.
Û di eyn sal de 1943, Mr Dr.
Kamran Al Bedirxan rojnameyeke din
bi nav "Str" li Beyrt ap belav
kiriye, 3 hejmar ji v rojnamey
hatine ap belav kirin, hejmara psn
(1) di meha iley ber de 1943 an,
hejmara (2) an di meha sibata 1944 an
de, hejmara (3) an daw di 22 rya
ber de sala 1945 an, ango her salek
hejmarek hatiye ap belav kirin.
Dibjin ku ev rojname wek zdeya
rojnameya "Roja N" b.
Di wan rojnameyn xwe de dijayetiya
xwe ya ji bo Nazism diyar kiriye her
wiha b westan rawestan, xwestiye ji
chan re kseya gel xwe bide zann..
Di sala 1947 an de Beyrt li pas xwe
dihle die Pars, wek mamoste
xebat di zanngeha Sorbn, bes
zimann rojhilat de dike..
Biraziya w Snemxan Bedirxan
dibje; ((Mr Kamran heya temen w
17 sal b gelek br baweriyn w li ser
slam b.. W gotib: Baweriya min bi
Islam gelek heb ji bo min parastina
v ol tistek gelek girng b. L rojek
(Arif Beg - Jonturk) ko naskiriy bav
w b li dema xwe de dadwer
mezin Stenbol b, di axaftina xwe de
diyar kir ko nzkbna jenosayda
Ermeniya domkir got dema em ji
wan biqedin roja Kurda w b. Kamran
rab derket by ko silava w mrik
bike got (v car ez tgihistim ko
biratiya misilmana bi ten peyveke
d tu hviya min ji Tirka nemaye, d
div destpbikim dij wan rawestim
ser wan bikin)).
Ji w roj ve dest bi tkosna siyas
and kiriye.
Pist ser chan y duwemn ber
xwe daye Fransa di sala 1947 de li
Pars bi ch dibe. Li Pars, navenda
xwendina Kurd vedike dest bi kar
nivsandin apkirina belavokn di
derbar gel Kurd Kurdistan de
dike.. Di sala 1948 an de die
Wilayetn Yekgirtiy Emerka
memorandmek li ser rewsa Kurda
psks sekreter gistiy Neteweyn
Yekgirt dike, l mixabin ti bersv
wernagire. Di heman dem de
xwendina ziman Kurd li zanngeha
zimann Oryantal ya Sorbon vedike
dest bi dersn ziman Kurd dike. Di
sala 1954 de dizewice.
Ji saln 1961 pve tev kar
xebatn xwe dike bin xiz**** soresa
Kurd ya ku bi serokatiya Mela Mistefa
Barzan destpkirib, bala dewletn
mezin diksne li ser kustin
sewitandina gundn Kurdan
rojnamevann biyan amade dikirin ji
bo n hatinn Kurdistan.
Di sala 1970 an de die
Kurdistan tkil Psmergeyan
dibe jiyana wan ji nzk ve
dibne. Her wiha ber ku koa
daw bike careke din die
Kurdistan nemir Mela Mistefa
Barzan bi germ pswaziya w
dike rola w gelek bilind
dinirxne.
Di roja 04.12.1978, demjimr
17:00 an de Mr Kamran
Bedirxan, nivskar, Helbestvan,
Dplomatkar Kurd, Doktor
Hiqq Profesor Ziman Kurd
li Zanngeha Oryantala Sorbon,
li Nexwesxaneya St Paul li
Pars koa daw kir. Ber mirina
xwe, term xwe kirib diyar ji
Fakultn Tib re li Pars.. Anku
b gor e.
BERHEMÊN WÎ:
1- Elfaba Min, Çapxana Hawar,
Sam 1938, 32r
2- Langue Kurde, Paris 1953,
253r
3- La Question Kurde, Paris 1959
4- Le Kurde Saus Peine, Paris
1965, 172r
5- Der Adler von Kurdistan,
Postdam 1937
6- Destpka Xwendin, Paris
1971, 165r
7- La Lyre Kurde, Le Calvaire du
Kurdistan (Helbestn Fransiz)
8- Çarnn Xeyam
9- Dil Kurn Min, Kitbxaneya
Hawar
10- Elfabeya Kurd Kitbxaneya
Hawar
11- Xwendina Kurd, Kitbxana
Hawar Demascus 1938
12- Dersn Seret, Kitbxana
Hawar
13- Proverbes Kurdes (Metelokn
Kurd) Lucy Paule, Marguerite
Kamran Al Bedirxan, Paris 1937
14- Le roi du Kurdistan (Qral
Kurdistan) Kamran Al Bedirxan
Adolphe de Falgerolle. Paris
1937
15- Der Adler von Kurdistan
(Eyloy Kurdistan) Kamran Al
Bedirxan Herbert Ortel. Berlin
1937
16- Der Schnee Des Lichtes
(Berfa Ronahiy) Sihrn Kurd
Kamran Al Bedirxan Dr Curt
Wunderlich, Berlin 1937
17- Edirne Sukutunun i yuzu
Kamran Al Bedirxan Celadet Al
Bedirxan Çapxana Serbest
18- Ji Tefsra Quran, Paris 1971
19- Le Dossier du Kurdistan du
Sud (Dosya Kurdistana Basur)
Paris 1965
... Dmahk Rpel: 6
( 1895 1978 )
... Dmahk:
-Mr Cizra Botan, mr
Bedirxan e: 1802-1868, y
ku di sala 1843 an de, di
herma Botan de mrnisiyek
ava kir, pere bi nav xwe
derann di mrnisiya xwe
de belav kir got: Dn dn
Hijmar : 2 DILNAME 1-1-2011
6
KA BIHARA MIN
Str Çello
sterecello@yahoo.com
( Reqqa )
Zivistana min dereng ma
Havna min i z ye
Bihara min ax l day
Ez nizanim kuv ye
Ra min tev xp tk ma
Der li min girti ye
Nazlcana min dinale
Hertim sn giri ye
Ji vna te rim kr ma
Bi ser min de bariye
Ez bzar dal kirim ma
His raman biri ye
Ji awiran birndarim
Cerg hinav soti ye
D ka were bese yar
Ma ez kme tu ki ye
Te nabnim bedew xan
Ron li min tari ye
Buhist hebe li dinya y
Tu ji min re hori ye
Nrvanim di deryan de
Tu mebest masi ye
Dozvejn vna te me
Dil can min gori ye
Dil reben persane
Gerden xwar feq ye
Zozan bye ms wane
Min dil gelek bir ye
Welat min kurdistan e
Kar xezala min tu ye
Ez d bimrim yan te bibim
Ji xwe re bermal ye
MÎR Dr. KAMÎRAN BERDIRXAN
( 1895 1978 ) ... Dmahk:
20- Frbna Xwendina Kurd, 1968 Paris 61r
21- Turke izahli Kurte Gramer apa 2 Ozgurluk
Yolu Stanbol 1977, 60r
22- Ziman Mader, la langue Maternelle, alphabet et
lectures Kurdes Paris 1965
23- Ziman Kurd Gramera Kurd, Tirk Dr Kamran
Al Bedirxan S. Sivan Wesann Kawa Stanbol
1976
24- Nivsa min, Mon Livre Cours Pratique de la
langue Kurde Paris 1965
25- Livres Scolaries Kurdes, Damas 1937
26- Le calvaire du Kurdistan (Helbestn Fransiz)
Paris 26r
BERHEMÊN ÇAP NEBUYÎ:
1- Ferhenga Kurd-Fransiz
2- Tefsra Quran (Bi ten ji hinek sreyan ap
bne)
3- Çar Încl
Fermo v nivsa Mr Dr. Kamran Bedirxan
bixwnin, eva ku ber 78 salan di Hawar de belav
kiriye:
DILDIZÎYA GULEKÊ
Li ber dery Diyarbekr parzek mezin heye. Ev
parz bi sosin rhanan, bi lale benefsan
xemiland ye.
Her var bayek xwes honik bi wan gullkan re
dileyize. Bihnn di hlanoka bay de xwe dihejnin.
Avn zelal ji sngn quleteynan divizikin. Ji ezman,
strik, bdeng li wan fedikirin.
Di bin w erd de, di bnaniya hmn w parz de
kortalek heye. Kortal, kortaleke tar.
Di w kortal de Sx Sed bi hevaln xwe ve
vasart ye. Ji w kortal deng nayit. Kortal ker di
guhdary de ye.
Di w parz de her sev gulek vedibit. Reng w ji
lvn bkan sortir, peln w bel ges in.
Gava destek biyan drj w dibe, peln gul tn
yk.
Ew gul, guleke bi nav deng e. Kurdn ku di ser
welat de hazir bn, dildizya w gul dizanin.
Dizanin ko speht gesnya gul nsanek ji imda
Kurdistan ye.
Dizann j ku di nav her pel w gul de hezar axn
birndaran, hezar evdn sehdan, bi hezaran hsirn
sw jinbiyan, bi hezaran snn welatyan di xew
de ne.
Sevk, zabitek dijmin, bi delala xwe ve hat ket
nav w parz. Bi gavinn hisk kanc p li man
bihnniyan kir.
Hsnahiyn zirav skestin, peln kullkan ji hev ketin.
Di nav bay var de nalneke zz zell heb.
Zabit, eng w di bin eng delala w de, xwe da
ber gul dest avt gul. Gul dil kir xwe bigre. L
ew ew in.
Wek gul ket nav destn w, snga xwe vekir, xwe
ges kir.
Her duwan ew bihn kirin mirin.
Mr Dr. Kamran Bedirxan
Hawar, hejmar: 5, 1932, Sam.
SIBEHÊN STRANAN*
... Dmahk:
-ar ziman dizan: kurd,
ermen, ereb tirk, her kes
bi ziman dayka xwe li
stranan guhdar dikir, di eyn
cadey de mirov deng Baq
Xido, Ferd El-Etres, Abdullah
Papur Aram Dkran dibihst.
Nakkyn girday
paserehan pir km bn, xelk
Herm, wek bi hezar salan
ber, bi hev re jiyana xwe
didmandin ; ol ziman her
yek cih rzgirtin b ji yn
din re.
Bi v destpk ez dixwazim
dkevim hundir tist ku bala
min diksand : stran, bi taybet
deng Abdullah Papur y ku
cran me y turkman
Mehmut Dondirme di
sibehn her demsalan de
bb zengil Ska Necaran.
Ew deng ku t de tirk
kurd tevlihev dib. Pist
deng meley sibeh
zengln yeksem, deng
Papur di kuranya dil min de
vedikola, ez v deng nas
dikim, na, ne ez deng nas
nakim l hestn di hundir de
nas dikim, ziman bi tirk hest
bi kurd ne. Deng Abdullah
Papur weke ava kanyan hd
zelal diherikiya saxn dil
min bik sadyeke nenas
di giyan min de dibiskiv. Pir
sibehan ez dime mixazey
ten bi hvya ew deng
xwedah bibhsim.
Min nedizan ku A. Papur
kurd e, tev ku deng w
dayka min brannin ne nas
dihann ser bala min.
Strann Papur di bra min de
girday deng tirna sibeh li
ser xzn hesen , nan
germ, deng dayka min
bihna Kobanya rengrengn
ne.
Çend salan bi d de ez
tgihistim ku A. Papur kurd e
gelek stran bi kurd gotine.
Papur di dawya saln 80
de bi sweyek trajk ,wek
xemgniya di deng xwe de,
hate kustin, l degn w di
kranya zaroktya min
demn xwes de sax veda
heta hetay ma.
* Taybet bo rojnameya Dilname
Hijmar : 2 DILNAME 1-1-2011
7
Mistefa Can
Werger amadekirin:
Salih KOBANÎ
kobani@spray.se
( Swd )
RO JA DAYIKAN
Ez ti car sahiya roja dayikan li dar naxim, ez dayka
xwe di v roj de proz nakim, ji ber gellek sedeman;
wneyek e w ye kevn heye, res sip, ji kevnbn zer
bye, sax l peda bne, di w wney de, dayka min
pista xwe daye dwarek, ser w bilind e, sahnaz e,
naken, di cil xwe kurd de ye, salek li ser w ye.
Ev wne pir caran t ber av min, ne ji ber ku zor
cwan e, tema wneyn kevn res sip bi kevnariya
xwe cwaniyek wan e taybet heye, ji ber ku yad
rnistiye l rnistina w bi ser xwe tistek pir taybet e
!! v wney di mejy min de cih xwe girtiye, ne
ten ewe, va hinek wneyn d j cih xwe girtin e, di
mejy min de: Ji gund, ji xizaniy, ji lsgrn tirkan ku
dihatin digirtin ser gund, ji bo ku filan filan an bigrin
bi xwe re bibin. Li bra min dt ew sahiya li gund me a
ku heft roj heft sevan dirj kir
Heft roj ji xwarin vexwarin, dilan govend, dahol
zirney, li ber av min e ser iyayn me sip dikin
ji berf, rbarn me, rez zozann me.. ry gundiyan
yn ku westiyay diyarin, dmn evniy nefret. Ev
wne li ber av minin, l li bra min nay ku diya min
rnist b, yan li ser xwarin b. Day her li ser nigan
b yan xwarin durist dikir, yan didagirt, yan fera
disustin, yan li nav zeviyan b, yan dewar m dikir, yan
cil disustin, yan ser me disust, ya j cil pne dikirin, ku
tew tistek nekira, cil kevn y rsn diveresandin, ji bo
bik tevn..
Di baweriya w de ye, ku w jiyana xwe bi gelemper
daniye ji bo ku em bijn. Eger w dest xwe ser me re
negirta, d k bi w re berpirsyar bes bikira ?
Dewleta tirk..? Kar dewlet ewe ku mirovan bigr,
binav bik, di zindan x yan bikuj, yan wenda bik,
eve kar dewlta tirk e, ne ku alkarya hemwelatiyan
bik. Hn k.. dewlemend, axa beg? Ew div pareyn
xwe pir, pirtir bikin ji xwna gundiyan, ji castiya xwe
ji dewlet re, li ser jiyana me belengazan. K d
alkariya diya min bik? Jin cranan? Ê wan j derd
wan bes wan dik.
Li bra dayka min nay k ev wne girtib, w
nizanib ew mirov ku rojek ji w xwest ku li ber dwr
rn, ser xwe rast bik li ps kamr, kb ima
wneya w kisand?
Tist her girng li ba w ewe, d awa ew bikar me
mezin bik ji ber v yek, ez roja dayikan proz
nakim.. Ji bo min her roj roja dayikan e !
ROJNAMEVAN
Hviya dayika min ew b, ku ez bibin duktor.
Yekem duktor di malbata me de, na welle di esra me
de.. Ez yekem bm ku karin li zanngeha bilind bixwn, i ji
min derket. Rojnamevan. Ken dayika min bi min dt Min
got: - Daya .. Rojnamevan ew j giring e di jiyana civat de.
- Rojnamevan nikar jiyana mirovan biparz, ti derd derman
nak Ax bira tu duktor ba.
Heger me duktorek heba, yan parey me hebana bi nexwesxan
din, w gav heft zarok min ne dimirin..!!
Hewsek kerr b, bi ser xwe de mijl b wek her car, dsa dr
, tistne ann ber av xwe ji wan tistn ku ez ti car nikarim
bibnim.
Her ku zarokek min ji dest min di, ez diketim xewn hviyan,
ku awa d li gund avahiyek heba, avahiyek tije derman emraz
(alet), tije duktorn bi berdilkn sip ba, ku zarokn me di nav
dest wan de bihatana jiyan, alkar ji wan wegirtana, ku duktor
bikaribna zarok min jin gund li jiyan bihlin, dayka min
got berdewam kir . Gava ku ez bi du canan bm, cara
pncem, duktorek hate gund, tavil j hay gundiyan j b,
hatin dora w, ji bo yekem carb di jiyana xwe de min duktorek
didt!! Ew duktor di mala ax, ji ber ku kur ax ta girtib.
Duktor li gund me rawestiya, ji bo bhna xwe derx, hinek av
vexw, riya xwe berdewam bik.
Taximek n bi rk pk li w b, grafat girdab, plaveke res,
pak cwan di nign w de b, plava w dibrs wek eynek,
entayek xwesik di dest w de b, hema av me jinan li entey
w b; ji me wab, ku jiyan tevde di entey w de ye, yan j duktor
weke pxember e, yan j dikare miriyan ji gor rak!
Yek ji jinn gund bi nav Riho ber bi duktor ve , tev kea xwe
ya bi k, kea w hinde nexwes b, ku nikarib av xwe vek,
nikarib bigr, l bi dengek sist nizm dinaliya, Riho li ser ber
duktor geriya, ku li kea w binr,yan bi sweyek alkariya w
bik:
-Duktor qurban, ez di bext te de me, ka li kea min binre.
Ez ne vala me ji te kea te re, axa li hviya min e, da r !!
Riho ok xwe dan erd keniya, keniya, keniya, keniya, keniya,
ken bi hrs nifret
Em j her kes ne mala xwe, Riho kea xwe ya li ber mirin
ken xwe, bi ten li wir man
Dsa diya min mawak b deng ma, berdewam kir: Heta niha j
deng ken Riho di guh min de ye. Xwed ey Xwed . te
ima ez kirim v rews.. Çi bersiv li ba te nnin ey Xwed.
P re bi s ar rojan kea Riho mir, bi xwe j wenda b.
Pistre j me parey las w dtin, di bin newal de; xwe
kustib.
- Ma d wesa ba eger duktor me heba..? Diya min pirs, dsa
hinek bdeng ma got: Ew dikarin jiyan biparzin.ne
rojnamevan.
Ew bi xwe min dikarib duktoriy bixwnim, ez gellek jr bm di
nav hevl xwe de, heta sinf 12 an j, ku ez dime gund,
gundiyan ji min re digotin: DuktorTu kes nav min hil nedida.
dikaribm duktoriy bixwnim, ji bo dil gundiyan sar nekim,
hviyn wan bav diya xwe ges bikim, ew d b pere herin
nik duktor.l tev her tist j ez m bme rojnamevan, h j
nakev ser diya min ima ez nebm duktor???? Û digot: .. ..
heger tu dilsad bi rojnamevaniy, ez j dilsadim bi te, l bav min
ne wa b; Du salan bi min re deng nekir, gava ku zan ez
rojnamevaniy dixwnim e, diya min digot : Hviya bav te her ku
tu bib duktor, w got: Carek bav te xwe ji xew ekir, di nv
sev de da gir . hawar ku duktor heba heft zarok min
nedimirin.
- Bav te hviyn xwe tevde bi te ve girdabn, kur min, l ez
her dixwazim bi te kfxwes bibim.
Day, .Li Tirkiy, r tineb ku em bibana Kurd; her em (tirk
iyan) bn, me nikarib br baweriyn xwe b tirs bjin, ziman
me ku endhezarsaliye qedexe b, me nikarib helbestan,
pirtkan bi ziman xwe bixwnin, bistirn,- ... Dmahk Rpel: 8
DAYÎÎK BII ( D ) DEST PÊ DIIKE!!
Xelek ( 2 )
Hijmar : 2 DILNAME 1-1-2011
8
DAYÎK BI ( D ) DEST PÊ DIKE! ... Dmahk:
-dlan xwe folklor bikin, yan cil kurd y ku bav kal me
li xwe dikirin, em j li xwe kin, em nikaribn kurd bin tu bi xwe j
van tistana dizan.. ew kesn ku xwendin zanibn, xebat ji
bo maf mirovan dikirin, rojname belavokn qedexe belav
dikirinlas wan di alan de dihate dtin, k ew kustine?!
Her bersiv yek b mrkuj ne diyare kiye (fayil mechl). L
niha ez dikarim bjim, binivsim; li ser me, gundiyn me, gel
me, geln chan, yn near, belengaz, bindest roka wan
bjim deng wan bigihnim.
Ez rojnamevanimtistn ku ez dikarim bikim, gundiyan
nikarib bikira.
-Ez nizanim day, min jiyan li miriyan ne vegerand, yan min
kes ji mirin serfiraz nekirl spas, min wergirtin, ji dost
hevalan, kesn ku rportajn min xwendin.
L carne ez bi xwe j diramnim, diya min raste; iqas em
rojnamevan digerin, dinivsin, program rportajan dikin,
ser her berdewam dikin, ma rojnamevanan di tevay drok de
karibne r li ps ser bigrin, yan ser z bi daw bikin? yan r li
nexwesiyan bibirin, yan zordariy ji ser geln bindest rakin,
abriya welatn feqr, bastir bikin bi rportajn xwe?
Ma di rastiy de ne bastir b ez bibama duktor; li nexwesan
binrim, li hindir wan guhdar kim, li avn wan binrim,
nexwesiy nas bikim, dermanan binivsim, demek veqetnim
ji bo ew nexwes dsa wer, li encama kar xwe mze kim,
nexwes rihet bikim, spasiy wergirim, dermanan ji vir,
Swd peyda kim, bibim gund, gundn dor ber me,
alkariya ew kesn ku nikarin biin duktor bikimna na min
rojnamevan hilbijart ji bo ez bikaribim bikim qrn, ku deng
min bib deng b dengan, persanan, yn ku her roj dimirin,
yan j bi sax mirne, deng wan bigh milyonan. Ez dixwazim
mirov fr xwendin bibin, bizanin i li chan dib ima,
bikaribin deng xwe derxin, bighnin, rnist nemnin, jiyan
biguhrinva tistana ez dikarim li ser bixebitim wek
rojnamevan.
Car d neket ser w, min j nexwest pir bi d dim, ma ne ya
ku heft zarok xwe ji dest dan, tu by day.ez j d hewl
bidim, srove kim, deng te bigihnim gellek kesan da ku
lorna te nemne di nav ar dwaran de, da ku bidim xuyakirin;
ima duktor nebn!
Gellek caran min ji mirovan bihstiye, ji welatiyn xwe li
Kurdistan, li Filistn j, Kosovo, li Îrak gellek cih din
yn ku min l kar kiriye, gava ku cwan tn kustin, mr dibjin:
V zarok/zarok jiyana xwe kir qurbana azadiy. L jin, yan j
-dayik dibjin: Jiyan ji w/w hate standin, hate dizn, ew
zarokn ku di bin qanadn dayka xwe de, ne bi asan xwed
bn, mezin bn, ta ku bikarin li ser nig xwe rawestin,
dikevin nava tekosna azad serxwebn, yan j ji bo
tolhildanji bo heyfa Ehmed, Sro, Srn, .. hilnin, ji bo
ku wana wrib bigota: NA.. qelen NA y jiyana wan b.
Dixwestin bjin: EM KURDIN.
Bel dayik naxwazin zarokn xwe ku di rewsa
belengaziy de xwed kirine, firandine, rabin wan bisnin
iyan; serma, tirs, birbn, bxew li dawiy bne kustin
las wan bte avtin ber nig xwediy wan, ji bo ku pistre
bav serm bikin xwe xemgn nsan bidin bjin:
- Ev kustiy azadiy ye! l cegera dayikan nikar nekuzir,
qrna wan qrna iyan e, deng wan digih ber dergehn
Xwed dsa diveger.
Desmal ji ser xwe dikin, bisk guliyan dibirin, por xwe
diriknin, di ruy xwe de l dixin, kutikan di sng xwe de
l dixin, distirn. Dayikn kurdan li ser kustiy xwe
distirn, li hev vedigernin. bang dikin, mesacan
disnin gundn derdor bi qrna xwe; hawaaaaar,
hawaaaaar, hawaaaaar, hawaaaaar.. ta ku gundn dor
bera wan bi hawara wan ve bn, li keran swar bin bne
serxwesiy.
Mrek ji ewn mvan, ku ji gund ber wan hatib, digot:
Qehreman b, sr b jiyana xwe di ber welat xwe de da,
ka fathak li ser bixwnin el faaaaatha
Jineke mvan ji w gund j hatib digotin: Qehreman b,
sr b, jiyana w j standin ma ne zarokek b, i ji jiyan
nedtib, ka fathak li ser bixwnin el faaaaatiha
Ti car bav nasewitin wek dayikan, li ser zarok xwe.
Keng sewata dayikan li ser zarokan dikarib bte pvan?!!
Dayik dibj: Neh mehan di hindir min de, me pkve
dixwar, vedixwar, dijiyan, besek ji min b, mirina zarok
mirina parak ji can dayik ye.
Mr j disin - dayik got - l mr mrin; dawiya dawiy
dibjin: Em e tola w hildin, ev ji dijmin re namn.
Xriye ya xrned, ( ev ji dev hinde kesn ku li ser byer
amade bn, ji me re gotin ).
Hey knde. Bje ka ew li kur ye lesgerk tirk ber
dabaney dab ser Xriy, Xriye li erd b di nv gund
de, ciln w l pare pare bbn, bi nav ax hatib
werdan, por li ser w gij bb, ser xwe bi nayin dihejand,
i tist ne digot, li lesger diner, l avn w tije nefret b,
sixmey w iriya b, sng w xuya dikir.
Hinde gundiyan dixwest ser w binixumin, lesgern d
gund snda didan. hey qehpe eger tu nebj ew li ku ye,
eze gullak bi ser te de berdim bila mejiy te belav belav
b pna xwe di dev w de lxist, diran w skandin,
dev tij xwn kir, l Xriy car d ser xwe bi neyin hejand,
bi hrs nefreteke bilind tir. Lesger gulleyek berda oka
w, qrnek j derket pre newalan deng da.
Ew lesger xwe bi ser w de xwar kir bi dengek sivik
got: Ev cara dawiy ye ez ji te dipirsim, w xwe li ku
vesartiye? Xriye hze xwe kir, rnist, sng xwe vekir ne
vesart, li w mze kir, tife nav herdu avn w kir!
W ry xwe damala: Kurda knde..kndeknde
gulle berda oka w a d, pnek di zik da, yek di eng da l
xist, parsiy w sikandin, gundiyan nikarib bi hawara w
ve bn. Ê lesger pasve , xwdana xwe pak kir, b min
mina jinan, qr qra zarokan, ne tistek d. Ew lesger ku
gund pasde didan, dixwest bj tistek di dest min da
nne..l qet ne bi dil mine ev skenceya, ber xwe da
fermandar xwe: Ma ne bastire ku em ji vir herin, ew qet li
kea xwe mikur nay. Ew lesger d kire qr: Na, l mikur
nay ? ... ( Berdewam Heye ) ...
Gava ku lesgeran di avte ser
gund, mirin bi xwe re diann li
gund dihistin, b ku kes karibe
deng xwe bigihne ti kes, b ku
kes hay j heb!!
Rojnamevn karek ciddiye day
rojnamevn mirin jiyan e.
Bi av min de nihr keniya: ev
hem rojnamevan, yn ku welat bi
welat, bajar bi bajar, kolan bi kolan,
ceng bi ceng digerin, dibnin, li ser
dinivsin, ap dikin belav dikin, we
end jiyan serfiraz kirin?
Çend zarok te ji mirin rakirin?
Çend kesan tu spas kir ji bo te li
ser zarok wan nivs, ewn ku di
bin tankan de periqn, mal wan e
ku bi ser wan de hilwesiyan,
zeviy wan e ku bi dest lesgeran,
yan casan sewitn..
Hijmar : 2 DILNAME 1-1-2011
9
DI KOÇKIRINA Dr.
KAMÎRAN BEDIRXAN
DE, SEMÎNEREK
DILNAME - Qamislo ( K.R ): Di roja
04/12/2010 an, roja kokirina daw a Dr.
Kamiran Bedirxan de ko 32 sal di ser
kokirina w re dibohir. Semnerek
branin bo giyan w li Qamislo hat li
darxistin.
Di destpka semner de mamoste
Kon Res bal kisand ser rola
Bedirxaniyan di parastina ziman
ferhenga kurd de bi taybet rola mr
Celadet Dr. Kamiran Bedirxan got:
Di baweriya min de eger Ehmed Xan bi
psgotina Mem Zna xwe bav
netewiya kurd be.. Eger Ehmed Xan
tenra his hest netew di nav Kurdan
de dadabe, b guman Mr Celadet Dr.
Kamiran bi kovarn xwe (Hawar,
Ronah, Roja N Str), nan bi w
tenra his hest netew ve vedane..
bi rengek panoram kurtiyek ji jiyan
xebatn Dr. Kamiran Bedirxan ji
besdaran re sirove kir..
Di peyre, mamoste Derws Xalib (Da
ko tu kurdek resen b, ew hunereke zor
etn e ), ev hevoka ko mr Kamiran
Bedirxan ji mj ve gotiye, sirove kir hin
brannn xwe pre li Pars ann ziman..
Di pey re mamoste Faris Osman gotarek
bi ziman ereb li dor berhemn Dr.
Kamiran Bedirxan xwend.. Daw
mamoste Hemd Derws sekretr
Partiya Demokrat Psver Kurd li
Sriy brannn xwe bi malbata
Bedirxaniyan re an ziman bi taybet bi
Dr. Kamiran mr Celadet Bedirxan
Rewsen xanim re, di dawiya gotina
xwe de got: Cih ko Bedirxan l bin
Kurdistan li wire..
Pist pirsn besdaran bersivdana
semnervanan, mamoste Hemd
Derws spasiya mamoste Kon Res,
mamoste Derws Xalib mamoste
Faris Osman kir got ; em ji alakiyn
we yn rewsenbr ferheng re amade
ne. Di dawiya tev de mamoste Hemd
Derws Kon Res bi telefon, bi
Snemxana Mr Celadet Bedirxan re
axifn. Snemxan j spasiyn gerim ji
mamoste Hemd, Kon Res besdaran
re psks kirin.
BIRÎNA
MERXUR!*
Feqr Ehmed
feqir1@googlemail.com
( Almanya )
Rojek derneket, li ser war
min,
Germ xwe neda, pista gel
min,
Tev bihilanda rs, derd kul,
Ser xwe hilda, v netewa
min!
Bi zann rabin, ko bibin
tevger,
Ke, xort mr netirsin ji ser!
Hember dijmin bibin hz
yek,
Tektk zann, dijmin bikin
der!
Dijmin axaftin, gotin civn
dan,
Li ser war me, raman
didan!
Parevekirin, mal, milk tev,
Bmal kustin li ser me
didan!
Çav xwe vekir, kustın
talan!
Dijmin gel me kiry
persan!
Fze rokt, li Bajar Gund,
Tev hilwesand, war kirin
wran!
Dijmin ser me da, gurle
beradan,
Tev sewtandin, kullkn
daran,
Drsim, Zagros, Gund
snay,
Kustin birin n, talan
ferman!
Dest xwe vegrin, li ber
dwan,
Hn Feqr rabin, bo
serhildan,
Em bibin pola, hember
dijminan,
Lxnin bistnin, zor
Kurdistan!
* Diyar ji bo Rojnameya Dilname
NAMEYA DILÊ MIN
... Dmahk:
-we sipas dikim rojnameya Dilname li
xwendevanan proz dikim, ez dixwazim
bala we biksnim ser babeteke ku bi rast
ew li nik min metirsiyek diafirne, ew j
girdaye bi berdewamiya we, di derxistin
belavkirina rojnamey de.
Em bas dizanin ku bi sedan rojname
kovar di medya kurd de derketin hol, l
hejmareke km ji wan berdewam kir,
sedem j ew b ku wan nikarb merc
pdiviyn berdewamiy li nik xwe
pkbnin, nexasme li rojavay Kurdistan
ku bardoxa rojnamegeriy bikaranna
w her wiha sopandina w, di asteke
lawaz nizim de ye, li gel asteng
sersiyn ku kes rojnameger ts wan
dibe gelek dwar epern din.
Ji bil nebna tu dezgehn pistgir algir
ji were, ku karibin bi awak berfireh
derfetan ji were peydakin di war apkirin
belavkirin de, renge ser we j bi
rengek ji rengan were kirin ji kesin nzk
ve, ne ji bo tistek, ten ji bo ku bhna
serkeftin ji we t.
Mixabin em kurd, yanj bireke mezin ji me
kurdan, em li sas tknn xwe mukur
nayn, em hewil didin ku tknn xwe li
kesek din barkin. Ji ber v yek em nikarin
serkeftina heval xwe bipejirnin, em wisa
diramin ku mukurbna me bi serkeftina
heval me, ew t wateya sikestina me li
hember w, an j tkna me t wateya
serkeftina hevalan, ev j bi rast
nexwesiyeke, di serdema w de tu broke
piroje nagihin ser.
Nizanim, reng di jimara yekem de em
nikaribin bi hrbn w binirxnin, l eger
Dilname bi v stayl swaz xwe
berdewam be, ez bawerim ew bibe
kevokeke sip di war ragihandin
hevgihn de, w di bin baskn xwe de,
bi zelal wefadar nameyn dilan bigihin
dilan.
B guman em nikarin w bi rojnameyn
ku ji aliy dezgehin ferm xwed derfet de
dertn, bipvin, l eger em rewsa w
dema destpkirina w derfetn w bi yn
din re bipvin, em bigihin baweriyek ku
Dilname rojnameyeke ji nebn bye
hebn, ev j cih rzdar sipasiy ye.
Sipas
Hijmar : 2 DILNAME 1-1-2011
10
JANDIL Û JIYAN
Demhat Drik
demhatderiki@hotmail.com
( Duhok )
1.Êsn te di temen min de s
pnc brn gir kolan!..Ne min xwes
dt ne te. Xwesiyn me j, di
zivstann b baran de tebata xwe bi
emn rondikan diann!.. niha ez
te rondikn ziwa dibarnin dibjin;
xwez bi rondikn sil!..
2.Li dema firokn hezkuj evna me
bombebaran dikirin, li ber dara guz
dil min te pirtka evnjn bi
pnsa xak dinivsand!..Ew xak
tuby, ew xak ez bm... ken ser
lva me, silavek n dida asman k
say!
3.Berxika min! Di evna te de bm
straneke qedexe li ser lvn qedexe!
Ne d strik keskesor min nas
dikin ne j ar demsal bi min re
dibin heval!..Te i kir?...Niha bme
sivan kl darbestn miriyan
barks giriyan!...L, i bikim, dsa ji
te hez dikim berxika min!
4.Li dema min roka reskonn
firmskn xwe ji plxemgniyn
em xabr re digot, dil te j, li ser
mza dil min pirtka vemirandina
strkn asman say dixwend!..w
dem dil min di nava du agiran de li
ber irayn zaxoka delal disewt!..
5. Dema ar dwarn xwnhez av
xwe li min sor dikirin wers sdar
li ber bay payz govenda mirin
digerand, peyama jiyan di pencer
re rdikir, xunava lvn te dihate
bra min!..Tu diken ez li kestiya
ken te dibm siwarek ber bi b
dawiya hezkirina te ve dim welat
jiyan!..
JI GORISTANAN
GORA CEGERXWÎN
( 1903 - 1984 )
LI BAJARÊ QAMISLO
Ev wneya gora helbestvan nemir seyda
y Cegerxwn li bajar Qamislo ye. Li gor
tembiya Cegerxwn, term w di mala w de
li bajar Qamislo hatiye binaxkirin. Ana
qzek w zarokn w di mala Cegerxwn
de dijn.
RÊZMANA Û
RASTNIVÎSA ZARAVAYÊ
KURMANCÎ
Ji wesann E'bdulmun'im - Nasrn ( Sal
2010 ) li bajar Heleb , wergera bi ziman
e'reb ya pirtka Sam Tan ya rzman
rastnivsa zarava y kurmanc derket.
Pirtka Sam Tan ji aliy birz Mihemed
Ehmed Hemo ve hatiye wergerandin
apkirin, ji ( 319 ) rpelan bi apeke
bedew derketiye.
Y/a ku dixwaze agahiyn dtir li ser
pirtk bizanibe, dikarin bi Mihemed Hemo
re li ser v E-mail tkevin tkliy:
mihemedhemo@hotmail.com
SÎHÎNA
SEVBUHÊRKÊN DÎL
Di van rojan de, ji rex wesann
Yektiya Nivskarn Kurdistan
tay Duhok, komek helbestn
Kon Res yn n bi nav (Shna
Sevbuhrkn Dl), hatiye
apkirin.
Ev dwana ku bi Kurdiya latn
hatiye wesandin, ji 186 rpelan
pk t 55 helbestn njen di nav
rpeln xwe de hembz dike.
Nivskar helbestvan Kon Res
helbevestn v dwana xwe diyar
100 saliya roja bna helbestvan
netew Cegerxwn kiriye.
Ber v dwan, ar dwann
Kon Res yn din hatine
wesandin: Welato!, Beyrt/1998,
Dergeh Jn Evn,
Beyrrt/2001. Û du dwann
zarokan bi nav: Span Jn,
Beyrt/1993 Sagirt Bedirxan
im, Beyrt/1996. Ev dwana Kon
Res a 5emn e ku bi Kurdiya latn
t wesandin. Her wiha du
dwann w j, ji Kurd hatine
wergerandin bo ziman Ereb li
Sam hatine ap belav kirin, yek
bi nav: Cd Çiyay Miradan, ji
wergerandina Hejar Îbrahm e,
Sam, 2004. a din bi nav Dara
Çinar ye, ji wergerandina Îmad
Elhesen, Sam 2006.
Di gel ku Kon Res di war
nivsandina gotarn torey, vekoln
lgernn drok xepartina li
dor malbata Bedirxaniyan de j
alak biserket ye..
Kon Res ji dor 10 salan ve
endame di PEN a Kurd de, ya ku
saxeke ji PEN a Navnetew ye. Û
ji tebaxa 2006 an de, bye yek ji
helbestvann ( Poetas del
Mundo) jre rpelek, di nav her
( 8 ) helbetvann Kurdistan de
hatiye terxan kirin.. Ev yekemn
care ku nav Kurdistan di cihek
cihan de bi helbestvann w
bilind dibe. ( K.R )
Hijmar : 2 DILNAME 1-1-2011
11
Pr RUSTEM
pir1963@gmail.com
( E'frn )
- Srn. Dengek sist leriz j dert, nizan ew awa bihst
rawestiya. Ez birme. Bi gotina Koer re, keik berv xwe
hinek j diguhre ji ber ku, ew seriy xwe bade, dt ku avn
w birsn. Eger ku nanek zde hebe, bi xra xwe bide min.
Deng w hinek vegerb xuristiya xwe, l bi gotina w ya daw
re, ew deng giriy w dike keik bi bazdan derdikeve jor.
Ew ji ev tevgera Srn hinek st dimne; aya ew tirsiya ku,
ez dst bavjim yan j cran di v nv sev de, me bi hev re
bibnin, na.. na, ew hne bike; bes ne ktir te di demn ku,
tu bi mamosteya xwe re di mal. Ramann w didn d hev;
pir caran Koer didt ku, ramann hja nirxbilind di avrj de
bi w re derdikevin lewre w ev ramann xwe di bin nav
felsefeya avrjan de, bi nav dikirin. Srn nzk li panzdeh
saliy kiriye, ne dre ku ji ber.., a nuha ez dikarim qesagirtina
w di demn ku, seriy min dibne fm bikim. Û ev roka
dihle roka Bdele ya Diyostofsk bi bra w re, by zanibe
ima.
Dema ku ji avrj der dikeve dixweze derbas odeya xwe
bibe, snkek di gel nanek ku, li ser w hat dann, li ps deriy
xwe dibne. Ew avan bi jor ve hildide, pjna kesek ku ji pas
perda pencer direve dibne, radihje xelata Srn dikeve
hundir. Çend kabik penr, bacanek sor s ar di bin snk
de ne, ewana hst ku hsireke germ bi riw w de bte xwar.
Gir, berken xwarina w bi rengek dirametk tevlhev dibin;
Pir caran hsirn w by ku zanibe ima, tn xwar. T bra w
ku, ew carek li psiya neynik rawestiya b end mehn w
bbn ku, bi ser mal de ne b; wneya d, xskn w di
ber avan re n hatin bi xwe re ewrek baran ann. Her ku
diya w didt, ew b sedem digir, digot:
tu j mna ew bdel ye. Koer dizan ku, gotin li ser xaltiya
w ye. Ev du mehn w ne ku, hatiye di vir de odeyek ji xwe re
girt. Pist ku deriyn dostan, di riw w de, nema vedibn pir
sev j di gulistann bajr de derbas kiribn, - ew hertim di evan
sevan de, bi qesmer, ji xwe re digot: Ma tu ji Malva tir-, ew
hat ev ode di vir de di gel ses maln din ku, cigurafiya w
ngar dikirn, kirkir. Di sibeyan de mna ku, quln sana msn
hinguv vebe, hews ji kesan dixil-xile. Te diner ku ji hem nifsan
ketine nav hevda ji qr-qra wan kela versiya yek dihat,
nemaze li ser dora avrj; pir caran du zaro bi hevre derbas w
dibn, yn derva j li wan dikirin qrn ku, ew bileznin. Ev yek,
rojn w yn leskeriy tann br. Her ses maln din bi zar
zin, bil kale-mrek heft sal b, w j mna Koer odeyek ji
xwe re girt di van du mehn ku, ew bi hev re, ji bil s caran
rast w nehatib, hers car j di pasev de bn; demn ku dikir
biya avrj, ew di quncik her tar de, ji ber pencer, didt ku
ew li hews temase dike. Îsev dema ku ew derket, resantiya
w di kraniya od de winda dib.
Odeyn wan li hember hevbn; eger tu ji deriy derve de
bihata pist kerdorek ji heft gavan derbasbna di psiya
avrj re, yek dighst hews. Li ps ji ser dest rast de, s
ode diin, odeya ps kirine karxaneyeke tevay di ya rex de j
karkerek ji evn ku karn rojane dikin di gel jin s
zaroyan bi cih bbn, oda dawiy j ya Kalemr e di mil
wan de, di sng hews de du ode avakiribn xwediy
avahiy tev jin keeke w ya nvbdele, tde bi cihbbn
odeya li ser dest ep, ewa di bin ppelkn ku
derdikevin qat jor, Koer bi zora xatiran bi dest xwe ve
anb. Qat jor j nzk ev endezyariy ye di nv
hews de j kavileke avzla gulan, zengniyeke wenda,
dide nsan di roj ro de zaroyn avahiy, ew avzl, ji xwe
re kirine cih lstikn bi sev. Eger iqas j xwediy avahiy
bi ser wan de biqriya, ew ji wir nedirevn dihstin ku,
preka w derkeve w biksne od.
Koer Basr, ro ne li gor gerdis ji xew siyar dibe; tev
ku ew dereng xewkirib, l dsan j di sibeya z de av di
ser de dilzin. Gava ew ji avrj derdikeve li ber neynik
radiweste, sorxwniyek di gel sewatek di avn xwe de
dibne bi ketina hundir re avn w li mas dikevin; aya
duh hne maye. Hinek av l zde kir, dan ser papora
gaz dema berda piyal dt ku, reng w hne mna ava
cilsoka maye, end fir j birin cixareyek vxist. Snka ku
Srn ji mal dizb li ps wiye, di bin w de du kapikn
pnr ma ne, l dil w xwarin nedixwest. Ber bi pencera
w dinire, dibne ku hne perde bi ser de berdayiye; ez
iqas z ji xew rabme. Bi dtina perda berday re, bi br
t ku seva y xewnek dtib gava dixweze bne bra
xwe, dikeve nav valahiyeke b kenar.
Heroj Koer li ser deng wan radib, sixf dikire evan
hn ku, nahlin yek bi xewa sib sa bibe w ji nuh ve
ser dixist bin balv; ev yeka j ji gerdisn w bn, eger ku
xewa w bireviya weke ku, w xew di bin balv de
vesartibe, w seriy xwe dixiste cem. Îro cara psiye ku,
ew z radibe temasa tevgera cranan dike, ew hinek
riwn nuh dibne, ev b du mehn w ne hne nizane k
p re rnistiye. Ew karmend j ji z ve rahistib tevir
bra xwe b, Kalemr j cih xwe y hertim girt
dema ku, Koer guleke sor di dest w de dibne, ew st
dimne; ji gesbna w xya dib ku, ew ji ber klkek
hatiye jkirin; l ji ku, di ev kavil de mirov nikarin bijn,
ne gul. Bi deng daketina kesek ji qat jor, Koer ji
xewnerojn xwe siyar dibe, avn w li yn Srn dikevin
by ku, zanibe d i bike, ew radibe ser xwe, l ji ber ku
ew bighe w, Kalemr dengek li w dike.
- Srn.., tu by gula xwe dernekev. Ew bi gotin re,
nirneke res li Koer dibarne.
- ji xwe re bihle. Ew bi qehreke ne li gor saln xwe
vegerand. Yan j bide Koer. Û di vir de ew berv xwe ber
bi w dike ji ber ku, ew karibe bersiva wan bide, Srn
derdikeve komeke, ji zarokn avahiy, didin d w, da
ku, pre derkevin dibistan. Kalemr di cih xwe de ziwa
dibe dema Koer berve w dinire, sopa hsirek ku, xwe
di avn w de ji br kir. dibne. Gava ew ji mal bi dert,
deng nalneke bi jan dide d w. Di dawiya zikak de dt
ku, Srn li xwe zvir, mna ku zanibe w daye d; hst ku
ew ji rewsa xwe bikene: min bawer ne dikir d rojek b
ez bidim d keeke ku, hne rza nihan dixne. Dema
dighe w by ku, ti tist j re bibje, di gel w dimese.
- Tu y v sib bi kuder. Srn bi rovt j dipirse
dihle dirann w yn kurm bn xyan by ku, deng
kn j derkeve, keik careke din j dipirse: Tu bi i diken.
- K gote te ku, ez kenm; bes pirsa te hin tist ann bra
min.
- Çine ev tist. Bi bergereke zarotiyan, ew dipirse.
- Dev j berde, nehjay gotin ye.
- Ez dixwezim bibhsim. Ev zarotiya w hst ew, ji rewsa
ku xwe bi xwe xistiy de, serm bike.... Dmahk Rpel: 12
ZAROTIYA NEYNIKEKÊ Û TISTIN DIN
Roman - Xelek ( 2 )
Hijmar : 2 DILNAME 1-1-2011
12
ZAROTIYA NEYNIKEKÊ Û TISTIN DIN ... Dmahk:
- Pas, nuha wan bihle ka bje: Te ima v sib wilo kir.
Dema Srn guhdariya w dikir ditirsiya ku, ew li ser seva
y bipeyve gava dt ku, gotin li ser negirtina xelata
Kalemr e, bi qehir li w nir got.
- Çima ew nade ti kes din, her roj wilo dike. Bi bihstina
hevoka daw re, av di seriy Koer de beloq dibin meraqa
naskirina roka wan gulan, li ba w, btir dibe.
- Her roj.., her.. .
- Er.., sib z, hema nizanim wan ji kuder tne ew li
hviya min disekine, da ku, bide min. Heya ew hng ew
gihstibn nzk dibistana w Koer nexwest ku, hevaln
Srn wan bi hev re bibnin by ku, ew destn xwe bide
w xatir xwe dixweze. Pist end gavan davje, deng w
dike ew dipirse: D keng vegere mal. L by ku deng bi
w keve, ew dizvire miln xwe dihejne ku, ew j nizane.
- Ez awa pre mesm; belk kesek nas rast me bihata.
Çroka Kalemr, ev tirsa w ya ku, ji niskave j re derketib,
winda dike;. ew t mjiyan ku pist ev rews, yek karibe
hne.. bi k re. Ken w dihle ku, end kesn bi bazdan
din ser kar xwe, bi avin nv li xew behit, li w binirin
by ku, ew guhbide wan, di nava xwe de sipasiya Kalemr
dike; ew ku hstib cara ps, pist salin dirj, ji dil de
bikene.
Dema w bidta yek dikene dibehit dipirs: ma hne karn
li cem wan may ku, ew bikenin. Koer di ew baweriy de
b ku, ken wan bi xra hza gerdisan didomne. Gava
avn w li dikana katijmran dikeve, xwe l digre; ez
ibikim j, iy min ji dem hejmartina rojan heye. Pist ku
wan end diravan distne, bi bihinteng derdikeve dizane
ku, xwediy dikan bi w kenb.
Pist ku ew derketin, Kalemr xwest bide d wan, l gotinn
Srn kabokn w herifandibn axneke res di ziman w
de sn dibe; nemaze gava dv ji hev dike, end premok j
difirin gula di dest w de dielmise, ew dibe marek ber bi
jor ve dikse xwe di nav bestn ban de vedisre.
- Te i di ban de windekir. Deng preka xwediy avahiy w
vedigerne od. De ka were tastiy buxe.
- Dil min naksne. Jinik b bawer l dinire; ev cara psiye ji
deh saln w ku, ev ode li ba wan girt ew ji sozn xwarin
dimne.
- Çima kalo nehat. Dema ku jinik dikeve hundir, kea w ya
nv bdele dipirse.
- Ez nizanim v sib i bi w hat. Bi peyva daw re, li ber ser
sifr rdine.
- Çtire. Pariy ku, dev w tij kirib, nehst ew bi axive. Tu
bi ya min bik, ew pereyn ku ji w tn bila bi rve birjn.
- Ne ji bo peran; ka ew li ku, bi xwe, xwarin bike? Marya
li mr xwe vedigerne.
- Ê.. ma ew bav-biray me ye, an em xizmekarn w ne. Ev
bb end carin ku, Agob dixwest ev babet bi jina xwe re
veke, l hertim w r li ps w digirt.
- Ne eve ne j ewe, bes me carek soz da zarn w ku, em
xizmet w bikin.
- Bila pera bide min; ez xwarin j re bikim.
- Tu nan xwe buxe. Bav, keika xwe azar dike gotinek,
by ku ber bi ti kes bike, dibje: Eger ku yek, tistek da, d
ima ne tistek hja be.
- Dsa te xre, i bir-bira teye. Keysek li ps jinik veb ku,
babeta Kalemr bi nav lingan xne.
- Ma ne ew j ji te ye. Agob vedigerne dst davje piyala
ay, da ku, pariy ztn daqirtne. Bi kut-kuta dng re
derdikevin derve, dinirin ku bahozek a dengan toz ji oda
Kalemr dikse.
- Te i di balv de winda kir. Agob bi ketina der re dibje, l
dtina ew balv ku, bi ldann bastn di dest Kalemr de,
hatiyeperiqandin, ew st dimne.
- Div bimre. Bastnek nuh li balv dide; ev deh saln minin
ku, ez te bi sr skir mezin dikim nuha.. him. Çovek nuh,
di nv balv de di teqne. Dema ku Agob dibne av di seriy
Kalemr dilzin bi balv re di axive, xwe hinek digre. Hne
ew jinika xwe di der de rawestiya bn nedizann ew i
bikin, Kalemr radihje balv ku, ji hev xistib dixe
hembza xwe mna ku, yek rahje zaroyek xwe, dst di ser
re dixusne dema riw xwe datne ser, bi dengek bilind
digr.
- Bes dnek ji ev mal km b. Gava Agob dibne ku, ew
di quncek od de rnist balv periqand li ser kapoka
xwe dan, li jina xwe vedigere dibje: De ka em herin, xya
ye dixweze zaroya xwe di xew ke. Rastiyek di gotina w de
heb; pist ku Srn bi ew sweya v sib derketib, divyab
w vegerne gula di dest xwe de bide w... Û gava ku, gul
berve w dirj dike ew ji dest w nagre, radihje bastn da
ku w bitirsne, l dema dibne ku, ew b serm tirs xwe di
ber ew din re dirj dike, nema Kalemr xwe digre bi ldana
ps re dihle Koer bi derve de bireve. W y bi ev yek
bikra eger ku, w j nexwesta bida d w, ev yek hst ku ew
hrs bibe nema dizan i dike.
- Çima te ez hstim tu .. , na hn derewan dikin. Tu guh
ned wan, ha.. ha.. birevin, bide d wan, ima tu xwe vedisr.
Min nebir, bi Xwed ne ezim, na.. na, min girnedin.. min li
vir nehlin... Yad nee, min berdin. Te j pir tist ji min
dizbn. Dema ku deng Kalemr bilind dibe, cran ji nuh ve li
ber deriy w kom dibin. Ev ne cara yek ye ku, ew dikeve v
rews, l ev car bilindtir her care.
- Ka derkeve cem w hinek p re biaxiv, belk ew hd bibe.
Jina Agob j dixweze.
- Te nedt cara pasin ikir; tu dixwez ku ew bastnek li qoq
min bid. L gava ku dibne kirciyn avahiy li ber deriy
Kalemr kombne, ew j derdikeve bi derketina xwe re dng
li wan dike: W bi ten bihlin, kombna we dihle ku, ew
mna gayek berday har bibe. Agob bi nerm dikeve cem w,
ev deh saln wanin ku, ew bi hev re ne, kmkasiyn hevdu
nas dikin. Ew hinek hd bb, balv ku ji hev xistib daniye
aliyek cixara tutn di nav lvan de dilerize. B axaftin ew
hinek dr w rdine, Kalemr qutiya tutn ber bi w tve dide,
bi vekirina dev w re piskeke bi hz ji bvln Agob dikse. Ev
bvln segane, bawerim ku ewtiyek bye; bes ku bihneke
biyan dikim, eve rewsa min. Carek zimn di ser lva pel
cixar re dibe bi end dirann nv kefnik, ew pel di end
ciyan de dikurisne bi hostey, tiliya xwe di ser lva w ya sil
re dixusne.
- Tu hatiye da ku rok bibhse. By ku ser hilde, Kalemr
dibje Agob.
- Dev ji rokan berde, eger ez neym ba te ez bi kuve
herim; hema rnistina bi te re tir mayna bi Marye re ye. W
dixwest li ser jina xwe bi peyve, l tirsiya ku deng w btir
end mitrn od bimese. Te nan nexwar, ka rabe em herin
bila xwarin ji te re bikin.
- Dil min naksne, bes bila ayek bidin me. By ku Agob ji
cih xwe bilive, dng li kea xwe dike ayek dixweze. Ew
hne rnistibn, Koer derbas, oda xwe dibe, bi hatina w re
mad Kalemr zer dibe hin gotin li ser ziman w sn dibin.
- Çi di nav bera te w de bye. Agob ber bi deriy Koer
dinire pirsa xwe mna marek res davje, dihle Kalemr
kom ser hev bibe.
- Ne tist. Bi tiliyn rizyay dst davje qutiya tutn.
- Tu ji ber aniha rast w hatiye. Agob xwest di deriyek nuh re
rs w ke. ... ( Berdewam Heye ) ...
Hijmar : 2 DILNAME 1-1-2011
13
PERTÛKEK JI HUCREYA KURDÎ ... Dmahk:
-awak berfireh di siya mrnisnn kurdan de destpkiriye, ji
ber ku d ziman kurd bib hacetek ji bo dibistan hucreyn
kurd, w ne dr rasty be ku mirov bje: Nivs wjeya
kurd di hucreyn ol de ji dayik bye. Ji ber v j, em dibnin
ku piraniya berhemn bi ziman kurd, yn destpk, ji bo
pirsn dn ne. Bi rast naveroka van pertkan, di van rojan de
ne hewqas pwste ji bo me, l ziman wan, bi taybet yn ku
bi pexsan hatine nivsn droka psketina pexsana kurd
destnsan dikin. Di v mijar de ez danasneke kurt bi
pertka " Tuhfet-Elamiln " bikim ku belgeyek ji pexsana kurd
ye. Daner pertk, Xelfe Ysif wek hevnisn xwe seyday
Xan bi ziman dayik nivsiye xwestiye ber kurdan bide
xwendin nivsa bi ziman kurd, nexasme ku gelek melayn
kurdan hebn ser xwendina bi ziman kurd dikirin. Di der
bar v yek de dinivse: "Guh nede w cahil w b edeb,
Ku dibje ilim nn e ji xeyr ereb"
Wek ewa Xan hezkiriye Herr, Cezr, Feq Teyran
vejne, nivskar me Xelfe w j xwestiye Xan yn ku bi
kurd nivsne vejn e, ji bo ev rze nivsa kurd ku ji Xan de
despkiriye ney birn, Xelfe dibje:
Ysif, ew j wek yn gelek navdarn kurd nediyar in.
Mamosta Zeynelabidn Zinar di pertka xwe " Nimne Ji
Gencneya Çanda Qedexekir " de li ser jiyana Xelfe Ysif
dinivs e ku: " li gor gotina Dr. Nac Kutlay, ew di nav saln
( 1960 - 1963 ) an de miriye " rp 200, berhemn w j li gora
Zinar ev in: 1- Îrshad El-abidn, 2- Ktab El-feraiz, 3- Tuhfet
El-amiln, 4- Teqrz, 5- Xutbe. Hjay gotin ye ku ev berhem
bi ziman kurd hatine nivsandin. Di pertka " Droka Wjeya
Kurd " de Feqe Huseyn bi awak berfireh li ser jiyana Xelfe
radiweste, li gora w; Ew di sala ( 1885 ) z li naveya
Bazd li gund Zengzor, ji dayik bye, li cem melay gund
Mele Ehmed, dest bi xwendina fiqha mezheb Safi kiriye,
pas die medreseya Hac Sx mehmd Celal rzimana
ereb dixwne, caza xwe li wir distne.
Pist cenga chan ye yekemn Xelfe die Srt li cem
Mele Hamid kur Mele Xell Srt dersan distne, ji wir j
die gundek bajar Cizra Botan end salan li wir dimne,
Sx Mihemed Sed Cezr dinase li cem w emel dike, di
sala ( 1932 ) z de dibe xelfey w, di sala ( 1931 ) z de dibe
xelfey Sx Birahm Heqy Neqsebend, di roja ( 9. 2.
1965 z ) wefat dike. Berhemn w li gora Feq Huseyn ev in:
1- Îrsad El-bad. 2- Tuhfet El-amiln. 3- Tuhfet El-zakirn. 4-
Tuhfet El-ixwa. 5- Feraiz. 6- Mecme'I El-mesail. 7- Teqrz. Li
gora van herd avkaniyan, Zeynilabidn Feqe Huseyn t
zann ku " Îrsad El-bad " " Tuhfet El-amiln " du pertkn
cudane. Di der bar pertka " Irsad El-bad " de Mamoste
Zinar dinivse; ku ew di sala ( 1960 ) li bajar Enqer, li
apxaneya Nr hatiye apkirin, t de ( 59 ) sernav hene
( 343 ) rpel e, ji ber qedexekirina ziman Kurd Xelfe nav
" Ebdulah Bin Mehmd El-Neqsebend " li hawrdor" 156 "
ev tp nivsne: "Y,W,S,F". Hja Feq Huseyn ew j dinivse ku:
" Îrshad El-bad " fiqha mezheb Safi ye bi tpn ereb -
ziman Kurd, bi zarav kurmanciye, d re pertkeke
fiqh ya din bi nav; " Tuhfet El-amiln " nivsandiye. Seyda
Feq Husn dibje ku ev herd pertk di saln ( 1950 y ) de
ketine destn w, l nabje gelo apkir ne an destnivsin.
Pertka niha di nav destn min de nav w, ku bi ziman
ereb hatiye nivsn, ev e " Tuhfet El-amln we Îrsad El-abidn
Min E'wam El-muiminn ", di apxaneya El-tereq de li bajar
Sam hatiye apkirin, droka apa w ( 1326 ) hicriye ku dibe
( 1907 z ), daner w " Ebdulah Bin Mehmd El-Neqsebend
El-Qadir " ye. Mirov ji apa Tereq t digih ku herd
pertkn nav bor yek pertkin, nivskar w di dawiya bes
fiqh de ev nivsiye: " Ellah ( Heyn , Semin, Sekrin ,
Xefrin ) hirf ewil ji van esma, an bi eded hisab D, B,
H, T, J, T' , K , 9 rebil axer 25 kanna san, Elmisehih:
Mihemed Remedan, eleyh elrehme wel ridwan ", li gor
hisab herfan sala nivsa w dibe ( 1368 ) hicr beramber
( 1948 z ), eger ev droka nivsa pertk be, w droka apa
w ( 1326 ) hicr sas be. Mixabin apa Enqer li cem min
tune ku ez berawirdanek di nav bera herd apan de bikim,
l ji agahiyn herd seydayan derbar pertk de, mirov
tdigih ku hay ji v drok nebne, yan j nisxeyn ku li nik
wan t de tuneb ye, apa Tereq pkhat ji (366 ) rpelan e,
bi " Eqdet El-man " destp dike, pist re derbas pirsn fiqh
dibe, di dawiya w de j li ser tecwda Quran nivsiye.
Ziman pertk hevgirtiye, mirov dikare bje bi ziman "
Hucra Kurd " hatiye nivsn, gelek gotinn ereb t de hene,
car car eger mirov bi ereb nizanibe t naghje ka seyda i
dibje. Seyday Xelfe pertka xwe wek mizgniyek psks
xwendevann xwe dike:
Ey umiy ku hun bi Ereb nizanin ..... Ji we ra mizgn ye
ger hun bizanin.
K w bixwne ji pr cana, ..... W bibe feqyek xebr
zana.
Bi tewfqa xelaq erd asmana, ..... Bi cah sef'
cumle ins cana.
Pirsa div b kirin, gelo " Irsad El-bad " " Tuhfet El-amiln
" yek pertkin yan du pertkin?. Li gora apa Tereq guman
tune ku yek pertkin, cidatiyn herd apan ev in: Çapa
Tereq rpeln w ( 366 ) in, ya Nr ( 343 ) rpelin, di Tereq
de jimara " 156 " ku li gor hisab ebced nav " Ysif " e -
tuneye, sernavn apa Nr ( 59 ) in, yn Tereq ( 100 )
derbas dikin. Eger ewa be ev apa li ber dest me, hin
goseyn v pertk zelal dike di rojn ps de dibe ku
agahiyn n li ser bne wesandin. ( 25-12-2010 )
1- Ji Gencneya Çanda Qedexekir, apa ps ( 1991 ),
yektiya nivskarn kurd, sweden.
2- Droka wejeya kurd, wesann Ensttuya Kurd ya Stenbol
, 2002. ( Agahiyn jiyana Xelfe Feq ji pirtka metn silsila
terqeta Neqsebend wergirtiye, l nabje apkiriye an na )
* Çapxaneya Tereq di sala ( 1908 ) de, Mihemed Kurd El
kiriye rojnameya xwe " Elmuqtebes " t de ap kiriye, "
Hawar " a Mr Celadet j t de hatiye apkirin.
Meger kor bi kurmanc nizan...
end kitab gotine Ehmed Xan.
Ysif Zuleyxa, Mem Zn...
Nbihara fesh bi elfaz sekern.
Nizan tu nehcil enama celle...
Bi kurmanc gotiye Mele Xell e.
Ne Seyx Bat xwedan qelb
munewer...
Bi kurmanc gotiye Mewlda
pxember.
JIYANA XELÎFE YÛSIF
Mixabin jiyan berhemn Xelfe
Di dawiya pertk
de ev nivsiye:
Ey xwendiya li min
nekin lewm itab
* Ger i pir she
pir eybe ev kitab *
Hun durust
teshh bidrin xos
cewab *
ji litf kerema
xwe welah eilem
bilsewab.
Hijmar : 2 DILNAME 1-1-2011
14
qebe digot: Av heye, av heye, y dibje
av tune derewan dike. Îcar j hindik
mab hinekn di tax de li w xin yek
j re gotib, Tu serm nak dibj ez
derewan dikim! De ka av? Y ciwan di
guh w de gotib, Xalo, ji ber ku min
ber wek te gotib av tune, hindik ma
ez ji bo w gotin bifetisim. Heyrane
avn te, haydar be, yan na, ew ser
te j txin bermla av, ha!
Em tr peyivn d re em rabn me
ber xwe da mala w. Bi r ve em li yek
ji wan kesn di taxan de pereyan ji
xelk dixwazin rast hatin. Min ber dus
caran ew di av xwe re kiriye. Kesek
di war perexwaztin de pispor e.
Carine xwe wek qesmeran dike. Rhn
xwe bi 3 rengn ji hev cuda rengn dike
her car hacetek mzk di dest de
ye. Hacetn w j wek w qesmerok ne:
yan mngtareke bi 2-3 tlan e, yan du
zengilokn bi darek ve ne yan defikek
e. Dema keek yan jinek di ber w re
derbas dibe, l dinihre bi deng xwe
die prgna w: Merheba xwesik? Tu
awa y? Û dema ya di r de digih ber
w: Te roj i pereyn hr ji bo min
nebin? Bi peyan re j heman metod bi
kar dihne: Roj bas hevalo! Rojeke xwes
e, ne wisa? Te roj i pereyn hr ji bo
min nebin?
Dema ez dost xwe Profesor digihn
w li me dinihre ji min re: Merheba.
Va dost te qe pereyan nade min! Gelo
te bo min perene hr hebin?
Profesor hrs dibe pirsek j dike ku
divab nekira: Tu ima karek ji xwe re
nabn? Ma tu pereyn alkariya
bkaran nagir? De ima pereyan bidim
te?
Rhrengn hrs nabe l bi xask
cezay dost min dide w: Tu bye
hevwelat? Ji bra te nee, hevwelatiya
austral bi dest xe, ger te hn bi dest
nexistibe.
Dost min hrstir dibe: Hevwelat? Ji te
re i? Tu k y ku v pirs ji min dipirs?
Ez 50 sntan edikim ps y rhrengn
bi destek profesor digirim, w bi w de
ve dikisnim em bi riya xwe ve diin.
- Kuro, ma va k ye ku tu p re ketiye
nav gotbj?
- Segbav law segbavan, maf dide xwe
ji min bipirse ka min hevwelat bi dest
xistiye! Min bi qas meas bst salan y
deh bnerxn wek w li v welat bac
daye ew ji min dipirse ka ez
hevwelatiy Australya me!
- Keko, tu mamoste y te end krsn
derbar pskolociy de j bi seri kirine.
Ma tu nizan yn wek v xwediyn i
mentaltey ne?
- Ez dizanim, lo! L mirov hest xwn e
carine dema mirov hrs dibe tistek
naht bra mirov, ne pskoloc ne ne
PROFESOR Û RÎHRENGÎN
... Dmahk:
-de ye. Min gellek caran gaznicn
derbar v yek de ji w bihstine. Bi
dtina w va modeya li dij
cigarekisandina di snn gist yn
sernixamt de ji welatn anglo-sakson
hatiye. Ji hinek aliyan ve anglosakson
gellek zrek in, w carek ji
min re gotib, l ji alne din ve ehmaq
in dema tistek bi ber qulp wan
dikeve d dest j bernadin. Ligor
Profesor, demokrasiya li van welatan ji
aliyek ve fis e imk pirraniya caran
komeke kmjimar tistek bo xwe dike
amanc dest j bernade ta ku rojek
ya xwe bi ser dixe, heta gellekan ji
pirraniya bdeng j bi r ve, bi encama
propagandaya berdewam, bo daxwaza
xwe dike pistgir.
Bas e ku hinek qehwexaneyan
maseyn xwe li derve danne qe
nebe, ger baran nebare, mirov dikare li
derve danise bi qehweya xwe re
cigareyek bikse. Li d danistina me
ew bi hatina qehweya espresso re
cigareyek vdixe cigareks dibe
mijara me ya yekem. Min seva y di
malpereke alman de xwend ku li wir j
bizava qedexekirina cigareyan di
otomoblan de diht kirine. Anglo-
Saksoniyan ew j bi d xwe xistin. Koro
ez t nagihm! Bas e, rast e cigare ji
tenduristiya mirov re ne bas e l
kesek wek min roj 3-4 cigareyan
dikse; de ima cezakirina min ji bo
xatir bhis ku roj bi dehan cigare
dikse? D re dikene dibje:
- Bas e, de ima hevmijandina jin
mran qedexe nakin? Çima firrok
otomobl motor paporan
ranawestnin da ku hawrdor ji dy
wan y gemar azad bibe? Çima
alkuhol qedexe nakin bo i firotina
narkotk ranawestnin? Cigare bi ber
wan ketiye nerx paketek rakirin 10
dolaran. Ji sed 80 bhtir ji nerx
paketek cigare wek bac die xizneya
dewlet.
- Xem nake, lo. Bila cigare be ne
tistek din be. Qe nebe tu qerf
gazincn xwe derbar azadiy de
dikiye. Li welatn em j hatin
gazinckirin j qedexe ye. Dizan?
Carek bajarokek kurd bav mab
ciwanek li ser tax gazinc kiribn,
gotib, De va i hal e? Em nikarin d
xwe bison j! Roja din ew hatib girtin.
Di girtgeh de ser w xistibn
bermleke tiji av her ku hindik dima
bifetise seri derdixistin j dipirsn:
Law seg, av heye, tuneye? Roja din
ew berdabn her ku kesek gazinca
nebna av dikir y ciwan bi dengek
quzulqurt. Segbavn wek w wek
qijnaxan in, her ji yn din dimijin va
welat bi v sstma sist behusta
segbavn wek w ye.
- Ne qaso sert mercn wergirtina
pereyn bkariy dijwar kirin divt her
kes li karek bigere
- Çi kar i mar! Ma yn wek v diin
kar? Ew xwe li ps wan wek
dwaneyek raber bike hew! Ma te nedt
awa rhn xwe rengn kirine! Pisporn
xesm li van welatan bendn qann
amade dikin siyasetmedarn
berjewendperest qannn wan mohr
dikin l yn wek v bi fen ftn xwe bi
hezar qat ji wan qanunn wan zrektir
in.
- Êh ma hinekn ji welatn Rojhilata
Navn welatine din j ji sstma vir ji
bend qannn v welat ne zrektir in?
- Weha ye.
Em digihn taxa mala w t de ez
dikim ku xatir xwe j bixwazim l
Profesor bernade dixwaze ez ber bi w
re li mala wan ayke xwes vexwim.
Jina w A ya zimanxwes li hal min yn
min dipirse, dixwaze tistek ji bo xwarin
amade bike l ez dibjim ay tr
dike Dipirse:
- Tu bi Xwed k, end gotin bi r ve
neavtin ew rhrengn y li ps
firosgeha David Jones?
- Hindik ma lxe.
- Tu bi Xwed k?
Li vir Profesor ser xwe dihejne dibje:
- Qz, dev ji min berde, l!
- Min negot dev ji kar bermede? Ber
derkev teqawt dema te ji tistn weha re
neb.
D re jina profesor li min dinihre,
dikene dibje:
- Bi Xwed, li d ku derket teqawt bi ser
bin xwe ve hat guhertin. Xweziya dsa
li kar vegeriya! Ez ditirsim tistek rojek
were ser w. Dizan w roj i kir?
- Çi kir?
- Em li Sydney bn. Kur me di destpka
roj de bi ser me ket ez w tev n
mixayezek. Min bav w d demjimr
11 hev din li rawesteka trn bidta
em tev bina navenda bajar. Ew
dema hat min hew dt profesor ber bi
min tye. Ez di sna xwe de hisk bm.
- Çima, i b?
- Nv w y jor bi saqo karavat b l
pantilon ji xwe br kirib, hn pantilon
razan, pcema, l b sekal di lingn
w de bn.
Ez ji kenan lal bm. Profesor j dikeniya.
Ji jina xwe re got:
- Nuha keyfa te hat? Te ez riswa kirim.
De bes e d.
L jina w dest j berneda:
- Bi xwed, ez d her di nav tirs de me.
W roj b- ... Dmahk Rpel: 15
Hijmar : 2 DILNAME 1-1-2011
15
PROFESOR Û
RÎHRENGÎN
... Dmahk:
-spermarket da ku
pdiviyn mal bikire. Hrmr
kirb pereyn xwe
dabn l dema gihstib
otomobl hew dtib ku li
sna erbaniya hr-mr t
de yeke vala li ps xwe gr
kiriye ghandiye
otomobl. Êd li dukan
zivirb bas b ku
erebaneya tistn w t de
hn li wir b. L car j dema
li otomobl vegeriyab
tistn di erebaney de
kiribn kartonek karton li
ser otoml danb da ku
erbaney vegerna ch
taybet y di quncek sna
rawestandina otomoblan
de. Li veger karton tiji
hr-mr, ku divab di
bagac de bihata bichkirin,
di av xwe re nekirib,
ketib otomobl ajotib.
Dema sofrek otomobleke
din j re li ttik xistib, da
ku w haydare karton li ser
otomobl bike, hrs b b
l bi encama plkirina
firn karton ji ser
otomobl firiya b hrmr
li ser tax belav b b.
Ji mj ve b ku ez weqa
nekeniyabm.
Serphatiyn weha di
jiyana heval min de di van
demn dawn de zde b
bn. Ber ez xtir ji wan
bixwazim min Profesor
haydar kir ku bila hay ji xwe
hebe pirr neponije. Min
got:
- Keko, bi salan te dem
neb sal du caran j bi
avjiniy. Nuha tu heftey 3-
4 caran diher avjiniy.
Tirsa min ew e ku tu rojek
li d ds ji xwe br bik
kincn xwe li xwe k taz
derkev derve.
Em hem keniyan me
xatir ji hev xwazt. Dema ez
gihstim otomobla xwe min
hew dt ku min kiltn xwe li
mala Profesor hstine. Ez
near mam sermok rres
vegerim da ku kiltn xwe ji
wir bihnim. Îcar Profesor ji
kenan lal b.
EVÎNA TE
Dilawz
Ala-xani@hotnail.com
( Koban )
Ger evna te beyaban
Av barann te me
* * * * * *
Ger evna te ye ezman
Bazey bann te me
* * * * * *
Ger evna te ye guldan
Gul reyhann te me
* * * * * *
Ger evna te ye gulzar
Bilbil baxn te me
* * * * * *
Ger evna te ye ferman
Bend zindann te me
* * * * * *
Ger evna te ye derya
Gemya plann te me
* * * * * *
Ger evn kufre bizan
B dn man te me
* * * * * *
Hey buhist mey ji
dest
Mest sekran te me
FLAS
MELLE E'BDELLAH
MELLE RESÎD Ê XERZÎ
DI HEVPEYVÎNEK
TAYBET DE
Hevpeyvnek taybet ku hn nehatiye wesandin li gel
rehmetiy Melle E'bdellah Melle Resd Xerz di
Rojnameya DILNAME Hijmar ( 3 ) de, d bte wesandin.
Melle E'bdellah di hevpeyvn de li ser jiyan berhemn
xwe, dibistann kurd, siroveya dwana Cezr ya Melle
E'bdulselam Ziving, li ser gellek babetn din diaxife,
wek:
1- Bav min di wext xwe de heval Sx Se'd
bye, li gel w ser kiriye, ez di sala
soresa Sx Se'd de pnc mehn bme,
2- Bav min heta sala ( 1928 ) an di iyay
Sasn de maye, pist re em daketin Bin
Xet hatin bajar Amd.
3- Min li cem bav xwe xwend heta sala (
1942 ) an, ku di w sal de bav min ber
dilovaniya xwed, seyda yn min din j
hene wek Sx Mehmd Qerekoy, Sx
Ehmed Xizna....?.
4- Nivsn min end hene, tev de j bi ziman
kurd ne.
5- Pirtkn ku me di medrese yn kurd de
dixwendin, yn apkir bi e'reb bn, yn
neapkir bi kurd bn, wek: Tesrfa Melle
E'liy Termok, Nbihara Xan ....?.
6- Hisyariya kurdan pist ser Çaldran
Mem Zna Xan bye.
7- Sx Se'd Palo di civatn xwe de digot,
Memo kurde Zn j jna w ye.
8- Barzan carek ji me re got: Sx weliy
xwed kiye? Ewe y ku dil w tij nre,
wek Mewlana Xalid Ehmed Barzan.
9- Nivsn min evin: Wergera Gulistana Se'id
ji faris, Kella Dumne. Min li ser
Cegerxwn nzk el rpel nivsye, min
qedr w girtiye l min bi edeb rexne j l
kiriye....?.
10- Bayezd ciy Ehmed Xan ye, eger ew der
bibe iya yn xwendin zanebn, tu
bawer bike.
Hjyay gotin ye ku Melle E'bdellah di roja Semiy - ( 18-
12-2010 ) an de, koa dawn ji jiyan kir. Rojnameya
Dilname ji aliy xwe ve, sersaxiy ji dost nas malbata
Melle E'bdellah re dixwaze, hvdike ku cih Melle buhist
cihek xwes rihet be.
Rojnameya DILNAME
Hijmar : 2 DILNAME 1-1-2011
16
Hevpeyvn:
Imer Kalo
imerkalo@yahoo.com
BERHEMÊN HELÎM YÛSIV YÊN ÇAPKIRÎ:
1- Mr Avis ( Çrok ) bi ziman e'reb, 1991, Sam. Bi
ziman kurd, 1997, Stenbol. Werger bi ziman alman,
2004, Almanya, wergr : Heidi Karge.
2- Jinn Qatn Bilind ( Çrok ) bi ziman e'reb, 1995,
Beyrt. Bi ziman kurd, 1998, Stenbol.
3- Mir Ranazin ( Çrok ) bi ziman kurd 1996, Stenbol.
Çapa duyem bi ziman kurd, 2002, Stenbol. Werger bi
ziman turk, 1998, Stenbol, wergr: Rehm Batr.
4- Sobarto ( Roman ) bi ziman kurd 1999, Stenbol. Bi
ziman e'reb, 1999, Beyrt. Çapa duyem bi ziman
e'reb, 2004, Hewlr.
5- Mem B Zn ( Çrok ) bi ziman kurd 2003, Stenbol.
6- Tirsa B Diran ( Roman ) bi ziman kurd 2006,
Stenbol. Çapa duyem bi ziman kurd - Tpn E'reb -
2007, Duhok. Werger bi ziman e'reb, 2009, Duhok,
wergr: Fewaz E'bd.
7- Gava Ku Mas T Dibin ( Roman ) bi ziman kurd
2008, Stenbol.
Bi bone ya besdarbna nivskar kurd Helm Ysiv di
nav alak yn Konfransa Parlemana Nivskarn
Ewrupa y li Stenbol di ( 25, 27-11-2010 ) an de, ji bo
balks pwist ya w bone y, me ev hevpeyvn li gel
w ji dilhez xwendevann ziman kurd re amedekir:
KONFRANSA PARLEMANA NIVÎSKARÊN EWRUPAYÊ
Imer Kalo: Nivkar Helm Ysiv di nav alak yn Konfransa
Parlemana Nivskarn Ewrupa y de amede bye!. Mirov
dikare i di asoyn v hevok de bixwne?.
Helm Ysiv: Ev alak di bin swana Parlemana Nivskarn
Ewrupay de, di aroveya hilbijartina Stenbol weku paytexta
anda Ewrupay hate lidarxistin. Birvebern v alakiy, di
dema danstendina li ser vexwendina min de, ji min re diyarkirin
ku heta niha and wjeya miletn ku ziman wan ne zimanek
ferm y dewletane, mane ji dervey van alakiyan ew
kfxwes bibin ku karibin nivskarn Kurd, Bask Katalan j
weku mnak besdar van alakiyan bikin. Ji min re gotin ku ji bil
min j besdarn Kurd hene, l ew ne nivskarn kurd ne. Ew
dixwazin ku nivskarek kurd j besdar bibe deng xwe, deng
sa ziman xwe, and wjeya xwe bigihne besdarn ji ar
aliyn welatn Ewrupay tn. Bi v away, di nav nivskarn ku ji
Elmanyay besdar bn, ez j wek nivskarek Kurd tev li v
alakiy bm.
Imer Kalo: Besdarbna we di konfrans de bi i pvanan hate
hilbijartin, ango ji bo i Helm Ysiv ne kes din di nav
nivskarn kurd de!?.
Helm Ysiv: Di baweriya min de, ev pirs div ji birvebern
alakiy bibe ne ji min. Ez nizanim pvann wan ine, l ez bi
avek wilo li besdariyeke wiha dinerim ku besdar, ji
besdariyeke sexs bhtir besdariya wje nivskariya kurd ye.
Ez bi xwe bi v av dinirxnim. Ji besdarbna min ya
besdarbna hemkarek min bi wdetir, besdarbna wjeya kurd
di van alakiyn weha navnetewey de, giring e.
Imer Kalo: Di nav alak yn konfrans de, we i pskskir,
rola we wek nivskarek kurd ib?.
Helm Ysiv: Nivskarn besdar ku hejmara wan li dora sed b,
li ser ar komisyonan hatibn parvekirin. Her komisyonek -
komek ji derdora bst pnc nivskaran pk dihat, ji bo her
komek mijarek cih danstendin heb. Min besdar di
komcivna Wje Cografya de kir, nivsek bi nav snorn
wjeya ewrupay psks kir.
Imer Kalo: Vaj pirsa ps v, divab we i di konfrans de
bikira bigota, l we nikarib?.
Helm Ysiv: Civn danstendinn her ar komisyonan j dr
avn apemeniy bn. Anku nivskaran di nav xwe de
pirsgirkn ziman wjey gotbj dikirin. Besdarn Konfirans
dikarbn bi awayek vekir dtin ramann xwe ji hevdu re rave
bikin. Ji hla xwe de j, tistn ku divab bne gotin, min got in.
Imer Kalo: Di baweriya we de ji bo i rvebirn konfrans
civn danstendinn her ar komisyonan dr avn
apemeniy dikirin?.
Helm Ysiv: Di her du rojn destpkirin qedandin de r li
ber apemen kamerayn televizyonan vekirb. Ez wisa
tgihistim ku ev meseleyeke rxistin organzasyon b. Ev
alak weku alakiyeke parlemana nivskaran bi armanca
danstendina li ser pirsgirkn wjey li chan hatib
lidarxistin, herwisa ji bo hevnaskirin xurtkirina peywend
tkiliyn di navbera nivskarn besdar de b. Ramana sazkirina
civateke weha, di 2007 an de, di hevdtina herdu xelatgirn
Nobela wjey J.Saramago O.Pamuk de encam dab. Mebest
j komkirina hejmareke mezin ji nivskaran ji welat zimann
cuda li yek cih ku weke paytexta and ya Ewrupay hatibe
hilbijartin. Di 2010 an de Stenbol b, ji ber v ev civat sal li wir
hate gerandin.
Imer Kalo: Pist derbasbna konfrans, nirxandina we bi
gelemper j re iye? bi taybet ji bo besdarbna we
wje ya kurd?.
Helm Ysiv: Bi gist, serboriyeke- ... Dmahk Rpel: 17
HELÎM YÛSIV
Nivskar kurd Helm Ysiv
di sala ( 1967 ) an de li bajar
Amd - Rojava y Kurdistan
- Sriy - ji dayik bye,
xwendina xwe ya destpkn ta
lse y li bajar Amd
qedandiye, xwendina xwe
ya bilind di kulja yasa y
( Hiqq ) - zanngeha Heleb
de kuta kiriye, lsans di yasa
y de bi destxistiye. Helm ji
sala ( 2000 ) de ji welat
kokiriye li Ewropa - welat
Almanya bi cih bye jiyana
xwe li wir didmne.
Ji bil berhemn w yn
apkir, w gellek nivs bi
ziman kurd e'reb di
rojname kovar malpern
enternet de wesandine hn
j diwsne, hin sano ji rokn
w hatine girtin, wek Komara
Dnan, Bidarvekirina Pozek,
Sol Ser, her weha wek
amedekar psksner di
bernameya Gava Syemn - ji
sala ( 2000 ) de - di Medya
TV, Mezopotamya TV, Roj TV
de dixebite. Malperek w ye
kesayet li ser enternet
heye: ( helim yusiv hel ).
NIVÎSKAR HELÎM YÛSIV
PISTÎ KONFRANSA PARLEMANA
NIVÎSKARÊN EWRUPAYÊ,,
HEVPEYVÎNEK
Hijmar : 2 DILNAME 1-1-2011
17
NIVÎSKAR HELÎM YÛSIV, HEVPEYVÎNEK ... Dmahk:
-giring nirxdar b. Ez dixwazim v yek j bjim, ku
besdarbna konfransn weha ji bo nivskarn Kurd mafeke
xwezay ye divab herdem r li ber kedkar wjevann
kurd vekir ba. Bi gotineke din, besdarbna min, yan ya
nivskarek kurd din, ne tistek seyr ecbe, ji ber ku awa
firens, ziman frens, wjeya frens heye wisa Kurd, ziman
wan wjeya wan j heye. awa Tirk, Ereb, Faris hene
wjeya wan heye, wisa Kurd wjeya wan j heye. Gelo ima
di hem qadn wjeya chan de nnern van zimanan, van
wjeyan hene, ima w yn kurdan tunebin. Mebesta min j ew
e ku rlibergirtina besdarbna nivskarn kurd di konfrans
komcivnn weha de neheqyeke mezine pala xwe dide
neheqiyn siyas drok yn ku li kurdan li welat wjeya
wan hatine kirin.
Di v konfrans de j, ber na mina Stenbol bi s rojan, van
derdorn tar hewildanin mezin kirin, da ku r li ber
besdarbna min j bigrin na min betal bikin, l di encam
de biserneketin.
Imer Kalo: Ger ku careke din konfransek bi v reng li
darbikeve, ji we were xwestin ku win ar nivskarn kurd
hilbijrin, d win k ji bo amedebna w hilbijrin, ji bo
i?.
Helm Ysiv: Di konfransn weha de, ew bixwe nivskarn
besdar hildibijrin. L, eger ji min b xwestin, ez b dudil
navn ar nivskarn kurd ji ar aliyn Kurdistan bidim, da ku
dmen rast y wjeya kurd ku li ar welatan ro t nivsandin
derkeve ps. Giringiya besdarbn ne di besdarbn bi xwe de
ye, ya giring ew e ku ew besdar r li ber wjeya kurd veke ku
cih xwe di nav wjeyn zimann din yn chan de, bigre.
Di v arov de, ez besdariy weke wesleya rlibervekirina
wjeya kurd di qada navnetewey de giring dibnim.
Weke mnak, di arova axavtinn me yn cara y de, min
bi giran ji wan derdorn tkildar re behsa tunebna pistgiriya
ji bo wergerandina wjeya miletn b dewlet dikir, bi taybet
Kurd. Derkete hol ku besdareke konfrans rzdar Alexandra
Bchler, bi alkariya derdorn kultr yn yektiya Ewrupay,
dixwaze nivskarn van miletn mna Kurd, Katalan, Bask
Amazx- Berber careke din li Stenbol bne cem hev v car
ji bo pistgiriya wergera wjeya zimann van miletan ji bo
zimann ewrupay.
W alak, weke atolyek di rojn 07-08/01/2011 an de, li
zanngeha Bilgi li Stenbol lidarbikeve. Eger asteng
dernekevin ez careke din, li gel hejmarek nivskarn Kurd
besdar v alakiy j bibim.
Ez bi hv me ku, ev alakiyn weha bibin destpka
pvajoyeke n ji bo wjeya kurd ku di hem qadn wjey de,
li chan cih xwe y layiq bigre.
Imer Kalo: Li gor sopandina min ji dezgehn ragihandina
kurd re, min dt ku pwist nedan konfrans besdariya
we!? Win i dibjin?.
Helm Ysiv: Li Bakur li Basr j, ku xwed apemeniyeke bi
bandorin, Ji bil festval alakiyn wjey huner yn ku ew
bixwe dikin, guh nadin tu alakiyn din. Festvaleke wjey li
Amed dibe, li Basr deng nade, yan j ku li Silmaniy
bibe, li Amed deng nade. apemeniya Kurd bi gist, ya
xwed bandor, di bin siya rxistinn kurdan yn siyas de
wesana xwe dikin. Derd kuln rxistin partiyn kurdan j
ewqas pir in, ku di apemeniya wan de, cih ne ji neyn li ser
wjeya kurd re, ne ji pirtka kurd re ne j ji alakiyn
nivskarn kurd re, heye. Tu rast dibj, ji bo min j balks b, ji
bil end malpern serbixwe yn ku ji hla kesan ve tne
birvebirin, kesek guh neda v mesel. Di hinek ajansn
neyan yn kurdan de j neya v alakiy weku
mezintirn alakiya wjey li chan belav b, l besdarbna
nivskarn Kurd bala kesek ji wan nekisandib. Dibe j ku
besdarbna wjeya kurd, yan nivskarn Kurd ji bo
birvebern v apemeniy ne tistek ewqas balks be.
Imer Kalo: Di baweriya we de, bi i teraz y chanbna
wje nivskar t pvan nirxandin?.
Helm Ysiv: Ji bo zelalkirina mijar ez dixwazim hinek bi
pas de vegerim ji v tgeh destpbikim. Tgeha wjeya
chan (Weltliteratur) cara yekem ji hla helbestvan, wergr
wesanger alman ristoph Martin Wieland (1733 - 1813 )
ve hate bikarann di 1827an de ji hla Johann Wolfgang
von Goethe, ( 1749 - 1832 ) ve, bi v wateya ku niha t
naskirin, wek wjeya ku snorn neteweyek derbas dike
dibe mal chan bi tevay, bi gewde b. Dema ku Goethe
behsa avakirina tgeha wjeya chan kir, welat w, di
nava end herm eyaletn bik de, parekir b.
Welatek bi nav Elmanyay tune b. Ew bi xwe
hemwelatiy welat Weimar b ku v dawiy, pist yektiya
bi hermin din re, bi nav Almanyaya federal hate naskirin.
Di w dem de, li kleka welat Goethe, bi her away
serdest ya frensiyan belav bib. Ji Soresa Frens ya 14
Trmeha 1789an bigre hetan bi avakirina komar
21.1.1793, hetan bi hatina Napolyon 9 rezbera 1799an
her wisa... Bi v hewildana xwe ya damezrandina wjeya
chan dixwest, li hember frensiyan, deriy chanbn li
ber wjeya elman veke bi awayek ku di v wjey de
aliy netewey y mirovah - navnetewey bne cem hev.
Anku hewildana damezrandina wjeya chan, ji bil
njenkirina wjey, xwe sipartib armancn siyas j. V
yek li pey w j Xelata Nobel, wek yek ji kiltn vekirina
deriy chanbna li ber wjey, bn cih rexnekirina gelek
lkolner xemxurn wjeya resen li seranser chan.
Wek mnak, mirov dibne, ku awa gelek ji van romann
wjeya chan, ji bil aliy xwe y wjey, bi nern ramann
xwediyn pilann wan navendn biryardar re dibin yek.
Wisa j maskeya wjeya chan li wan romann ku ew
dixwazin dikin yn ku dij raman fikrn wan li klek
dimnin.
Ev nay w watey ku hem romann wjeya chan
encama v lstika xwediyn biryaran bn, j bhtir ev
balkisandinek b ber bi palpista siyas ya tgeha wjeya
chan ve.
Wek tu dibn, ji roja roj de, chanbna wjey xwe
dispre pvann girday desthilatdariya li chan hza
w ya abor. Anku navenda biryar ev e. Îro biryara
chanbna wjevanek nikare ji dervey v navend b
dan. Her end carinan nivskar efrq be, yan j asyay be,
l dsa j biryar ne ji efrqyay ne j ji Asyay derdikevin.
Dmen bi gist ev e. Baweriya min j ew e ku chanbna
berhem, asta berhem ya wjey huner bi xwe
destnsan dike. L ev dtineke teyor ye km caran bi
pvann w navend re li hev t. ... Dmahk Rpel: 18
Hijmar : 2 DILNAME 1-1-2011
18
NIVÎSKAR HELÎM YÛSIV, HEVPEYVÎNEK ... Dmahk:
SEWAT, TIRS, TÎBÛN
Imer Kalo: Bihna sewat di romana we ya Soparto de heye.
Çiye roka w sewat di brwer ya we de?.
Helm Ysiv: Sobarto bi xwe romana sewatan e. Ji sewata
snema Amd bigre, hetan bi sewata girtgeha Hesek
hetan bi sewata dil Silman, kes sereke y roman. Wisa j
droka welat ku navnsana w Sobartoye droka sewat ariy
ye. roka Sobarto roka te ye, roka mine, roka her mirov
ye y ku Xwed l hatiye xezeb ew weke Kurd aniye
dinyay.
Imer Kalo: Gelo we xwestiye win tirsa di romana Tirsa B
Diran de ji kjan xwendevan re ravekin?.
Helm Ysiv: Min xwest ez navnsana tirs destnsan bikim.
Kjan xwendevan dibe bela bibe. Xwendevanek taybet di bala
min de tuneye. Ez ji bo xwe ji bo her kes dinvisnim. Ji nisk
ve, min dt ku sal di ser hatina mina Elmanyay re derbasbne
hna j ez ji w tirsa ku em li ser xwed bne, nehatime
rizgarkirin. Di ruh giyan xwe de, ez li sedemn v tirs, li
jder koka w geriyam. Ez daketim kraniya hest brannn
xwe hetan teqandina volkana tirs ya di roja 12 adara 2004
an de qewim, romana Tirsa b diran j encama v gerra
dijwar bi xwn b.
Imer Kalo: Gava ku dunya li ser Mas bibe golek miiq,
w ber xwe bide ku? Û d awa tbna xwe biskne jiyan
berdewam bike?.
Helm Ysiv: Mas law tent hezkirin ye. Di zarotiya xwe
de bi ten, di ser de, pist windakirina Rnas heval pismam
xwe, bi ten dimne, wisa j di saln dereng zuha yn temen
xwe de ber xwe dide tentiy. Tu dizan, roman li cem
derketina w ya Ewrupay diqede. Du sal di ser derketina
romana Mas re derbas bne heta niha ez nizanim b ew i
dike li ku maye. Dibe ku pist demek, ez careke din herim
serdana w ez w bi hev re behsa jiyana w ya Ewrupay
bikin. Em behsa jina kust ya li pey xwe histib bikin, wisa j
behsa tentiya ezel ebed ya mirov kurd. Bi kurtay ez j
bersiva v pirsa te mereq dikim. Ne ten weha, bawer bike,
min briya Mas kiriye.
Imer Kalo: Ji bil cih dem , cudah yn di navbera van
herdu navnsanan de ine? ( Welat ku ji bil lawir
xaynan tu kes nikare l bij ) ( Snor ku dil pere dike ).
Helm Ysiv: Rast e, her du yek navnsan in. Welat ku di
Sobarto de ten cih lawir xaynan l heye dikarin bas l
bijn, ew welat bi xwe ye, y ku snoran ew di dil Mas de, di
Gava ku Mas t dibin de, pere were kiriye. Dem cih tne
guhertin, l s ew s e, wisa j evn her ew evne ya xemgn
tky. Li v welat, her tist bi snore, ya rastir her tist snore.
Wan snoran di nav xwe de ten seke b snor kirine para me.
Me ji wan snorn xwnrij ten seke b snor qezenc kiriye.
Imer Kalo: Ibrahm Seydo Aydoxan nivsek rexney li ser
romana we ya Soparto nivsandib, w di rexne ya xwe
de guman kirib ku Soparto bi ziman kurd nehatibe
nivsandin, win li ser v yek i dibjin?.
Helm Ysiv: Ji bo v sasitiya xwe Ibrahm Seydo
Aydogan, bi emailek lborna xwe ji min xwest soz da ku
v agahiya xwe ya sas sererast bike. Di baweriya min de,
ev rexne, weku gelek rexneyn din yn li ser v roman,
xwe disprin tnegihistin kmbna agahiyn di derbar
hunera roman bi gist valahiya di war rexneya wjey ya
kurd de bi taybet. Weku mnak, eger hay I.Seydo j
hebya, w zanbya ku di rpel yekem y apa ereb ya
Sobarto de hatiye nivsandin ku ev roman ji kurd hatiye
wergerandin. W gav, w imzeya xwe li bin agahiyeke
wisa sas b bingeh j nexistibaya.
Imer Kalo: Win wek nivskarek kurd. Ês gazincn we
li welat i bn ta ku ber da welatn biyaniy? Win ne
posmanin li ser kokirina we ya ji welat?.
Helm Ysiv: Ês gazinca min bi xwe ji tunebna oksejna
jiyana nivskariy b. Ji n hatina cem muxaberatn
esker yn Heleb Amd bes Flestn li sam b.
Heta niha ku roj dibe pncsem saet dibe heft var, ew
kolana sar ya gumrik li hember cih muxaberatn esker
li taxa Siryan t bra min, sermeyeke ecb dikeve nava
min. Ry Eb filan pirsn w yn ecb yn li ser nivsn
min tn bra min. Her hefte i gotara min, i nivsa min, li
kuder belav dib, kopiy w li ser masa w ciwamr roja
pncsem li benda min b. Li bes Filestn li sam y
muheqiq carek dar di dest xwe de xist dev min ez
tehdd kirim: - Eger tu rastiy nebj, ez te daxnim jr - li
jr hebseke mezin heb - w dtina diya te li te bibe
hesret. Pist ez ji cem derketim, min biryar da ku li sna ew
dtina diya min li min bike hesret, ez v yek bikim min
kir. Bi rast j weha b. Dibe niha w muheqiq ez ji br
kiribim, dibe ku ev gef li sedn kesan xwaribe, ji bo w
kirineke rojane b wate be, l ji bo min signala
koberiyeke dijwar b. Di encam de, by ku xwediy w
dar hisk ku heta niha tama w li ser ziman mine, min
daxne jr min daxwaza w an c. Deh salin ku ez bi hesreta
dtina diya xwe bm. Aniha j, pist mirina w, d min
naskir ku w ew hesret bi min re here gor.
Ez li derketina xwe ya ji welt ne posman im, l ez ji ber
du tistan xemgn im. Yek j ew e ku daxwaza w xwediy
dar hisk pk hat, di klka ku diya min avn xwe li v
dinyaya gewrik girtin, ez ne li ber ser w bm. Ya din j ew
e ku deh saln li Ewrupay nikarbn w tehma tehliy, ya
w dar hisk, ji ser ziman min bibin.
Imer Kalo: Li ser wje ya ku li hinder derve y welat t
nivsandin. Di baweriya we de, i cudah di navbera wan
de heye?.
Helm Ysiv: Mirov nikare w cudahiya di navbera wjeya
ku li hundir welt ji derve t nivsandin destnsan bike, ji
ber ku wje ji ciyn cografk bhtir girday hundir
nivskar xwe ye. Carinan nivskarek ku li derve dij dikare
krahiya rews ji nivskarek ku li hundir dij tir zeft bike.
Carinan berevaj v yek j rast e. L, dibe ku wjeya li
derve b nivsandin rahije hilm bhneke n. Ji ber ku
gava nivskarek ji welt derdikeve dibe xwed meteryal
mijarin n, di war serboreya xwe ya jiyana rojane de. Bi v
away derbider dikare diruveke n cihrengiyek bide
wjeya nivskarn ku li derve dijn.
Imer Kalo: We bi ziman e'reb dest bi apkirina
berheman kir, ji bo i ne bi ziman kurd b destpka
we?.
Helm Ysiv: Min di temenek pir bik de dest bi
nivsandina rokan kirib. W ax zanebna mina Kurd
ya nivsk bi taybet ziman pexsan, tra nivsandina
rokeke njen di asteke bilind de,-... Dmahk Rpel: 19
Hijmar : 2 DILNAME 1-1-2011
NIVÎSKAR HELÎM YÛSIV, HEVPEYVÎNEK ... Dmahk:
-nedikir. Ji bil end pirtkn Cegerxwn yn helbestan tistek li ber dest me
tuneb. Ez behsa saln 1980- 83 dikim. Ji w ax de, mamostay min ziman
ereb y helbestvan Ceml Dar rokn min yeka yeka dixwendin ew ziman
wan ji min re sererast dikirin. Destpka min bi v away b. Ji w ax de nivsn
min bi kurd j hebn, l ji hla zimn de, pir lawaz bn. V dawiy, pist saln
not, bawer, hd hd, bi min re b ku d roka mina bi ziman kurd j, di
asta xwe ya wjey de, ne km rokn min yn ziman ereb ne. W gav, min
biryar da ku ez pirtka xwe ya rokan bi kurd biwesnim bi v away di 1996 an
de Mir ranazin bi kurd derket.
Imer Kalo: We gotarek li ser nivsandina bi zimann biyan di malpera
Diyarname de wesandib. Di nerna we de ji bo i nivskar ber xwe ji
ziman kurd dide zimann biyan, bi taybet nivskar rojava y Kurdistan?.
Helm Ysiv: B guman mijareke piral ye. Aliy w y siyas ew e ku nivsandina
bi ziman serdestan rehettire, dikare bhtir b xwendin, b belavkirin wisa j
qedir qmet bibne. Aliy civak dern - pskoloj y v mijar dikare bi
kompleksa xwebikdtin bnirxbna zimanek qedexe, birndar nay
xwendin bi gewde bibe. Aliy abor j berbiave ku ziman Kurd nebye jdera
qezencn abor bi gotina kolanan pere nake. Ji bil qelsbna rola dezgehn
kurdan hzn wan siyas, wisa j zordar ewisandina ferm ya li ser kurd.
Ji hleke din de j hinek nivskarn ku bi kurd nivsandin bi ser neketin. Yan j
dtina wan ew b ku w tu car di riya ziman kurd re nebin nivskarin serkeft,
mana xwe ya li pas xistin hist zimn. Ji wan wer ku bi ereb binvisnin ew
bibin nivskarin mezin. L, ji ber tunebna derfetan, w kurd nikaribe di qada
nivskariy de, wan bibe jor. Wek tu dibn mesele pir al ye tevliheve.
Imer Kalo: N y we y ku hn nehat ragihandin, ango ji berhem, proje,
alak yn we yn pseroj ine?.
Helm Ysiv: Di hundir sala 2011 an de, w pirtkeke mina rokan n derkeve.
Niha ez w pirtk ji bo ap amade dikim.
Imer Kalo: Ger ku mirov bbje hin rewsenbrn rojava y Kurdistan ber bi
bakur basr de ne. Ew li Amed Hewlr li i digerin? Û qamislo ji k re
histine?.
Helm Ysiv: Li gor sopandina min ji byeran re, wan Qamislo ji kesek re
nehistiye. Qamisloka wan di bin eng wan de, di aliy ep y snga wan de ye,
li her devera ku l digerin reng, deng bhna Qamislok belav dikin i li
paytexta Bakur Amed be, i li paytexta Basr Hewlr be, ew j paytexta xwe ya
Rojava bi xwe re digernin. Li ser dipeyivin, w didin naskirin derdn w tnin
bra zarokn snoran yn ji hevdr. Wje, tekst, nivsa wjey mna gihayek ye.
Xwediy w, y nivskar j neare ku w gihay bibe her devera ku tava rok,
oksejn bhna azadiy ava jiyan l heye, da ku ew giha kesk bimne,
neilmise nemre. Mesela gera nivskarn kurd yn rojavay j li Amed ev e,
wisa j li Hewlr.
Imer Kalo: Rewsenbrn me yn kurd li welatn biyan y, yn ku em wan
her yek li hinder welat ji xwe re wek welatek pistgir dibnin!!! Nakok
rexne yn di navbera wan de, carne dighe rade ya tewann ne yn sinc. Win
li ser v mijar i dibjin?.
Helm Ysiv: Div mirov hinek reyalst be. Tu nivskar di dinyay de, bi derketina
dervey welat xwe, ne biktir ne j mezintir dibe. Ev nivskarn kurd yn ku li
derve dijn, ew nivskar bi xwe ne yn ku heta duh li Qamislo, Efrn Koban
din dihatin. K li hundir i be, li derve j ew e. Pvan ten berhemdayne. Tu ji
hundir de nivskarek li derve mna welatek dibn, l dema ez ji derve de l
dinerim, dmen bi awayek din xuyan dike. Hinek nivskarn kurd bi derketina
derve re bi guhertina sert mercn jiyana biyaniy re gelek ji xisletn xwe yn
bas ku li welt peyda dibn, winda dikin ji hla sexs de dibin merivin din.
Berevaj v yek j heye. L ez tu cudahiyeke wisa mezin di navbera nivskar
rewsenbrn me yn miletn din de nabnim. Li cem miletn din, iqas
rewsenbr nivskarn wan cure cure pir reng pir ast in, li cem me j weha ye.
Imer Kalo: Gellek spas ji bo bersivn we, ger ku win dixwazin bersiveke
bpirs ji xwendevann ziman kurd re diyarkin, fermo?.
Helm Ysiv: Spas ji bo keda te j. Dilname li ser xr be. Bi hviya berdewamiya
di riya geskirina xwendin nivsandina bi v ziman me y birndar srn re. Ji
xwe min j ya dil xwe got. ( Daw ) - ( 20-12-2010 )
19
AZADÎ
Evdoy Heseno
evdoyeheseno@hotmail.com
( Koban )
Ez li benda te me
Di odak lal de
Bi ten pns
Dwar ramann min
Avadike..
Û bdengyek sw
Li semfoniya tenbna
Min ldide
* * * * * *
Ez li benda te me
Di sevek tar de
Ku w sev
Bi dasa xwe ya toj
Bejna mmn
Li hawr min diine...
* * * * * *
De were...
Bi bejna xwe ya nazik
Çavn demin min
Kilde...
Û ala xwesikbn
Li ser saxn dilm
Ti hilde...
Bes carek ten
Dest bi min de
Ku tirs sawr
Morikn di gerdena
Jna min de
Li hev parvenekin
Yan ciwaniya min
Bisk keziyn xwe
J nekin
* * * * * *
Ti zan
Ji bo te
Di ezman dil min de
Bi hezaran
Sitrk rijyan
Û li prg
Pjna te
Bi melyonan av
Westiyan
* * * * * *
L tev ku ti nehat
Bawer meke ti caran
Ku ez.....
Bibme lesgerek bazday
Di ser ( Evna te de )
DILNAME


YEKEMÎÎN
CAR LI
ROJHILATA
NAVÎN Û
QETER Ê YE
Qeter ( 14 ) USA ( 8 )
Pist dengdana endamn komte ya ( FIFA ) ji bo pswazkirina
World Cup a sal ( 2022 ), di roja pncsema ( 2-12-2010 ) an de,
welat Qeter di encam de biserket maf pswazkirin
bidestxist, ji welat USA bi zdetir ( 6 ) dengan vexwar.
Weha Qeter dibe yekemn welat di nav welatn e'reb
misilman rojhilata navn de, ku di drok de d World Cup
pswazbike!. Her weha Qeter bi dengin balks ji hem
welatn ku dixwestin World Cup a ( 2022 ) pswazbikin vexwar,
ji welatn: Ustiraliya Yaban Koriya Basr USA.
CLUB WORLD CUP
TÎMA ENTER MÎLAN
YÊ ÎTALÎ
LEHENGÊ ( 2010 ) YÊ
CUPA TÎMAN YA CÎHANÎ YE
Enter ( 3 ) ( 0 ) Mazemb
Pist ku di roja Sem ( 18-12-2010 ) an de, Tma
Enter Mlan y Îtal leheng cupa tmn ewrupa
y, ji Tma Mazemb y Konxol - leheng cupa
tmn efrqiya y li paytexta UAE Stada Zayid bi
( 3 ) golan vexwar, Enter b leheng sal ( 2010 ) y
cupa tman ya chan ( Club World Cup ).
Her weha lstikvan plgog y Kamron
navnetew Samwl Îto - ji Tma Enter wek bastirn
lstikvan di cupa tman ya chan de, ji aliy FIFA de
hate hilbijartin.
Hjyay gotin ye ku Tma Enter Mlan di hinder
sala ( 2010 ) an de pnc cupa leheng
qezenckirine! Ew j evin: 1- Cupa Tmn Îtaliya. 2-
Cupa Îtaliya. 3- Cupa Super ya Îtaliya. 4- Cupa
Lehengn Tman ya Ewrupa y. 5- Cupa Tman ya
Chan.
Ango Tma Enter Mlan Ten Cupa Super ya
Ewropa y sal ( 2010 ) nebiriye, ew j bi Tma
Etletko Madrd y Span re derda. Ger ku Enter
Super ya Ewrupa y j bidestxistiba, ew j dighist
Tma Barselona y Spasn di sal ( 2009 ) an de, ji
aliy qezenckirina hem cupa ( 6 ) yn di salek de.
Cupa leheng yn ku Tma Enter Mlan di droka
xwe de qezenckirine evin: 1- Cupa Tmn Îtaliya
( 18 ) caran. 2- Cupa Îtaliya ( 6 ) caran. 3- Cupa
Super ya Îtaliya ( 5 ) caran. 4- Cupa Lehengn
Tman ya Ewrupa y ( 3 ) caran. 5- Cupa Yektiya
Ewrupa ya Tman ( 3 ) caran. 6- Cupa Tman ya
Chan ( 1 ) car.
WORLD CUP 2018
YEKEMÎN
CAR LI
ROJHILATÊ
EWRUPA Û
RUSIA YE
Rusia ( 13 ) Spaniya + Purtugal ( 7 )
Di encama dengdana endamn komte ya ( FIFA ) ji bo
pswazkirina World Cup a sal ( 2018 ), di roja pncsema ( 2-
12-2010 ) an, di navbera welatn: Rusia Spaniya + Purtugal
Holenda + Belckiya Îngliz de, welat Rusia biserket maf
pswazkirin qezenckir, ji welatn Spaniya + Purtugal bi
zdetir ( 6 ) dengan vexwar, Rusiya b yekemn welat ji
rojhilat Ewrupa, ku di drok de d World Cup pswazbike!.
Xala her balks di dengdana li ser pswazkirina World Cup a
sal ( 2018 ), derketina Îngliz ji dengdana yekemn de b!.
2
1-1-2011


   
2011-08-05, 06:50 PM   Mrxaz     : [3]
Mrxaz
:: Nivskar ::
  Mrxaz
 

Mrxaz

: (9)
: Dilname

DILNAME3

ROMANA
JAN DOST
A NÛ*
Ez li areyek geriyam ku ez Kewser
hema meh du caran be j hevd bibnin.
Hesp isqeke bi tn li dil min likum b.
Cara yek b ku hestn wisa proz, xwes
bi tirs xweziyan re tkel dibnim. Evn b
ew, evneke gunehkar b. Ez dil ketibm
w keika kurd serbest talzan! Demeke
min a dirj li wan welatan nebuhurb j l
min d naskirib ku civaka serq bi tu ry
hevdtina mr jinek, yan xort keek
ku ne tistek hev bin, napejirne. Behane i
be j nabe, dixwaz bila frkirina Quran be
j nabe ku xortek li- ... Dmahk Rpel: 9
(( HISYARIYA KURDAN PISTÎ
ÇALDÊRAN Û MEM Û ZÎNA XANÎ
ÇÊ BÛYE )) (1925 2010 )
KOLANRÊS
Mehmd Badil
mbadili3@hotmail.com
( Hesek )
3
1-2-2011
Hevpeyvnek taybet ku hn nehatiye wesandin li gel rehmet Melle E'bdella
y Melle Resd Xerz. Melle E'bdella di hevpeyvn de li ser jiyan
berhemn xwe, dibistann kurd, siroveya dwana Cezr ya Melle
E'bdulselam Ziving, gellek babetn din diaxife: ... Dmahk Rpel: 19
Ber ku rok ji hlna xwe hil, ber ku rok trjn xwe
berde hinav kolan qels terkn dwar ruwn xelk
y westiyay, pjna kolanrs taxa me berbang bi xwe re
tevdida, rok siyar dikir, bi bdengiya bermalka xwe toz
gemara kolan rexryn persan, ya li ber dery
malan vedimalist dida hev, bi bihnek fireh xirecira
bhna bermayn xwarin qasil qutk sseyn vala
psy zarokn pik di bermla gemar de dicivandin,
er kolanrs taxa me, her sibeh ruw kolann me sip
dike, ji toz qirj paqij dike,- ... Dmahk Rpel: 5
Sahn Bekir Sorekl
shahinsorekli@hotmail.com
( Sydney )
KOBANÎ
Ger kesek bikaribya bi 100 salan pas ve
vegeriya ji ser kas Mistenr ber bi bakur
ve binihriya, heye ku va dmena li ps avn
xwe bidtiya: Li ser dest ep li bakur
Kaniya Mursid: rbareke di nav besine bi dar de
ber bi rojhilat di r de. Li ps xwe: end maln
Mikteley li pas Mikteley end max qubn
Kaniya Ereban ( nav Kobaniy y ferm ji v nav
diht: Kaniya Ereban; bi ereb = Ên-il-Ereb ). Li
aliy rast: Gund mezreyn Desta Sirc.
... Dmahk Rpel: 22
Firat Cewer*
firat.ceweri@comhem.se
( Stenbol )
Ceml sibeh z pir bi kf siyar b, xwe di
nava nivnan de bir an, bawisk, xwe
vezeland, d re xwe li ser pist dirj kir,
destn xwe xistin bin ser xwe li doh fikir.
Doh ji bo w girng b. Ya ku ew bi salan li
d b, doh qewim b. Bel, doh, li
braxaneya nzk stasyon, li ber bar,
gava w ji xwe re brayek xwestib xwe
dab ser kursiya girover bilind ya li ber
bar, avn w li quncika braxaney ya tar,
li xanimjineke ku kurk xwe avtib ser
pista kursiy bi xayiz bi tilkn xwe yn
zirav bi qedeha xwe- ... Dmahk Rpel: 17
BAQEK GULÊN SOR
HEVPEYVÎNEK LI GEL:
MEELE E'BDELLA YÊ MELLE
RESÎD Ê XERZÎ
ZAROKEK,, DÎÎROKEK Û DU ZIIMAN*
Helm Ysiv
helimyusiv@hotmail.com
( Almanya )
Ziman yekem, ziman d, y mal, y xwisik bira
zarokn cranan e.
Ziman duyem j y mamoste, pols, karmendn
dewlet muxaberat pirtkn proz e.
Qedera bindest serdestiy herdu zimanan ajotin
ber serek giran. Div yek hebe y din tunebe. Div
yek bibe deng erd ezmn y din, ne li erd ne li
ezmn, cih jiyan ji xwe re nebne. Div zimanek
bibe kujer qatil y din j di nav xwna birnn xwe
de bdeng bifetise bimre. ... Dmahk Rpel: 10
ROMANIVÎS JAN DOST
Û ROMANEK E NÛ
Jan Dost
jandost@hotmail.com
( Almanya )
Hijmar : 3 DILNAME 1-2-2011
2
LI SOPA DARWÊN
ÎNSAN Û
PÊSKETINA WÎ
Kan Çolbeg
rehwankurd1@hotmail.com
( Koban )
Tistine pir caran tne bra mirov, wek ku Însan ji kur hat?
Çawa gihiste me?. Ya ku Arkolocist dibjin, ji bndera vekolnn
xwe: Însan ber ( 2 ) melyon sal li basr Efrqya Esybya
dijiya, yekemn car di vekolann ku li w herm bn bi
rvebiriya lkolnvann Înglz wek Rmon Dart Lws Lk
hestiyn Însan yekem ( Astralopitecus ) hate dtin, v Însan
karib yekem tist ek ( Sleh ) bikira, l bi rengek b teknk
frbn.Term v Însan kinik b: ( 100 SM ), giraniya w: ( 30
KG ) ( Jin ).
Li d w torinn w hatin, yn ku hatin naskirin bi nav (
Homohabilis ), ev kesa li welat germ km av dijiya, hest
ser w vedigerin ( 2 ) melyon sal ( B.Z ), ek xwe ye nr
aw ji kevir eqmaq kevirn berem hatibn kirin, ji aliy
fzk de ji bav kal xwe pskettir b, bejna xwe: ( 150 S.M ),
ser xwe hinek guloberb, eniya xwe bi pasve vegeriyayb,
dev j bi psve b, dirann w mezin bn, nra hinek Lawir
dikir mit mol dixwar.
Homoariktos: Ber ( 1,5 ) melyon sal dijiya, yekemn car li
Endenosiya hate dtin, ji bav xwe dirjtirb, dirjiya w ( 150-
160 S.M ) b, mejiy w j mezintir b, ser w gulobertirb,
yekemn Însan b ji Efrqiya derket berve Asiya b, li
devern bi serma jiya.
Homosibyans: Însan ku andin dikir, gundn bik
avadikir, kik malkir, ji ( 6000 20000 sal B.Z ) dijiya, ek
tistn xwe yn nr bik psket bn, fzkiya xwe wek me
b, mtolociya xwe ji yn ber xwe pskettir b, nimj ji hinek
lawiran re dikir, wek: Gakf, Rov, Mar, hinekn din, sna
nimj taybet b, wek ku hate dtin li Sikir Ilihmer ( Til Temir )
li Ce'id li ser em Ferat nzk herma Koban. Li d
Homosibyans Homosibyanssibyans hat ta ku em hatin.
( 12-1-2011 )
Niyandirtal: Ber ( 100 )
hezar sal li rojhilat dijiya (
Efrn Sandar El-com ),
Însanek psketb di her
away de, fzk, teknk, ol,
hur**** term miriyan dikir.
Niyandirtal nrvanek xurt
jr b, agir nasdikir, di sikeft
kendalan de mala xwe
avadikir, dirjiya w ( 160
165 S.M ) b, karib xweza
di xiz**** xwe kira bi
rengek bas. L ya ku em li
ber disekinin di zincra
psketina Însan de, xeleka di
orta Niyandirtal
Homoariktos de,
Niyandirtal Homosibiyans
de wenda ye?.
NASNAMEYEK
Mehmd Derws*
Wergerandin ji Ereb:
Fadil Temo
Tomar bike!
Ez e'reb im
Û hejmara nasnameya min
Pnce hezar e
Û zarokn min hest in
Û neh wan ..
Pist havnek d bt
Ma tu dixeyid?
Tomar bike!
Ez e'reb im
Û kar dikim li gel hevaln
rncberiy
Di kevirgehek de
Û zarokn min hest in
Ez ji wan re
Nn kincan lnsk
Ji lat dertnim..
Û destandeyan
Ji deriy te pars nakim
Û bik nabim
Li ber serayn
esteneyn te
Ma tu dixeyid?
Tomar bike!
Ez e'reb im
Ez navek b pasnav im
Bnfereh im di welatek
Her iy t de
Bi hilneke hrs dij
Rehn min..
Ber zayna dem xwe
berdan
Û ber piskivna rojgaran
Û ber selv zeytn..
Û ber rabna gh
Bav min..
ji malbata gsin e
Ne ji serwern
malmezin ine
Û bapr min cotarek b
B so .. b binyad b!
Ez fr pozbilindiya roj
dikirim
Ber xwendina pirtkan
Û mala min, kulika
zrevanek ye
Ji darik sapan e
Ma te raz dike
payeya min?
Ez navek b pasnav im
Tomar bike!
Ez e'reb im
Û reng por min..
komirn e
Û reng avn min..
mor e
Û nsann min:
Li ser ser min
( e'gal )ek li
ser kolozek
Û lep min hisk e wek
lat
Xermsank dike y w
dipelne
Û navnsana min:
Ez ji gundek biteniy..
jibrby me
Kolann w b nav in
Û hem peyayn w..
li zev kevirgeh ne
Ma tu dixeyid?
Tomar bike
Ez e'reb im
Te hem rezn baprn
min
Talan kirin
Û erdek min cot dikir
Min hem kurn min
Û te tistek ji me re..
Û ji hem neviyn min re
nehist
Ji pv ev zinaran..
Ma desthilatdariya we
D bibiye .. weku hate
gotin!?
Dmek!
Tomar bike .. li ser
rpela yek
Ez ji xelk bzar nabim
Û ti kes talan nakim
L .. ku ez bir bibim
Gost zorker xwe ez
dixwim
Znhar .. znhar ..
ji birbna min
Û ji hrsbna min!!
* Mehmd Derws:
Mezintirn helbestvan
Filistniyan e
Hijmar : 3 DILNAME 1-2-2011
3
TERISA
SKANLAN
SAH A
ÇELENGIYA
AMERICA
SALA ( 2011 )
YE
Keika teze ngihist
Terisa Skanlan bi
temen ( 17 ) sal wek
saha elengiya America
- America Pagea Miss
- ji sal ( 2011 ) an re hat
hilbijartin.
Terisa ji herma
Nibraska ye,
sazbenda Piyano ye,
n xwendina xwe ya
lse y kuta kiriye.
Di droka psbirka
saha elengiya America
- ( 90 ) sal - ya ku di sal
( 1921 ) an de hatiye
damezirandin, ew
ktirn elenge ku taca
elengiya America
qezenc dike wek
xemlek dide ser xwe
p bejna xwe ya
bedew dixemlne!!!.
Terisa Skanlan bi v
serkeftin ( 50 ) hezar
dolar wek diyar bi
destxist, d wan
dolaran li xwendina xwe
ya bilind di zanngeh
de xerc bike.
Hjay gotin ye, ku
pvann hilbijartina
elengan di v psbirk
de ne ten bi elengiy
tte nirxandin, ew bi
behre lk sweyn
danstendin j tte
nirxandin.
ÇEND TEJ JII
FIRTENEYA DIL
Inayet Dko
dikoo@hotmail.com
( Almanya )
Ji ber Tentelziya te
Sasmay mam
matmay mam
Cinfirr bm
Yar ..
min ne hevoje deveran
min ne hurhutn keleman
bi kulm narim dirsan
* * * *
Bimale
Bejna min
ji xwe re bimale
ji ber trkevaniya avan
ji te re
dibim Ristem Zale
* * * *
Kesmniya dilan di payza
civil de
Dimixmixe
Peske, Vemale,
V gemar daskne
V bbextiy veinne
V agir biurisne
Van derdan bimale . De
paske
* * * *
Damarn henarn memikn
te
ji ber kelgiriya min
Civiln kizirin
L dsa ez li Kelepriya
digerim
* * * *
Gulm li min turrimin
dest li min pirpitn
dunya li min b zirsk
heyam li min b zirt
pra Kpiran pist xz
B mvana min
* * * *
Ji sing pintiyatiy vepekm
Ji kleya navgundiy
vegezm
Ji guvistina tulkan tevizm
Ji dost cranan j ez
verrism
Li dawiy bi her tist hesm
* * * *
Were Dlber hefsar dilan
Veengilne
Kembera zrn nk bi nk
Tu biqetne
Û ji nu ve
Ji yare xwe re kumek
veinne
* * * *
Xortek navgund
lihevket dernexn
Di riya yar de velst
Gotinin sekrok silot
ji Dlber re gotin
* * * *
Were yar
Te desta dil min ji xwe re
serriband
Belete,kewsan zir
ji xwe re te gihand
Di nav lepn te de
Bm sw macr Wan
Vemirm
Gemirm
Temirm
* * * *
Te got: lawooooooo
Were hembz
Guhdarke li Xell Xaz
Halm ne ma
Lv li min bne debaz
Nizanim xewn b , yan
xeyal b
Yan j Darek ji darn ilsaz
* * * *
Teska min sikest
Sorrn te bi min ve zemirn
Di nav lvan de xemirm
Dsa te soz ne da min
Kirtin bi dil min ket
Li min civiyan Hork ,
Binews Sewket
* * * *
Dndar bm, dndar bm
Çirtim bi min re ne ma
li sna Mertal duvtan
Hatim bi berger alepan
* * * *
Gurpin bi dil te ket
Lurpin bi avn te ket
Zurpin bi pjna te ket
Lvn min remik lal man
* * * *
Por zernim ez
Li hember Bekoyan ,
nandozan
Perifm
Ji ber Ewanan silifm
Çav li min bn
Kestel,nzmir
guhbeliya wan ne bes b
lihevketiy nav malan
Avtin pas pista min
* * * *
Bi nepirekan ez kustim
Bi loman ez kr kirim
Bi nandoziy ez xwarim
Dil li min kirin repas
* * * *
Pixtin hate min
Gurpisiy ez tirsandim
Por plikn min ji hev
vebn
Sewda li dil min ket

Bm pr
* * * *
Talan hawar
Li dest gobeka eniy
bn mvan
Û di sevek Sibat de
Bi Sngsng bi hev re
Ls bn
* * * *
Yar
Çima tu xwe vedidiz?
Te dil min lewitand
Te ziman min ilizand
Çima yar ?
Tu gunehn xwe bincil dik
Perspan pneyan li xwe
dik
* * * *
Ketim temar
Ne ma dilivim
Dillijim
Rih li min bn pejal
Dl li min b ye lal
Remtele mam
Pejmrde mam
L rcesne, ez mrim
* * * *
Tok bi stiy min xistin
Tevna xwe li darxistin
Gurrrnepas ji xwe re
gihandin
Û pirr ser j pekandin
Hijmar : 3 DILNAME 1-2-2011
4
YÛSIF BERAZÎ
' BÊBUHAR '
( 1931 2009 )
Azad Beraz
zaraaza@hotmail.com
( Reqqa )
Ysif kur E'l y Sxo ye, ps cwar bav kaln w bajar
Koban b, l pist fermana osmanyan bav kaln w n bakur
bajar Heleb li gund Tilcirc bi c war bn. Di sala (1931) de li
w gund ji dayik b, di sala (1949) an de j bar kirin li Minbic bi
cwar bn. Pist ses salan, ango di sala (1954) de hatin bajar
Ser Kaniy. Ber ku bibe helbestvan deng w gelek xwes b, li
tenbr biziq dixist bi heval dostn xwe re di civatn gelr de
stiran digotin. Stirann wek ku w got hew di sevbuhrk civatn
gelr de bn. Di w ax de tomarkirin tuneb.
Çroka w bi helbest re dr dirj e, ber di war stiran de, w ji
helbest hez kir, di rya dan standin re j re kar kir. Û
seyday nemir Cegerxwn nas kir, tkiliyn w p re xurt bn,
dvre tkiliyn w bi mamosta Resd Kurd re bn. W j hist ew
hn rzimana kurd bibe. Mele Srac Mele Resd hebn, gelekn
din j hebn, l nayn bra w, ew di rya van ciwamran re gelek
pirtk xwendin, mna Melay Cizr, Ehmed Xan, pirtkn li ser
plawaza, yn li ser droka kurd her weha pirtkn bi ziman
faris j.
Ji sala 1966-1979 de, i helbesta ku w dinivsand ji seyday
Cegerxwn re dibir da ku j re serrast bike.
W gelek helbest dane stranbjan, y ps hunermend Mehmd
E'zz Sakir b. Di sala (1967) de ew nas kir gelek helbest tev
awazan dane w, mna:
Hebs zindan, gotin awaz Bbuhar. Perwn, gotin Rncber
awaz Bbuhar. Rabe ji xew, gotin awaz Bbuhar. Snb rhan,
gotin awaz Bbuhar. Eman dilo, gotin awaz Bbuhar. Gulzar,
gotin awaz Bbuhar. Dil min her bi ahn e, gotin Bbuhar awaz
mamosta Mihemed E'l sakir. Srn tu cnara min , gotin Bbuhar
awaz M. E'l Sakir. Mehmd E'zz zgeha kurd li Bexday
stiran li wir tomarkirin.
Pist re Sed Gabar derket, hat cem w, helbest dan, ew j evin:
Ko min bar kir. Hat xwes buhar. B bext felek. Di tar da. Ew j
zgeha kurd li Bexday stiran tomar kirin.
Hunermend Mihemed Sxo j ew nas kir, gelek stiran dan w
j, mna: Hebs zindan, Ez bm ferar, Srn tu cnara min , Rabe
ji xew, Yar sekir, Pismamo, Seva tar, Day ( ez j bi c bim ),
Dayka dilovan, Eman eman, Çibkim bi can, Derdan i ez dil jar
kirim, Ko min bar kir, Welat welat, Gulzar, Eman dilo, Perwn
( gotin: Rncber - awaz: Bbuhar ), Kba Vtnam.
Û hindek stranbjin d j hene w helbest tev awazan daye wan,
wek Zubr Salih, Ceml sxo, Mistefa Xalid hwd.
Berhemn Bbuhar yn apkir:
1- Zindan helbest /1988. 2- Bang helbest / 1997. 3- Rapern
helbest /2002. 4- Serxwebn helbest / 2006. 5- psketin / helbest
( ji wesann Semakurd ) 2007.
Di ( 15/1/2009 ) ser mehdera xwe li bajar Ser Kan y - li
parzgeha Hisia Sriya.
NIVÎSKAR SALIH DEMÎCER Û
BERNAMEYA 'DOWN TOWN'
Bernameya Down Town ji welat Libnan, ji
amedekirin pskskirina nivskar Salih Demcer di
Kurdistan TV de her du hefteyan carek, roja În
katjimr ( 19:45 ) bi dema Hewlr t wesandin,
roja Sem y katjimr ( 11:50 ) t dbarekirin.
Down Town ronahiy dide ser alakiyn rewsenbr
wek aheng vestval sevbuhrkn huner wjey
yn ku li Libnan dibin, roleke bas di navbera
strk kesayetiyn e'reb yn xwed rol cemawer
kurd de dilze, ango ji alk de alakiyn e'reban li
Libnan bi cemawer kurd dide nasn, ji aliy din
de j dezgeheke ragihandina kurd wek Kurdistan TV
bi strk alakvann e'reb dide nasn.
Xeleka yekemn ji Down Town di Tebaxa sal (2009)
an de hate wesandin, ta v dem derdora ( 30
40 ) xelek b qutbn rawestandin bi rengek
berdewam j hatiye wesandin. Di her xelekek de
ar babet psks dibin, di her babetek de j s
mvan pswaz dibin, ango hijmara mvann w (200)
kes derbaskiriye.
Wek mnak ev hin kesayetiyn ku di Down Town de
hatine pskskirin: Sivan Perwer, Durd Leham
(Xewar), Cemal Silman, Szan Necmedn, Nr
Serf, Hisn Fehm, Wed'I Saf, Elsa, Wal Kifor,
hin wezrn libnan wek y rgihandin rewsenbriy.
Hijmar : 3 DILNAME 1-2-2011
5
KOLANRÊS ... Dmahk:
-ta radeyek ku nedihist ms bi xwe bi
bermayn xwarin sa bibin, imk ber wan j
siyardib.
Her sibeh dema ku Pswar di ser kar xwe,
y kolanrs li psya xwe didt, bi dilxwes silav
l dikir ks gemar dida dest w, ew j pirr
kfxwes dib, bi dilniyaz dibisir, dirann w
yn ku ji dy ixar tirumblan zer
reskerim bbn ji nv res lvn w ku car ji
hev vedizelyan beldibn, sumbl riha w ji kul
derd jiyan, ji toz raz rok ku bi dehn
salan ve di rskirina kolanan de buhirtiye,
reng xwe y cn wergirtib, dsa j bi w
silav re diiris wek xunava li ser ruw gulek
elmis.
kolanrs xwe bi v silav didt, bi hebna xwe
hest dib, ji xwe re digot :
" ev deh saln min ez li v tax dixebitim, ez
qirj gemara wan didim hev, ez razn wan
diparzim, rojek yek silav li min nekiriye, ten
ev zilam, xwed j raz be, mamosta Pswar,
b silav di ser min re derbas nabel axx.. ax
bes hema ne ev x tor min ba, l ez
ibikim.. nikarim .. nikarim, ku wilo nekim
nikarim bijm.."
Pswar j mirovek ji dil can mirove, grikek
mir li erd dibne dil w bi w disewite, ji
paqijy hez dike.
Carek ez li pey w dimesyam, ser w di ber
w de diaxiv:
" hahoo ev ne beserin, ev ne insanin, hema
hindik maye ku gemara wan tkeve quln av
me, em awa pskevin heee.., bes ka t' ji k
re bj, gava tu ji wan re dibj, tinazyn xwe
bi me dikin, dibjin te: "de here looo, tu dib
qey baqijbn li ser me maye.., yan bi ser me
ketiye..". Kuro hema va sagirtn min.. destn
xwe lihevdixe dibje: Di her ders de ez pnc
deqa li ser paqijy ji wan re diaxivim, gava ez
dibjim paqij, dev wan jihev dihere, avn
wan dibeliqe, dibe hrehra ken wan.. dib
qey tu ji wan re behsa gawirek yan tistek
biyan di jiyana wan de dike.. "
wilo digot dest xwe hildida ber xwe bi
virwir de dibir, wek yek bi xwe re ser bike. Ji
min j heye ku ew bi min re diaxive, ez ber bi w
de m min j pirs te i got..? Min ned hema
veciniq, got ne tistek, ne tistek.. bi lez
mesa xwe berdewam kir by ku li pirsa min
vegerne.
Silava Pswar di dil kolanrs de bi dilxwes
cih girtib, kolanrs j hd hd xwe nzk
Pswar dikir, tkilyn wan j roj bi roj xurt
dibn, her heftyek carek Pswar li ser rya
xwe pere dida w, carina sed, carina bst
pnc..tu dikar bje ser du - s salan bi v
reng p re dida distand.
Her car Pswar dihat mal ji jina xwe re
digot: Dsa ro min pnc werqe da y kolanrs,
yan sed..
Jina w j di ber xwe de diqiqi, di got w :
" aniha tu dn, gelo tu bi his xwe y, ez
nizanim te i di y kolanrs de ecibandiye.. " -
-Pswar li jina xwe vedigerand:
Ke feqre feqre.. bawer bike guneh
min p t.. tu dizan xr li feqra
dere..
W j l vedigerand:
"Feqrtiya w bi ser me ne ketye,
dvre ew li cem hikmet mexure
meya w j heye, ew sed wereq ku
tu dide w bide yek ku bi rast feqr be..
ne ev tl ha.."
Her end rojan, ev xirecir di navbera
Pswar jina w de lidardiket, ta
radeyek ku cran xelkn li hawr wan
bi qerebalixn wan dihisiyan .
Rojek cran li ser deng qerebalixa
Pswar jina w ve hatin, l kesek
nizanb ji bo i ser dikin, hineka digot
Pswar dil ketiye keeke din, hineka
digot jina w noye wek agira sore, hal
v feqr ji ber tuneye, hineka digot ev
zilam wek ava bin kay ye, dibjin
zewicye zarok w j ji ya din hene..
Pist qerebalix sarb, crann wan ew
lihevann, rab li hews prek li hlek
zilam li hlek rnistin, hn dizanin
rok preka pirrin, peyvek ji vir yek ji
wir, swir xwesdib, di guh hev de
dikirin pistepist, yek ji wan jinan nema
xwe girt, got: Aniha hn i di guh hev
de dikin pistepist, tistek heye bila em
tevde zanibin..
Tevda li hev dinern, sar disekinn,
yek ji wan got: Porkurno bi xwed
tistek heye l ez newrim bjim.. gelo
bi were j bye yan na..?!
Dsa li hev dinern l ceger nedikirin
ku ji hev re bjin, wek ku her yek ji wan
li xwe diket guman tist ku bi w re
dibe, gelo bi ya din re j dibe... bi v
reng di navbera guman pistepist
de roj ava .. her yek mala xwe,
ew peyv rok ma hisret di dil her
yek ji wan de .
Rojek dudo, sis, ar.. i gava Pswar
die kar xwe nema y kolanrs li ser
rya xwe dibne, di wan end rojan de
bhna kolann tax derketib, nemaze
dema ku ba radib, pel toz bhnek
ps li poz ruw mirov diket, bihna yek
ji ber w bhn diikiya .. roj bi roj
bhna w pistepist j gurr dib,
prek tax li hev gurx dibn, l
kesek raza xwe nedida ya din.. v
dawy zilam tax j li hev kombn, ji
hev re gotin div em areyek bikin,
tax b kolanrs nabe, em ji ber v
bhn genbn.. yek din l vegerand
got: Ma taxa me ten genye, ev welat
tev genbye.
Pswar j diponije bi mebesta
windabna kolanrs pirr mijle, her
car ji xwe re dibje i bela w ye..
ima nema xuyab.. gelo i hatiye ser
w..?
Di v nav de dtin ku tirumbla-
-gemar end kolanrs li pey
w ne bi kolana tax ketine
gemar j didin hev, Pswar bi
lez ber bi wan de reviya, pirsa
kolanrs tax ji wan kir, ewn
ha j yek nekirin dudo gotin :
Ç mala xaltka xwe.. Pswar j
ji dilpakiya xwe got wan gelo
hn dikarin mala xaltka w ps
min bikin..?!
Y dtir l vegerand: Birako
xuyaye tu ne li v dunyye, ji te
re dibje mala xaltka xwe..
yan nuha di zindan de xewna
stiyan kelsona dibne..
Pswar matmay ma, li ps
wan gj tews b, zindan,
stiyan, kelson.. mala xaltk..
nema dizan d i bike.. hema li
koma zilam tax vegeriya, ji
wan re got dibjin di zindan de
ye..
Çroka zindana kolanrs li tax
belav b, zarok jin mr tevde
tde diaxivn, ca her yek ji wan
ji xwe re rokek li ser digotin,
yek ji wan got hn dizanin
rojek ez derketim destav ber
limja sibeh, min dt y
kolanrs li ber pencereya mala
me rawestyaye, wek ku guhdar
dike, gava ku ez dtim xwe bi
rstin ve mijl kir, hema w
gav l ketim guman ku ev
mrik razek w heye.. yan
altaxe, yan j dest w
nepaqije
Yek din got tist ku ez
dizanim, y kolanrs du caran
zewic ye, l kurdndab.. zarok
ji w nedib, lewra herd jinn
w j xwe j berdan..
Yek dtir got bi rast ez roka
w bas dizanim, carek mirovek
ji hla w cih ku ber l
rnistb hat mala min, got:
"pismam ev kolanrs taxa we
bav min ew xwedkiriye, hn
temen w heyst sal b, me w li
berrya iyay Sengal dtib,
sw b, ne d ne bav, rab
bav min ew xwed kir, b wek
yek ji mal, ( car digot ez van
tista ji te re dibjim div ji dev
te dernekeve ), l bnamso
wek y tkeve arvan xwedy
xwe, carek dest avtib jina y
cran me, carek dya min ji
bav min re got: Ha wey ez her
sibeh cila ji ser tl bnim, tisk
xerb ecb ez dibnim, lawoo
derpy min yan navran
qetyaye, yan j ne xuyaye..
Rab bav min ew zewicand,
l pist- ... Dmahk Rpel: 6
Hijmar : 3 DILNAME 1-2-2011
6
KOLANRÊS ... Dmahk:
-du salan zarok ji wan re
neb, w jin xwe j berda..
pist re windab.. ta me naskir
ku li taxa we kolanrsty dike".
Bi rast min ev tist ji w mvan
li ser y kolanrs naskir, ji w
roj de min noq j vala dikr, min
zarok xwe j temnkirin ku div
bi topraxa w nekevin, min ne
guh diday ne silav l dikir.
Pswar j, ji ber van rokn ku
dihatin gotin hema dev w ji hev
b, dilsar di w civat de b
peyv liv rawestyay mab,
dil w dikir gurmn, lv w
ziwa bib, ruw w sor dib, sn
dib, zer dib, hema ji niskve
rab ber xwe da mal, bi r
de ji xwe re digot: Ez i ker im,
bi xwed ez ker im, ne ez bim
ne ew guhdana ku min bi y
kolanrs dikir, kolanrs lawoo,
zindan, stiyan, kelson, k bra
xwe dizya kelsona bike
lawooo, dizya delling jina bike
kuroo, wellehh w dunya
xerabibe, her dihere ber bi
xeraby ve die.. qey raste
bavo, y qirj xwe li qirj digire
.., na na ne wa ye, ev gotin ne
raste, imk pirr jhat b,
kolann tax dikirin wek zr
yahoo.. dsa li xwe vedigerand
digot: Gelo jina min hay w ji
roka w heb, le ima bi ser
ser min de dikir qerebalix.
Bi v reng roka y kolanrs li
tax tev belabb, ku kelson
derpy preka didizt sev
xwe bi temasekirina wan
dibuhirt, av xwe trdikir, dil
xwe p hnik dikir, agir
arezya xwe p ges dikir,
delleng sitiyan wek jina w b,
jiyana w b.
Kolanrs di wan s saln di
zindan de bor bpar bb ji
dtin hilma dellingan, jiyan li
ps av w resbib, bb wek
zarok tu w ji sr veke.
Rab rojek ji kerb xema di
hindir xwe de xerpis ser snga
yek hebs bi kulm phna
lxist, bi zor ew ha ji nav
destn w derxistin, pist re ew
avtin zindana tekane, btir cih
l teng b, dema firavn der l
vekirin, snka xwarin li ber
dann, bang dan deng j
nehat, y berder phnek lda
l liv j neb, gava xwest w ji
erd rake, dt ku derpkurt xwe
li qirika xwe gerandiye.
KOMCIVÎNA NAVNETEWÎ YA NIVÎSKAR Û
WERGER Û WESANGERAN LI STENBOL Ê
Komcivn ji aliy rxistina LAF "Literature across Frontiers" bi hevkariya Anatolialit
Ajans, hate lidarxistin.
Armanca alakiy ew b ku nivskarn miletn b dewlet bn cem hev bi hev re li
riyn pistgiriya wergerandin danasna wjeyn van zimann ne ferm bigerin. Ji bo
v yek nivskarn Bask, Katalan, Sam, Wels an Galler Irlend amade bn. Her
nivskarek-e besdaran behsa serboriya ziman xwe wjeya xwe li hember zimann
serdestan kirin, baldar li nivskarn Kurd j guhdar kirin.
Nivskarn Kurd j hem li ser rewsa her du zaravayn Kurd, kurman zazak,
hem j li ser rewsa kurdan ziman wan ya siyas axivn.
Komcivn weku "workshop" li zanngeha Bilgi li Stembol b. Nivskarn besdar
ev bn:
Amaia Gabantxo: Nivskara bask, behsa ziman wjeya welat Bask kir.
Ramon Farres: Nivskar katalan j behsa ziman wjeya Katalanan kir.
Her du nivskaran j bal kisandin ser w yek ku rewsa Bask Katalan j heta mirina
diktator Franko weke ya kurd a niha b.
Gabriel Rosenstock: Nivskar Irlend, bi awayek qerf hestiyar behsa tekosna
irlendiyan ya ji bo serxwebn azadiy kir, l pist ku serbixwebna xwe bidest xistin,
hema hema ziman xwe windakirin.
Francesca Rhydderch: ya Galler behsa ziman wels edtoriya kovara Script kir,
ya ku bi s zimanan ( Ingilz, firens elman ) wesan dike. Herwisa ev hejmara (36)
an taybet ji bo mijarn v komcivn hatiye veqetandin.
Brahim Tazaghart: y emazx ji Cezayir hatib behsa rewsa ziman emazx
wesann bi w ziman li Cezayir kir.
Vuokko Hirvonen: ya ziman Sam. Behsa qedera ziman milet xwe kir. Ev milet
di navbera ar dewletan de par ve bye ( Siwd Finlanda - Nerwc Rsya y ).
Tev dora ( 30 - 60 000 ) bi v ziman diaxivin, l tev wilo j ew ziman perwerdey ye
li Finlanda Siwd Nerwc.
Karolina Ryvolova: ya Çek, xwediya lkoln agahiyn berfireh li ser ziman
wjeya "Romanan" weku di nav xelkn me de Qerech tne binavkirin, bi dirj behsa
v mijar kir.
Ji nivskarn Kurd:
Rosan Lezgn, Deniz Gunduz Ihsan Espar behsa rewsa ziman kurd wjeya
bi zaravay zazak kirin. Perlementer nivskar Osman Ozelik bi awayek berfireh
behsa kirinn dewleta Tirk yn li dij kurd kir. Zana Farqn behsa kar xwe y dijwar
y amadekirina ferhenga kurd - tirk kir. Ronay Onen ku weke mamosteya kurd li
zanngeha Bilgi t naskirin behsa rewsa kurd li Bakur Turkiy kir. Sanogera Kurd
Berfn li ser rewsa kurdan sanoya wan rawestiya. Irfan Guler behsa kar xwe y
werger serboreya wergera ji ziman Gals kir. Suleyman Çelik behsa kovara
Nbuhar kir. Hasan Ozgunes weku nner rojnameya Azadiya Welat behsa zora li
ser kurd li ser rojnamevann kurd kir. Mezlm Dogan j ku ji Hewlr hatib behsa
kar bar instituya kelepora kurd ya li Hewlr kir. Helm Ysiv behsa wjeya ku di
nav snorn dewletn qedexekar re sn t kir.
Civn bi birvebirina Alexandra Bchler nnera LAF Dilek Akdemir Amy
Spangler xwediyn Anatolialit Ajans dibn.
Roja duyem j nivskar li s komikn bik hatin parvekirin. Mijarn ku hatin axavtin,
bi end xalan hatin destnsankirin. Ber var j besdaran berhemn xwe bi kurd,
katalan, bask, sam, romay, emazx irlend xwendin.
Hjay gotin ye ku piraniya van berhemn ku hatine xwendin w bi ingilz, elman
firens di kovara wjey Script de bne wesandin.
Di ( 7,8-01-2011 ) an de li
bajar Stenbol komcivna
navnetewey ya nivskar,
werger wesangeran ji
herma Ewrupay - Derya
Sp lidarket. Nivskar kurd
Helm Ysiv ew j yek ji
besdarn komcivn b, ji
bo pirsn rojnameya
Dilname ev agahiyn taybet
diyarkirin:
Hijmar : 3 DILNAME 1-2-2011
7
Mistefa Can
Werger amadekirin:
Salih KOBANÎ
kobani@spray.se
( Swd )
Bi haliy Xriy ve : eze a niha gullak berdim ser te,
ku tu nebj ka kea te li kuye. Xriy pir hz t de nemab
l dsa kar xwe kir tev birnn xwe, dev xwey tije xwn
dirann sikest, bi hem hza xwe, car d tife nav avn w
kir.
W lesger ber dabaney da haliy ep ji sng Xriye
b posman gulle berda. Xriye piek vepirtik, sist b, azad
b ji skencey. B ku ti tist bjin ji hevre, yan ji gundiyan
re, . hemiyan li hev nihr, kome ser hev bn, dane r.
Xriye ne mr b ku jiyana xwe ji bo azadiy pskes kir,
Xriye dayik b, tu zan iye dayik b ? Ne dre ku Xriy
nizanib azad iye, welat, maf jinan, maf mirovan, ..
iye, l bas dizanib ku kea w cegera w ye, dikare jiyana
xwe di ber zaroka xwe de deyn.
Kea Xriy nav w Nevn e, psmergeye, ez w nas
dikim, pist ku w roka kustina dayka xwe bihst gote min:
Ji niha pve ku ez pesn qehremanek yan qehremanek
bidim, ez nabjim ti car ew qehreman netirs wek mran
b eze bjim: Ew qehreman netirs wek dayikan b!! (
div mirov qehreman netirs be wek dayikan ).
MIN SERM E
Sal 1979 e, ez hevaln mine sinif em sinifa neh ne, li
dibistana (Rd Skola) li bajar Xuvd - li Swd, rojek ber
cejna bna Îsa, hem dilxwesin bi diyariyan, bilind
dikenine, arangiyan dikine, l ez ne di nav v tirsik de me,
tev ku cil (Baba Niwl) li min in, bi diya xwe re rawestiya
me, ji wan diyariy wan avteng (hasd) dibime, ez li
xwe dimeyzim li diya xwe dimeyizim . min d ku ez ji
ber diya xwe ve serm dikim!! Ne weke hem daykn d, ne
cil w weke wanin; daykn swdiyan b desmalin, por
xwe bi heft rengan kirine, saleke li ser ser w ye, wan cil
kin li xwe kirine piy wan rtin, diya min bi keras xeftan
e, hem dayik bi yek deng strana v cejn dikine ew
stran j nizan yekemn care diya min bi min re dte
dibistan, pist 24 salan, yekemn care ez ji ber w ve
serm dikim, ti car min ne dixwest bi min re wer dibistan
tev ku gellek caran girng b, hebna bav yan d diya min
hate sahiya bi dawkirina dibistana navn ya biray min,
gava ku xska min e mezin, sinif nehan bi daw kir, diya
min bi xwe re bir. Diya min bi cil kurd hat sahiy, ew bi
ten balks b; tev ku min wek zarokn swd cil sip li
xwe kiribn, tev ku min ji hemiyan xwestir distira, tev ku
deng min bilidtirn cwantirn b di nav heval min de,
min tim dixwest ez yek ji wan bim..
- ez d awa yek ji wan bim . ku dayika min bi desmal e,
keras xeftan bervanek e? dayika min nikare
tirumpl bajo, min bigihne cih fotbol weke dayikn
swd, nikare min fr ders min bike weke dayikn swd,
dayika min xwesik bi swd nizan. Dayka min di pk berf
de li ser belkon agir p dixist nan tr dipat. Carek
cranan xeber dane pols, gotin agir bi mala me dikevye, -
-pols komek agirkuj (tfa) hatin ber mala me dtin ku diya
min nn dipj, ser xwe hejandin, yek ji wan gote heval
xwe: Bi xwed ev jina dne!!! W ax ji serm, min got erdo
biire min bibe.
Diya min vaye . nasnameya mine, tev ku ez jrtirn bm li
dibistan, xwesiktirn xurttirn bm, Yassika ..... ew
cwantirn keika dibistan hevala min b, ewa ku dil her
kurek dibijiyay............
Ma ber i digre, ku heval sinifa min pir ji diya min hez
dikirin, ji ber ku w bane wan dikir ku xwarin bi me re li mal
bixun, xwarinn kudr yn dil mirov dibij wan, ew xwarinn
rengo rengo
- Bixun, bixun Frdik, Johan, Ptir bixun bila nos can b,
lalkn wan tije xwarin dikir, bi rast wan j hinde hez ji
xwarina diya min dikirin, ku dil wan nedixwest xwarin dest
diyn xwe bixun, xwarinn swd. Diya min xwarin dida wan
zanib, ku dayikn heval min yn swd, xwarin li mala
xwe nadin e min, ne j didine kesek d, ji hevaln zarok
xwe, gava ku min jre got: Yad .. dayika Frdrk, Ptir,
Johan, ticar ji min re ne gotine were xwarin bixwe. Di
bala diya min de, ku xwarin di maln swdiyan de nne.!!
Ew nizan ku dayk hevaln min ez dixistim hindir odeyek,
digotin ka ji xwe re v pirtk bixwne heta kur min
xwarin dixw !!!
Îro, ez bi rast ji ber xwe ve serm dikim, gava ku ez va tistna
tnime bra xwe, heta sinif neh j, min nikarib girngiya
diya xwe bipvim!!!
Ew end westiya di ber me de, gava ku em li gundbn,
bav min hatib Swd ji bo kar.
Çawa ew p re digihist tirskan bikeln ber ku bi nav
zeviyan, h em di xewda ne, ber ku ro hil, dest bi kar
xwey rojane bik.
Ku ro di ava ew divegeriya mal, div sv bikira, cil me li
ser kaniy bisustana, pistre mal bida hev, em di xew kirana,
bi xwe j ne diraket!!
Carne ber ez rakevim min bi diz li w guhdar dikir, ew li
ber Xwed digeriya: Xwedooo, ez di bext te de me, tu
hz bid min ku ez karibim xizmete zarok xwe kim, ku ez
karibim wan mezin bikim.
Ti car ji bo nefsa xwe li ber Xwed nedigeriya!! Ti car kifr,
yan gil bi xwed re nedikirin, ti car gazin nedikirin.
Wa l hatib ku em hest zarok li ber siya dwaran mezin
bibin, di nav toz gemar de, piyn nig me her birnbn,
h ku di keviran de lkevin, me pa li hev digerandin, dikir
top p dilst, li cih ftbol.
Em hatin Swd, py bav xwe ketin.
Tev ku li swd zehmetiyn abor nnin, tev ku dewlet di
gellek waran de alkariya hemwelatiyan dik, dest xwe di
ser mirovan re digr, dsa j diya min ti rihetiyeke berav
nedt; li cih argn, va firna li ser kehreb heye, sna ava
kaniy henef heye, cih odeyek pnc ode du sersok me
hene.
Rnistina diya min li siya malan axaftina bi jin gnd re
, sahiy gundane mezin n, bihevna jinan di pas ser
zarokan de, ya j ji bo mirskan , jiyana w di nav ar
dwaran deye, li gor pwstiyn me jiyana xwe dikir
Tist her bas ewe ku pnc ji me bne malbat, zarok
wan hene, 22 yan j 23 neviyn dayika min hene, ew bi me
neviyn xwe gellek serbilind sahnaz e..
Heya niha j min ji w re negotiye, ima min ew bi xwe re ne
dibire sahiyn dibistan, heye ku, sarma min ya her mezin
ne ji ber w ve ye, l serm ji w ye.
Çawa mirov ji dayikek re bj: Min ji ber te
desmala te ve fed dikir!! Ew diya ku tevahiya jiyana xwe
di ber me de sewitand. ... Dmahk Rpel: 8
DAYÎK BI ( D ) DEST PÊ DIKE !
Xelek ( 3 ) Daw
Hijmar : 3 DILNAME 1-2-2011
8
DAYÎK BI ( D ) DEST PÊ DIKE! ...
Dmahk:
Di radioy de!!!!
Day Tu niha min nabihs, ma ku tu
min bibhs j, tu nizan ez i dibjime ji
ber tu bi swd bas nizan.
Niha tu li gund , di nav ew mirovn
ku ji ber te ve serm nakin de, li gel
heval xwey zaroktiy, di nav gel xwe
de, mirovn xwe de, ew kesn ku
jiyana wan j wek jiyana te b, heye tu
ji wan re dibj, ku Te dest xwe ji min
sistine ji bo roka jin ann, heye ti ji
wan re dibj: Hema bila min zarok
Mistefa j bidtana, min ti tist d ji
Xwed nedixwest, heye j te pista xwe
dab w dara goz ye mezin, ewa di
nv gund de, hilma rhan ji aliy
iyan ve bi ser we ketib, tu ji wan re
dibj: Va Mistefay min y her ser
hisk di gund de, ser nerm by, neb
duktor .. l rojnamevan e, h ew j ne
xerabe, kar w j xerab bas bi rve
di, tev ku h jin ne naye.
Min kar xwe nekirib ez va tistan bi
gist bjim, bi kman ne li vir di radio
de, min dixwest bihlim di ser xwe de
cwantir bikim, tev w haw j va ez
dibjim e, tev ku di cihne de mirov bi
rast serm dik. Ma va ciha cih v
gotin b te kir?! L ez dixwazim ku ev
gotinn min bibin gul gha, bibiskifin li
her der, di ber keviran de nemnin,
kesk bibin, ges bibin li ber dil daykan,
ku li tevah chan bigerin, bibin pl
av, ber xwe bidin nemirin . Ez
dixwazim ji te re bjim day: Ez ji nv
dil xwe, bi hem heza xwe, ber, niha,
ta ku jiyan heb, EZ JI TE HEZ
DIKIM, b snor, l ez ti gotin dtir
nikarime peyda kim, ku karibin cih
xwe bigrin. L ez nikarim bdeng j
bimnim.
Ez b nan b xw me, eger ez
bdeng bimnim day. Hem raman,
gotin, evn, rbarn ava jiyan, deng
zengil kinistan, awaz ji mizgeftan,
despk daw ......... bi tevay ji te dest
p dikin li ba te bi daw dibin ....
Day. ( Daw )
Day ... t bra te,
w roj, gava min
tu dibir frogeh
(airport), ji bo te
verkime
Kurdistan, min ji te
re got: Heye ku ez
di radioya swed de
li ser te bi peyivim.
Te got: li ser min?!.
Kur min .. i tist
girng li ba min heye
ku tu li ser bi axiv,
di ku de?
XWE
SANSÛR
KIRIN
PÎROZ BE
DILNAME
Xell Misto
zarakobani@hotmail.com
( Koban )
Rojnameya Dilname di
demeke girng pwist de hat,
hinek xwendevan mijl bib bi
aloziya rewsa abor siyas
de, nameze li hindir welat,
Dilname b sedemek bingehn
ku xwedevan karibe tkliyn
xwe bi berhemn nivskarn
hja re avake bidomne, b
hevgirtinek girkek yekser di
navbera xwendevan
nivskarn mezin ku li derv
welat dijn, wek mamuste (
Sahn Bekir Sorekl Jan
Dost Helm Ysiv Pr
Rustem Salih Demcer
hineke din ). Dilname bi dil
germ xwes ji aliy gelek
rewsenbr rxistin
encmanan de hat
pswazkirin.
Dilname bi rast rojnameyek
rewsenbr ye serbixwe ye,
roman, rok, helbest, huner,
gotaran diafrne, ew yekeme li
hindir welat, ew li ser pelan j
eleng derdikeve, ne ten li
ser Net, helbet hinek
rojnameyn din j hene, l
ewana girdayne bi partiyn
siyas de, wek rojnameya
( Deng Neweroz ).
Dilname dide nasn ku
rewsnbr kurd kare rolek
girng billze, ne ten partiyn
siyas, ev j gavek girng li
pse di v war de.
Roj bi roj xwendevan
nivskarn Dilname pirdibin, ez
j yek ji wan xwendevananim.
Ez bi hvme ku ev rojname
rojnamegir bi tevde, bi
serbest azad were
belavkirin qeblkirin ji aliy
sriy ve. Ez proz dikim
Dilname ku karib van
pnsan topke ji
xendevanan re wan li hev
bicivne, em nameyn diln
wan bixwnin.
JI GORISTANAN
GORA
Hunermend Hesen Zrek
( 1921 - 1972 )
LI BAJARÊ BOKAN
Ev wne ya gora hunermend kurd y
navdar nemir Hesen Zrek e, li bajar Bokan
- Rojhilat kurdistana - Iran ye.
Karkatoreke karkatorst: Inayet Dko
Tabloyeke hunermend:
Mihemed Seyda
mihemedseyda@hotmail.com
( Swd )
Hijmar : 3 DILNAME 1-2-2011
Ji niskve, deng w y nazik daw li tevizna
dil min an mna ku w xwesteka min
xwendibe got:
- Tu bixwaz ez te fr axaftina heleb
bikim!
* * *
Finasn jinn serq seyr in! Gava dil wan
bixwaze dikarin maran bireqisnin, dikarin
sxan ji r dernin weliyan bikisnin nav
seqn xwe. Jin li ku bin dikarin mran
bixapnin l jinn serq di v huner de hosta
ne. Kewser j ne bes hosta b, l ew
dikarib dersan bide Ibls bi xwe j.
Dema ku Kewser ji min re qala Pietroy
venedk kir ku awa ew fr zimn kiriye,
dev min pist guh min. Bi w hley bi
xwe j ez ajotibm dersn xwe.
W got ku bav diya w kal prek in kor
in, loma j ez dikarim xwe bi ebayeke jinan
rapim btirs dema ku dibe qieqia roja
nvro ber xwe bidim mala wan a ku ne dr
xan b. Wisa kes d bi min nehese. Min j,
min ku meya awirn w bisirna w ya
watenenas ez serxwes kiribm bi ya w kir.
Min h nepirs ku ev tevegereke ziyandar e
dikare ser min tde here, min nepirs ku
encama karek wisa dikare bibe daw ji jiyana
min re, ji xewna bexteweriy re, dikare bibe
kra ku berx bextewriy p serj bibe, ez bi
rast asiq bbm min nema ber xwe didt.
Roj dema ku w ji min re bi nav kiribn,
min li koseyek xal ebayeke res avtze ser
xwe, ji ser heta bin nigan ez hatime vesartin
min ber xwe da mala w. Dil min bi
gavn min n lezok tirsok re dikire gupn
heta ez gihame ber deriy mala w min du
caran l da.
W der vekir ez derbas kirim odeyek di
dawiya hews de.
Dema em derbas w odey bn min ew
ebaya res ji ser xwe seqitand, ez di xwdan
de mabm. W j desmala xwe dan por
w bi ser navmiln w de mna seveke
zivistan herik got: Dopo ci si siede3 .
Me dest p kir em bi tal axivn, l w got:
wisa tu fr ziman nab, ten wek ez dibjim
bibje. Û dest p kir. Hevoka yekem ku ez
fr w bm j : bihibbek mot b4.
Roja ps, pist ku ders qediya, Kewser hat
destn xwe li newqa min gerand. Dil min
dikire pirtepirt. Dev xwe bi awayek mist
bijandin nz dev min kir ez ma kirim.
Ez t, ez min jin di jiyana xwe de tehm
nekiribn ketim ser singa w ya esmer me
hevd li w xaniy bik gevizand.
* * *
___________________________________
1 Bi latn ye yan: ez ji te hez dikim.
2 Bi tal ye yan: ez j ji te hezdikim.
3 Bi tal ye yan: kerem bike rne.
4 Bi ereb ye:Heta mirin ji te hez dikim.
* Destr ji bo kes tune ye ku v bes romana
romanivs Jan Dost biwesne.
9
BESEK JI ROMANA JAN DOST A NÛ
... Dmahk:
-rex keeke biyan rne. Digotin ku nr
myek li ku hevd bi ten bibnim, d seytan
kes syemn be di w civn de! Çend roj
derbas bn by ku avn min bi Kewser
bikevin. Min ji xwe re di xeyal xwe de
hevdtin pk diann. Daw min biryar da ku
awa w bibnim d hestn xwe jre bibjim
awa be ez di riya w re xwe fr axaftina
helebiyan bikim.
Roja heftan dsa hate xan! V car bi ten
b trikek hinne end guldestn
yasemnan p re bn. Min ji avn xwe bawer
nekir bi lez daketim jr. Pr kaln ermen,
Wans Zara xwe dabn bin siya dareke
purteqal tir dixwarin. Xirecira bazirganan
b, hin derdiketin hin j ji bajr dihatin. Ji vir
de silavek ji wir de bisirnek heta ez gihame
nzk Kewser. Min xeyal dikir ku her kesn li
hewsa xan deng gupegupa dil min
dibihzin bi raza dil min dizanin loma j heta
ji min hat min hewl da ku hestn min n dern
di ry min de nedin der. Bi w tevliheviya
rh ez hatim li rex Kewser rawestiyam.
Kirasek sal hind y sn ezman gulhr l
b. Kirasek fereh b ku dest newal evraz
nisviyn las w vesartib. Desmaleke
etles zer sadereng j por w nuxumandib,
l tu tist nikarb awir wan cavn dirrinde
vesre. Bi fediya asiqek rewal nhat ez ber
bi w ve m. Heta w gav j ji min re bas ne
zelal b ka hestn min bijandina w keik ne
yan j evneke rast in! Ji xwe destpka her
evnek j dilbijn e ber ku bibe dilbirijn. Him
dil min dibijiyay him j dibirij. Ez di navbera
hestin dn de disewitm l cesareta min a ku
evndar dikare w bide kes her tirsonek j
alkariya min kir hema min yekser jre got:
- Te amo1.
Tist ku ez behitandim ew b ku Kewser
nebehit. Ne mna keeke nhat ku cara
yekem gotina cantezn Ez ji te hez dikim
dibihze. Min ps texmn kir ku w ji min fm
nekir yan j nebihst. Ez hinek bdeng mam,
mna nrvanek di kozika xwe de cav li
nr ketiye b awa ber bi xefka veday de
die wisa henasqut mam, l w, w nra ku
nrvan xwe da ber tr kevanan ez
veciniqandim:
- Ti amo anche io2.
Bi v gotina xwe re j bisirneke watenenas
kisande ser lvn xwe awirn xwe ji avn
min nema birrn. W bisirna srn gelek rezn
razn razay di xeyal min de siyar kirin. Ez ji
bisirna w tgihstim ku ev keik d karibe
bexteweriya ku ez li pey w heta van welatan
hatime, bike para min. Wisa j ez ji awirn w
tgihstim ku ew dikare jiyana min serobin
hev j bike min pxwas di dojeheke ji stiriyan
de bimesne. Tirs sadiy xwe li hev alandin
bne hestek tkel dil min dane ber xwe
ew tevizandin.
EY NETEWA
BINDEST !
Feqr Ehmed
feqir1@googlemail.com
( Almanya )
Ey netewa bindest pirr
bar giran
Werin bigrin destn hev
wek biran
Her kes diin hv, sitrk
deran
Em mane reben, bindest
talan!
Li chan carek tev rabin
ser xwe
Bi zanebn bikin kar
bar xwe
Bidin hev, mil destan, dil
can
Dijminan zar derxin ji
war xwe!
Wek moryan bikin xebat
lebat
Hember dijminan bibin
hz lat
Tevger da en, tektk
psva n
Ko rizgarkin ji dest dijmin
welat!
Ko nekin tektk, en yek
destr
Bindest dijmin da bib tar
hr
Her kes werin li ser te
bidin dar
Nema tu netew nema
bik kar!
Tu may serpeze, bindest
reben
Mal tunene, ne hz heye
ne dzen
Rabin ser xwe li chan
bide deng
Bi tkosn, eme bimrin
yan hebn!
Ey Feqr`no, rabin rista
xwe kin
Ala rengn bi ser xwe da li
bakin
Di chan da, em j hene
yek netew
Bi njen komara xwe
peydakin!
Hijmar : 3 DILNAME 1-2-2011
10
MADEM TU
NAXWAZÎ!
Demhat Drik
demhatderiki@hotmail.com
( Duhok )
Min gul nedizn, di kenn
derewn de neand
buharn xelk li ser pista
hespn zivstan
bi sr bager nekust!
Min tabloyn dil dildaran yn
vir wir
di meyxann lasforsiy de, ji
kekan nexist
firdana kevokan li asmann
rgesiy
di nexseya parekirin de
nefetisand!
Min besrna dergsan li ser
hestn xwe talan nekir
gora ducaniya di ajoyan de
nekola!
Na, min guh, poz, temenn
buhar li welat cemed
psks sifra gurn bir nekir!
Ew, ne ez im!
Ne nav min e!
Ez k me?!
Dema roj, ji dil qamn xwe
diavt
kenn zarokan li ser dika gulan
strkn asman li dora heyv
ges dikirin sev
li ber awaza eman diherik
sahiya jivann zeriyan!..eha ew
ez im!
Dema ramsann dilopn
xwehdan ji eniyan dirj
xak dibn, dil bi zrgenim
dixemil deng das tirpanan
li ber strana jn
distarandin!..eha ew ez im!
Ew ez im, di paxila min de
bilbilan destana evn diyar
ayendey dikir!
L tu, zivstanxwaz!
Madem tu naxwaz buhar, de
bila her der bibe tofan,
Da jiyan bibe gulbuhar!
Ziman yekem, ziman giyan, y
hestan, y jineke nexwesik birndar e.
Ziman duyem, ziman dibistan
zanngehan, y aqil mej ye, y dewleta
xwesik e.
Ew zarok ses sal mezin bib. Di
dibistan zanngehan de, bi ziman
dewleta xwesik pirtk, rojname kovar
dixwarin. Di nav salan de b, myn
sip hd hd diketin nav por dil w. Ji
bo agir sewatn can xwe sivik bike,
ber bi rpeln sp de dibeziya ryn
wan res dikirin. Çrokn ziman qedexe,
evna qedexe jiyana qedexe
dinvisandin. Bi hibrek ku reng xwe ji
resayiya sev girtib, her sev dinvisand
bi roj j radiza. Ne hewcedar ronahiya
roj b. Xwe dida ber ronahiya agir ku di
giyan w de daday mab. Dawiya
seveke zivistan, xwe li ser erd
dirjkirib dinvisand. Diya w di ser
ser w re sekin j pirs:
-Tu i dinvisn lawo?
Ji nisk ve naskir ku ew bixwne j, w
diya w nizanibe i nivsandiye. Ew cara
duyem b ku di jiyana xwe de vediciniqe
di nav mija matmayn de dimne. Bi
dilek sikest li ry diya xwe ner ji xwe
sermkir.
Di shsaliya xwe de naskir ku bi
mifteyeke sas dixwaze deriy giyan xwe
veke naskir ku w ji ses saliya xwe de
ew mifte wendakiriye.
.
Mna zarokek ses sal ku diya xwe
wendakiribe ji n ve bibne, roja din, ew
mr sikest vegeriya ber dest diya xwe.
Mifta deriy jiyan ji dest w girt. Dest
w makir bi avek, ji qehran re,
digiriya bi avn din j, ji kfan re,
dikeniya.
Ew giriy w y dirj ew ken w y
bilind, bn tp, bn peyv wisa j bn
rok roman.
Bel, ew mr sikest y ku heta niha bi
dil w zarok ses sal dinvisne ez im.

Sibe, li heman bajar li heman welat
ku ez j tm, w zarokek din bibe ses
sal. W malbata w j bixwaze ku bie
bixwne mezin bibe.
W dsa ziman xwe y birndar li mal
bihle bi ziman mamosteyan veciniqe
di nav mija matmayn de bimne.
Tirsa min ew e ku pist il sal, kurdek
din b, li hember we bisekine ji wer e
qala kustina miroveke bi nav ziman d
bike.

* Ev nivs di roja duyem ji Komcivna
Navnetewey ya Nivskar, Werger,
Wesangeran li herma Ewrupa - Derya Sp
de li Stenbol di (08.01.2011) an de hate
pskskirin.
ZAROKEK, DÎROKEK Û DU
ZIMAN* ... Dmahk:
Qedera min j ew b, bi hatina mina
dinyay re bibnim ku, ev ziman tev li
birnn xwe yn xedar liberxwe dide, ew
ziman bixwe ye, ew ku diya min, hna di
dergs de, ez p dilorandim.
Em, zarokn w ziman birndarby,
dereng be j, ber mirineke erzan, bi
hewara w ve hatin.
Vaye bi w ziman, ez roka mirin
jiyana giyan miletek ji niskve xwe dt
ku, bi xiyaneta drokeke kor bi krn
Cografyayeke sergijik, di nav penn ar
dewletn hov de, hatiye pervekirin,
dibjim.
Ev roka ku min vedigerne ber xefka
zarotiya min, bi jkirina ziman zarokek
destpdike bi andina zimanek din di
dev de mejiyek din di ser de giyanek
din di las de, rok gewde digre bi
rasthatina li dwarek as ji dwarn
tunebna derfetn bihevrejiyan bidaw
dibe.
Ew zarok, dre dibe nivskarek b
dewlet, teyrek b bask du lingn b erd.
Ew zarok ku dewlet bi hem hz
leskern xwe l civiyabn, da ku w lal
bikin, ez bm.
Dewlet bi hem hzn xwe yn zuhakirin
lalbn vaye dara ziman min kesk dibe.
Qedexekirin lal e, zuha ye, b wijdan
xav e.
Ziman her dayikek, gihayek e,
xwesikbnek e, diyariyeke Xwed ye ku
nikare b redkirin.
..
Ew cara yekem b, ku di ses saliya xwe
de, ew zarok ji mal derdikeve li
dwarek as rast t. Bav w bi dest w
girtib, biray w y mezin, ji bo werger,
dab benda xwe di ber bi kelehn
ziman duyem de. Bav w dixwest nav
w di dibistana bajr de qeyd bike. Ji nisk
ve xwe dt ku li ber karmendek bi taxime
bi zimanek ku tnagihje dipeyive. Wisa
biray w j bi heman ziman bi y karmend
re diaxiv. W zarok dizanb ku nav w
t gotin tistin li derdora w diqewimin, l
nizanb i t gotin.
Ew klkn ku di mala dewlet de
qedandin ser giyan w xistibn nav
veciniqandin matmayneke mijok de. P
re j di dil w y biik sade de tistek
disewit. Li derdor j bhna mirinek,
pjna snek deng ivkeke kust
tevlihev dibn ber bi ezmn de difriyan.
Ew zarok ses sal, y veciniq matmay
ez bm.
Ew bajar, Amd b.
Ew bhna ku nay jibrkirin, bhna
qedexekirina ziman dayika min b.
Ew ivka kust j, dil min b.
.
Hijmar : 3 DILNAME 1-2-2011
KURTEDÎÎROKA ENSTÎÎTUYA KURD ÎÎ
YA STENBOL Ê
Çavkan: Miraz Ron
DAMEZIRÎN
1- Ramana damezirandina Ensttuya Kurd ya Stenbol, ji
danezana avakirina Navenda Çand ya Mezopotamyay (NÇM)
derket, ku li heman bajar di sala 1991' de hatib avakirin. Di
danezana NÇM' de, warn alakiyan n v saziy wek huner,
and zanst hatibn amajekirin. Pist damezirana NÇM', ev
her s bes hatin pkann bi besdariyn berfireh dest bi xebatan
hatin kirin. L bel, bi zdebna xebatan, hewcedariyn n xwe
dan xuyakirin. Bi v yek re, ramana ku div besa zanst wek
ensttu xwe bi r bixe serdest b. Di pey avakirina NÇM' bi qas
(8) mehan bi sn de, serok damezirner NÇM' Đbrahim
Grbz, ev hizir ramana xwe ji hevaln xwe yn xebat yn
NÇM' re got: NÇM tr me nake... Div em besa zanst ya
NÇM' wek Ensttuya Kurd rkxist bikin. Êd pwst e ku
ensttuyeke Kurdan j hebe. NÇM, div li ser xebatn and
hener raweste bi giran bala xwe berde ser van waran...
Grbz, pist re ev ramana xwe ji kesatiyn naskir yn Kurdan
wek Feq Huseyn, Cemsd Bender, Abdurrahman Durre, Musa
Anter Yasar Kaya re vekir. Hema bibje tevan bi kfxwes
nzikay li v projey kirin dan xuyakirin ku w pistgir l bikin
t de j cih bistnin. Di dawiy de biryara birxistina v pesniyaz
hate dayn.
Du gelsn sereke li psiya damezirandina ensttuy bn ku
div bihatana areserkirin; pkanna binyata qann ya ensttuy
bi awayek berfireh tevlkirina ronakbr lkolnern Kurd ku
her yek ji wan li devereke welt bn. Di destpk de biryar hat
girtin ku ensttu di nav aroveya peymana sirketa NÇM' de b
kirin; xala ( 39 ) a sirket derfet dida v yek.
Rewabna wan li aliyek, bi awayek qann ji avakirina
yekneyn lgern, civatn zanst ensttuyan re wek din r
tune b, ten dikarib di binyata sirketan de ev tist bibna. Ji
ber ku di mewzata Wezriya Perwerdehiya Netewey de ji bo
ensttuyan palpisteke qann ya cih taybet nn b.
Dor hatib ser kar xebata avakirina ensttuy. Digel mercn
zor dijwar ( ku her roj 5 -10 kustinn kiryar nediyar dihatin kirin,
li navroj li ber avan bpirs pirsyar mirov dihatin kustin, di
rpeln rojnameyan de her roj neya valakirina gundek n cih
digirt, rews rewseke wel b ku rewsenbrn me j bhizr dikir ),
fikra avakirina ensttuyeke Kurd helecaneke mezin dikir ev
ramana han digihste ku der, li w der eleqeyeke mezin
dib. Dawiya dawn, di encama dan stendinan de biryar hat
girtin ku, ji bo damezirandina ensttuy di nav xwe de gotbj
bikin, civnek b lidarxistin rewsenbr zanyarn Kurd n li
der Stenbol j besdar l bikin.
2- Organzasyona civna li Rojda Restorant, ku roja ( 5' Adara
1992'yan ) li Etlera Stenbol pk hatib, Đbrahim Grbz Feq
Huseyn Sağnı girtib ser xwe, l gelek endamn desteya
rveberiya NÇM' xebatkarn w j bi awayek alak di nav
xebat de cih girtibn.
11
Serok NÇM' Đbrahim Grbz axaftina vekirina v
civn kir, ku bi qand ( 40 ) rewsenbr, nivskar zanyar ji
cihn cuda yn Tirkiyey hatibn tev w bbn. Grbz
hewcetiya ensttuyek destnsan kir psniyaz kir ku
desteya damezirneran b sazkirin. Pist axaftina vekirin
ji bo ku civn bi r ve bibe, Yasar Kaya wek serok
danisn hat hilbijartin. Besdar genges nqaseke tr
berdar pk ann. Li vir daxwazaka ku div ensttu di bin
bane zanngehek de b kirin j hate kirin; l bel ( bi
taybet li ser gotinn Đsmail Besiki ku dida xuyakirin
mkaneke wiha di sstema unversteyan de nn e ), li ser
fikra ku div ensttu serbixwe be lihevhatinek b.
Di doman pvajoya damezirna Ensttuya Kurd ya
Stenbol de, ev xwarina li Rojda Restorant ku di ( 5'
Adara 1992'yan ) de pk hatıb, xwed girngiyeke drok
ye. Li jor serok damezirner NÇM' Đbrahim Grbz
gotarek psks vexwendiyan dike.
Di encama civn de, bi tevahiya dengan ji bo desteya
damezirneran ku ji ( 8 ) kesan dihate p Đsmail Besiki,
Musa Anter, Đbrahim Grbz, Feq Huseyn sağnı, Yasar
Kaya, Abdurrahman Durre, Cemsd Bender Suleyman
Đmamoğlu hatin hilbijartin. Dsa bi tevahiyan dengan Đsmail
Besiki - ligel ku ji v yek re ne xwezyar b - wek serok
desteya damezirneran hat bijartin.
Ed dest p hatib kirin, digel ku derfet j pir km bn, li
Nsantasiya Stenbol li ser 'Rumeli Caddesi'y dareyek
hate kirkirin. Ji bo roja vekirin j, ( 18'e Avrla 1992'yan )
hatib kifskirin. Hem ji kesn li derve hem j yn li hundir
re, bi sedan vexwendname hatin sandin.
Di pey keft lefteke giran fedakarane de, pist ku
desteya damezirneran xuya bb, bi meh nvek hem
amadehiyn ji bo vekirin temam bbn. ( Resem 1992-
Avrl 1992 ).
3- VEBÛN
Ensttuya Kurd ya Stenbol, roja (18' Avrla 1992'yan),
sa'et di ( 13.30'y ) de veb. Merasma vekirin, ligel
girseyeke bos vexwendiyn ku hin j ji dervey welt
hatibn gazkirin wek Prof. Îsmet Serf Wanl, Prof. Cell
Cell, Prof. Ordxan Cell Mustefa Resd; parlementer
Hatip Dicle, Ahmet Trk, Ali Yiğit, Abdulmelik Fırat
Serok Gist y Partiya Keda Gel (HEP) Feridun Yazar
hate kirin. Di pey axaftina vekirin ya Serok NÇM'
Đbrahim Grbz de, Serok Desteya Damezirneran Đsmail
Besiki axaftinek kir. Pist van, ji endamn desteya
damezirneran Feq Huseyn Sağnı, Musa Anter, Yasar
Kaya Cemsd Bender, ji vexwendiyan j Prof. Îsmet Serf
Wanl, Prof. Cell Cell, Prof. Ordxan Cell Mustefa
Resd maf axaftin girtin, hest desteka xwe ya ji bo
ensttuy derbirin. Di v nav de, mebesta ensttuy ya ku
ensttu d di war ziman, drok, wje, etnografyay
huner de, bi gist di war anda Kurd mrasa
sosyolojk de lkoln lgernan bike, bi daxuyaniyek
hate askerakirin; her wiha hate gotin ku li ser van esasan
d bi saziyn derve hundir re tkil danstendin bn
pkann. ( 18 Avrl 1992 ).
Hijmar : 3 DILNAME 1-2-2011
12
Pr RUSTEM
pir1963@gmail.com
( E'frn )
- Tu ima dixwez dijmantiyek txe navbera me.
- Ez..!
- Bel, ev b end carin tu ev pirs dik min gote te ku, ez w
nas nakim, ti tist di navbera me de tine ye, vca tu ima pirsa
xwe dubare dik. Agob tghst eger ku hinek din pde bie, d
tkeve rewseke tehil, lewre bi nerm j dipirse: Tu ji zde bi ser
zarn xwe de ye. Kalemr tneghst ka ew i dixwez e, l
gotina; zarn te dihle ew bikene berve oda Koer binire.
- Zarn min, k gote te zarn min hene.
- Dsa j ji bil xwe tirin, te yn xelk nedtine.
- Li ser i, ev b deh saln min in ku ez li ba we me, te ew
carek j li vir dtine. Eger ku kerek yek hebe pr bibe dsa j
ew w navje her endek bi ser w dikeve, ka i bi w hatiye.
- Tu ima rindiyn wan winda dik; her meh ew mizaxa te disnin
... Ken Kalemr gotinn w dibire.
- Bel, tu di ew pariyeke nan davjin psiya te end
sxuran ji min re j disnin.
- Na, ro axaftin bi te re zore.
- Çima tu ji rastiy direv, ma ne wilo ye. Agob dizane ku rast di
gotina w de heye, l naxwez nas bike. Pist evqas ked, tuy
dibn.
- Loma ji wan neke, ew nikarin dev ji karn xwe berdin bn li
ber poz te rnin.
- Agob min, qet di ber dil min re nee ney; ez ne zarome,
pist ev temen, yek dikare tay res sip ji hevdu derne, bes ji
br neke ku, awa seriy min li keviya sk xistin d rojek b
zarn wan j bi lingn wan bigrin di cih ku ez tre
xusandime, ew j y btin xusandin.
- Çtire ku yek bi xortan ji ev din barke. Kalemr berken
dibe; ew naskir ku, Agob bi vesart dv davje preka xwe.
- Bes ji br neke ku, dar bi ber xwe srn e, l xya ye ber me
tehle, gereke ji z de ev dar bihata birn, l wer dixye ku
xwediy w merivek b kre.
- Te dest bi kifriyan kir.
- Gotinn pir bide aliyek, tu i dibj ku, em ro bi hev re
piyalek hildin.
- Bes di kalbna sev de; tu dizan ku ez naxwezim cran ji me
aciz bibin.
- Cran an Mar. Kalemr dibje ji ber ku, ew ken xwe bi
daw bne, Agob derdikeve; tu ima , roka pr li dil te
nexwes hat .. ev kuve . L gava xusn ji nav bestn ban t,
br dibe ku mar res di wir de cih girt, ber bi wir ve dinire dibne
ku, pilindir w j ji nuh ve vegeriye konk xwe di qunc ber
de ristiye. Radibe ber bi ew qunc ve die: Tu y mezin by,
di ev windabn de te k daqirtand .. bel ez dizanim ku, dora
min j nzk bye. Dema bastn ber bi ew ve tve dide, ew xwe
di nav bestn ban de vedisre.
- 2 -
- Ez bi ku ketime; ev cara yekemne ku, ev der dibnim ka
k ez anm keng ji bo i ima. Pir pirs di seriy w de
digerin, l bi qas ku li r heyriye, li ewan pirsan napirse. -
-Her ku ew ber bi ps ve dimese, rka ku ketib ser de li
w teng dibe; pkinn daran ketine nav hev de, dighe ku
ew r li ps bigrin dema bihin li w teng dibe, bizavn
xwe dike, da ku, xwe ji kemenda daran derne, l ew
hatiye girdan ji niskave lingn w ji erd tne birn ber
bi jor ve hildikse, ew dibe bazek bi ezmn de difre di
bin re iyayek fireh bilinde, deryayeke sinkayiy ye.
Di gera xwe de dighe jor gundkavilek; malin ji toz di
beyareke zer ziwa de hatine fetsandin, ne ban ne j
dwar, titist li ser hev nemaye. Ew hne difr, deng keek
bi ber guhn w dikeve, dihle dakeve di zikakeke gund
de rast perwneke buhist bibe. Ji ber ku, ew ti tist j fm
bike, dinire ku komeke lesker dane d w bi bazdan di
wan zikakan re direvin. Koer dike-nake ku karibe careke
din bifre, l bizavn w b sde der dikevin gava ti are
nedtin, dest w berdide j dixweze ku, ew xwe di
deverek de vesre, da ku ew karibe rya leskeran ji ser
w biskne w ji psiya serbaz leskeran birevne; bi
hstina ku bihle lesker bidin d w bi ten.
Pist ku Koer Basr xwe ji ps wan winda dike,
vedigere cih ku keik l hstib, l ew bb pariyeke nan
winda bib, iqas rk quncikn w der hebn gis
tevdan, l by ku rast w b hne ew di ew sergjiy
de b nav xwe dibhse.
- Koer.. . Koer, te xewkir. Agob, ser di der re dirj dike;
ev bn end deng ez li te dikim.
- Keremke. Bi gotin re ji ser txt dadikeve.
- Sipas, xortek li ber deriye, ew li te dipirse. Agob ji nuh ve
ser diksne.
- Kiye ev ku, cih min naskiriye. Bb du mehn w ku,
ev ode girt hne ti kes cih w nedtib. Dema deriy
zikak vedike, dibne ku Kamran Hemo b aram li
hviya w rawestiya ye.
- Êvar bas, tu raz dib ku em hinek bi hev re rnin.
- Tu nabn ku tu xwna xwe giran dik, d derbas be
gotinn bos berde. Bes te ji kuve cih min naskir. Pist ku
ew dikevin hundir Koer dipirse.
- Eger ku yek bixweze, d bighe Odeya helbestvan. Ez
dikarim bibjim ku, eve dawiya xewnn te.
- Ji ber her tist dawiya xewnan tineye eger ku, bes
dawiya wan heba d ne xewn bana nuha ka rne di pis
re dest bi tinaziyn xwe bike. Koer bi gotinn xwe re wan
end pirtkn ku, li ser text belavkir kom ser hev dike.
- Tenhay dihle yek bibe feylesof.., biner ez gelk
namnim, tu bi i diken. Dema ku dibne Koer ber ken
dibe, ew j dipirse.
- Ez dikenim ku, keng we bibne hn bilezin ez nizanim
ima heya bi nuha me gavek bi ps ve ne avt.
- Tu dizan ima avn dewr, demn ku ew dixnin
delb yan j cercer, girdidn; beza me j wek ew bez
ye. Koer berken dibe, dinire ku dost w hne weke ber
maye; ew serast ber bi tist ku dixweze die, nikare tistan
bincil bike.
- Ji ber her tist, tu y i vex.
- Çay yan j ay..., l ay.. Kamran vedigerne
dirann ku, ji cixaran res bne xya dibin. Ka were rne, ti
tist negereke.
- Ç nabe, ev cara psiye ku tu t ba min. Ew radibe ser
xwe bi boneya hatina w dixweze ayake nuh bike;
ewa ku ji ber du rojan dirjne her tist bi hev re dixe
aydn, datne ser papora gaz ji nuh ve vediger ser
danstoka bi ten.
- Ji ber her tist rewsa te li ber ava ye pirs naxweze.
Mna ku min ji ber klk j gotib: Te ev rews dixwest, bi
ten end pirtk, maseyek ...- ... Dmahk Rpel: 13
ZAROTIYA NEYNIKEKÊ Û TISTIN DIN
Roman - Xelek ( 3 )
Hijmar : 3 DILNAME 1-2-2011
13
ZAROTIYA NEYNIKEKÊ Û TISTIN DIN ... Dmahk:
-em kemanc j ji br nekin.
- Tu rok ji min tir dizan, vca ima tu dixwez bibj ku,
ev rewsa han xwesteka min b.
- Ne ku ji ber dizanim, ez v gotin dibjim, nuha ez
nehatime ku em deftern kevin vekin; bi kurt, hevalan ez
sandime da ku, tu veger ser kar xwe.
- Bes tu dizan ...
- Bihle ez gotina xwe bi ser bikim di pist re tu i dixwez,
tu dikar bibj. Weke min got; hevalan ji min xwest ku, ez te
bibnim.
- Tu awa dibn.
- Ez v yek ji xwe re dihlim dive tu ji br nek ku, ez
hevalek part me. Ez dibjim ku aya te bas keliye. Bi
dawiya gotin re ew radibe ser xwe gava ber bi pencer
die, avn w bi Srn dikevin, dinire ku avn w li
pencera odeya Koer e. Xya ye ku te guleke nuh di
gulstana xwe de and. Koer gotina w, di cih de, fm nekir,
l dema dibne ku ew ber bi oda jor ve dinire, hinek riw w
sor dibe.
- Tu digel ramann xwe dr ne. Piyala ay ber bi w dirj
dike.
- Crann te awa ne; ez ne di w baweriy de me ku, tu
karib di vir de kemanc tx destn xwe. Li Koer dizvire
dinire ku, ew ser xistiye ber xwe de. Hne ji bersiv re z ye,
ez nuha biim pist s rojn din vedigerim, tu dikar w
hng nirna xwe bid.
- Çima wilo bi lez, ka rne; ez dixwezim em hinek bi hev re
bimnin. Ew nirneke dilovan li heval zaroktiy dike.
- Bihle cara b niha bi xatir te. Ji ber ku Koer karibe,
careke din, j bixweze ku bi hevre bimnin, ew ji od bi
derdikeve ji derva de dng l dike dibje: Kevok hne
nefiriye, tu dikar nriya w bik.
Pist yna Kamran Hemo, ew od gelek fireh dibne.
Radibe ser xwe end caran ji aliyek dwr die y din, li
ber pencer radiweste ber bi oda w de dinire; kevok
firiye. Ji nih ve xwe li ser txt dirj dike mesa xwe ya v
sib bi Srn re bi br tne, l axaftina w ya bi Kamrn re w
ji xewnerojan didize. Careke din vegerim kar.. er, bes kiy
vegere; Koer ku ro li sev dixistin mir tr mirin bye.
T bra w roja ku, hevalek kevin t cem dibjy: nav
te hat ji ro pve tu hevalek meye. Ev yek hstib ku,
xew ji avn w bireve heya ber dest sib bi xwe re tkeve
axaftineke drdirj; d awa derbas civn bibe w pir tist
di jiyana milet welt de guhartin. Ji ber ew heval ku,
mizgn j re anb here, ew sozek didin hev, da ku hevdu
pist s rojan bibnin. Koer bawer nedikir ku, dem dikare
evqas xwe ji hevdu vezlne, l ev s rojn ji ber soza wan
bi w dane nasn ku, carna rojek dikare sna jiyaneke bi sax
bigire pist ew s rojn dirj derbas dibin, ew li ser soza
xwe tn dtin.
- Mixabin.. , bibore. Ez hinek dereng mam, ne. Bi dirjkirina
dst re, w gote Koer.
- Ne xeme, carna yek ne bi dest xwe ye.
- De keremke. Ew ber xwe didin geraca otombln diin
Bajar Mezin di navbera end kliyan de dikevin ser r
gava heval pre deng li w dike, Koer ji ramann xwe tte
birn.
- Tu bi i diram.
- Bi xwesbna xurist... Ew bi kurt vedigerne, daxwaza
Koer ewb ku, w digel xewn temasekirna r, iya, newal
darn ztn bihle dema ku, ew digihn aterya Kefir
Cen ji ber her tist avn wan li Miesker Telai dikevin
ku, bi kon avahiyn xwe ve, ew di nav ewan darn iyay
de hatiye ikandin.
- Her ku, ez dighm ev der baweriya min bilintir dibe ku, em
miletek korin. By ku ew avn xwe ji ew iyay bibire,
Koer dibje.
- Çima.
- Bi dtina ev cih di nav av iyayn me de.
- Ev yeke bi ke, eger ku karibin d me tevan ji herm
dernin li sna me Ereban bi cih bikin.
- K gote te ku wilo nakin; ma Kembera Ereb ye. Ji ber
ku, ew dawiya axaftina xwe bne, Koer r li ber dibire.
- Bel, bes ew di demeke dtir de b. Koer dinire ku, ew cih
xwe xwesdike carek - dudiyan, dst di ser zik xwe y bilin
re dixusne, by ku hest bibe w iqas cih hilim l teng kir.
- Er roja ro ew dem ye, nema dikarin bi wan sweyn
serest derbas herm bibin, bes wek em dibnin ku pir r
sweyn din hene ewana hinek j bi kar anne, i ji
guhartina navn gundan anna maln Ereb bi cihkirina
wan. Bi belavkirina erdn Îslah Zra, nema ew ji vir diin, ew
bi pozbilind dibje Koer.
- Bes ji br neke ku ew ne ji ber xwe hatin; axayn me ew
ann.
- Raste, l gava ku erd belav kirin, n Ereb bn xudiyn zev
daran li nik wan j cotariyn Kurd; xudiyn rasteqn, b par
man.
Belk tu negihst, l gava belavkirina erdan ez xort bm; ji
ber w drok ten end maln Ereban hebn, l gava dest
bi belavkirin b, karwann wan bi ser herm de ann. Ji
ber ku gotin bi ser bike, du cixareyan ji beriya xwe diksne.
Heya w hng ew dighn aterya Drciml nobedariya
pols dst ji wan re hildide ji ber ku, ajovan dakeve, kesek ji
bnekan bi dengek bilind dibjy: Bst pnc diravan txe
nav kerta otombl yna te ya cem wan negereke, ew bi
xwe bn temenan ji te re lxin. Ev yeka dibe keysek ku
bnek hinek bi hev re bi axifin, l bav Memo by ku, weke
her car xwe txe nav w danstandin de, vedigere ser
babeta ku bi Koer re vekirib: Weke ku min ji ber k
gotib; ez gihstim ser ewan byeran, ez dibjim belk tu El
Kireym nas dik. By ku r bide Koer ew bi er ya j na
bersiva w bide, ew axaftina xwe dajo: Ji ber ku ew di Efirn
de bibe berpirsyar Partiya Bes, ew heval Nasiriyan b
Erebn Efirn tev wilo bn, heya parek mezin ji yn Sriy j,
eger ku em nebjin gis, ew di navbera du plan de dimesiyan;
hinek hevaln Ebdulnasir bn hin j hevaln Îxwan
Mislimn bn, l dema wan dt ku Partiya Bes hate ser
hukim, bi zirba ketin nav w ev ku min gotib j yek ji wan
e ew, di belavkirina erdan de, roleke mezin lst; ew kes,
Ereb bi sev ji dora Bajar Mezin tann bi roj j ew dibn
hemwelatiyn Efrn erd zeviyn ztnan li wan
belvdikirin.
- Ma ne Besiyn Kurd j hebn. Koer dizane ku pirsa w
gevse, l ew dixweze w heval bikole nirna w nas bike ji
aliy din ve j, dive ew j gotinek bibje.
- Em Kurd, hertim hilgir bar bil xwe ne, ji roja Selehdn de
hne ji ber w j, eger ku weke me ji xeyn xwe re kir, me ji
xwe re kiriba, nuha em j xwed dewlet bana er baprn me
gotine: Eger ku kurm dar ne ji dar be, dar nakeve di yeke
din de ew dibjin: Kurd hertim dijmin can hevin, l dsan j
gereke em ranewestin div em evan pendan biguhrin. Min
seriy te bi van rokan sand.
- Na; ez dixwezim hinek ji nezaniya xwe bi drkevim. Koer
bi riwek jdil, l vegerand.
- R li ps te vekiriye ji ro pve tu y pir caran axaftinn
wilo bibse, heya versiya te b. Rast tu kemanc awa ne,
weke min bihst meraqa te li ser mzk pire. Pirsa daw hst
ku, Koer hinek sormor bibe bi fed vegerne.
- Carina ez w dixim dest xwe - ... Dmahk Rpel: 14
Hijmar : 3 DILNAME 1-2-2011
14
Koer bihn tengiyek di axaftina wan de dibne; wan
dixwestin, bi i reng be, rawestandina dem bisknin.
- 3 -
Deng der hatina Srn ya hundir, ew heya bi demek li
ser txt b liv vemirt dihle; ne dizane ku rokeke cinan
dij Srn mna keikn priyan postik xwe avtiye li w
bye mvan, ne j xewneke sare.
- Sev bas, ez dikarim derbas bibim. Pist klk ji rawestina di
der de bi dengek periqand dipirse, dihle ku Koer btir
di cih de bie xwar. L dema dibne ku, ew dike ji nuh ve
vegere oda xwe, tdighe ku kea crana ye ne xewneke
cina ye.
- Keremke, tu ima derbas nab. Bi gotin re ew radibe ser
xwe gava li avn w dinire goln fedbn tde dibne,
dinase ku bi tena sort li psiya w maye bi w tgihstin re
radihje fanl xwe las taz ji ps avn bir vedisre.
Bibore min xwe ji br kir. Heya ew gav Srn dighe nik
mas danstok ji xwe re diksne. Pist ku ew bi cih dibe,
avan li hundir digerne. Ev cara psiye ku tu derbas hundir
dibe, ne? By ku ew avan ji kemanc bibire ser dihejne.
Te awa dt. Koer, ji van liv pirsn xwe, bi kmaniyeke sar
hest dibe.
- Ev kiye.., bav te ye. Dema Koer dibne ku, w tiliya xwe
ber bi wneya Begenn dirj kir, kenek riswa bi w digre
dihle ku, keik di pleke xwdan de bte sstin.
- Bav min.., na. Dev ji ew yek berde. Dema sbera pirseke
nuh, li ser lvn w, dibne dibjy: De ka bje tu awa y
awa razbn ku, tu b cem min. Ji ber demek, diya Srn
j re gotib: Eger dikare derfet heye, ew hinek dersan bide
kea wan. L w di w hng de, ew gotin, nekir bala xwe.
Pirsn w dihlin Srn bi fedbna keikn ku, nuh vedibin,
ser txe ber xwe di cih de pirtka metmetk ber bi w dirj
bike. A.. min niha fmkir, bes k gote te ku ez bi evan
meseleyan fmdikim.
- Te ji br kir ku v sib te gote min; ez xwendekar
zanngeh me. W, hd - hd, rihetiya xwe distand serast
li w dinire. Mesa ev sib r dida w ku, w mna dostek xwe
bibne gava w dest dirj ser mas kir xwest li cild
pirtka ku, li ser danbn binire, dolemeya w heya bi jor
kaboka gilover sibeh dikse xala ku, di nav ewrek sip de
danne, bala w diksne dema Srn dibne ku, avn w
dixwezin bi kraniy de biin, bi keviya dolem digre
renewal li ps w digre. Rast ew li cem te k b. Pist b
dengiyeke giran bihin teng, keik, dipirse.
- Dostek kevine. Koer ber bi refika text die kastek dixe
hundir tomargeh. Dema ku Srn hinek j dibhse, bi dudil
dipirse.
- Kiye ev distir. Pirsa w dihle ku, Koer hinek bikene, l
dema dibne ku, keik li ber xwe ket, ew ken xwe dibire bi
rewsa xwe dirame; ima ez wilo dikim, ne guneh w ye eger
ku, bi Ciwn nebhstibe. Û pirsa w ya di d re ka; ew bi i
ziman distir, bi w dide nasn ku, ew gihstine i radey.
- Bi kurmanciye. Koer xwest lstika ku, w dest p kirib,
bighne dawiy; Sitrana tu dibhs bi nav Sh S Gule ye,
ya helbestvan Ehmed Arif e. Gava ku Koer pirsa
netgihstina gotinan, di avn w de, dibne, di cih de
radiweste li xwe vedigere; Ez i kesek him, ka ez j re
roka stran j bjim ji bo i, k ev kar ji te xwest.
- Çima te bi ser nekir. Dema w dt ku bdengiya w dirj kir,
dng l dike dixweze dawiya rok bibse.
- Ez dibjim: Ev ne dema roka ye, tu ji bo tistek din hatiye.
Kisandina hilmeke cixar, ya ku di nav tiliyn xwe de ji
brkirib, gotinn w dibire; d rojek b tu y rok ji min
bibhs, ka bi min re rahje mas;-
... ( Berdewam Heye ) ...
ZAROTIYA NEYNIKEKÊ Û TISTIN DIN ... Dmahk:
dikim ting - rng.
- Ya bas ewe ku, tu dersan li ser bigr, ma saleke te, ku tu b
Bajar Mezin. Koer sagirt bekeloriya ye salek j re ma b
ku, here di zanngeha bajr de bixwne.
- Ji ber her tist dive ez sal bi ser kevim.
- Bi sebr yek dibe mr Misir. Heya w hng ew dighn
taxa Esrefiy bav Memo ji ajovan dixweze ku, wan peya
bike. Dema dadikevin, Koer Basr heya bi demek nikare
li ser ling teviz bimese, w hd - hd dab d bav Memo.
Ev cara psiye ku derbas nav ev aliy jibrkir, ji bajr, dibe;
ew ji her tist b parin, ne ryn ziftkir, b av kerz, b
dibistan... b nan, jneke res ku, bi toz hatiye sstin, derbas
dikin. Ew li ber deriyek, ji ewan maln ku, bi hevdu hatine
hilpesartin, radiwestin pist pistek, xortek di temen Koer
de der vedike ji wan dixweze ew derbas bin.
- Em tirsiyan ku tistek bbe. Xort dibje bav Memo r
dide w, da ku, tkeve hundir od dema ew derbas dibin
Koer dinire ku, komeke xort ji psiya wan radibe pist li
dem rewsn hevdu dipirsin, bav Memo wan bi hev dide
naskirin dixweze dst bi karn xwe bikin.
- Em ro kar barn we bidin naskirin, da ku, her hevalek
berpirsiyariya xwe binase. Pist ku bav Memo end hilman ji
cixar diksne nirnn xwe li wan belav dike, dibje, l di cih
de xortek l vedigerne.
- Me ji ber anuha hilpesarn xwe naskirin ez dibjim: Ne
gereke ku em careke din li v movik vegerin. Ew rtirs ku
bav Memo ew bi nav Kamrn Hemo dab nasn dibje.
- Bel me kar belav kirib, l ji br neke ku hevalek nuh tevl
we b dive ew j nirna xwe bide. Bav Memo r li ber w
xort digre riyeke nakokiy di navbera w Koer de
vedike. Ew b bawer seriy xwe dihejne dst bi bijartina
berpirsiyariya sana ku, nuh ava dibe dikin. Ew weke ber
dimnin Kamran, ji nuh ve, dibe berpirsiyar san. Dema
ku ew raporta rkxiraw dinivsne, Koer dinire ku ew gelek
sasiyn zimn xistin de, l w nexwest di rnistina xwe ya
psn de Kamrn bi sne du keviran di yek civn de li w
bide. Civna wan nzk ar katan dirj dike, ji rewsa rzan
ve ketin; i ya hundir derve, heya dighn a mewdan
blikirina dem cih soza b j datnin, pist ku di rewsa
civak rewsenbr re derbas dibin. Di destpka rnistin de
ew bi fereh li ser movikan radiwestn, l pist demek bi
dagirtina od bi dy cixaran, her yek dixwest bi lez tistn li
ba w heye bibje bar ser pista xwe dne.
Li ser riya veger, w her tistn ku ro pre derbasbibn bi
br tann nemaze tistn ku, di civn de bbn. Koer
dixwest ku, bav Memo p re vegere, da ku, karibin hinek bi
hev re bi axvin, l mixabin pist ku ji civn derketin, w j re
got: Tu y bi ten veger, hinek karn min hene. Wan ji z de
bi Koer dab naskirin ku, i akama ev hevok heye.
Gava ew nzk li Drciml dikin, careke din, gotin t ser
xwarina polsan, dihlin ew berken bibe bav Memo t bra
w; ew di civn de yek din b, ne ew ku Koer naskirib, w
serast gotinn xwe nedigotin, pir di dora byer re diger
mna ew ku, dest di dora seriy xwe re gerandib, da ku,
nsana guh xwe bide, dikir. Di vir de Koer kesereke kr
diksne; tirsa min ewe ku, xewnn me dizbin.
- Çi ji te dizne. Pirsa ew kes ku, di nik de rnistib, w
vediciniqne bi avek nv vemirt ku, yek koln tirs tde
vebne, li w dinire. Dema ew dest xwe datne ser miln
Koer p dide naskirin ku; ew berketiy w ye, Koer
tdighe ku pirsa ye j re b. Axaftina w ya bilind, bi xwe
re, hstib ew w pirs j bike, l gava dibne ku, by
bersiva w bide, ew seriy xwe bi aliy din de diguhre, dev
j berdide babeteke din bi y psiya xwe re vedike.
Hijmar : 3 DILNAME 1-2-2011
15
NIVÎSANDIN A GOTARÊ*
Xiyas Husn
dillehii@yahoo.com
( Koban )
Bi i haw em dikarin gotarek di demek
kurt de binivsin? Dema em vedigerin lkoln
ezmn n ndem mirov dibne ku
sweyek taybet heye. Ji ezmn n her
giring "Ezmn a Ziman Ingilz" an j
"TOEFL" cihek navdar digire. Di v kurte -
nivs de dexwazim bi kurtas swe y her
n di nivsandin a gotaran de diyarbikim.
Reng Gotar a Bas:
Naverok a gotar xwesik eskere dike.
Ramanek sereke ya zelal dike.
Mnak hragah yn levhat ji bo algir ya
w raman dihne.
Raman hragah mnakan li pey hev
sazdike bi rengek lojk.
Rziman a rast bikardihne peyv n
rkeft bi-c-bike.
Pir swe reng n hevokan peyvan
peydadike.
Gav n Sereke yn Nivsandin:
. 1. Pilandann ( ramanek bibijre, nivsandin
a azad ( mej-tevdan ) bikarbihne, gotar a
xwe bixe nexseksek.
. 2. Nivsandin
. 3. Ve-xwendin ( dsa bixwne bo sast yn
rziman bijartin a peyvan ).
1-Afirandin a Gotarek Xurt:
Pilandann pareyek giring e ji nivsn a bas.
Kar ber Nivsandin s bes in: Raman a
sereke, nivsandin a azad ( mej-tevdan ) ji
bo hragah yn algir, kirin a
nexseksek bingehn ji w nivsandin re.
Raman a sereke (thesis) pwst e ku:
Ji xwendevan re bibje mijar a te i ye.
Bihle xwendevan hest bawer yn te yn
derbar mijar nasbike.
Zimanek zelal diyar bikarbihne.
2-Mej-tevdan ( Brainstorm ):
Tu dikan mej y xwe tevbid yan ramanan
bihvoj bo algir ya raman a sereke bik.
Kaxetek bikarbihne bo rzkirin a hokar
( hiccet ) mnak hragahyan. Mejtevdan
bi nav [ Nivsandin a Azad ] j
dihte naskirin. Di v teknk de i dihte br
a te tu dinivs. Mej-tevdan wusa
bikarbihne:
B rawestan binivse.
Dest n te pwst e nesekinin, ji ber ku
raman ji wan lezgntir in.
Çend raman pir bin binivsne.
Sastyan serrast neke.
Çi hat bal a te binivse.
Çi raman n xurt li gor mijar hebin deyne.
Ji bo rziman bingeh a hevokan xeman
nexwe.
Heger tu bixwaz, tu dikan agah yn xwe bi
zimanek din binivs
L li dawy pwst e ku tu bi Kurd deyn.
3-Durustkirin a Nexseks:
Alkary dike di: Rzkirin a ramanan bi
rengek lojk, te haydar dike bo valah yn
di mnak n algir de ji bo tu wan dagir. Bi
gist, gotar wuha s beran werdigire:
A- Destpk: Raman a sereke diyardike.
B- Gewd ( numayis ): Algir sirove ye bo
raman a sereke.
C- Daw (encam): Raman a sereke vedibje.
Nexseks raman n algir organze dike bi
r ya zdekirin a pwsty. Hokar n ku
raman a sereke disprin, mnak n ku van
hokaran disprin herd j di w de hene. Bide
pey van rberan dema tu her birgehek
( paragraph ) algir dinivs:
Ji pskskirin a raman n pir di birgehek
de drkeve. Ji ber ku birgeh bi xwe: "end
hevok in li ser yek raman ne".
Her birgehek wek kurte-gotarek bibne,
wate ew e ku ramanek sereke ji w re heye
tev hragah yn algir.
Bi kman yek hragahy an j mnakek
ji her ramanek algir re rzbike.
Daw ( Encam )
Birgeh a her daw di gotar de ji bo tu
guftgo ya xwe berhevbik. Drkeve! Ji
psxistin a mijar raman n n.
Birgeh a daw pwst e:
Diyarbike ku te mijar a xwe xwes deranye.
Raman a sereke bi peyvin cuda vebje.
Bihle xwendevan bipelne ku tistek bi wate
ji guftgo ya te hnbye.
Ve-xwendin
Armanc a ve-xwendin ew e ku tu gotar
"sayik" bik ew j bi r ya vekolan ser a
rnivs serrastkirin a sast yn rziman,
heger giring be, guhertin a cih n peyvan anj
bijartin a peyvan. Ji bo ve-xwendin xwes
derbaz bibe, giring e tu kaxet a xwe di c de
ve-nexwn. Demek dirj bixe navber a
nivsandin ve-xwendin ji bo tu bi avek
n li w binr. Yan j heger wext teng be
bihle mirovek din ji bo te ve-xwendin bike.
* Wergerandin a bi kurt ji bes "Writing" ji
pirtk a "Learning Express's TOEFL Exam
Success In Only 6 Steps". Elizabeth Chesla
2002. New York.
HÊVIYÊN
RAZAYÎ
Ron ELÎ
dilekurd@hotmail.com
( Heleb )
Di welat Gumgumokan
de
Ziman bi dar ve xistin
Nern
Di kolann kel pelan de
Beramber " Styanek "
Dinirxandin
Da ji hviyn razay re
Durismeya rapernek
Sazkin
Û
Li darxin
Di mejiyek stewr de
Br bonan
Di gewriyn lal de
Droka n jiyanek
Li ser pista Gakofiyek
Bi dilopn baran re
Ji Siyamend Xec re
Di espand
Û
Dineqsandin
Di welatek pir serok
Û Simbl boqan de
Bazaar
Alek.. Darek .. Malek ..
Li ser memikn
Keeke qeseng nber
Snga
Jineke b bext ber
Ji mendaln tkosn re
Di xwenn sevan de
Bi vn hz
Germ gur har dikin
Di rpeln droka rojhilat
de
Ji zikn bir
Lingn pxwas
Lasn taz
Û pistn xz sikest re
Ku li ser tika sdareyek
Dimesandin
Bi diwta xwna evndar
Û Hvdaran
Serkeftinn b hde
Dibarandin
Diresandin
Û
Diwesandin .
( 22/6/2010 )
Hijmar : 3 DILNAME 1-2-2011
Di sala 1940 an de dibe edtor yekemn
dibistana ferm ya her bilind di bajar Hesek
de li parzgeha Cizr..
Di sala 1943 an de dibe berpirsiyar
dibistanan zann di tev parzgeha Cizr
de di w sal de gelek mamostayn kurd ji
Sam tne Cizr dibin mamostayn zarokn
kurdan, ( hj hin ji wan saxin )..
Li dor jinengariya w; min gelek da ser sopa
v leheng kurd, min ji gelek kesan pirs, bel
mixabin, kes tu neyn wiha hja nizan b.
Bi ten ji min re hat gotin ku jina w tirk b,
zarok jre nedibn, bi gelek zimanan
dizanb. Btir bi van kesan re dida distand:
Mr Celadet Bedirxan, Dr. Kamran Bedirxan,
Memdh Selm beg Wanli, Dr. Ehmed Nafiz,
Dr. Nredn Zaza, Qedr Ekrem beg Ceml
pasa bn.. hin xiristyan ermen hebn..
Ew di roja 15 Remezana 1377 an ko de, li
bajar Hesek, di mala xwe de ber
dilovaniya Xwed, anko roja (05/04/1958) li
ser dazwaxa w, ew li gund Dugir, di nav
goristana welatparzn kurdan de hatiye
vesartin.
Gund Dugir li bares Qamislo ye bi dor 27
K.M an, ji welarparzn kurdan yn ku di v
goristnan de hatine vesartin: Hac Msa beg
Xuwtl, Dr. Ehmed Nafiz beg Zaza, Arif beg
Abbas, Haco axa, Silman Abbas Axa, Dr.
Qasim Miqdad Ceml basa, Ebdulrehman axa
Eliy Ûnis, Hesen axa Haco...
Wek ku diyare, Hejar Mukiryan yek ji
helbestvann komara Mehabad b, pist
herifandina komar reviyab, xwe li nav
Kurdn suriy, li bajar Tirbespiy girtib l
dijya.. Di sala 1958 an de dema ku Hemze
beg Miks ber dilovaniya Xwed, rehmet
Hejar Mukiryan ev nivsandin li ser kla ber
ser w nivsand:
Hjaye gotin ye ku gora Hemze Beg Miks
di goristana gund Dugir de di rewseke xerab
de b; kln w hatibn sikenandin, kevirn li
dor tirba w hatibn belawela kirin bi zor
dihat nas kirin.. Ew j mna pirraniya gorn
welatparzn kurdan di w goristan de, ku
hina bi mebest ew gor xera dikirin..!! Jixwe
gora Hac Musa Beg Xuwtl d kes nema
cih w nas dike..! Ji ber end salan ve
partiya Yekt ya Demokrat a Kurd li Sriy (
Yekt ), gora Hemze Beg restore kirin.. Em j ji
dil spasiya wan dikim.. Xwez hina ji
dewlimendn Kurdan gora Hac Msa Beg
Xuwtl j njen kiribana.
HEMZE BEGÊ MIKSÎ
( ??? - 1958 )
( Qehremanek ji pseng rewsenbrn gel min )
Kon Res
koneresh@hotmail.com
( Qamislo )
Hemze beg Miks ( Hemze Beg kur Hac Bekir )
qehermanek pseng b di nav gel kurd de. Eger
nav v leheng hinek di nav tariya salan de mabe j,
l her ew wek zr zer e, endn sal di ser nav w re
derbas bin, nav w nay zingar kirin, her her w
nav w bi nirx biha di nav dilsoz wefadarn gel
kurd de bimne.
Di destpka erxa 20 an de Hemze Beg yek ji
psengn rewsenbrn gel kurd b li Stenbol. W j
wek hevaln xwe gelek kar xebat di avakirina
komeleyn psn de li Stenbol kir wiha tev jiyana
xwe bi wefadar dilsoz di rka Kurd Kurdistan de
xerc kir.. Ciwaniya xwe di misext zvariyan de
derbas kir.. Dr xizm, dost, heval hogirn xwe
buhirand, ji bil ku end saln giring ji ciwaniya xwe di
zindann Kemalstan de derbas kir..
Hemze Beg yek b ji rojnamevann kurd yn
sereke, w gelek kar barn giran ji gel xwe re
psks kirine. Di destpka sala 1918 an de yekemn
rojnameya kurd/tirk bi nav JÎN li Stenbol
wesandiye, hem j dbacak bi nirx biha di gel Mem
Zna Ehmed Xan ap belav kiriye.. Hin dibjin ji
bo apkirina v pirtk hatiye girtin hin dibjin ji bo
rojnameya Jn e hin dibjin ji bo bizav alakiyn
w, yn brawestan bi dv pkanna prensbn
serok Amerk Welson de hatiye girtin..
Di baweriya min de Hemze beg Miks di sala 1928
an de ji zindan hatiye der yekser ber xwe daye
nav kurdn Binxet, mna Dr. Ehmed Nafiz Beg Zaza
biray w Nreddn Zaza, mna Arif Beg Abas,
Osman Sebr, Qedr Beg Ekrem Beg Ceml pasa...
li Suriy bye endam di civata Xoybn de, ewa ku di
sala 1927 an de li Beyrt hatib damezirandin ji
encamn w, soresa Agir bi serokatiya Ihsan Nr
pasa ala kurdistan li ser iyayn Ararat bilind
kirib..
Di sala 1930/1931 de, pist tkna sores, li ser
daxwaza hiku**** tirkiy, hiku**** Frans ya ku li
Sriy desthilat b dest datne ser Hemze beg j di
gel Mr Celadet Bedirxan, Dr. Ehmed Nafiz, Memdh
Selm, Nreddn Zaza, Osman Sebr, Qedr Can,
Qedr Ekerm Beg Ceml pasa, Haco axa, Mustefa
Bozan Sahn ... tev li Sam xistine bin rnistina
zor de..
Di sala 1932 an de, Hemze Beg ji rex desthilatdarn
fransizan ve dibistanek li Eyndwer, di binya bajar
Cizra Botan de vedike zarokn kurdan fr ilm
zann dike, ew yekemn dibistan b ku di w herm
de t vekirin, hem j di w hing de Dr. Ehmed Nafiz
pre kilnkek li wir vedike.. Û di nav kurdn Cizr
de dibe wek gernendayek ji kovara Hawar re
propagende ji ziman Kurd re dike..
16
Mamoste Hemza beg,
Rehber fidakar!.
Pir kes ji xew te kirine
hisyar, Raze bi xos
bes menale. Peyman
el me ew hewale.
Roj ku welat bij
bibnim.
Ez mijde bi xo bo te
bnim
15 Remezana 1377
Ko 05/04/1958 Zayn
DAWÎ
Evdoy Heseno
evdoyeheseno@hotmail.com
( Koban )
Min bisoje
bi agir evna xwe
Term min bike rijik
Belav bike li ser
qada herdu lvn
xwe
Belk rojek b
sn bibim
Bibim ramsan
Û kenek b gir
Li ser lvn te
BIGRÎ
Bigr ... bigr ...
dsa bigr
Ku destnimja
xwe ji hsrn te
bigrim
Û li ber pt evna te
Rawestim destan
hilgirim
Belk ez xwed
Hviyn xwe
Di hsrn te de
bibnin.
Hijmar : 3 DILNAME 1-2-2011
17
BAQEK GULÊN SOR ... Dmahk:
-ya serab dilst, ketib. Ya avlketin ew av lketib, l ma
ew roj av bi endan jinn wilo nediket? Te digot qey jinn
dinyay hem bbn dijminn w li hember w eniya
dijminatiy vekiribn. W ber xwe bi kjan jin vekira, w jin
ber xwe j diguhert, w li avn kjan jin bineriya, w jin
avn xwe dadigerandin di dagerandina awirn w de,
bhnteng aciziyek difriya. L v jin, yan jina ku w doh li
quncika braxaney dtib, jineke guher b. Gava jinik bi
hdka qedeha xwe birib ber lvn xwe yn sor, w ser xwe j
bilind kirib gava ser xwe bilind kirib, avn w li Ceml
ketibn. Ceml ps fed kirib ser xwe bera ber xwe dab, l
gava ser xwe bilind kirib, dtib ku avn keik h j li w ne.
V car w j li keik nrb qedeha xwe ya bray hdka ji
w re bilind kirib. Keik j bersiv daby qedeha xwe ya
serab bilind kirib mna ku ji niska ve ji xeyaleke kr siyar
bibe, bi Ceml li ber bar re besis b. Ceml j xwe negirtib,
hema rahistib qedeha xwe ya bray b ser maseya keik.
Keik ji w tevgera Ceml ecbmay nemab bi besisn ew
kerem ser maseya xwe kirib. Ceml rnistib bi rnistin re
dest xwe dirj w kirib xwe p dab naskirin. Nav w di
bra keik de nemab, l nav keik, Eva, xwes di bra Ceml
de mab. Ne bi ten nav w, spehbna w j di br de mab.
Eva bi rast j keeke speh b. Emr w an bst pnc heb
an tuneb, bi kejiya xwe disibiya fnlandiyan. W por xwe y
zer kirib du gulk herdu gulk j bi ser snga xwe de berdabn.
Digel ku zivistan b derve sar b j, w bi ten blzek res
tenik li xwe kirib. Ceml dikarb bi hsan sudyen w di bin
blz w de bidta. Gerdana di stuy w de ji mircanan b. Di
reng mircann di stuy w de j, du guhar bi guhn w yn
bik ve daliqyabn. Gava dikeniya, digel ku xemgniyeke
vesart di mmikn w de diyar dib j, spbna dirann w yn li
hev, spehtiyeke taybet diday. Ev e, ev lkewa ku ji ref xwe
veqetiyab riya w bi braxaneya li ber stasyon ketib, bb
nra Ceml. Ceml pir bi edeb, bi hurmet meden tevgeriyab
nexwestib bi tu away nra xwe veciniqne mna salan
dsan destvala vegere mal.
Keik dsan j pirs b;
Te got, nav te i b?
Nav min Ceml e, Ceml gotib.
Evay nav w bi away Jeml bi lv kirib j nepirsb b
ew ji kjan welat ye. Bas b j ku j nepirsb, heger j bipirsiya,
diviyab Ceml ji keik re behsa welat xwe bikira dib ku w
yek keik aciz bikira ew hewa wan ya germ bicemidanda.
Ji bo ku Ceml ji cihek dest bi peyv bikira, w gotib ku nav
Evay navek pir xwes e bi rast j bi w away sohbeta wan
dest p kirib.
Gava Ceml xwestib sseyek serab bixwaze, Eva li dij
derneketib, Ceml j sseyek seraba sor ya ku Evay ber ji w
cins qedehek vexwarib, bi maql ji keika garson xwestib.
Pist bi kliyek keika garson digel du qedehn serab
sseya serab hatib, ps ji bo tamkirin ji Ceml re end qurt
berdabn bin qedeh sse di dest de li bend bersiva Ceml
rawestiyab. Ceml j hdka qedeha xwe birib ber dev xwe,
qurtek j vexwarib bi rken tamxwesbna serab anb
zimn.
Seraba wan ya xwes, pist demek ser wan j hebek xwes
kirib sohbeta wan di bin tesra w xwesiy de bihurb.
Bara ku var vala b, bi dereng sev re tije bb, ji ber
muzka dengbilind, mvan bi dengn bilind bi hev re dipeyivn,
Eva Ceml j bi dengn bilind dipeyivn, dikeniyan, carinan bi
destn hev digirtin, carinan kr kr li avn hev dinrn carinan
j bi nosn qedehn xwe li hev dixistin. Ew heta saet yek sev
rnistibn vexwaribn. Li gora w vexwarina zde dsan ew-
-zde neketibn, gava ji braxaney derketibn, bi destn
hev girtibn di bin kuliyn berf de mesiyabn j zde
nehejiyabn. Ew tibabek mesiyabn, carinan
rawestiyabn, hevdu hembz kiribn li ku dev xwe
xistibn dev hev hevdu ma kiribn. Gava wan ji
sossfiros li ser ku ji xwe re soss kirbn saet bb
yek nv sibeh. Wan pist xwarina sossan dsan
hevdu hembz kiribn dsan hevdu ji dil ma kiribn.
Gava Ceml psniyaza ku ew texsiyek bigirin herin
mala w ji Evay re birib, Eva gotib ku mala w nzktir
e heger ew dil bike ew dikarin herin mala w. Ji xwe
Ceml li ezmanan li tistek wilo digeriya, hema tavil dest
xwe ji texsiyek re hejandib, texs li ba wan rawestiyab,
herdu ketibn dawiy Evay adresa xwe ji sifr texsiy
re gotib. Wan di dawiya texsiy de j devn xwe xistibn
devn hev bi destan hevdu pelandibn. Heriqas Ceml
dixwest ew rwt dirjtir dom bikira j, texs z gihstib
ber avahiya Evay. Eva hewl dab ku li ent xwe
bixebite heq sifr texsiy bide, l Ceml ji w ztir
tevgeriyab heq sifr dirj w kirib. Gava ew ji
texsiy daketibn bi end gavan ber bi avahiya Evay
ve mesiyabn, Eva l vegeriyab gotib bastir e ku ew
sibeh hevdu bibnin. W nexwestib Ceml bi w re here
mal, dsan ew ma kirib gotib ew dikarin sibeh,
saet di donzdehan de li ber deriy Kulturhuset, li
meydana Sergelstorget hevdu bibnin.
Niha, Ceml ji nava nivnan rabb, riha xwe kur kirib,
ser xwe sustib, xurniya xwe kirib saetn civana
Evay dihejmartin. Heger ew pist saeteke din li trn
siwar bibya ew di wext de bigihsta bajr w bi
hsan bigihsta ku ji Evay re baqek guln sor j bikiriya.
Ew saet hat digel ku derve sar b j, malneketo bi ten
vezelek tenik aktek li xwe kir derket. W tam saet di
donzdeh km arkek de xwe bi baqek guln sor gihand
ber deriy Kulturhuset.
Dest sibeh baranek bi ser berfa doh de bariyab, ew
berf helandib niha j li derve sermayeke hisk hukum
dikir. Ceml wek maqlek bi qevda guln xwe girtib, bi
ser tk pista rast li der dora xwe dinr. Her ku w li
dora xwe dinr ew end kurdn nas li ber avn w
diketin. Ew meydan meydana mes civnn mezin b. V
dawiy, hema bje kurd ji heft carek, carinan bi sedan,
carinan j bi hezaran li w meydan diciviyan, ji wir didan
d hev heta konsolosxaneya tirkan dimesiyan. Îro j ji bo
kurdan rojeke wilo b. Li ser daxwaz banga komele
dezgehn kurdan w li dor hezar kurd li meydana
Sergelstorget biciviyana w ji wir ji bo protestokirina
Tirkiy ber bi konsolosxaneya tirkan bimesiyana. Ceml
ku hema bje di dema xwe de yek ji psengn tevgera
welt b, bi banga komele dezgehn kurdan dizanb,
l bi temam ji bra kirib. Heta saet donzdeh arkek j
h Eva nehatib, l gelek nas dostn w hatibn, hinan
silav l kiribn derbas bbn, hin l sekinbn bi end
gotinan p re sohbet kiribn, hinan guln di destn w de
meraq kiribn hinan xwestibn di bin w sermay de bi
ddirj siroveyn siyas bikin, l heta ji Ceml dihat, kurt
dibir, guhn w li wan l avn w li riya Evay bn.
Saet di yek de kurdek bi simbl derketib, bi
mkrofon, bi deng bilind swdiyeke xerab Tirkiye
rexne dikir, fort dikirin digot ku ew v ji Tirkiyey re
nehlin. D re sirek pir belengaz xwend mkrofon
teslm yek din kir.
Kurdan bi zar z jin mran ew zirmeydana
Sergelstorget dagirtibn barebara wan b di bin w
serma hisk de slogan davtin. - ... Dmahk Rpel: 18
Hijmar : 3 DILNAME 1-2-2011
18
BAQEK GULÊN SOR ... Dmahk:
-Min j saet di yek nv de li kafeteryaya Kulturhuset
rojnamevanek bidta li ser Kurdistan sebebn ketina eskern
tirk bo basr Kurdistan hin agahdar bidan. Gava ez saet di yek
bst pnc deqan de dikira bi lez tketima hundir Kulturhuset,
min dt Ceml li qorzka ber der rawestiyaye, ji serman dirikrike,
ser xwe her bilind dike li der dora xwe dinre.
Min silav day:
Merheba Ceml!
Merheba kek, tu awa y?
Ew gotin hema wilo spontan ji dev w derketin. Gava dt ku ez im,
dest xwe da min li kar min pirs. Min j bi end gotinan basbna
kar xwe j re got, bi henek ew guln di dest w de meraq kir.
Çk, e bav hevalek ji welt hatiye, ez niha li bend hevalek
me em bi hev re herin mala w heval.
Min ji Ceml nepirs b ima ew besdar mes nebye, l gava
min xatir j xwest ji bo ku ez rojnamevan xwe bibnim bi plikan
bi jor ketim, min di dil xwe de got, ku kurd iqas hatine guhertin,
iqas meden bne, binre, w camr ji bav heval xwe re gulan
bibe.
Hevdtina min bi y rojnamevan re nvsaet ajot, d re em herdu
bi hev re daketin jr. Gava em daketin jr, min dt Ceml h j li ber
der rawestiyaye. By ku em xwe mna japoniyan zde bitewnin,
me bi bisirneke xav silaveke japon da hev ez bi y rojnamevan
re di ber Ceml re bihurm.
Ew meydana Sergelstorget ya ku ber bi nvsaetek ji ber
dengn slogann kurdan himehim j dihat, niha vala bb, ji du
kesn serxwes ku qutkn wan yn bray di destn wan de b
dihejiyan p ve kes l nemab. Êd dengn slogann kurdan ji dr
ve j nema dihatin bihstin. Gava em derbas aliy meydan y din
bn, ez dsan di ser stuy xwe re zvirm min li Ceml nr.
Ceml li ber deriy Kulturhuset di dihat, ew baq gulan geh
dixist v dest geh dixist dest din, ser xwe wek ser marek av bi
v de w de dizvirand, ji serman dirikrik dipa (1995 )
* Firat Cewer di sala (1959 )an de li Drika Mrdn hatiye dinyay. Di
destpka saln heftyan de bi malbata xwe re ko Nisbn kir di
dawiya heftyan bi hin hevaln xwe re komeleyeke kultur ava kir.
Nivskariya Cewer ya bi kurd j di wan salan de dest p kir.
Firat Cewer bi armanca nivsandineke azad di sala 1980 de terka welt
kir li Swd bi cih b. Di eyn sal de j w kitbeke xwe da ap. Ji w
sal bi vir de Cewer di nav tevger alakiyn edebiyata kurd de ye.
Di destpka saln heystyan de w bi nivs rokn xwe besdar li
kovarn kurd yn seranser dinyay kir. W di adara 1992an de dest bi
wesandina kovara Ndem kir deh salan by navbir derxist. Cara ps
bi Ndem edebiyat siyaset ji hev hat veqetandin. Herweha w bi riya
Ndem bi endan navn n li edebiyata kurd zde kirin di
aktuelhistina edebiyata kurd de roleke mezin lst.
Di prosesa wesana Ndem de Cewer kovareke xwer werger bi nav
NÛDEM WERGER derxist wesanxaneya Ndem ava kir. Bi riya
wesann Ndem w nzk sed berhemn kurd psks kitbxaneya
kurd kirine. Herweha w kovara HAWAR ku bingeh edebiyata kurd
ya njen e, ji n ve civand mna du cildan ap kir.
Firat Cewer ji destpka 1980 de rokan dinivsne ji nivs sirgn
roknivs ps ye. Çrok kitbn w wergeriyane swd, alman, ereb,
tirk, faris zaravay soran rokn w di antolojiyn swd, alman,
ereb tirk de j cih girtine bne flm piyes.
Cewer bi herdu romann xwe Payiza dereng ( 2005 ) Ez yek
bikujim ( 2008 ) wek romannivs bal kisand ser xwe niha di
romannivsiya kurd de navek girng e.
Firat Ceweriy ku di warn cih de szdeh kitb nivsandine panzdeh
kitb j wergerandine kurd, h j li Swd dij, endam Yektiya
Nivskarn Swd ye di Komteya Karger ya PENa Swd de serok
Komteya Nivskarn Sirgn ye.
ÇAND A
PIROJEYA
XWEKUJIYEKÊ
Fadil Temo
fadiltemo@hotmail.com
( Koban )
" L ez namirim
Ber ku ez
Gerdn bi hsrn xwe
Bin-av bikim "
M . ElMaxt
Jiyan
Dibnim tir e
Ku ji bdengiy bimirim
Ji
Ku ji geweziy bijm
Evn
Rber ku evna te
Di dil min de
Vala hist
Tistek tij nake
Ji pv .. guleyek
Yar
( Er qza Mustexanim )
Di xewnn xwe de j
Li te ten ez digerim
Di dem ku
Li aliy d
Zirtek
( j re dibjin mr te )
Ciln te
Ji te dike
Ciln bin
Bila bimrim
Ditirsim tu bimr ..
ber bimrim
W hng
Sed mirin bi hev re
Ez bimrim .. ber
bimrim
Ji ( X ) re
Hestiy ku
Ji dev kikek
Bi zor hatiye
derxistin
Çiqas bi don be j
Çavn min ti caran
Tij nake
Hestek
"Bi kir"
Di gewdey xwe de
dijm e
Ne cihek
Xelk li cihek digere
Ku guncaw be, ku l
bij
Ez li cihek digerim
Ku guncaw be
Ku ez l .. bimrim
Ne riyek
Ji (w) re
Min nizanib
Ku awa
Ez ji bo te bijm
Riyek di ber min ke
Ku t de
Ji bo te .. ez bimrim
Fereh .. Fereh ..
Fereh
Ta bi qerqer min
be, li min fereh e
! .. ?
Li nzik te
Ez nikanim
Te bibnim
Nizanim ira li dr te
Ez li te digerim!!
Di jiyan de
Ez nikanim
Te bibnim
Çawa di mirin de
Ez te bibnim?!
Hijmar : 3 DILNAME 1-2-2011
19
Hevpeyvn:
Muhsin Seyda
mihsinseyda@hotmail.com
( Koban )
Muhsin Seyda: Seyda ji kerema xwe hun dikarin
hinek li ser jiyan, xwendin, devera hun j hatine
behis bikin?.
M. E'bdellah: Bi nav xuda, bav min di wext Sx Se,d
de heval w b, sirkat di sores de kiriye, di w sala
ku sores destpkiriye, ez di w sal de pnc mehn
bme, sores zehf nema nzk du meh s mehan ma, l
bav min di iyayn Sasn de ma, ji sala (1925 ) an
heta ( 1928 ) an bav min di iy de ma. Pist re em hatine
Binya Xet, em hatine Amd, li Amd du buyer bi min
re bn, yek j ez di dawa Seyday Mele Salih de
sinnet kirim, ya din otombl pl min kir l xwed ez
parast im. Pist re min li cem bav xwe xwend, ji me re
qiseta milet kurd digot behsa ev dijmin milet kurd
in dikir ku bi rast ji misilmantiy derketine, yan ev stema
ku li kurdan dikin, bi nav wek ku " helale " dikin, bi nav
" qanna ejneb" dikin, ne ku dibjin zilim li Kurdan
heram e em bikin heta ku bibne wek Hecac zalim,
hecac digot ; Ez zalim im, evn han ji xwe re teiwlek j
dikin, ji ber ku qann ejnebye, dibjin ku; wext em bibne
hakim welat her tist ji me re duriste, li cem wan qann t
kirin, qann ne a xudaye, em bjin helal e, em bjin
heram e, kustin iqas li milet bibe ji bo daxwazn
wan xem nne, imk dibjin ku hedef armanc durist be,
wesle destek j duriste. Li gora mirovatiy, wek ew
dibjin, yan li gora diyanetan tev de, ew di herd cihan
de di gunehkariy de ne, daxwaza wan j ku v milet,
bindest zell bikin, ev gunehkariye, karn ku dikin,
kustin, hejar, persan derxistina w ji welat w, ev tev
de gunehkariye, di temam diyanetan de di temam
qannn mirovatiy de. L Kemal xeyr Kemal ev tist
dikirin. Bav min hj di sala ( 1903 ) an de ser Tirkan
dikir, wext ku ( 1914 ) an de ser Rsan Tirkan b
bav min digot neine ser Rsan. Min li cem bav xwe
xwend heta sala ( 1942 ) an bav min ber dilovaniya
xwed, min xwendina xwe btir li cem bav xwe kir, l
bel hinek seydayn min din j hene, wek; Sx Mehmd
Qerekoy,seyday min Sx Ehmed Xizna kur w
Sx Elaedn, Mele Mihdn Xerz, Mele E'ly Zqeyd,
Seyday Sx Mehmd Zqeyd, biray min seyday
Mele Mihemed. L xwendina min e bingehn, his
zanna min btir ji bav min e. Pist re, ev zilim zora ku
li Kurdan dib di bra me de b, em hisyar bn tist ji
me hat di xiz**** v milet de me kir, bi dest ji me
nedihat, bi ziman me kir, imk wek gotina Pxember:
Kesek ji we xerabiyek dt bi destn xwe rakin, ew ji
hakiman re dibje, y ku bi dest j ney bera bi ziman
be, ew j ji a'liman re dibje, hinekan wisa mane kiriye
manak xwesike j. Di xiz**** gel kurd de tist min-
-nivsn e endn hene tev de bi ziman Kurd ne, i ku min didt
bi ziman E'reb pwist bal kirina kitban ve bi al me ve
nne. Carek Seyday Mele Ebdiletf, Xwed j raz be, ber
here ber dilovaniya Xwed bi mehek, min dt ku du pertkan
dinivsne, ji min re got: Ka li van pertkan meyzne tu awa
dibn? Yek j di behsa Pxember de b, yek j " Iicaza Qur,an
" ya Baqilan b, kurt dikir. Min j re got: Herd pertk bas in
nebas in! ji min re got: Wilo awaye? Min got pertk bi xwe bas
e, l i ku bi ziman E'rebiye nebas e, ca bi sit dest xwe li mil
min da got: Kan Xan? Kan feylesf Kurdan? We i kir ji
pertkn w? Min got: Seyda em bindest in, keng em ser xwe
bilind bikin em qedr Xan bigir in, aniha j li Kurdistan min
didt li her cihn psmergan wney Xan pertka w di dest
de, qedr w heye. Min bi v away xiz**** gel xwe kir , her
kes kar dike ji bo kurdan kfa min ji wan re t.
Muhsin Seyda: Seyda ji kerema te, me xwest tu ji me re
behsa pertkn Kurd, hucra Kurd, li kjan dever li
Kurdistan btir Medreseyn Kurd hebn? Pertkn di wan
de dihatin xwendin bi ziman Kurd bn yan bi ziman
Erebeb bn?.
M. E'bdellah: Derfetn me nebn em pertkan ap bikin, me di
pertkn apkir de dixwendin, yn apkir tev de bi ziman
Ereb bn yn ne apkir bi ziman Kurd bn , wek Tesrfa li
ser Iziy ya Mele Eliy Termk ( Teremax ) feqan ew jiber dikir.
Pist re pertkn me yn Kurd hebn yn ku me dixwendin
me ew jiber dikirin wek; Nbihar Eqda Sx Ehmed Xan,
Nehcil Enama Tecwda Mele Xell Srt, Zirf Terkb ew j li
ser E'wamil ya Circan hatib kirin, Tecwda seyday Mile
Mihemed Lic, Siril Mehser ya Feqe Resd Alik, berya dused
sal nivsiye, pertkek pir xwesike di behsa Hesr de ye, Rewdil
Ne'm ya Sx Ebdil Rehman Aqtep heb, rehma xwed l be.
Pertkn Kurdan hebn l ji ber persan hejariya wan
nikarbn ap bikin, aniha j em nikarin pertkn xwe ap bikin.
Li gor dtina min hisyariya Kurdan pist Çaldran Mem Zn a
Xan bye. Carek, xwed j raz be Î'sa Siwar ji min pirs kir,
got: Ev Mem Zn i ne? Min got her wek Sx Se'd Palo
mane kiriye, her wek feylesofek Erop mane kiriye, her wek
Xan isaret kiriye ku dibje: Ev rok min kiriye bihane ji derdn
xwe re, min got : Nexr Memo ne kurek e Zn j ne keikek e,
Memo nav milet kurd e.............
Muhsin Seyda: Seyda te behis kir ku Sx Se'd Mem Zn
mane kiriye, di kur de mane kiriye?.
M. E'bdellah: Sx Se'd di civatn xwe de ev yek digot, der
heq v yek de tu pertk nekirine, ji xelk re xuya diyar
dikir ku vaye ber min j Sx Ehmed Xan ev tist gotiye xizmet
j re kiriye. Tirkan j i cih bidtana ku Mem Zn t de heye
din disewitandin digotin: Ev soresn kurdan tev de ji ber
Mem Zn ne. Bi rast Mem Zn berhemeke pir hjaye, min j
nzk ( 35 ) rpelan li ser nivsye. Xan dixwaze bje ku Mem
Zn roka jiyana gel Kurd e, Memo nav milet kurde
evndar jiyana xwe ye. Pist re Sx Ehmed Xan dibje: Ev
milet Kurd k l hukim dike, dibje bi nav diyanet l t hukim
kirin bi nav diyanet hatiye xapandin, carna bi nav
Zerdestiyan, bi nav Î'sewyan, bi nav Misilmanan, carna j bi
nav Sxan, Beko j di Mem Zn de sembola ew kesn ku ji
xwna kurdan in xiz**** wan ji dijminn kurdan re ne.
Muhsin Seyda: Seyda di nava kurdan de, gelo zanayn kjan
dever btir bi nav deng bn, Botan, Behdnan....?.
M. E'bdellah: B guman kurdn Iraq zana ne gelek navdar ji
wan derketine wek " Ibin Selah Elsehrezr" di demn nzk
de Mewlana Xalid ku di " Ilim Zahir de ", di softiy de, di
xiz**** milet de, pskstire ji hemyan. Mewlana Xalid hate
herma Barzan cem Sx Ebdil Selam, bapr Barzan, ew kire
xelf xwe tev n e Nehr cem Seyid Taha y Semzn ji
wan re got: Div hun xiz**** milet xwe-... Dmahk Rpel: 20
HEVPEYVÎNEK LI GEL:
MEELE E'BDELLA YÊ MELLE
RESÎD Ê XERZÎ
Hijmar : 3 DILNAME 1-2-2011
20
HEVPEYVÎNEK LI GEL MEELE E'BDELLA ... Dmahk:
-bikin, Sx E'l y Palo, bapr Sx Se'd, ew j xelf Mewlana
Xalid b, pist re Tirkan Mewlana sirgn Sam kirin li wir
rehmet. Evn ku di terqeta Mewlana Xalid de ne dane pey
w hemyan xiz**** milet xwe kiriye, wek: Mala Barzan di
terqa w de ne heta aniha riya w dibjin. Min dt ku Barzan
gelek qedr Neqsebendiyan digirt behsa wan dikir nexasme
y Mewlana Xalid. Barzan carek ji me re got : Sx wely
Xwed kiye? Ew e y ku dil w tij nr e, wek Mewlana Xalid
Sx Ehmed Barzan. Evan tev de xiz**** milet kiriye, imk
didtin ku dn di bin destn xelk de nabe, Qur'ana Kerm (
6235 ) ayetin temam di herba zilm de ye bi her reng w.
Muhsin Seyda: Bas e Seyda, gelo Sx Ebdil Rehman Tax
ew j giha Mewlana Xalid, hevd dtin?.
M. E'bdellah: Nexr, Sx Ebdil Rehman negiha Mewlana
Xalid, l di wext Seyid Ibdilah kur Seyid Taha de ku sores di
sala ( 1883 ) de li darxist, Sx Ebdil Rehman bav Hezret
ragihand ku div em tev de bibin fidaw y w, ev yek di
Mektbat w de heye.
Muhsin Seyda: Kerem ke Seyda, em dikarin bjin ku
soresa Sx Ibdilah wek soresa Mehd li Sdan , yan
wek soresa Sinosiya li Lbya ye?.
M. E'bdellah: Sofiyan xizmet kiriye, Mehd Qutb Xewsn
me j hene, l derdn me j gelekin, Sx Tax kir, Hezret xwest
bike l p re derneket, Mala Xews wan j xizmet kirine.
Muhsin Seyda: Bas e Seyda, xelfeyn Hezret li Sr j
bn l ji bo kurdayetiy tist nekirin, ji bo i gelo?.
M. E'bdellah: Nexr, tu li vir hinek p nizan, yek ji xelfn w
sx me b, Sx Ehmed Xizna, xizmetek gelek mezin ji
kurdan re bi mal, bi ziman, bi siyaset kir, heta nav w di partiya
Xuybn de heb bi nav Ehmed Murad. Sx Ehmed digot:
xiz**** v milet li ser me tevan wacibe min mal ji min t
siyaset j li we, Sx gelek jr b, j xwestin ku here ser
Ingilzan li Iraq ne, ser Filistn ne, Sx Birahm Heq
raz b ku here.
Muhsin Seyda: Seyda ji kerema te ka em vegerin behsa
xwendin li nav kurdn Sr, em dibnin Amd xwendin li
wir btir bye, gelo sebeb i ye?.
M. E'bdellah: I'lim zann li Amd zde b bi xra Seyday
Mele Ibdilah biray w Seyday Mele Fethulah xwed ji wan
raz be.
Muhsin Seyda: Xelkn kur bn Seyda?.
M. E'bdellah: Ji Hzan bn, ewan I'lim zann belav kir li v
herm nexasme li Amd, gelek feqe li wan kom bn fde ji
wan dn. Tevgera Feqan di nava kurdan de gelek xurt b, di
her gundek de melak heb end feqn w hebn, ne ten li
nav Kurdn Sr, li her devern Kurdistan. Bav min dibje
carek zivistanb, du meriv ji Wan hatine cem me Diyarbekr
gotin: C bi dest me neketiye em ji xwe re bixwnin, ca Sx
Ebdil Rehman Aqtep ji bav min re got: Tu i dibj. Bav min
got em ji nan xwe km bikin em wan j bi c bikin.
Muhsin Seyda: Seyda feqn Seyday Mele Ibdilah li
Amd k bn, yn ku li cem xwendin I'lim wergirtin?.
M. E'bdellah: Feqeyn w teva xizmet kirin xiz**** tevan j
bilin de, l y her xuya Seyday Mele Ebdiletf b, Mele Ebdil
Helm b.
Muhsin Seyda: Seyda ps ku Seyday Mele Ibdilah
dakeve Binya Xet, xwendina feqetiy heb? Hin kes
dibjin ku xwendina feqetiy Kurdn Mihacir anne nav
kurdn binxet, ev rast e gelo?.
M. E'bdellah: Ev gotin raste, melayn ji ln kevin yn v der
wek; Deqor, Ast an, Al yan, Kkan, Milan, hebn l
pir hindik bn.
Muhsin Seyda: Navn wan tn bra te Seyda?.
M. E'bdellah: Di nav Kkan de Mele Xell hebye, l
xwendina w ne xurt bye. Di nav Astan de Mele Ibrahm
heb, hate cem Seyday Mele Ibdilah xwend, l car d
xwendina w ne xurt b. Derbar mihaciriya kurdan de, du
hicret hene; yek ji ber Rs an b yek j ji ber Tirk an b.
Muhsin Seyda: Seyda ji bo serha dwana Cizr ya
Seyday Ziving, rehma xwed l be, hin nivskar
dibjin ku ya Mele E'bdil Selam e Ziving nisbet bal
xwe ve kiriye, tu i li ser v mijar dizan?.
M. E'bdellah: Min dt seyday Mele Ehmed Ziving ( Mift
) di li cem Mele E'bdil Selam ( Nac ) dixwend serha w
heye ya dwana Cezr l hj nehatiye apkirin*, serha Mele
E'bdil Selam kurt e, seyday Ziving sd j wergirtiye l
zde kiriye, wek mnak; Ziving di serha xwe de dibje: (
Hasil El-meina ) ew ya Ziving ye ji gotinn w j fde
kiriye carna j l zde kiriye .
Muhsin Seyda: Seyda gelo seyday Ziving j bi Fars
dizanb?.
M. E'bdellah: Er w j dizanb, melayn Kurdan btirn
wan bi Fars dizanbn bi xra bav xwe ez j fr ziman
Fars bm, min Gulistan a Se'id wergeran de Kurd.
Muhsin Seyda: Seyda pist rojnameya Kurdistan, Hawar
Ronah derketin, gelo ev kovar digihistin destn
melan di nav wan de hebn?.
M. E'bdellah: Ez gihistim wan gihane destn min,
hejmarn Hawar tev de li cem min hebn, pist re ez m
e Iraq ( Kurdistan a Iraq ) li wir end hejmar bi emanet
yek ji min stend yn dtir di wexta sores de min ew
teqtlo ya xwe xistine sikeftek t de man.
Muhsin Seyda: Seyda gava ku Hawar tpn xwe ji
e'reb kirine latn, v yek di nav melan de awa r da?
Gelo ev behs dib?.
M. E'bdellah: Bi xwed ev behs di nav melan de hinek
lawaz b. Wexta ku Cegerxwn dwana xwe ap kir di sala
( 1942 ) an de, hate cem Sx me Sx Ehmed, Sx j re
got: Cegerxwn te ye bi latn nivsiye, li v der ji xeyr
Sxms Qeras kes bi latn nizane.
Muhsin Seyda: Seyda Sxms Qeras kiye?.
M. E'bdellah: Yek ji Êstil b, ca Sx got: Eger te bi tpn
e'reb nivs ba w melan tev de zanba, Sx keder kir ku
ima ne bi tpn e'reb ye ( 500 L.S ) dane Cegerxwn j
re got zde j heba min bi te da. Kurd ne dijmin latn ne,
l propakendn dijminan di heqn kurdan de gelek bn.
Hizn Mukriyan " Minhac " a Îmam Newew kire Kurd,
melayn Rewandiz Erbl gotin: Ku Hizn gawir bye,
imk pertkek kiriye ne bi ziman e'rebiye bi ziman
Ehl Cihenem ye, Gw Mukriyan ji min re got ku: Seyid
Tahir qaymeqam Rewandiz sande pey me ji wan
melan re got: Çi heye di nav bera we Hizn de?.
Gotin ku Hizn pertkek bi ziman ehl cehnem kiriye,
ca Hizn got hun bi v ziman diaxivin, min axaftina dev we
nivsiye, min tistk zde nekiriye.
Muhsin Seyda: Seyda gelo rojnama " Kurdistan " digiha
van deran?. ... Dmahk Rpel: 21
Hijmar : 3 DILNAME 1-2-2011
HEVPEYVÎNEK LI GEL MEELE E'BDELLA ... Dmahk:
M. E'bdellah: Ez nizanim, l mellak heb nema nav w t bra min j re digotin Bav
Ristem, ew xwendib hisyar b, dibe ku hatibe cem w, l yn dtir na.
Muhsin Seyda: Seyda tist ku balks e, ew e ku melayn kurdn Sr km
nivsne, i bi kurd, i bi Ereb, ev yek ji ber iye?.
M. E'bdellah: Ber aniha j min got, derfetn em pertkn xwe ap bikin nebn. Bav
min behis dikir ku " Enwar " a Erdebl ku du erm in, kirine kurd l winda bn.
Muhsin Seyda: Seyda ka em behsa nivsn te bikin, gelo te end berhem
nivsne?.
M. E'bdellah: Min Gulistan a Se'id ji Fars wergerandiye Kurd, i ko min dt ku Barzan
gelek caran di civetn xwe de behsa rok hikmetn w dikir. Kelle Dimne min ew j
wergerandiye, " Kitab El-exder" ya Qezaf min wergerandiye kurd, guft goyek di
navbera min sxek Serxet de heye, ew xwestiye ku kurd nexebitin tevger nekin
min j bersiva w da ye, guft goyeke dirj e min ew j hnaye li cem min heye. Min li
ser Cegerxwn nzk ( 40 ) rpel nivsiye, min qedr w girtiye min ew rexne j kiriye,
heman rexneyn ku min di saxiya w de j re digotin. L min bi edeb ew rexne kiriye.
Min pertkek nivsiye " Lihevhatina S S " ev pertk li ser lihevhatina di navbera Sin
S' yan de ye, min Mewlida Kurmanc nivsiye .
Muhsin Seyda: Seyda ber j Mewlida kurmanc heye, i cidat di navbera mewlida
te yn ber de heye?.
M. E'bdellah: Ew kmaniyn di Mewlidn ber de min xwe ji wan bi dr xistiye.
Muhsin Seyda: Seyda wek Mewlida Melay Batey?.
M. E'bdellah: Bel, Batey ji Ibin Hecer wergirtiye, hin nern t de hene bi rast ne yn
ku mirov di civatan de bje.
Muhsin Seyda: Seyda tu i li ser jiyana Mele Mehmd Bayzd dizan? Em dibnin
ku gelek navdarn Kurdan pasnavn wan Bayzd ye, tu v yek vedigern i?.
M. E'bdellah: Bayezd ciy Ehmed Xan ye, eger ew der bibe iyay xwendin
zann, tu bawer bike, ev ku Tuhfet El-amiln kiriye, car d ji xelk Bayzd ye.
Pertkn Mele Mehmd Bayzd wergera " Seref Name" heye hj nehatiye ap kirin,
xwez bihata ap kirin.
Muhsin Seyda: Seyda eger tu bala xwe bid pirtkxaneyn melayn Kurdan, tu
dibn pertkn wan tev de pertkn fiqh ne, pertkn drok tu di nav pertkn
wan de nabn, ima gelo?.
M. E'bdellah: Ez dikarim bjim ji ber persaniya wan e, di diyanet de pwist gelek bi
pertkn drok nne, ji ber ku ne tisk bingehn e di xwendina wan de .
Muhsin Seyda: Seyda, gelo xelfeyn Sx Ehmed Xizna, rola wan hebye ji hla
netew zann de, di nav Kurdn Sr de?.
M. E'bdellah: Zanna wan hebye, yn ku min ew dtin hem bi exlaqn mezin bne
dn bi rast ji xelk re digotin, tev de j zahid bn, ji terzn kevin bn. Yek j Seyday
Mele Ebdil Letf b, deryak ji xwendin b, biray min seyday Mele Mihemed deryak ji
zann b, Hac Msa bi rast ji al seret de kafy me b, Seyday Mele Ebdil Rezaq
belk zdey sed mucazn w hebne, Seyday Mele Salih, min dt di zanna xwe de di
teqwaya xwe de di dereca hja b ku mirov ji xwe re bike mnak. Xelfeyn Sx gelekin
tev de xizmet kirin, l heval Sx bne w i isaret wan dikir bi w kar radibn, ez ji
te re msalek bjim: Sx xwest ku alkariya Qad Mihemed bike, bi hiceta ku pira
Seyday Tax xera bye, pere kom kirin sandin
Muhsin Seyda: Seyda tu dell li ser v hene?.
M. E'bdellah: Bas e ku tune, eger dell hebin xelk bela xwe ji me venakin. Sx me
mezin b, xelf Hezret b peyrew Mewlana Xalid b, xreta w pir heb. Ez li civat
hazir bm, Sx Ehmed got: Hviya me li Mehabad bi Qad Barzan gelek heb, l
w kurd rojek bigihn heq xwe.
* Dwana Cezer - serha Melle E'bdilselam li wesanxaneya Sprz ( 2004 ) li Duhok hatiye
apkirin.
- Ev hevpeyvn li ser CD tomarkir heye ( DILNAME ).
21
ZOY A
ALBOMÊ XWE YÊ
DUYEM LI
STENBOL Ê
AMEDE DIIKE
Hunermend stranbja kurd
ya dengxwes Zoya, di sala
( 1986 ) an de li bajar Qamislo
- Sriy ji dayik bye, bi
hunermend kemanst Lezgn
Xalid re zewiciye, lawek wan
bi nav Ayaz heye, jiyana
xwe li bajar Ser Kan y
didomne.
Zoya di sala ( 2003 ) an de
dest bi stran kiriye, yekemn
car bi rengek ferm li ps
cemawer di sahiya zewaca xwe
Lezgn de stra ye, ango bi
temen ( 17 ) sal dest bi
hunera mzk kiriye.
Zoya bi albom xwe y
yekemn bi navnsana Çav Te
hin strann bedew derket
hol, wek strann: Min ji te
hezkir, Ehmed Xan, Evn,
Esmer, Nema zanim ... h.d. Bi
van stranan Zoya z bala
cemawer kisand ser huner
dengbjiya xwe ya sekeft
nav deng stend.
Di sala ( 2004 ) an de, Zoya di
vestvala and huner de li
bajar Amed bi hunermend
Mistefa Xalid Husn Sakir re
besdarbye, di Newroz sala
( 2007 ) an de li bajar Dubey -
Îmarat bi hunermend Necmedn
Xulam E'l Asit re
besdarbye, li bajar Duhok
j di ahengek de bi hunermend
E'bdilqehar Zaxoy re amede
besdarbye.
Ji n y Zoya, albom xwe y
duyem amede dike, d li
bajar Stenbol - Turkiy tomar
belav bike.
Hijmar : 3 DILNAME 1-2-2011
KOBANÎ ... Dmahk:
Bi dtina min, heye ku kirina xeta trn ya di navbera Berln
Bexdad de ( 1903-1910 ) rolek di avakirina Kobaniy de
leyiztibe. Va xeta, ya ku projeyeke Dewleta Osman b, bi
pistgiriya abor ya bankn alman serperestiya muhendisn
alman hat kirin. Besek w di sna ku nav w y osman
Mursit Pnar ( Kaniya Mursid ya ku roj bye besek ji Kobaniy )
b re derbas dib. Ji bo xeta trn ( ya ku roj bye snor di
navbera bes tirk y sr de ) kevirn res ji bin Kas
Mistenr, basr Mikteley, hatibn derhann. By guman bi
sedan karker, serperest, pispor mamr ji bo projeya xeta
hesin di kar de bna. Bi dtina min, sna her munasib ya
navendeke ji bo kesn bi projey ve mijl sna ku dre wek
Koban hat binavkirin bya.
Destpka saln 1920an, li d ser chan y 1emn tkna
Dewleta Osman, d Sriye di bin serperestiya frans de b. Bi
texmna min, li gor ku min ji hinek psiyn me bihstiye,
fransiyan navendek li sna Kobaniya roj ava kiribn, navendeke
ku roj bi roj ber bi bajarbn ve b. Wek min got, heye ku
sopine w sn bi dora 10 salan ber, dema kirina xeta trn,
dest p kiribin. Guman t de niye ku nav Koban ji yek ji
van peyvan hatiye, peyvn ku hem wateya sirket, yan
komeke ji lesgeran didin: Company, Kompanie,
Compagnie. Kurmancan ji navek wek automobile ( wek
otomobl diht xwendin ) van navan kirine: Tombl, trimbl,
tomofl otomobl. Bikarhanna Koban li sna peyveke wek
company ya ku wek kompan diht ser zimn ne tistek
mathstin ye. Loma, bikarhann navek wek Koban, sedem i
bin j, ne durist e xarkirina rastiya drok ye.
Koban ya destpk bkeke bajarokan b, hem ji aliy
erdnigar danistvann xwe ve hem j ji aliy xizmet tistn
xwe ve. Li gor ku min ji bav xwe hinekn din bihstiye, ji
saln destpk ve li Kobaniy ayxane, meyxane, firosgehn
corbicor, xizmetn hukmet heta tiyatro j, hebne.
Xwendegeheke kean j heb. Xwskn min Saybey, Zaydey
Xezal j t de fr xwendin nivsandin b bn.
Karbidestiya frans li navenda bajr taxeke ku bin w bi kevirn
res yn arqunc hatib nixamtin kiribn, wek yn mirov li
bajarokine frans dibne. Wan keviran bi salan ew taxa pak
bedew hst ta ku hatin rakirin Navenda bajar ber li aliy
bakur y Kobaniya roj b. Ji bakur mizgefta kevn dest p dikir
ber bi rojava di, ta digihst sna ku wek Qehweya Karmn
dihat nasn. Li wir ber bi bakur di digihst xeta trn, xeta
hesin, snor.
Ez negihstim tiyatroya bajr. Digotin ken bedew yn
hunermend, dans vexwarin t de hebn. L Kobaniya dema
zarokiya min, Kobaniya destpka saln 50an bas diht bra min.
Gola li rojavay bajr tiji av b, rbara j dihat der xwe di nav
baxeyan re dighand navenda bajr, di bin pireke bik re xwe
dighand ps mizgeft di nav baxeyan re ber bi Kaniya
Ereban Desta Sirc ve di. Sna tbiniy ye ku yek ereb j li
v sna bi nav Kaniya Ereban neb. Heye ku nav ji vir hatibe:
Koern ereb havnan pez xwe ji ola aliy Reqqey ji bo
randin ber bi bakur ve dibirin li v sn av didan. Heye ku
nav ji vir hatibe, yan ji nav osman: Arap Pnar.
Kobaniya saln zarokiya min bajarokek pak xwesik b. Ew di
navbera gola li rojava, ava brn Romanan ( Ava Qin ) li basr
rojhilat ava li ps gir Kaniya Ereban dihat der li rojhilat wek
bkeke bi kincn sn b. Danistvann w yn destpk
dikaribn wek bajar bihatana binavkirin. Dora nv
danistvanan ermen bn, Ermeniyn ku li Kobaniy wek xemlek
bn: Bhna saristaniya rojavay ji wan dihat, ji ser hevrikiy
hej nedikirin, heye ku ji ber hem tadeyn li wan bn be.
Pirraniya wan ji aliy Tirkiey hatibn. Hemiyan bi kurmanc
dizanibn. Kurmanciya hinekan sed ji sed wek ya me b, -
-l ya hinekn din piek skest b. Mezinn wan bas bi
tirk dizanibn carine bi hev re bi tirk diaxaftin. Li bajr,
end maln Kurdan mamran ne t de, hem cnarn
mala me ermen bn hema bje hem ermen dost
nasn bav min bn. W wan bi tirk bi hev re diaxaftin
( Hm tirkiya min j ji wir e ). Havnan carine dostn bav
min dihatin gund ta nv sev li nav bax ( rez ) me
strann bi tirk ermen dihatin gotin; demn weha xwes
bn ku d ta mirin di bra min de zind bimnin.
Bastirn sna danistin li bajr Qehweya Karmn b,
sneke li tenista rbar di bin daran de j bi ser de b.
Bastirn dukana li bajr ya Lwon ( Leon ) b, cigareyn
corbicor, ji hem babetan alkuhol, braya sr bastirn
sekirn reng - rengn l hebn. Bastirn berber bajr
Mecd b, ku bi xwe siryan b. Cank paktirn gost li bajr
difirot xwestirn kebab dikir. Psesazn bajr: Qil,
nalbend, kulav, hesinkar, necar hem ermen bn.
Yekem otomobln bajr yn bi pereyan kar dikirin yn
Ermeniyan bn sofrn wan ermen bn.
L motora livandina Kobaniy bi saya gundn p ve
girday zind dima. Li rojhilat gundn w xwe ji desta
Sirc dighandin Qerac Sxan derbas dikirin. Li aliy
rojava basr xwe dighandin kleka em Fert.
Sniyn wan xwe bi andiniy pezxwedkirin xwed
dikirin. Li van gundan l esrn Kurmancan emeln
wan ji hev kisiyabn belav b bn, ji Mran Beraziyan
bigir ta Ktikan. Ji sax emelan dihatin Eldnan,
Sxan, Serxwesan, Qalikan, Sx-Heyderiyan,
Qeremdaliyan, Mifan, Pjan, Hesotan, Seddadan,
Qersan, Znikliyan, Bskan hinekn din. Çemeln wan
li aliy din y snor j hebn, l xeta hesin maynan ew ji
hev veqetandibn.
Dema Sriye di nsana sal 1946 de ji bin serperestiya
frans derket serxwebna xwe bi dest xist, Koban
d b b bajarokek rkpk, xwedan sera,
postexane, dadgeh, xwendegeha destpk, belediye
xizmetn din b. Kurdn herma Kobaniy j, wek
Kurdn Cizrey, Çiyay Kurmnc, Sam snn din
ji bo serxwebna welt tkosiyabn li bend bn ku
di Sriye ya n de hevwelatiyn xwedan mafn rewa
wekheviy bin.
Xwerist bi Kobaniy re dilsoz nema! Ber leheyeke
nakeve aqilan ji bakur hat gola av tiji xwel kir. Diht
bra min awa bav min w sev, li d bihstina qrna
cnarn me yn ermen, xwazt bie hawara wan, l dema
bi nrdewanan daket xwar semit ket: Bazin stuy w
skest D re Qineya Romanan ya ku bi sedan sal av ji
aliy rojava dihan di bin bran re dighand w navend
hisk b li dawiya dawiy bajar bi tevah bav t ma. Tu
dibj qey saln yekgirtina Sriyey Misr b bn
snorek dem: Ji wan salan p ve xwerist her miqristir
av kmtir b! Ew motorn ku li desta Sirc sev roj av ji
brn ertiwazdihann der bi w- ... Dmahk Rpel: 23
22
Hijmar : 3 DILNAME 1-2-2011
23
KOBANÎ ... Dmahk:
-av zev dihatin avdan, bi
derbasbna dem re bdeng man.
Firing ( bacann sor ), bacan
( bacann res ) sotn ji Helinc
Sran dihatin neman; zebesn ji
Mezrey Minaz dihatin km bn,
sniy bajr, bi encama koa ji
gundan, sal li d sal zde b, bajar ji
hev kisiya, l nikarib xwe ligor
zdebna sniy xwe amade bike;
Ermeniyan, ewn ku li Kobaniy
xwedan kilse, xwendegeh dost bn
ji bajr xatir xwaztin, heta bi goristana
miriyn xwe be j li sn hstin.
L hm sermiyan Kobaniy her
xelk w bye, ligel dilresiya
xwerist neadilmendiya dem
dewran j, ew gela hn maye dil v
bajar li d yekem sedsala xwe hn bi
germ l dide. Psesazn w,
bazirgann w xwediyn firosgehn
w nuha hem ji w war bi xwe ne.
Er Mustefa Xidir nema bizava
komonstkirina ciwanan dikye,
Misoy Bekebr Baq Xido nema
strann Mem Alan Dewrs Evd li
odeyan dibjine, Hiro Bozan
Sehn Beg nema li Mikteley ne, di
odeyn Besraw Mechn de bi
dehan kes sev li d sev li hev kom
nabine, Muftiy Kobaniy serksiya
nimja niy nake, muxtar Kobaniy,
Hebes Zn, Sno, Gerebt
Xaadoryan, Bdo, Mihemed El
Sorekl, Mustefay El-Tipo, Hec
Hemo, Berkel, Mustefay El, Hes
Neb, Husn Els, Sukriy Axcn,
Sx Sehen, Sx Sekiro, Mehmd
Hec Mustef, Hec Mustefa, Salih
Xano, Muslim Çaws, Hec Resad,
Mezin Seydayan, Hec Muslim, Mis-
Ennab, Bozancik, Nariko bi dehan
danistvann saln destpk nema li
wir in, ne j Çermo di kolann bajr de
li ser lingan e; Temo j nema av bi
ser kevirn res yn navenda bajr de
diresne, hemiyan ji Kobaniy ko
kirine. Bi hezaran ji law ken
Kobaniy gundn w j j ko kirine
li seranser chan belav bne, l
evna wan ji bo Kobaniy xelk w
weqa bhde ye ku ew li ku bin j
nav w her roj bi br dihnin. Diln
wan weqa bi w sn re dilsoz
wefadar in ku hinek ji wan nav xwe
Koban bi hev de gir didine. Ligel
ku felek xayin xwerist nedilsoz
bye j, nifs n gol rbarn ber bi
hviy amancn mezin bi r dixine.
Kobaniy, bila sedsaliya te li
danistvan dilsozn te, li war ku tu
besek j y, proz be bila siberoja te
yeke gestir xwestir be.
( 01/2011 )
SEYDA BESE
Melle Nr y Hesar
( 1934 2011 )
( Qamislo )
Seyda tu sip b ez nizanim i dixwaz
Tist ez bibjim neke gazin ji biraz
Çil sale vebrn di xebat tu dibaz
Pirtk te nivsn tu di wan de bi niyaz
Her dem tu dibak tu dinal wek saz
L her ez nizanim tu ji kurda i dixwaz
* * * * *
Zanim tu dib Kurdim ji kurd va iya me
Kurmancim ji Tr me li p bav diya me
Dilsoj welatim ez li p jar biya me
Dilxwazim ji Kurda re heval dil-tiya me
Dijwarim neyar wan kes ser kursiya
me
L her ez nizanim tu ji Kurdan i dixwaz
* * * * *
Pesn te ji Kurda re seraser b jimarin
Ronik ji ser ry te li ser wa pir dibarin
Carek tu dibj em gelek mr siyarin
P de tu dibj em hem km hejarin
Dsa tu dibj em ima dost neyarin
L her ez nizanim tu ji Kurda i dixwaz
* * * * *
Axa dib Kurdim tu dibj xwed zre
Seyda dib Kurdim tu dib ew ji xwed re
Xwenda dib Kurdim tu dib hj ne xre
Cotkar dib Kurdim tu dibj ne bikre
Y tu dib Kurdin ka bibje ne vesre
L her ez nizanim tu ji kurda i dixwaz
* * * * *
Seyda em nizanin gelo ew Kurd te kne
Jna tu dixwaz em nizanin ew i jne
Tu by evndar ez nizanim i evne
Bo i te hilan dev nav Cegerxwne
Bersiv ez dixwazim tu ji bona me bisne
L her ez nizanim tu ji kurda i dixwaz
* * * * *
Cenga meye deh sal tu dibj ne tu
cenge
Em ne hewar tu dib rabe derenge
Kar me ilo b tu dibj ne tu renge
Deng me bela b tu dibj ne tu denge
Dijmin ilo bak tu dibj wilo senge
L her ez nizanim tu ji Kurda i dixwaz
* * * * *
War tu dixwaz ev i mal welate
Cenga tu dixwaz ka i talan sewate
Kar tu dixwaz ev i teqdr xebate
Dost me bibje li ro-ava rohilate
Hosta tu bi ke ev i qr kferate
L her ez nizanim tu ji Kurda i dixwaz
* * * * *
Ger em bidin p Rs tu dib em p re
xwarin
Em herne Emrka tu dibj wek marin
Ger em herne n tu dibj ew i Karin
Em herne Îran tu dibj xo neyarin
Tenha em bimnin tu dibj i hejarin
L her ez nizanim tu ji kurda i dixwaz
* * * * *
Seyda tu dib kes neb em Kurd bidin
p Rs
Dijmin ilo bj bira em tev xo bixin ls
Da kurd bne sotin ji me sewq bide
fans
Sed sal bimne heye ku Rs bike
nams
Sva me genim l simbil me w bibin
ss
L her ez nizanim tu ji Kurda i dixwaz
* * * * *
Ast tu dixwaz l neyar me dik zor
Hrik tu dibaz bixwe dijmin z di jor
Ala me li jre tu dixwaz braqa sor
Rs Emerka herd av me dikin kor
Yek al nebn tu binre li hawr dor
L her ez nizanim tu ji Kurda i dixwaz
* * * * *
Kurd vane li psin l tu pir maye li dr
Nzke azabin l tu wek ps* dizr
Doza te bi ps vaye bihtir j bihr
Kurda daye topa l tu hj li p sr
Êk vana dibj tu bizane ewe Nr
L her ez nizanim tu ji Kurda i dixwaz
__________________________________________________________
* Ps: Kelms
- Ev helbesta seyday Mele Nr di dwana
w ya ku li bajar Qamislo di sala ( 1995 )
an - hatiye ap kirin de tuneye.
- Ev helbest ji destnivsa Melle E'bdil
Rehman ya helbestan ( Evdiy Kurim )
hatiye wergirtin. ( DILNAME )
___________________________________
CEGERXWÎÎN JII KURDAN ÇII DIIXWAZE?
KOÇKIRINA
MELLE NÛRÎ YÊ
HESARÎ
Di roja ( 25-1-2011 ) an de Melle Nr
y Hesar koa dawn ji jiyan kir. Bila
ser dost nas malbata w sax be.
Rojnameya DILNAME
( 25-1-2011 )
DILNAME
RRRooojjjnnnaaameeeyyyeeekkkRRReeewssseeennnbbbrrryyyeeeSSSeeerr rbbbiiixxxweeeyyyeee
301 Moved Permanently 2010 Daw 2011 rojnameyadilname@yahoo.com
LIYONÊL MÊSÎ
BASTIRÎN LÎSTIKVAN Ê
PÊLGOGÊ YÊ SAL ( 2010 )
DI CÎHANÊ DE YE
Hjay gotin ye ku Ms bastirn lstikvan plgog y sal
( 2009 ) an b j, her weha Sola Zrn j bi boneya pirtirn
goln ( 34 ) w yn di Ewrupa de bo sal ( 2010 ) an wergirtiye.
ASIAN CUP - AFC
QATAR ( 2011 )
JAPAN ÇAREMÎN CAR
LEHENGÊ CUPA ASYA YE
Japan ( 1 ) ( 0 ) Ustralia
Di roja ( 29-1-2011 ) an de, li paytexta welat Qeter
- bajar Dewha, fainal Cupa Asiya bi daw b,
welat Jaban bi golek ji welat Ustraliya vexwar,
Japan b leheng Cupa Asiya y sal ( 2011 ) an. Her
weha lstikvan plgog y japan Honda wek bastirn
lstikvan ji aliy FIFA y di v cupa y de hate
hilbijartin.
Hjay gotin ye ku welat Japan heft caran di
Cupa Asiya de besdar bye, di hinder ( 19 ) salan
de - ji sal ( 1992 ) de ev aremn care ku Cupa Asiya
qezenc dike. Japan di evan salan cupeyan de bye
leheng Asiya: 1- 1992. 2- 2000. 3- 2004. 4- 2011.
Japan di van psbirkn navnetew de besdar bye: 1-
World Cup di saln: ( 1998 2002 2006 2010 ). 2-
Olympic yn peyan di saln: ( 1936 1956 1964
1968 2000 2004 ) 3- Confederations Cup di
saln: ( 1995 2001 2003 2005 ). 4- Cupa Asiya
Oqyanosiya di sala: ( 2001 ).
Saln ku di Cupa Asiya de j besdar bye evin:
( 1988 1992 1996 2000 2004 2007 2011 ).
Di Cupa America ya herma basr de j, wek mvan
di sala ( 1999 ) an de besdar bye, d di v sala
( 2011 ) an de j dsa wek mvan besdar bibe.
Xuya ye ku gesbna plgoga Japan ji sala ( 1988 )
an de destpkiriye, ana di herma Asiya de, ew di
ppeloka yekem de ye, ji aliy qezenc kirina cupa
lehengiyan her weha di asta lsk lstikvanan de,
gellek lstikvann w li ewrupa dilzin, leheng cupa
yn di hinder Japan de j di asteke bas de ne.
COZÊH MORÎNYO
BASTIIRÎÎN COACH Ê
PÊLGOGÊ YÊ SAL ( 2010 )
DI CÎHANÊ DE YE
3
1-2-2011
MARTA
BASTIRÎN LÎSTIKVAN A
PÊLGOGÊ YA SAL ( 2010 )
DII CÎÎHANÊ DE YE
SÎLVIYA NAYID
BASTIRÎN COACH A
PÊLGOGÊ YA SAL ( 2010 )
DII CÎÎHANÊ DE YE
Di roja ( 10-1-2011 ) an de li bajar
Ziyorx y Siwser, lstikvan Arcentn
y Tma Barselona y Spasn Liyonl
Ms wek bastirn lstikvan plgog y
sal ( 2010 ) ji aliy FIFA kovara Frans
Fotbol ya frens de hate hilbijartin,
Goga Zrn wek diyar wergirt.
Ji jinan, lstikvana plgog ya Berazl
Marta wek bastirn lstikvana plgog ya
sal ( 2010 ) ji aliy FIFA de hate
hilbijartin. Hjay gotin ye ku ev pnc
salin li pist hev, Marta wek bastirn
lstikvan a jin di chan de t hilbijartin.
Coach a Alman ya plgoga jinan Slviya
Nayid wek bastirn coach a jinan ya
plgog - sal ( 2010 ) ji aliy FIFA
kovara Frans Fotbol de hate hilbijartin.
Coach Burtugal y plgog Cozh
Mornyo wek bastirn coach plgog
sal ( 2010 ) hate hilbijartin. Hjay
gotin ye ku Mornyo di hinder sala
( 2010 ) an de, s cupa - wek coach - bi
Tma Enter y Ital re qezenckirine.
FIIFA BALLON D'OR (( 2010 ))


   
2011-08-05, 06:51 PM   Mrxaz     : [4]
Mrxaz
:: Nivskar ::
  Mrxaz
 

Mrxaz

: (9)
: Dilname

DILNAME

Esker BOYÎK
E.boyik@web.de
( Oldenburge - Almanya )
Bajar hatiye guhestin. Dora min kirnn
n pirr in: Avay ke, baxe, qawexane
dukan, peykel, reklam smbol. Peykel
n, smvoln n. Çi di dema me de tune
bn, niha bajar bi wan dagirtye. Dukan
bik, qawexane pirr bne.
Dema min kin e. Ji bo karek ferz, du roja
hatime v bajar. Kar giran mesya, dema
vala nema. Sib, berbang de gerek bi
teyar vegerim. Ji dema min ya li v bajar
end sehet sevek mane. Hinek maln
nas dostan j li bajr hene. L naxwezim
ew ji min bihesin. Dixwezim ez bajar
branna xwe bi ten hev bibnin, hev re
kerr biaxivn. S sal jyana min li v bajar
derbas bn. Bst sal e ji vir me. Bajar
nase j, nenase j. - ... Dmahk Rpel: 9
(( HELBEST MÎNA SÎBERÊ YE,,
DI GEL MIROV BI RÊ DIKEVE!! ))
Jan Dost
jandost@hotmail.com
jan dost jandost
( Almanya )
4
1-3-2011
Helbestvan Tengezar Marn, di sala 1959an de li Tirbespiya Basr
Rojavay Kurdistan hatiye din. Pisporiya Karmendiya Mediya Ny;
Communication, Relation and Presentation ( Ragehandin, Tkilgirdan
Xwepsandan ) xwendiye. Di kovarn Str, Pirs, Pl Bultena Tewsoy de
kar kiriye. Di Azadiya Welat de, qunciknivs e. Di gelek rojname kovarn
kurd de, li welat dervey welt de dinivse. ... Dmahk Rpel: 16
KOKA KURDNASIYÊ LI EWROPA
Û RÛSYAYÊ
Mirov dikare b dudil, sedsala nozdan di droka kurdan
de wek (Sedsala Kurdnasiy) bi nav bike. Di w sedsal
de, kurdnas an Kurdology gihist asteke her bilind.
Helbet gelek faktor ( ) di pist guhdana ewropiyan ji
gel kurd ziman kurd re hene, ber hemyan j
tevgera misyoneriy (

 ) li xaka Kurdistan ye.
Wek t zann, rahib domenk y tal Maurizio Garzoni
(1734-1804) yekemn berhema ewrop li ser ziman
kurd nivsiye. W, sala 1787an- ... Dmahk Rpel: 18
Salih KOBANÎ
kobani@spray.se
( Swd )
MA EZ ZAROK IM!!
Ev hevok t bihstin, gava kesek hest dike ko henek
qerf p dibe, bi rengek cidd nay birin, yan j bi avek
k ne girng l dte nern, ji ber w j mirov
riyaksiyon nsan dide, tore dibe, bi hrs bersiv
dide... Ma ez zarok im, ko tu/hn bi v swey tevlese
min dibin.
Li gor v nern, zarok tistek bik in, bas t nagihn,
ne girng in, div ji mezinan bitirsin. T bra min eger
nasek bav mirov li derek av li mirov diket, bang
dikir: Hele were vir lawo.. - ... Dmahk Rpel: 19
Tosin Resd
tosn_reshid@yahoo.com.au
( Melbourne - Australiya )
Her roj, sihet heyst var, te tlfon dikir.
Car dibn ji heysta derbas dib; heyst du
hrdem, heyst s hrdem, l tu caran
nedigihst heyst pnc hrdeman. Eger te
y tlfon nekira, te di ber de ji min re
digot, wek ez w var benda tlfona te
nemnim. Gava ez j var ne li mal bma,
k j bma, min ber sihet heyst tlfona
desta ji berka xwe derdixist, di dest xwe
de digirt benda zengl te bm.
Gava sihet nzk heystan dibe, ez z
bi z ser xwe bilind dikim siheta bi
dwr ve dardakir- ... Dmahk Rpel: 13
TÊLÊFON BÊDENG E
HEVPEYVÎNEK LI GEL:
HELBESTVAN
TENGEZARÊ MARÎNÊ
75 SAL Û 200
ROMANÊN KURMANCÎ*
Amadekar:
Îbrahm Seydo Aydogan
ibrahimseydo@hotmail.com
( Pars - Frensa )
Hin nirxandin statstikn li ser romann
kurd:
I- Romana yekem ya ku bi kurd hatiye apkirin
Sivan Kurd e (Ereb Semo). L bel apa v
roman ya ku heta niha di dest me de heb ji
ziman frans hatib wergerandin. Wergera w
ya frans j ji ziman rs hatib kirin. Ji ber ku
heta niha kesek kurdiya w ya psn ku bi d
apa w ya rs re hatib-... Dmahk Rpel: 5
GULÊ -- ÇÎÎROK
Hijmar : 4 DILNAME 1-3-2011
2
NIVÎSKAR HELÎM YÛSIV
Û BERNAMEYA
'GAVA SÊYEMÎN'
Bernameya Gava Syemn di Roj TV de ji
aliy nivskar Helm Ysiv de t amedekirin
pskskirin. Ew ji bo du armancn sereke hate
pskskirin. Yek j dagirtina, hinek be j, ji
valayiya ku di qada rexneya kurd ya wjey de
heye besdar di nirxandina van berhemn ku
n derdikevin de bibe. Ya din j, danasna
pirtkn kurd ku pist wesandina wan ne kes
guh li wan dike, ne kes dixwne ne j kes
rexne dike. Ji xwe ev yek ji nav w "Gava
syemn" diyare. Gava yekem nivsandine, ya
duyem xwendine, ya syem j rexnekirin
nirxandine. Bername xwe bi van her s
qonaxn ku pirtk t re derbas dibe, mijl dike.
Mvann bernam ji ast qadn cuda yn
wjeya kurd ne. Mvan yekem Mehmd Baks
b. Û bernameyn van mehan tne wesandin
hem li Amed bi nivskrn Kurd yn Bakur re
hatine amedekirin. Ji her ar pereyn
Kurdistan nivskar bne mvan bernam li
ser v xeta wjey ya netewey dewam dike..
Ji ber ku demeke dirj di ser bernam re
derbas bye, hinek ji mvanan ne ber
dilovaniya Xwed. Ji bil Mehmd Baks,
Mehmed Uzun Feqe Husn Sagnic j ne
rehmet. Her nivskar ku berhema w bigihje
ber dest amedekar bernam, ger ku
imkana hatina w ya bernam hebe, dikare bibe
mvan bernam. Deriy bernam li ber hem
kedkarn wjeya kurd vekir ye.
Bernama yekem di ( 11.11.2000 ) de, di
MezopotamyaTV de heftane hate wesandin.
Pist rawestandina MTV, bernam di MedyaTV
de berdewam kir. Niha j her ji pazdeh rojan
carek di Roj TV de t wesandin.
Dema wesana bernam roja dusem katjimr:
(22:45) li gor dema Ewrupay ye. Herwisa roja
ssem derdora katjimr: (13:00) bername t
dubarekirin.
Heta niha dora dused pnc xelek ji
bernam hatine wesandin, zdey dused
pirtkn kurd t de bne cih gotbj
danstendinn rexney.
BI DERBENA
BENDEWARIYA TE
DE
Ehlam Mustexanim *
Wergerandin ji 'Ereb:
Fadil Temo
Hing tu dixeyid
Tu ken xwe
Bi derben de dadiliqn
Ji telefon re dihl tu
Zexeliya bdengiya xwe ..
Û tu vediksy
Û pirsyarn min
Min dikujin
Di neamadebna te de
Û ez di beriyn manto y te de
Li kiltn dilsewata xwe digerim
Ez dixwazim ku zanibim ..
Ka tu bi min de diramiye?
Ma diqewime ku
Hema bi qas xilmasbnek
Xewnn te
Ra min kevin ber xew?
Ku balgiy te bi sev
Li ser min bigr?
* * *
Hing ku.. li ber debengiyn min
yn bik
Peyvn te
Sayikiya xwe wenda dikin
Û ry te
Ken xwe ji xwe datne
Nizanim ez ji ber
Kjan sc
Lbrn bixwazim
Û awa
Di hevokne bik de
Çenteyn derewbjiy
Ez rkpk bikim
Li ber peyayek
Ji bihnkirina peyvan naweste
* * *
Li syarbna dilresiya xwe re tu ty
Bi jixwebaweriya qereiyek
Ho bye dizna hespan
Dibnim tu
Sahiya min didiz
Boikn cixareyn xwe
Di las xweziyan de vedimirn
Li pas xwe
Hem zeviyan
Disewitn
Û di
Dihl di nav me de
Term bdengiy
PEYVNE SÛRÊ TE
SAHIYA WAN JÊKIR
Peyayek nizanib awa
Vegerne li ramsaneke
Sorava lvn min
Li ser neynika w hist
Bi gzana kurkirin ya xwe
Li ser dil min nivs :
"Ji te hez dikim"
* * *
Bila tu ne y dawiy digh b
Yek d wer ye
D were ye min bibye
Pist ku hilkisne
Deriy bendewariya min ji te re
* * *
Gavn min
Rgehnas wan tine ye ji xeyn te
Heman debengiyn tu dubare dik
Ji ser rastiy tu iv dik
Vediger ser riya sas
Ti evndar
Ji sasiyn xwe fr neb
* * *
Peyvne xwnkir
Sr te sahiya wan jkir
Ximava wan ya rijand tu d
nabniye
* * *
Min nebihstiye ku eka
dostaniyek sn hatiye li ser gora
evneke mezin. Ji gerdis ku gorn
wendakirin rt bimnin. Li wan
goristanan sn nayin ji xeyn
ekn heznekirin. Ewa ji ber ku
heznekirin, ne dostan, ew qza
evn ye.
* * *
Di dareke evnye bik de ku
hn niha sn hatiye tineye ku bi
keskayiya xwe li ber dil te bide ji
daristaneke bye komir, ku hn
agirn w bi temam di henavn te
de venemirn e .. tu dizan ku
rehn w di te de tirjkir ne .
* * *
Evneke mezin ew dimire,
elengtire ji evneke bik ew
peyda dibe ye. Min dil disewite bi
ew kesn ku dileznin di danna
sngerandinn xwe yn diln de .
* * *
Ehlam Mustexanm : Torevaneke
'ereb e ji Cezair , xwediya end
berhemn helbest ar romanan ne.
Gotaran di hinek kovarn 'ereb de
belav dike. Hinek berhemn w bo
ziman kurd hatine wergerandin.
Jiyana xwe di nava Libnan Frensa
Cezair de parvedike.
Hijmar : 4 DILNAME 1-3-2011
3
TEMOZ SEMALÎÎ,, Û
SÎMFONIYA NAZENÎNA
PEYVAN
Mehmd Badil
mbadili3@hotmail.com
( Hesek - Sriya )
"Smfoniya Nazenna Peyvan",
pertkeke helbest di dawiya sala 2007
an de apbye, ji 88 rpeln pareyn
pik pk hatiye, 29 helbestn ku bi
sweya njen hatine ristin di nava xwe de
rapay ye. T xuyakirin ku ev pertka
helbest ya syem ji helbestvan Temoz
Semal re pist (Hviya perperkan 2003 -
Kulxana gundn jibrkir 2005) dikeve nav
dest xwnern helbesta kurd li rojavay
kurdistan.
Ev swey helbest y njen ku di
dema ro de, gelek pnsan ber bi xwe
ve radikisne bhtir nifs nuh derbar
nivsandina helbest li hember
guhertinn ku dibin, nemaze rvebn
psketina ku di pvajoya wjey de
dibe, i li ser asta tevgera wjeya chan,
i li ser asta wjeya welatn hawr kurdan
di nava kurdistan bi xwe de.
L ev swey helbest y njen li
rojavay kurdistan, em dikarin bjin hna
rehn xwe bas bernedaye xwar,
pnasyek xwes li nav "cemawer
helbest" p ne bye, ango hna
"helbesta njen" li ser guh xwnern
kurd nuhe, ev yeka dibe astengiyek pirr
mezin di aliy tgihistin de, "tgihistin di
navbera helbestvan xwner de".
Digel v j, dsa helbesta njen ya ku ro
bhtir t nivsn, roj li pey roj cih ling
xwe li meydana wjey dike, hd
hd xwe berdide hindir xwnern
helbest bi gavin brwer ji hla
xwediyn berheman, tkiliyn xwes
hviyane ava dike.
Temoz Semal, derbar nivsna
helbesta njen, yek ji wan helbestvann
ku bi rengek bas xwesik helbesta xwe
dihne, yek ji wan kesn berpirsiyar
brwer xwed piroje di v war de xuya
dike.
Li vir wek xwnerek, dixwazim hinek li
ser pertka w ya helbest "Smfoniya
Nazenna Peyvan" rawestim, bi v
xwendin - b guman ev ne ya dawiye -
hinek xewn ngas nernn w
tevbidim.
Di helbesta "Peydara peyvan" de,
helbestvan rewseke near b hv
destnsan dike. Tev ku bi bjeya-
-"carnan" hevoka xwe desp dike, ev
despkirin siyana ku der li ps hviyan
vekir bihle xuya dike, l hember v
bjey..
" Carna li aliyek sev
hv xwesik berbext dibin..", R 4
Bendewar nezok dimne pistepistn
bdengiy ji desthilann dikevin di
valahiy de ked bibin.. ne ten ev, ta
radeyek her em dipelnin ku
helbestvan bi xwe ji hz dikeve wek
yek b hv ji qelsbn lawaz, dest
xwe li ber Xwed vedike:
" Bi Xwed be / me gunehe ku /
tuxmava zelal
di sermgeha restariy de / biyan
dizrmite." R 4.
Ev rews, rewsa evndarek seyda
hvdar ku klkn jiyana w di navbera
hedan ne hedaniy de dibre, li
hember v rews bhtir rewsa b
hvtiy eskere dibe, jiber gelek sedem
hene psber hviyn evndaran dibin
kelem asteng, wek: rz rawazn
civak rewsa mirovatiy ku ala w
sutxwar bye, di arewa welatek
de ku ivk j kober dibin pinpink l
basko dibin, buhar beravt dibe." de
bese, stariya civak / ji peln dara
evn duxwe, bese."R6
L iqas sevn tar bi ser kes
evndar de tn, iqas r psber w
winda dibin xewnn w derbeder dibin,
kaniya evna dil w namiiqe em
hezkirin di hindir w de berdewam
diherike. li vir, helbestvan me xwe
davje bext mozka monemor ku
alfabeya evnek nuh biafirne, ku mozk
bi xwe bandorek w y pirr mezin li
jiyana y evndar heye ji hla sivikkirina
derd s xeman ve, ji aliyek d,
guhdarkirina mozk yek diajo ber bi
xavkirin vehstin ve, ber bi mijlbn
hestek zelal ve, ber bi krahiya
hindir kesayetiy ve:
" Lde mozka evn lde / v bar ji
ser pista dilan / sivik bike.
monemor, monemor / jehra xopaniy
/ serbeta jiyan / lde, lde, lde /
alfabeya evneke nuh / bi xwe re
biafirne." R 32
Di heman war evn de, helbestvan
me ji bil bendewar brann s
azarn ku di v ry de dibne, reng
rotk j di v biwar de tevdide, hema
di helbesta "Dnbna Sev" de di
naveroka hin helbestn d de j bi
sweyek nazik zimanek helbest
xwes hmadar v hewes sirove dike:
" Di gewriya sev de / gava hesp bi
rewan / di nav htn tariy de /
dibeze / dire / di sikefta jn de /
winda dibe/ bi nalna ewran re /
gilz ji dev hespek serhisk / bi ser
herdu / kvroskn b pele de
diherike / weke avmeyn /
dimiiqe. " R 34.
Hema di v hevoka rotk de, ne
diyar, winbn hmadar bas diyarin:
"Siwar gurek birb / li geliyn
ewran / ber bi krahiya nenas ve
di / geya dwn xewnn
keikan b." R45.
Bel helbestvan me, weku ji
naveroka helbestn w t xuya kirin,
gelek ketiye di bin bandora sev de,
weku t xuyakirin sev ew bas li xwe
hwirandiye, sev li cem wek keeke
naze, w bi hv sozmendiy ve
girdide "Sev dib kea sozmendiy"
R 25, "Hviyn sev" R 26, ji
aliyek d, sev li cem wek her
bnewerek sirustiye: Pl, tar, bejn,
perav.. "Di bin pln sev de" R8,
"di sivikiya bay sev de" R71, bi
v reng, gelek caran gotebja "Sev"
her car bi awayek em di nava
rpelan de dipelnin, carna sev hevale
carna dijmine, carna xwesiye
carna nexwesiye. Ne dre reng v
dbarekirin her car bi rengek
ciyawaz, reng mirov kurd rewsa
ku tde dij nemaze ji aliy civak
siyas ve ku bandoreke taybet li hla
soz dern ramann mirov dike,
bparbna soz y, zor sitem,
bindest, xesm znat, rz rawazn
civak.
Li aliyek d, helbestvan me li cem
evny ten ne rawestiya ye, bel xwe
avtiye gola siyaset j, li vir li
hember rewsa ku milet kurd tde dij,
nemaze pist serhildana 12 avdar
rewsa tevgera kurd ya jihevket
pareby ku tevger bi tevay ne di
asta byer de b, j re ne amade
b, li hember v yek helbestvan me,
bi zivr tinaz nzk babet dibe,
Sikretrn partiyan tirsonek dibne, "Li
min biborin / ey Sikretrn basr
bik / ji ber ku seranser gundn
kurdan / ez geriyam / tu kesn weke
we / tirsonek pasperde min
nedtin", R 39.
" Ev bay / di kolann azadiy re t /
ez nizanim ima ev qas pere dibe?!
xuyaye carek / tastiyeke kurmanc
xwariye / yan carek /ji kehniya
Sikertrn me vexwariye." R 85. "
Ey qesmern welat min / ro
talaniya ezeziya we ye.." R 14.
Û babeta azadiy yek ji babetn
sereke cih girtiye ku helbestvan me
bas guhdayiy hem xewn hviyn
xwe li ser ava kiriye, l azad ne b
qelene, "jibrneke, li bin konn
azadxwazan / hertim birndar hene"
R 83.
"Rext li mil wan / ber bi iyayn
bilind ve bi- ... Dmahk Rpel: 4
Hijmar : 4 DILNAME 1-3-2011
4
TEMOZ SEMALÎ, Û SÎMFONIYA NAZENÎNA PEYVAN ...
Dmahk:
-rdiketin / bermayna toza baweriy / li ser eniya welat / droka
berxwedaniy dinivsin." R56.
L weku t xuyakirin digel babetn siyas de, carina ziman rapr
yekrast bi ser ziman helbest dikeve.
Di biwara ziman wneyn helbest de, ku ji mercn bingehn tn
hejmartin, div di her helbest de peyda bibin, helbestvan me li
hember v yek di gelek cihan de biserketiye. "Gava li hembza fediy
/ kiras sev sil dima." R 6.
"Sibeh sosina sev b / li ber bihna w / ji peyala qehw / me
brann vedixwarin."R25. "Gava xunav / bi ser bisk keziyan ve
dibare / av ji dvla rok hiltn" R36, "Axur pencereya
daristaneke as ye " R53.
"Diz li v bajar / li dorhla mizgeftan / bir digerin / geh
parseken.., l dizn peyvan / di bin plavn riw xwe de vesartne."
R 60.
"S mehan barana sal t ma " R77.
L di heman gav de, hin bje wne gelek caran bi heman wate
nsaneyan p re hatiye dbare kirin, yan gelek caran di pirr nivsn ber
de hatiye bikarhann wek "Welat bdengiy.. Snor tirs.. Snor
qedexe.. dwar tirs.. Bejna sev, gewriya sev .. "Barana hsira
germ dibariya".
Li gor sopandina me ji herdu karn helbestvan yn ber v kar re, dsa
wek ber, di hin helbestan de weku dil w rihet nebye ketiye war
sirove kirin de, di dema ku helbest ne di pdiviya w de ye, ev j yek ji
nexwesiyn helbesta kurd bi tevay ye, belku jiber ku y helbestvan
baweriya w bi tgihistina y xwner nay, yan jiber ew dixwaze btir
kela dil xwe di rya sirovekirin re birjne, iku peyvn hindik w
nagihne w ast dil w naxe cih. wek di helbesta " Çar pxember "
de R 27, di bin her jimarek de pxemberek heye helbestvan me
ew bi navkirine "pxemberek virek, tirsonek, b hz..", dibjim div
ku helbestvan v yek ji y xwner re bihle, bila ji naveroka helbest
reng w pxember nas bike, her y xwner ew j hewcedare ku
besdariy li gor xwendina xwe di helbest de bike, div ku hinek
nexuyabn peyda bibe, xwner li gor tgihistina xwe sembol
nsaneyn w ji hev veke kisif bike. Ne ev helbest bi ten, bel hin
helbestn d j sirovekirin di wan de peyda dibin, weku helbesta
"Asotiya Bendxan " R 58, ya her dirj di pertk de ku 29 rpel
girtiye, sirovekirin dbarekirina hin ramann ku di helbestn ber xwe
de tde xuya dibin, l ev helbest bi xwe wek destaneyek ye, bi sembol
wneyn helbest dagirtiye, xwner p re ji cihek die cihek d, gelek
pirsan li ber dest xwner radixe, xwner p re dikeve ramanan, l
mixabin bas kar li ser ne hatiye kirin, lewma ji xwesik bna wy huner
km b ye.
Ji aliyek d ve, belku her helbestvanek dixwaze ku ferhengek ziman
taybet bi w hebe, sweyek taybet ji hla ziman wneyan bi xwe ava
bike helbesta xwe li ser birse, em v yek li cem Temoz Semal
dibnin, nemaze derbar wneyn helbest yn li hev siwar ku ji du s
bjeyan btir di yek hevok de bi pk hatiye, wek: " zebann
derengiya xwegevizn / di toza vegevzna / lavlava gevzandina
man evnadaran de / r qermiok digeriyan."R 73 "Deriy
deryaya deriy vekir / girka ziman tirs / bi silbna sermgeha
fedyok vedikir."R 80. L mixabin hin bjeyn ferheng yn ku
helbestvan me bi kar aniye bne kelem li ps tgihistin, iku ew
bjeyn ha di axavtina rojane de nay bikarhann, yan li hermeke bi
ten t bi kar ann, mnak " grbn: (peyvn ne bas) R5, reseb:
(hezkirin, El'atife )r 30, pereslrk: ( hecheck) R56, daqenok: ( bi
Ereb: Lqah ) R63", " tev ku wateya wan sirove kiriye j, l xavbn
zuhabn berdaye rewan ziman wneyn helbest de.
L bi gist, derbar "Smfoniya nazenna peyvan" em dikarin bjin ku
Temoz Semal, gavek bas alak di hla huner ngas elengiya
helbest de avtiye, karek xwesike, hjay xwendin nirxandineke
berfirehe, jiber bi xwendinek ten mirov nikare her tistn di hindir
pertk de i ern, i ne ern, xwesik yan ne xwesik berav bike.
Xurbetiyo
Ji birnan
Te can min kir
serrad
Te kirar bedena
min han xar
Bi lafan
Te ez sas kirim
Pasp kirim
Ez mirim
Xurbetiyo
Pas li virn te ne
hatin
Wek tr qulqul
Er
Dev besooooo
Zik reso
Te helkis li min kirin
hesret
Te wran bi min
xistin
Û li dawiy
Te fnoz kir
SEVÎN
Di sevna yariy de
Veciniqm tirsm
Siz hatin min
Hrganiya min
beravt
vepek
Di sevna yariy de
Ez nv kel mam
Xewnan ez hilnam
Terra merra
Ber te hatin
L her tist berbat
b
Yariy . !
Sevna te b mexel
b
B soz tidarek b
B terezn b
B pergele b
B sernav b
Sevna te dirj
dirj kir
Keras vegern
malan
L hn j,
ez bi te va
Di hembza silotiy
de
Avjeniya xwe dikin
Xilmas bm
Ketim xewa giran
Osnebiriya min, ez
kustim
Li dawiy
Bi keeliyan
Min ber xwe da
mirina xwe
HEVALKIIRASO
Inayet Dko
dikoo@hotmail.com
( Almanya )
Heval kiraso
Heval kiraso
Xas nenaso
Ez te
Serbin hev dibn
Ji te diqeherm
L pirr caran j
Min tu hembz dikir
Te j ez hembz dikirim
Hevalkiraso
Di sevn lal de
Wek Ejdeha
Te xwe li min dipand
Min nizan b,
ku ewqas
Tu germ
Tu nerm
Tu heval
Tu kiras
Hevalkiraso
Tu pirr caran hati b
Sra min
Li dever gtan
Li sirrt gewarran
Li kas ksan
Te ne hst pista min
bi toz bibe
Hevalkiraso
Li at rkan ez
westiyam
Hal hindira'm neman
Telbz li min hisk b
Niha j
Payz li min digere...
XURBETIYO
Xurbetiyo
Te i bi min kir?
Li las min
Te hlik hlan dadan
Tu b kurm Eyb
Li guvdey min
Te al sikeft vedan
Te porr ji min bir
Te mj ji min bir
Te purmt t y min
rewisand
L dil ma ji min re
ken ma ji min re
Hijmar : 4 DILNAME 1-3-2011
5
75 SAL Û 200 ROMANÊN KURMANCÎ... Dmahk:
-nivsandin bi dest nexistib (bi dest xistibe j kes p nizanb),
wergera w ya ku ji aliy N. Zaza ve ji frans hatib kirin (1947)
weke ya orjnal dihat qeblkirin. Îsal, lkolner Nzamettn El
kurmanciya w ya orjnal peyda kir kopyayeke w ghand
gelek nivskarn kurd. Di v roman de mirov dibne ku Ereb
Semo elfabeyeke latn ya nzk elfabeya Celadet bi kar tne, l
bel hin tpn w ji ber elfabeya kirl hatine girtin. Tpn ku di
elfabeya Ereb Semo de cuda ne (di ya C.Bedirxan de: u, , i, ,
e, , y, j) dsa j dikarin ji aliy kurdxwnan ve bi hsan bn
xwendin. Li gora ku Mamed Jemo j di lkolna xwe ya li ser
romann kurd de dide, ev roman di sala 1931 de li
Leningrad bi nav Kurdiski Pastux bi rs hatiye apkirin. L ji
ber ku ji aliy nivskar w ve bi d re bi kurd hatiye nivsandin,
ev roman j weke romaneke kurd ya xweser t
hesibandin. Ereb Semo, di romana Berbang de v serboriya
xwe ya di Sivan Kurmanca ji n ve dinivsne hin besn din
l zde dike. Bi d re ev pirtk bi away kurmanciya Ereb
Semo ji n ve bi nav Sivan Kurmanca (amadekar Mustafa
Aydogan, wesanxeya Ls) hat apkirin.
II- Yekem romana ku rasterast bi kurmanc hatiye nivsandin
Xat Xanima Eliy Evdilrehman (1958) e. Eliy Ebdilrehman s
roman nivsandine. Di hevpeyvneke xwe ya di 1984an de
(avkan: Nac Kutlay, Romana Kurd, Kovara War, hj 8) dibje
ku ew li ser romaneke bi nav Murtule Beg dixebit, l bel em
nizanin ka gelo ew roman ap bye an na.
III- Romann kurdn sovyet btir romann ideolojk bn.
Lehengn wan kesn deal bn bas nebas li gora pvann
br baweriyn nivskr dihatin diyarkirin. Herweha, di romann
Ereb Semo de kesn ku ji bo bolsevzm dixebitn bas bn
feodal j nebas bn. Ev taybetmendya romana kurd ya sovyet
di seranser wjeya kurd ya sovyet de heye. Lewre, wje di
bin avdrya Party de dihat kirin mecbr b ku bi kr
sstema komnst bihataya.
IV- Di piraniya romann ku bi kurmanc ap bne de h j
dealzekirina lehengan heye. Nivskarn me lehengan bi ten ji
hla wan a bas ve dibnin. Ji ber w, lehengn romana kurd ji
hla pskolojk ve qels in. Hejmara nivskarn ku xwe nzk
lehengn xwe kiriye an j hewil daye ku pskolojya wan nsan
bide pirr km e.
V- Bi gist, hejmara romannivsn ku heta niha hay me ji wan
bye 105 e.
VI- Bi gist, hejmara romann kurmanc yn ku heta niha hay
me ji wan bye 200 e. Hing, di 75 salan de 200 romann
kurmanc hatine apkirin.
VII- Di saln 1940 de herweha di saln 1970 de tu romann
kurmanc nehatine apkirin.
VIII- Heta sala 1980, ji bil Ereb Semo, Eliy Evdirehman,
Mroy Esed, Heciy Cind Sed Îbo romannivsn
kurmancaxv derneketine. Hing, heta sala 1980, hejmara
romannivsan 5 ya romann kurd j 12 b.
IX- Heta sala 1990 hejmara romannivsan bye 14. Hejmara
romann kurmanc heta sala 1990, 27 b.
X- Di navbera saln 1991 1998an de, 13 romannivsn nuh
peyda bne 20 romann nuh ap bne.
1991 : 2 roman ap bne. 1992 1993 : tu roman ap nebne.
1994 : 3 roman ap bne. 1995 : 5 roman ap bne.
1996 : 4 roman ap bne. 1997 : 2 roman ap bne.
1998 : 4 roman ap bne.
XI- Ji sala 1999an bi sn ve hejmara romannivsan
herweha ya romanan j zde bye. W sal, serok PKK
Abdullah Ocalan hat girtin PKK j ji bo doza w ya li dadgeh
alakiyn xwe rawestandin hing Dewleta Tirk j hzn xwe
ast kirin. W sal, cara yekem b ku 10 romann kurmanc bi
hev re ap bn. Ji 1999an heta niha, 78 romannivsn nuh li-
-hejmara nivskarn kurd zde bne. Di navbera 1999-
2010an de, di yanzdeh salan de, heta niha, 151 roman
hatine apkirin (2 romann ku me nedtine ji ber w sala
apa wan nehatiye nivsn, li dervey statstkan hatine
girtin). Gava ku mirov bizane ku ber 1999an hejmara
romann kurmanc 47 bn di van 11 saln dawn bi ten
de 151 roman ap bne, hinge mirov dikare bi hsan p
derxe ku alakiyeke nivsandina romanan serbestiyeke
wesann kurd ya berfirehtir pk hatiye. Ji ber w ye ku di
sala 2010'an de 22 roman bi hev re hatine apkirin.
1999 : 10 roman ap bne. 2000 : 4 roman ap bne.
2001 : 5 roman ap bne. 2002 : 12 roman ap bne.
2003 : 8 roman ap bne. 2004 : 12 roman ap bne.
2005 : 18 roman ap bne. 2006 : 12 roman ap bne
2007 : 18 roman ap bne. 2008 : 15 roman ap bne.
2009 : 15 roman ap bne. 2010 : 22 roman ap bne.
XII- Ji 200 romanan, (ji sed sed ne rast be j ev statstk)
69 heb li Ewropay (Swd Almanya Komara ek)
hatine apkirin.
95 heb li Stembol Diyarbekir hatine apkirin.
18 heb li basr Kurdistan hatine apkirin.
14 heb di nava Kurdn Sowyetn kevin de hatine apkirin
(13 li Ermenstan yek li Azerbeycan)..
2 li Beyrd hatiye apkirin
Cih apa 2 romanan j h ji bo me nediyar e.
XIII- Kurdn sovyet ber kurdn din dest bi nivsandina
romanan kiriye. (Ereb Semo, Eliy Evdirehman, Heciy
Cind).
XIV- Piraniya romannivsn kurd li Swd bi ch bne
romann xwe li wira nivsandine. (Brndar, Mehmed Uzun,
Lales Qaso, Lokman Polat, Mahmd Baks, Silman
Demr, Bb Eser, Mustafa Aydogan, Bav Naz...).
XV- Basr Kurdistan di apkirina pirtkn kurmanc de bi
dereng be j ges dibe. Li gora agahiyn ku serok
Komeleya Nivskarn Basr di hevpeyvnek de dide, bi
ten ji aliy Yektiya Nivskarn Kurd ve meh du pirtkn
kurd tne apkirin. Ji 18 romann ku li wira ap bne 17
heb di saln 2000 de ap bne.
XVI- Di gelek romanan de agahiyn di derheq nivskr de
tune ne. Ji ber w, gelek nivskar nenas mane. L piraniya
romannivsn ku ber sala 2000 pirtk ap kirine, li
Ewropay dij.
XVII- Yekem romana ku ji aliy kurdn Ewropay ve hatiye
apkirin, Xan ye. (Birndar, 1982)
XVIII- Nivskar ku di war roman de bi kurmanc her pir
berhem dane, Mehmed Uzun Lokman Polat in
herduyan j heryek ji wan 8 roman nivsandine. Pist wan
j, Mezher Bozan (7 roman) Meden Ferho (7 roman) t.
XIX- Hejmara wesanxaneyn ku romann kurd (kurmanc)
ap kirine, bi qas ku hay me j heye, ji 50 derbas bye
e.
XX- Bi qas ku em dizanin, gellek wesanxaneyn kurd li
Swd bi ch bne. (11 wesanxane: Ndem, Roja N,
Orfeus, Apec, Helwest, Sara, Welat, Pelda, Jndan,
Newroz, Kurdistan)
XXI- Ser saln 90, pist guherna hin zagonan ya di dema
Ozal de, d wesanxane ji n ve li- ... Dmahk Rpel: 6
Hijmar : 4 DILNAME 1-3-2011
6
-bikaranna teknkn romannivsn tuneye.
XXXIII- Hejmara nivskarn kurd ji hejmara firotina
berhemn kurd zdetir e. Bi qas ku di kovar rojname
malpern kurd de t dtin, hejmara nivskarn kurd li
derdora 750 ye, l bel firotina berhemeke kurd ya asay
li derdora 400 liban e. Ev j hin pirsn din peyda dike: Ma
gelo nivskarn kurd j naxwnin?
Lsteya romann kurmanc teva nav nivskarn wan li
jr ye:
1. Mehmed Uzun
1- Tu (Deng Komal-1984, 220 r.)
2- Rojek ji rojn Evdal Zeynik (Orfeus-1987, 154 r.)
3- Mirina Kalek Rind (Orfeus-1989, 119 r.)
4- Siya Evn (Orfeus-1991, 220 r.)
5- Bra Qeder (Sara-1995, 252 r.)
6- Ron mna evn Tar mna mirin (Avesta-1998)
7- Hawara Dcley (cild 1) (Avesta-2001, 302 r.)
8- Hawara Dicley (cild.2) Avesta-2003)
2. Ereb Semo
1- Sivan Kurd (1935) (apa n, Ozgurluk Yolu-1977,
Stenbol, 112 r.)
2-Berbang (Haypethrat, 1959)
3-Jiyana Bextewar (1959)(apa n, Roja N-1990, 253 r.)
4-Dimdim (1966)(apa n, Wesann Roja N-1983, 205 r.)
5- Hopo (1969) (apa n, Roja N-1990, 208 r.)
3. Lokman Polat
1- Kewa Mar (Helwest-1999, 272 r.)
2- Flozof (Helwest-2002, 163 r.)
3- Rojnamevan (Pr-2002, 109 r.)
4- Robn (Veng-2004, Stembol, 173 r.)
5- Hawar Qrn, 1996
6- Nrheyata Lc (Helwest-Doz, 2005, 88 r.)
7- Kodnav Viyan, (2006)
8- Parola Operasyon: Girtina Saddam, (2008)
4. Eliy Evdirehman
1- Xat Xanim (1958) (apa n: Belk, 2004, Amed, 80 r.)
2- Gund Mrxasan (1968)
3- Ser iya da (1989)
5. Mahmud Baks
1- Hln (Immigrant-institutet-1984, 118 r.)
2- Gundik Dono (Orfeus-1988, 107 r.)
3- Lawik Xerz (2000) (Ndem)
4- Serhildana Mala Eliy Ûnis (Wesann Azadiya Welat
2001, 101 r.)
6. Lales Qaso
1- S sev s roj (Ndem-1999, 328 r.)
2- Xezeba Azadiy (Pelda-2000, 312 r.)
3- Wran (Pelda-2002, 303 r.)
4- Ronakbr (Pelda-2003, 116 r.)
5- Serok Altaxus (Pelda, 2006)
7. Meden Ferho
1- Berxwedan Jiyan e (Abece, 1994)
2- Mrza Mihemed (Ndem-1995, 107 r.)
3- Xaltka Zeyno (Doz-1998)
4- Mar di tr de (Pr-1999, 192 r.)
5- Xewnn pnekir (Pr, 2001)
6- Dora bacn, bi dar e (Tevn, 2007)... Dmahk Rpel: 7
75 SAL Û 200 ROMANÊN KURMANCÎ... Dmahk:
-Stenbol j vebn. Pist 1980, hem wesanxaneyn kurd
hatibn girtin. Pist 1990, ji nav wesanxaneyn kurdan n ku li
Tirkiyey bi ch bne, 12 wesanxaneyan di ber berhemn din re
roman j ap kirine (Doz, S/Mr/Elma, Avesta, Pr, Aram,
Berfn, Belk, Bajar, Veng, Ls, Do, Ronah).
XXII- Ji nav wesanxaneyn ku pist 1991 vebne, bi ten
wesanxaneya Belkiy ya Ls ya Ronahiy navenda xwe li
welt (Diyarbekir) daniye.
XXIII- Wesanxaneya ku her pirr roman ap kirine, Pr ye (18
roman).
XXIV- Di nav kurdn bakur de, wesanxaneya ku cara psn
romanek ap kiriye, Ozgurluk Yolu ye. (Sivan Kurd-1977,
Stenbol, 112 r.)
XXV- Di nav romann ku me bi dest xistine de romana her str,
Serhatiyn Rustem nemerdiya namerdan (Riza olpan, Veng,
2004, 558 r.) Romana her zirav, Pala Bsop e. (Xemgn
Tem, Sara- sala nivsandin:1983, sala ap li ser nehatiye
nivsandin, 76 r.)
XXVI- Hin romann ku wek cild yekem yn romann pircild
hatine apkirin hene, l bel digel ku wan romannivsan pist w
hin romann din ap kirine j, cild duyem h j nehatine
apkirin.
1- Sor Gul (Silman Demr, 1997)
2- Xaltka Zeyno (Meden Ferho, 1998)
3- Peyman, 1- Girava Strrkn vemir (Zeynel Abidn, 2003)
XXVII- Ji nav romann ku me bi dest xistine, pnc romann ku ji
gellek cildan pk tn hene.
1- S sev s roj, Xezeba Azadiy, Wran : S cild (Lales
Qaso, Ndem-1999, Pelda-2000-2002)
2- Hawara Dcley : Du cild (Mehmed uzun, Avesta-2001-2002)
3- Av zelal b: ar cild (Mezher Bozan, Pr, 2002-2004)
4- Sbareya Mrdn ; s cild (Yaqob Tilermen, Ls-Do, 2005-
2009)
5- Xezeb: du cild (Esker Boyik, Deng, 2004-2008)
XXVIII- Ji bil romann Ereb Semoy, hin romann din j hene ku
ber bi zimanin din hatine nivsandin bi d re wergeriyane
kurd. Romann ku ber bi zimanin din hatine nivsandin (bi qas
ku em dizanin) bi d re wergeriyane kurd ev in:
1- Zeviyn Soro (Nac Ktlay), ber bi tirk hatiye nivsn ev
yek di apa w ya kurd de hatiye diyarkirin.
2- Hln (Mahmd Baks), ber bi swd hatiye nivsn ev yek
di apa w ya kurd de hatiye diyarkirin.
3- Çiyayn bi xwn avday (Bav Naz), ber bi ereb rs
hatiye apkirin ev yek di apa w ya kurd de hatiye diyarkirin.
XXIX- Ji ber ku kurd dr hevdu mane tkliya berheman
xwendevanan li ser pireyn serrast nehatine avakirin, civandina
navn romann kurd j bi qas civandina hem romann kurd
dijwar e. Ji ber w, dibe ku hin romann din j hebin ku hay me
j nebbe.
XXX- Çapemeniya kurd, xwe ji hin romanan re kerr kiriye. Ev j
t w mahney ku sansureke navxwey tnd di nav wesann
kurd de bi ch bye. Sedema v yek j cudabna br
baweriyn poltk e.
XXXI- Wesangeriya kurd li ser hmn sexs hatiye sazkirin. Li
gora ku t dtin, hilbijartina wesanxaneyn kurd ya berheman
ne li gora pvann wjey, l li gora tkl hesabn sexs t
kirin. Ji ber w, k i binivsne, dikare bi hsan bide apkirin j.
Ger tkliyn sexs nekevin nav wan, hing tkliyn poltk alak
dibin.
XXXII- Kmhejmar an j pirhejmariya romann kurd asta wan
ya huner diyar nake. Ji ber ku gelek romann kurd gelek dr
qadeyn romannivsn mane. Hay gelek romannivsn kurd ji
tevna roman, ziman edeb, ferqa rok romanan, vegotina
byeran kronolojiya wan, sayes, pskolojiya lehengan Hijmar
: 4 DILNAME 1-3-2011
7
75 SAL Û 200 ROMANÊN
KURMANCÎ... Dmahk:
7- roka me, (Do, 2010)
8. Abbas Abbas
1- Sivan Berxan (Pr, 2004,111 r.)
2- Xewnn siyar (Pr, 2004, 111 r.)
3- Dengbj pik (Pr, 2005, 96 r.)
4- Helbestvan (Pr, 2005, 95 r.)
5- Neviya iyayek (Pr, 2006)
9. Xursd Mrzeng
1- Snor (Jndan-1995)
2- Ristem Zal (Rewsen-1999, 205 r.)
3- Belqit (Komal, 2004, 251 r.)
10. Brndar
1- Xan (1982)
2- Soro (1983, 179 r.)
11. Bav Naz
1- Stockholm te i dtiye bje
(Förtattores Bokmaskin-1987, 122 r.)
2- Çiyayn bi xwn avday (Wesann
Komela Jinn Kurdistan li Swd-
1989, 240 r.)
3- Dara Pelwasyay (Duhok, 2002)
4- Miry Heram (Wesann Ls, 2009,
93 r.)
12. Sidq Hiror
1- Kur Zinar Serbilind (Ndem-
1996, 156 r.)
2- Evn Sewat (Ndem-1998, 109 r.)
3- Ez delal: Min bi ten nehlin
(Doz, 2007)
13. Silman Demr
1- Sor Gul (Ndem-1997, 224 r.)
2- Ko (Roja N-1998, 188 r.)
3- Pist bst salan (Doz, 2007)
4- Kassandra (Avesta, 2010)
14. Îbrahm Seydo Aydogan
1- Res Sp (Doz-1999, 288 r.)
2- Leyla Fgaro (Mr-2003, 163 r.)
15. Zeynel Abdn
1- Binefsn Tariy (Doz-1999, 176 r.)
2- Peyman, 1-Girava Strkn Vemir
(Havbn-2003, 158 r.)
3- Kela Hewaran (wesanxaneya Han,
2010)
4- Bigir heval (evraverlag, berln, 2007)
16. Bb Eser
1- Gardiyan (Roja N-1994, 165 r.)
2- Jiyanek (Bajar, 2004, 251 r.)
17. Mezher Bozan
1- Av zelal b (Pr-2002, 158 r.)
2- Av zelal b 2. (Pr 2004)
3- Av zelal b 3.(pr, 2006
4- Zna (Nbihar, 2007)
5- Av zelal b 4 (pr, 2008)
6- Zarokn me (Pr, 2005
7- Asim, (Pr, 2007)
18. Eyup Kiran
1- Dewrs Evd (Mr-2003)
2- Piling Serhed (Elma, 2005)
19. Frgn Melk Ayko
1- Mamostey Zinaran (Rewsen, 1999)
2- Diln li ber pk (Rewsen, 2002)
3- Rondikn hvyn winda (Do, 2009)
4- Siya Dema bor (Do, 2009)
20. Omer Dilsoz
1- Hviyn Birndar (Aram, 2003)
2- Bhna Ax (Berem, 2005)
3- Neynika dil (Aram, 2009)
21. Heciy Cind
1- Hewar (1967) (apa n, Roja N-
1999)
22. Sed Îbo
1- Kurdn Rw (1979, Ervan)
23. Xemgn Tem
1- Pala Bsop (Sara, 1983)
24. Egd Xudo
1- D Dmar (1986) (apa n,
Ndem, 1995)
25. Sahn Bekir Sorekl
1- Wendabn (Instituya Kurd Bes
Elman, 1987)
2- Veger (Yektiya Nivskarn Kurd-
Duhok, 2006)
26. Nr Semdn (Nac Kutlay)
1- Zeviyn Soro (Wesann Kurdistan-
1988)
27. Ahmed Hepo (Apiyev)
1- Birn (Azernesr, 1996)
28. Azad Ehmed (Bav Sahn)
1- Yn Persan (1991-Beyrd)
2- Berxik kesk (Semakurd, 2008)
29. Hesen Met
1- Labrenta Cinan (Welat, 1994)
2- Tofan (Apec, 2000)
3- Gotinn gunehkar (Apec, 2007)
30. Mihemed Dehsiwar
1- Çirskn Rizgariy (Newroz, 1995)
31. Ihsan Colemerg
1- Cembel Kur Mr Hekar (Apec,
1995)
32. Mustafa Aydogan
1- Pln Brkirin (Ndem, 1997)
33. Helm Ysiv
1- Sobarto (Avesta, 1999)
2- Tirsa b diran (Avesta, 2006)
3- Gava ku mas t dibin (Ls, 2008)
34. Adil Zozan
1- Kej (Pr, 2001)
2- Misext (Ls, 2009)
35. Mvan (Betal Bet)
1- Bbext (?)
36. Tor
1- Mendik (Berfn, 2002)
37. Kemal Orgun
1- Li Qerexa Sev Hvron (S, 2002)
38. Perwz Cihan
1- Bilcan (Doz, 2002)
39. Remezan Alan
1- Saturn (Avesta, 2002)
40. M.Besr
1- Sof Remo (Medya, 1999)
41. Resat Aktas
1- Veger (Rewsen, 2001)
2- Evdalkov (Mezopotamya, 2004)
3- Niqut dil min (Welat, 2010)
42. Jr Dilovan
1- Zenga Zrn (Mezopotamya, 2003)
43. Enwer Mihemed Tahir
1- Geryan li bab berz (Aso, 2000)
44. Hesen Silvan
1- Gulstan Sev (Hawar, 1996, Dihok,
sala nivsandin 1987)
45. Nac Taha Berwar
1- Ew As Deravlwergerand (Hawar,
2002, Dihok)
46. Menaf Osman
1- Gir Sran Serhildan (Aram, 2003)
47. Newroz Sadpour
1- Viyan (S, 2002)
48. Jan Dost
1- Mijabad (Belk, 2004)
2- S gav sdarek (Avesta, 2007)
3- Mrname (Avesta, 2008)
49. Pr Rustem
1- Zarokatiya Neynik (2005, li ser
internet ap bye (mehname.cjb.com).
50. Sebr Silvan
1. Ava Mezin (Renc, 2004).
2. Bst sal varek (Wesann Yekitiya
Nivskarn Kurd, Duhok, 2005).
3. Meryema (Yektiya Nivskarn Kurd,
Duhok, 2007)
51. Lokman Ayebe
1- Jar l Sermest (Belk, 2004, 134 r.)
2- Gava Heyat (Belk, 2007)
52. Wezr Êso
1. Pamp Span (1986)
53. Mran Janbar
1. Ardda (Ls, 2005)
54. Mroy Esed
1- Sis (1961)
55. Riza olpan
1- Serhatiyn Rustem nemerdiya
namerdan (Veng, 2004)
56. Esker Boyik
1- Xezeva Xwed Gund ezdiyan (Deng,
2004)
2- Xezeb (Deng, 2008)
57. Muhsin Ebdilrehman
1- Viyan di demeke jandar de (Yektiya
Nivskarn Kurd, Duhok, 2005)
58. Bilind Mihemed
1- Sotingeh (Duhok, 2005)
59. Seyday Xelat
1- Evna Btixb (?)
60. Yaqob Tilermen
1- Kitim (Ls, 2005)
2- Qerebafon (Ls, 2009)
3- Bavfileh (Do, 2009)
61. Firat Cewer
1- Payiza Dereng (Ndem, 2005)
2- Ez yek bikujim (Avesta, 2008)
62. Atilla Bariser
1- Mandaln (Elma, 2005)
63. Mehd Zana
... Dmahk Rpel: 8
Hijmar : 4 DILNAME 1-3-2011
8
NEÇE!
Demhat Drik
demhatderiki@hotmail.com
( Duhok Kurdistan )
Bi kve die gula li Farqn piskiv, li Amed
bejin day, gesby?! Nee! Na na, nee delal,
dr nee! .. awa dil te radigire, ser v
sibeh te trik koer dagirtiye; ji guln ilmis,
ji jann dayka zarok winda kir, ji nalna
zarokn bir, ji qolincn dil ji dil te by
di nava barana ewrn av min de b xatir
die?! Ma te jibrkir, te ev dil li ser text
bkguln zeviyan ji dayk kir, di nava peka
hestn xwe de dipa, bi sevn b xew di
dergsa giyana xwe de dihejand?.. Na nee!
Ger tu y, w roka zemblfiros, roka sevn
keleha Amed sw bimne! W ev dil nema
bikene, w nema guhdar roka zevgenem li
ber mala we bike ku awa bay rk te, pora te
ya rengsev radimsand bhna zev ji te
difor, tevl mesvariyn te dib w dem ji
lvn te ken zarokan dibar!..Na, nee delal,
w ev dil wek swbna xak, sw bimne
esmer!..
75 SAL Û 200 ROMANÊN
KURMANCÎ ... Dmahk:
1- Ay day (Tevn, 2005)
64. Serkan Brsk
1- S terrs (Apec, 2006)
65. Hesen Huseyin Deniz
1- Hv herdem heye (Do, 2008)
66. Yunus Eroglu
1- Nameyek ji Xwed re (Ls,
2007)
2- Otobs (Ls, 2010)
67. Sener Ozmen
1- Rojnivska Spnoza (Ls,
2008)
2- Psbazya rokn neqedyay
(Ls, 2010)
68. Ibrahm Osman
1- Evna Mrxasek (Ls, 2008)
69. Mr Qasimlo
1- Wney Keser (Pr, 2008)
2- Giyann Bahoz (Do, 2009)
70. Diyar Boht
1- Gul biskivn (Mezopotamya,
2006)
2- Mexmr, (Mezopotama, 2007)
3- Soryaz, (Do, 2008)
71. Aram Gernas
1- Toqa Lanet (Doz, 2007)
72. Nesm Tarim
1- Xezal (Belk, 2007)
73. Edp Polat
1- Ristem Zal (Evrensel, 2006)
74. Ilham Sertkaya
1- Kilama Slan (Pr, 2007)
75. Sabr Akbel
1- Evna Pnhan (Nbihar, 2006)
76- Ozgur Kiyak
1- Rwyn Bwelat (Do, 2009)
77- Arn Zn
1- Ez strka span in (Berem,
2007)
78- Chan Roj
1- Gtara b tl (Do, 2009)
79- Zarife Demir
1- Kela Bilind (Apec, 2008)
80- Ali Huseyn Kerim
1- Sopa rojn bihur (Rewsen,
2008)
81- Tehsn Navisk
1- Jann Sinahy (Yektiya
Nivskarn Kurd, Dihok, 2005)
2- Çavn stavk (Yektiya
Nivskarn Kurd , Dihok, 2007)
3- Pel Xul (Yektiya Nivskarn
Kurd , Dihok, 2010)
82- Kovan Sind
1- Nalnn Peravan (Han, 2010,
Berlin)
2- Rojn Êtn (Dihok, 2007)
83- Abdullah Pertev Isik
1- Mirinn bwext (Astare, 2009)
84- Ismet Mihemed
1- Dawya serrvanek ( Dihok,
2005 )
85- Mehmet Yilmaz
1- Doktor Dno (Ava, 2009)
86- Hesen Îbrahm
1- Sevn sar (Dihok, 2006)
87- Îsmal Taha Sahn
1- Ji bo rnivseke tir (Dihok,
2008)
88- Mihemed Seyid Hisn
1- Tava Mirin (Brno, Komara
ek, Trbun, 2010)
89- Îlham Sdar
1- Tahma Xwely (Yektiya
Nivskarn Kurd, Dihok, 2009)
90- Dilawer Zeraq
1- Sevn winda, wneyn
mehl (Ls, 2005)
91- Newaf Mro
1- Keles res, (Pr, 2009)
92- Hesen Al
1- Swiyn rojhilat (Stil-offset-
2009)
93-Tosin Resd
1- Mestre (Ronah, 2010)
2- Evna te ez parastim (Han,
2010)
94- Eyup Guven
1- Kulmn morkn snbirik
(Ronah, 2010)
95- Yusuf Bilgi
1- Evna Me Welat brndar
(Han, 2010)
96- Zek Silvan
1- Barova Berf (Han, 2006)
97- Yilmaz Çamlibel
1- Biro (2010, Deng)
98- Enwer Karahan
1- Sapnoza, (Avesta, 2010)
99 Arsev Oskan
1- Kestiya penaberan (Do, 2010)
100- Gulges Deryasp
1- Tariya bi tav (Do, 2010)
101- Omer dewran
1- Û iya j dinalin (Ls, 2010)
102- Amed Çeko Jiyan
1- Varjabed (Ls, 2010)
103- Mihemed Ronah
1- Bendewarn adar (Ronah,
2010)
104- Omer Yaman
1- Karwan azadiy (Welat,
2010)
105. Abdulsamet Yigit
1- Feqiy Teyran (Han, 2010)
* Ev statstk lste li hin
deveran bey nav amadekar
xwe bey destra w hatiye
bikarann. Ji bo agahiy, pwst e
ku mirov bibje ku ev lste ji sala
2004'an ve ye ku dihat amadekirin
ber j di kovar rojnameyan de
agahiyn li ser w hatine
belavkirin di teza amadekar
xwe de hatiye bikarann.
( Daw )
FERHENGA DENGAN DI
ZIMANÊ KURDÎ D E
21 SIBATÊ, ROJA ZIMAN
Dr. Nreddn Zaza
Ferhenga Dengan di
ziman kurd de ( Kurd -
'Ereb ), ya birz 'Ebbas
Isma'l ji aliy
wesanxaneya El-zeman -
Sam, 2009 - de hatiye
apkirin, ji (136) rpelan
pkhatiye. Ev ferheng
dengn mirov lawir
tilr bgiyanan di
ziman Kurd de, bi
ziman 'Ereb sirove dike.
GELÎ KURDAN: eger hn
naxwazin ji hev tarmar
winda bibin, ber her tist, bi
ziman xwe bixwnin bidin
xwendin. L eger dixwazin
xwe nas bikin xwe bidin
naskirin hezkirin, bi
hevalt dostaniya miletn
din re ps ve herin bi
rmet serbilind bijn, dsa
ziman xwe bixwnin bidin
xwendin.
Hijmar : 4 DILNAME 1-3-2011
-ne. Poz xwe kutane hev, diaxivin. T xan beng ne,
evndar in. Bedewin. Xwezya min li wan. Bihara emr
wan e
V dukan de min Gul hev dt.
Nizanim ima niskva Gul hate bra min. Huba mine
ewlin, ku nv sedsal ber, wek xewneke seva hat, kete li
nav jyana min derbaz b, .
Ez n ketibm xwendin. Gul xwendevana
xwendinxwana bijsky b. Sala w ya dewy b. W
wek alkara doxtir, yan xska doxtory bixebitya.
Xwendina min rojnemevan b li zanngeha bajr de. Ew
j, ez j li razanxan xwendekaran diman. Avay
razanxana me w li rex hev bn.
Min Gul hema li v dukan hev dt. Bi rast Gul ez
dtim. Min kitbeke kurd dikir.
-Tu kurd?,-keka kleka min bi kurmanc ji min pirs.
-Bel, l tu? Me nasya xwe da hev.
Gul qemere evres b. Dev lv w gir, diran wye
bedew, wek sedef sip dirisn, ken w, axaftina w,
bejin bal, xwesikaya w ketine nava dil ruh min. Por
xwe dikire gul gul li ser navmil re berjr diherikn.
Nasna me b evn.
Mala bav Gul, nzk Yrvan li bajarek bik dima.
Jibo min, heta niha j, ji Gul bedewtir, ji Gul xwesktir, ji
Gul srintir li cihan keeke din nne. Evna me ses
meha kisand, Gul b xewna min e here xwes, kesera min
e here srin, evna min e here bi s
Min h tu kes weke Gul hiz nekirye. Evn xezay b. Ez
xortrk xism bm. Evna Gula evres kete dil min cy
xwe mehkem tde kir
Çima Gul kete bra min? Nizanim.
S sal jyana min li v bajar derbas bye, bst sal e ez li
derva me. Xwendin, xebat, heval-hogir, jin-zar. Rojn
xwes dijwer, serketin, tkn. Ji wan Gul hate bra min
ez xnc Gul nikarim derheqa tistek din bifikirim Eva,
bawark nv sedsal e, dema Gul dikeve bra min,
temamya xewn-xiyaln min tev li hev dibin, xwe scdar
dikim: Min awa Gula xwe unda kir ?
Weke ses meha bextewar weke min, bawarkin li
dinyay tune b. Heroj me hev didt. Tu asteng tune bn.
K wedey me bixwesta em direviyane bal hev. Kno,
tatiro, kitbxane, em tim rex hev bn
Evn, evneke paqije buhust. Ramsan hebn, l ten
ramsan
Nvsala xwendina me despka meha adar dew b, min
ntyam xwe dan. Ji bo rehetbn end roj didan, gerek
bma gund xwe. Mala me hvya min bn. Gul j
nvsala xwendina xwe xilas kir, xwendina wra end meh
mabn. Havn gerek xils bikira.
Êvara dewy em herd tev ne tiatroy, pey re heta nv
sev em bal hev man. Sibetir, ez j Gul j gerek end
roja ji hev drketana, vegeryana mal, bal d-bav xwe.
Roja din min Gul bir r daynim. Ser riya xwe em herd
ketine v dukana kitba, min romaneke nivskarek ewrop
kir dyar Gul kir.
Roman derheqa evndary b, n ap bb, di nav
xwendevana de pirr deng dab.
Nehst ez ser tistk binivsimVegeriyam t binivs-got.
-Ez bra te bikim. Bixne min br neke
Heta ber bs min Gul ver kir.
Gul , pas min ber xwe de gund xwe
Li gend, ew end rojn rehetbn, min bne sal. Wext,
tey bigota sekinye, nedi. Hvy bm z vegerim bal
Gula xwe.
Vegeryam, l Gul venegeriya... ... Dmahk Rpel: 10
9
GULÊ - ÇÎROK ... Dmahk:
-Dixwezim bi hisreta sala bajar xwe hemzkim. Kn branna
xwe re bimesim. Rast, s sal li v ke re mesiyam e. Min ev
ke hiz dikir. Brannn min e li v k pirr in. Ez li v k re
cara ewil hatme v bajar. Jyana min li v bajar, ji v k ve
dest p b. Xortek hjdesal bm, min dibistan li gund xwe, y
berpala yay Elegez dew an, hatime xwendin. Saln
zanngeh z derbas bn. Pas hema li w zanngeh de j
derbas li ser kar bm. Mala min j li ser v k b.
Pencer w mal ro j ji vir ve tne xan. Qat aran e. Mala,
ku bst pnc sala em l jyan, min berbi xwe diksne. Dewsa
dest preka min li ser her qulcek w mal heye, ken zaroka,
mesqeret, yn hatina wan, gisk tev branna li w mal de
man.
Ji pey kar tim min dilezande mal, nefer hvya min bn. Rojne
xwes bn.
Pas, pas her tist li hev ket, xirab b. Ji miletty xirabtir li
cihan tu tist nne
Meriv li welat xwe naj, meriv welat w tine, teyred b
hln e.
Pirr dixwezim herim, dr w mal vekim. L niha ew mal ya
me nne. Li wir kesek j hvya min nne. Niha hineke din l dijn.
Niha ewin xwey mal. Perd li ber penceran j weke y me
nnin, crek din, rengek din in. Na mala min vr tune...
Ez v bajar hiz dikim. Dixwezim her cya bivnim. Dixwezim
bigerim, bikenim, bigrm...
L, niha law kurmet heval min b em herne mala wan.
Xeyset zdyn Ermenistan j ecbe. Niha hazirke mezin
dtine. Pez serj kirine. Vodka, konyak, bra, gost birast, hezar
yek temetska ve sifre xemilandine. Dijwer sev em razn. Kf,
xwerin-vexwerin w heta sib berdewankin. Berbang xort bi
erba xwe min bighne belafirxan. Usane du sehet dema min li
bajr heye
Min, rast bst sal ber, pista xwe de v bajar me welatek
din. Rast e, ev welat j welat me nb, l me li vir xerb texmn
nedikir. Ez j, bav min j, kalk min j, lo bav kalk min j li vira,
berpala iyay Elegez hatine diniyay. Me ev ax xwe re welat
hesab dikir, me ev ax hiz dikir, me xdan xna xwe, ruh
hizkirna xwe tev v ax kirib, l dsa ev ax ji me re neb welat,
war
Goristana gund de mexber ar bav min in.
Welat Sovt hilwesya. Her tist hilwesya, pra j dostan,
hevalt, pismamt, mirovat. C ji me teng kirin. Min bajar xwe
hst. Min Elegeza xwe hst Ez ten nbm, gelek weke min c
war xwe, mala xwe, keda xweye bi sala, brann, xewn
xiyal xwe, goristana d-bav xwe hstin, n.
Çn k kder sitarek dt. Qenc-xirab Byarn ecb hatine
ser evdan.
Pist bst salan dsa vegeryame. Konfransek zanest heb.
Konfrans qedya. N ji min re dem bye. Dixwezim bajar
xwe bibnim, kerr, ten, brannn xwe re biaxivim.
Ka xwe re dimesim. Li ser v k dukana kitba b. Roj
tuneb ez neketama w dukan. Li wur nivskar xwendevan
rast hev dihatin. Kitbn nu distandin. Prejna ber dukan ez
nas dikirim kitbn n minre hildida.
Wek ber drra, dikevime w avay. Niha dukana kitba nne.
Dukana kitba kirine qawexane. Usane li vir j qawe ay kitba
tir tne firotan. Vira j kitba nakirin. W dem em ji bo kirna
kitbn bas diketine sir. Îro dukana kitba bye qawexane. Ez
li ber textek rdinm. Keeke bedew, devken berbi min t,
dipirse:
-Hn i dixwezin?
-Qawe, qaweke res e tel,- li v bajar qaw xwes dikin, qawa
res.
Li ber text, rex min ke xortek rnistine. Hjde-nonzdeh salHijmar
: 4 DILNAME 1-3-2011
10
-pismamn min li virane. Ez ser wan ra derbasbim w
bixeydin
-Mala xal Ûs Ehmed re dibj?
-Er, Ûsiv, ap Ehmed. 5-6 mal wan j li v mil gund
in.
-Kalk Ehmed eva 9-10 sal e ye rema xwed.
Cinyaz xal Ûsiv j du sal ber ji Rsyay ann, tesml
ax kirin, n. Kesek wan li vira nne. Du-s sal psda
lawk wan hatin, avay xwe j firotin, n. Dibjin li aly
Sbr dijin.
Êz xwe ker dikim. Xof dikim derheqa maln din de
pirskim
-Apo gisk ne, kes nemaye. Kes venagere. Mirya tnin.
Niha d mirya j naynin. Ya me, lawk me ap-met min
gisk mal-nefer xweve li bajar Moskvay der-dor
wne, kurapn me Kirasnodar ne, xal xatk min
Novosbrsk ne Kalk min maye, nae. Naxweze
mala xwe biqete, bax xwe bihle, here. Lawk me
naxwezin zor l bikin. Ez bal mame. Ez j nvrstta
vir de dixwnim. Salek maye. Kalko dibje, hema
xwendina min kutab, em j herin Niha dijwer bye.
Rsya j c nade meK niha , , k ne pas
dibe nikaribe
-L t awa her? Rsyay da cbn, kar dtin tehete?
-Na, niha dijwer bye. Rsya j c nade meBer bas
b. K wextde , , k ne pas dibe d qet
nikaribe
-L ya te?
-Bi rya zewac.
- Usane dergsty? Te proz dikim. Dergstya te ji
meye?
-Dergstya min nebya metka bav min e. Nebya xska
kalko. Ber da li Moskvaye dijn.
-Te got zda ne Moskvay?- ez j dipirsim.
-Dema sovt da li wur dijn. Zilam metka bav min
doxtir eskery b. Eva pnc sal zdetire li wurin.
Zilam w mirye. Ew du law xwe ne. Hal wan pir
xwese. Dergstya min kea law wy mezine. Metka
bav min j niha, nexwes li mala meye. Xezr min j
pre hatye, li mala me ne. T bivn. Dergstya min j li
Moskivay dixne.
-Usane ztirek t j bib binely Moskvay.
Erebe li ber derk hesin mezin disekne. Rizgan ji
ereb peya dibe, dr vedike. Ereb dajo hundr, dsa
dr digre. Hewsa wan mezin e. Hundur sr de bax
tirya fkyaye. T xan baxe rind bcerkir ye.
Xwey mal Qeymes, preka w Gevez du cwamrn
din hvya me ne. Bi edet mvanhizya kurmancy
hazir tne psya min, em diine ry hev, hev silav
dikin, kf hal hev dipirsin. Di kraya hews de
avayk bi kevir sor bedew sekinye. Em derbas
hundr dibin. Li oda mvana sifra rastkir hvya meye.
Bn buxza xwerinn crbir, gost birast, fk
pincaran tij od bye me berbi text xwerin diksne.
Ez li destsoy dest xwe disom, derdikevim. Xwey
mal gaz min dike, ku li ser textey jor rex w rnm.
Ew edet mvanhizye. Dema em herd rdinn, pas
lawk din cy xwe digrin, rdinn.
Qeymes der ss konyaka pnc steyrk vedike. Ew
konyaka ermenya ye here rind e, konyaka reng zr de
ber kas teva dide, kasa xwe bilind dike, ber xwe dide
min:
-Kemal bira ev kasa bira bibe salixya hatina te, dtina
me
Qeymes pey hev kasa hildide,- ... Dmahk Rpel: 11
GULÊ - ÇÎROK ... Dmahk:
Roj derbas dibn, agir evn hisreta Gul rehet nedida min.
Nikaribm ck bisekinim. Hezar tist fikira min re derbas dibn, l
Gul tune b tune b. Ji pey endek re min d teyax nekir,
rabm me xwendinxana Gul. Gotin, ku w navber da, Gul
xortek din re zewiciye. Xort li bajarek Rsyay nexwesxanek
de dixebite, doxtire. Çend roj ber hatine, kaxaz-belgeyn
xwendina Gul hildane, ne. Gul, d li Rsyay w xwendina
xwe berdewanke.
Li ber text rex min, w xort kea evndar dest hev girtibn,
ser xwe nzk hev kiribn, diaxivn
Ji fncana qawa ber min hulma germ derdiket bina qawa xwes
diket poz min.
Min Gula xwe li v mal de dt li vir j unda kir.
Min dirav heq qaw kire bin fncan ji qawexan derketim
Ka nasre berjr mesyam. Min dixwest rast nas - dostek
xwey ber bm, wan re biaxivim, saln ber ji br bnin, ku Gul
ji ser min der, l bajar min tey bigota hisreta dil min bawar
nedikir, nedixwest min nas bike. Kes nas tuneb ji min re
bikenya berbi min bihata silava min vegirta. Der-doraran re
bigota: Eva zilama xerb nne, heval meye, jyana w li vira,
nava mede derbas bye
Deng zengil tl hat. Law heval min b, Rizgan:
-Apo, tu li kuy? Em li ku hev bivnin? Mal-nefer benda me ne.
Nizanim ima, min, ew c jre got, ji ku cara dewy min Gul
very mala bav w kirib
Min Gul li wur unda kir
* * *
Ereba Rizgn rya nas re psda dibezeR el korin. Erebe
fesal, hd dimese. Ew gund em diin nzk bajr e. Ber ev
rya xwes b. V r re ez pirr cara me-hatime. R li nav gunda
re derbas dibe. Heval, dost pismam her gundda hebn. Sn
saya, eyd-erfata em digihstin hev.
Ez ro j ji hevaln xwe geleka bibnim. Ew bizanbin ez hatime,
bdeng me w bixeydin. Kal-bava gotiye: Çiya rast ya
nayn, meriv tim rast hev tn. Rojek min ew dtin, ez awa
av wan binhrim?
Tistek ecb, ku ber li dor v r tunebn, niha ev dukann
bik in. Dora r li ser her gavek dukan hene. T bj xelk vir
tev kirn-firotan ve mijl in. Ez hv ji Rizgan dikim ku ereb li ber
dukanek bisekinne.
Ber, dema em din mal heval-dost pismaman, em
destevala nedin. Me srnay dibir, carna j ssek-dudu vodka,
konyak dikire nave. Xeyset b, qedirgirtin b. Di mala da zarok
hebn
Ez fikira xwe de hesav dikim, heta bigihjim mala ku ez l bibim
mvan, gerek bikevme 5-6 maln dost pismaman. Ez srnay
here bas, vodka, konyak, vsky hildidim. Dukan daxwezn
min bi kfxwes ctne, esyay min par-par bike torb nylon,
hesab dike, ez dirav w didim, Rizgan j dibe dike ereb. Kfa
dukan ji min re t. Yek-yek esyay xweye bas raber min dike.
Ez j hildidim, didime Rizgn ku bike ereb.
Rizgan ecvmay min dinhre:
-Apo, t ewqas awa bik? Te erebe tije kir. Te esyay dukan
gisk kir
-Mal me j pirrin, bira-pismaman zefin. Xwe ez destevala naime
male wan. T bivn, dibe tr j neke.
Rizgan nizane awa cawa min bide, crek mil xwe hildiksne.
Ez ereb syar dibim erebe psda dimese.
Em digihjne gundek: Gund ap Ehmed. Ez law wy
mezinin Ûsiv destebirak bn. Min nan mala w cwamr pirr
xwerye. Ap Ehmed, Ûsiv bizanbin ez hatime, li virre derbas
bme min serk li wan nedaye w pirr bixeydin. Pas j, ez wan
nevnim qet dibe? Dinyaye, k zane carke din em hev bivnin?
-Rizgan, bavo li ser mile ep bikeve v ka teng. MalnHijmar
: 4 DILNAME 1-3-2011
14- Ge ews: Goy zew,
gt, jiyan, bn.
15- Dey be mhr: Dethos,
dadperwer.
16- Mhr: Mtra, soz
dostayet peyman beln
hevalbend.
17- Sirs: Fermanberdar li
ol ezdan.
18- Resen: Dadger.
19- Ferwerdn: Ferewes,
ferweher, hz pskewtin
pasewan rewan cewher
keresey afirandin gerdn.
20- Wehram:
Wereheram,behram,serkew
tin.
21- Ram: Rame, ast
asayist xwes hmin.
22- Ba: Wat, hewa, ba.
23- Dey be dn: Bedhner,
dadperwer.
24- Dn: Rewann dern,
wjdan.
25- Es: Ard, bextewer,
saman wst dawakaray.
26- Estad: Aristad, rast
dirust.
27- Asman: Asman.
28- Zamyad: Zew.
29- Mantiresipend:
Mhrsipend, gutey proz,
witey ake.
30- Enaram: Tsk ronak
bpayan hetahetay.
Jder : Ferhengoka Avesta.
GULÊ - ÇÎROK ... Dmahk:
-salixya veduxwe. Usa xeber dide, ku ez t derdixim
hazir rind derheqa min de zanin, hela Qeymes min xwe
tne digihne hev. Prka min ji aly d prka w keapin.
Ezdy Ermenistan host axaftin salixyane. Karin
kasa k hildin bi seheta xeberdin. Qeymes bi dil xeber
dide, xwes xeber dide. Rast, min bra xeberdana usa
kirye. Eva end sale, li cy n, nas dostn min kes
nizane w teher biaxive
Ez d zanim zilam kleka min rnistine, kne. Yek
law xska Qeymese, bav dergstya Rizgn e. Yan
kea w dergstya Rizgn e. Y din pismam wane.
Herd j ji Rsyay hatine. Xezr Rizgn dayka xwe
anye. Dayka w nexwese. Ew ji hevra bi rs, l xalora
kurmanc diaxivin. Ez ji axavtina Qeymes serwext dibim,
ku herd zilam ji karn dewlet da dixebitin.
Ez t derdixim iqas j Qeymes dixweze kfa hazira
xweske, nay stendin. Texmn dikim nexwesa wan
girane. Rizgan kalik her tist dikin ku ez xwe xirav kivs
nekim. Ez j difikirim, ku otl ji min re bastir b. Niha
mrika ne ewe nexwesa xwe ve mijl bin, ne ewe min
mijlkin.
Kevanya mal t guh Qeymes da gilk dibje.
Qeymes xwerzy xwe hev dinhrin. Hd diaxivin. Ez
dixwezim derkevme devra ku ew serbest biaxivin.
Qeymez hal min texmn dike, vedigere aly min:
-Kemal bira, nexwesa me dixweze te bivne. Nefera jra
gotine ku mvan me heye, nave te gotin, dixweze te
bivne Ez nizanim awa bjim. Eger tu j bixwez?
-Ser ava Qeymes bira, ew j gotine, -ez dudil dibjim,-
l ima dixweze min bivne, difikirim,-, ez ne meriv wan
im. Em qet hev nas j nakin, ne j doxtirim ku dixweze al
bikim. Dibe gotine doxtor e, ew j tire doktor bijsky
me. Emir srine,- difikirim tev Qeymes em diine oda
nexwes .
Di nava nivnn paqije sip preke porsip pala xwe daye
belgyan. Bi rast end balg danne ser hev pista w
dan. Pr sipolkye, t bj roh tde nemaye. Dm
w ilmis, av w korda ne, destn btaqet ketine li
ser lihf.
-Xsk vara te bi xr, tu awan? Ling min bi xre, sikir
t qenc b. Nefikire, - dixwezim dil bidime ber pr.
-Xr hat Kemal,-pr min dinhre lv w dilerizin,
dijwer diaxive. Kursk kleka cy w danye. Nsan dide
ku ez li ser w kurs rnm.
Ez ecvmay pr dinhrim. Nav min j zane. Dive min
Kemalek din re sas dike.
-Qeymes, bir min, min Kemal ten bihle, gilk heye
ez basqe jre bjim
Qeymes j ecebmay av min dinhre ji od dert.
-Kemal dest min bigre.
Ez dest w digrim.
-Min zanib, ez te bivnim, min zanib rojek em rast
hev bn. Min dil te siknand, min xatir j te nexwest,
biborne Kemal. Di emr xwe de, min tu roj tu bra
nekir
-Seva i? Dibe tu min hinekara sas dik, xsk?
-Na Kemal. Ez sas nakim. Ez Gul me
-Gul?- dest wye sarby nav dest xwe da
diguvsim, ku germkim, dexwezim bjim ku min
jdixwezim biaxive, dixwezim deng min bibih
L dest w sar dibin, lv w sip bruh dibin, suty w
li aly min xar dibe, kop av vekirye bruh req dibin.
Dest xwe didime ser av wÇav w tn girtin.
( 31.12.2010 )
11
NAVÊN ROJÊN
MEHÊ DI OLA
ZERDESTÎ D E
Amadekirin wergerandin ji
tpn Ereb:
Fadil Temo
fadiltemo@hotmail.com
( Koban - Sriya )
Di ola Zerdest de her rojeke
meh navek w y taybet
heye, ew j bi v away ne.
1- Hurmizd: Kurtkirina Ehora
Mazda, giyan bexs yegan e
gewrey zanay bhemta.
2- Behmen: Wehmen,
raman pak.
3- Erdbehest: Bastirn pak.
4- Sarwer: Asawehsta,
patisayet bihz.
5- Sipindarmez: Esfend, li
xwe burdy mhreban.
6- Xordad: Tendirust
rkupk ( roja ji dayik bna
Zerdest )
7- Emurdad:
Amurdad,Amertet, bmerg,
cawdan, hetahetay.
8- Dey be azer: Dadar,
dadperwer, bedhner.
9- Azer: Atir, agir, tsk.
10- Awan: Apan, aban,
awekan, kat aw.
11- Xor: Xorst, hetaw.
12- Mang: Mang, heyv.
13- Tr: Estrey baran.
Hijmar : 4 DILNAME 1-3-2011
12
MÊJÛ YA RÊBAZ A
NEPENDÎ, DESPE R
Xalid Muntesir*
Wergerandin ji 'Ereb:
Xiyas Hisn
Zayend a b heval, mijareke dijwar e bi
kmtgihistin bi asteng n exlaq civak
hatiye rapan. Hem desper yan fantaz
ya zayend bikartnin, l hem j li v tist
mukur nayn dibnin ku axavtinek ji "b
edeby" ye. Em bi diz dikin, bi palgeh
w bdeng dikin, dema yek ji wan xeyalan
tn bala me; em dilteng dibin xwe "b
exlaq" bi navdikin. Ji ber v tevliheviy agah
yn der bar v km an j tune bn. Îcar
nezan bye wargeh me. Ji ber v
tevliheviy pir lkolner ser li hember
tewanbariya psbn ksan. Ji van
lkolneran "Bt Dodson" 1974, ku gihistiye
nernek wrek gotiye: " Desper bingeh a
jiyan a me ya zayend ye, her tist n ku em
pist w dikin netistekin ji bil bizavek ku
dixwaze zayend bi civak bide pejirandin!!"
Danaskirin a Rbaz a Nepend:
Bi rengek sade ew e:" Hvotin a zayend ya
kesek ku bi xwe dike ji bo xwes ya xwe
dike". Zanist n zayend ji bo v kar v
zaravay bikartnin, b ku li encam binerin,
wate ew e ku ne giring e ev hvotina bigihje
ast a avderann ji bo em nav desper li
w hvotin bikin. Xalek giring heye ew j
ewe ku em desper wek alakiyek tenane
xweser an j b heval diyar dikin, ji ber ku
dibe ku di peywend ya zayend ya navber a
jin mr de tistek wek desper were hol;
ev yek hinek mna dermankirin tte
bikarann, ev tist j ne mijar a me ye.
Rbaz a bi-diz dibe ku ji zaroty
despbike herdu regez, m nr, di w de
wek hev in. Ev tist li cem lawiran j peyda
dibe, mna: Meymn fl kik piskan,
heta li cem dolfnan j heye. Du zanistan
"Ford" "Pit" di sal a 1951an de ev lkoln
peyda kiribn. Tev ku van herduyan xweztin
ku v tist normal diyar bikin, l bel dtin ku
piran ya civak n mirovan bi nernek ps li v
kar dinerin ti car j napejirnin.
Ji bo em raz a v nern fmbikin pwst e
em vegerin rpel n drok a rbaz a vesart.
Bi Ingilz desper "masturbation" e. ( manus
bi Latn yan dest, sturpo yan gemar
dike; yan j mezea ku bi Yonan bi wate ya
endam zayend t ) L tev van kok n
Yonan Roman ji v peyv re, ev herdu
civak behs a v 'adet rbaz bifereh-
-nekiribn; xwe li ser kerr kiribn ji bil end
nivs n hindik wek gotin a pr
bijjkan,"Apukrat", l w j xeterek tde didt
weha digot: "pirbn a desper mej y
hestyan km dike". Digel ku Pertk a Proz ev
rbaz tawanbar nekiriye yan gotinek zelal li
ser negotiye, l Cih Xiristiyanan w ps
dibnin wek gunehkariyek pir giran. Ev herdu
al xwe disprin rok a "Onan" di Pertk a
Afirandin de. Ew rok wek fermanek xuday
li dij rbaz a nepend didtin. Çrok dibje:
"(pist bira y Onan mir)Yahda ji Onan re
got: Here cem jin a bira y xwe bi w re
sbike nijadek ji bira y xwe re bike!!
Onan naskir ku ew nijad d ne y w be. Ji ber
weha dema dihat bal jin a bira y xwe av a
xwe dihavte erd ji bo nijadek nede bira y
xwe. Ev kar di av Xuda de pir kirt b. Li d
v byer re Xuda ew j (Onan j ) mirand...!!!".
Ev n oldar kar Onan wek desper
dihesibandin, l kar Onan, wek ku
xwendevan n njen dibnin, ne desper b l
bel ew b ku dema bi jin a xwe re radiket av
a xwe li dervey malzarok valadikir... !!
Di Islam de, nern cuda bbn, "istimnaa"
yan j "celdu 'umeyre" (nav n rbaz a
nepend ne) hinekan guneh heram didtin,
hinek n din j di hin caran de guneh didtin
di hin caran de tistek pwst didtin !!! L
alyeh syem digot ku ew "mekrh" e anj
mirov gunehkar nabe ku bike, l karek ne bas
e. Di v war de her alyek hokar behane yn
w hene Yn ku dibjin guneh e, ew Malik
Safi' Zeyd ne. Hokar wan j ew e ku
Xuda ferman ji bo parastin a endam n
zayend daye heger mr di i rews de be
bila bibe ji bil ku bi jin kolejin n xwe re be.
Ev al xwe disprin Quran di sret "Elmmnn"
de: " Yn ku endam n xwe
diparzin, ji bil dema bi jin n xwe kolejin n
xwe re bin w dem ew ne gunekar in, l yn
ku tistek din ji bil weha bixwazin, ew in yn
ku xwe ser snor n Xuda derbazdikin".
Em werin al y duyem y ku hin caran heram
kiriye carin din j giring kiriye. Ev j Henef
ne, digotin: "pwst e mirov desper bike
dema tirs a zinay hebe, ev j li ser qann a "
kirin a tist ku zirar a w kmtir be" tte
avakirin.
L Henbel dibjin ku desper mekrh e ti
gunehkar di w de nne, ev j weha ye ji ber
ku pelandin a y mr ji endam n xwe re
"mubah" e (anj ne qedexe ye) dibjin ku
Quran gunehkar ya v rbaz diyar nekiriye.
Ji yn ku ev rews "mekrh" dtine ''Ibin 'Umer''
'' 'Etaa ", ji yn ku destr dabn v rews "
Ibin 'Ebbas " " El-hesen " end mezin n
peyrewan, di vir de j El-hesen gotiye: " Xelk
di cengan de ev dikirin."
* Xalid Muntesir: Bijjk pist re ragihnerek
Misr, bi nester a xwe birn n civak a 'Ereb
Misilmanan vedike, bi swey zann
rewsenbry ser nexwes ya her mezin di civak
de dike, ew j nezann e bi hem reng n w..
JENA DIL
Baran Sind
barano@mail2world.com
( Drk - Sriya )
Di navbera jen jen de:
Gora serbazek nenas e
Chaneka li hev ket
Bajarek ji hev bitirs
Xewnewka b erx
Straneka birndar
Gaveka b roj welat
Û dilbereka dardekir
Sorgulek di dest de
Ji bo dildarek ji mj
ji mj
J dr ket!!
SALÊN KUH
Salek me kust
Yek me birndarkir.
Sl li bin hviyan
Agir me l gurkir.
Çend xwn-sal
Bendewar man em.
Ne hv pijan,
Û ne j birndar mir!!
SÊ SAGIRT ... SÊ HÊVÎ
"Chan" Jiyan div
"Jiyan" roj kullk divin
Min siyar div
L "Siyar" i dive?!
BILÛRA BÛ KÊR
Zivistan e
Û dara gul dina roj ye
Û tr sivn
Çemek ji hviyn pez ye
Çav hem l ne
Sivn bilr ji tr kisand
Pez av j nesikand
Bilr kul gotin
Leylanan ji bajar xwen
barnekir!
Û dara di keseran de sin
neda!
Sivan sah kire mat
Û negiha bihariya
Û pez j kire kaln
Dema zan tr vale ye!
Hijmar : 4 DILNAME 1-3-2011
13
JI GORISTANAN
GORA
HUNERMEND
Miso Bekebr Beraz
( 1889 - 1956 )
LI BAJARÊ KOBANÎ
Ev wneya gora hunermend Miso Bekebr Beraz li
bajar Koban ye, di goristana Kaniya E'reban de ye. Ew
bi serperestiya helbestvan Salih Koban hatiye avakirin.
Foto: Rojnamevan Lewend 'El Hisn
Karkatoreke karkatorst: Inayet Dko
Tabloyeke hunermend:
Mihemed Seyda
mihemedseyda@hotmail.com
( Swd )
TÊLÊFON BÊDENG E ... Dmahk:
-dinhrim.
Sihet ji heystan derbas dibe; heyst s hrdem, heyst pnc,
heyst deh, heyst panzdeh, heyst bst
Û tlfon dinhrim. Qey bj dibe ez deng w nebihm, l
bibnim.
Gelo usan dibe?
Nizanim, l ez z bi z hey li sihet, hey j li tlfon dinhrim.
Car-caran j destk w hildidim dsan datnim ch w, dibe ku
bas danen be.
Sihet heyst nv e, te h j tlfon ne kirye.
Û t tlfon nek
Te duh j tlfon nekir, te duh na pr j tlfon nekir, te betirpr
j tlfon nekir
Ez z bi z hey siheta bi dwr ve dardakir, hey j tlfona ser
masa kleka xwe dany dinhrim.
Tlfon bdeng e. Ez zanim t tlfon nek; te ro j tlfon ne
kir, t sib j tlfon nek, dusibe j tlfon nek Rza van rojan
w bigihje ku, nizanim.
Di email a daw de te nivs b, wek t d tlfon nek, gava tu
dixwez tlfon bik, ew byarn daw dikevin bra te, dil te tij
dibe, kela te radibe tu zan t nikarib bipeyiv.
Tu zan t nikarib bipeyiv t d tlfon nek.
L dsan j her var, gava sihet dibe heyst, ez ser kursy xwe,
y psber tlvzyon, ch xwe xwes dikim, tlfon qedehe
qawe datnim kleka xwe benda tlfona te me.
Guve tlvzyon j mze dikim, l tistek t nagihjim. Ez
serdap dibim guhdar, bi dil can, bi mej beden, bi hebn
tunebna xwe ve benda tlfona te me, benda deng te me.
L tu tlfon nak, tlfon bdeng e nizanim ji bo i ew
bdeng goristan dike bra min. Dema targewrik tu tirba
mirov hizkir zyaret dik. Tu teny, dor te bdeng ye tu di
xwe de dikewgir.
Û t d tlfon nek.
By tlfona te j jyan tamsark dibe, betreng dibe, bdeng
dibe
Ez dikarim temamya roja xwe bi tistek ve, bi karek ve tij
bikim, l navbera sihet heyst heyst nv var, her roj vala
dimne. Ez nikarim w dem bi tu tist tij bikim, ew dem ji bo te
b, ew dem ji bo tlfona te b.
T j d tlfon nek.
Ez zanim j t d tlfon nek, l dsan j gava sihet nzk
heystan dibe, ez ser kurs, navbera tlfon demjimr de
rdinm, hey qulapa cigar dixim, hey j gulma qaw benda
tlfona te me.
Min cigare terk dab, l va, dsan diksnim. Min xwest dema
navbera heyst heyst nva bi cigar tij bikim, l neb. Ew
dem bi tu tist tij nabe, ew ten bi deng te tij dib, tu tist nikare
ch deng te bigre.
Tu j d tlfon nak.
Pist heyst nvan, pist te tlfon dikir em dor nv sihet
dipeyivn, min bi end dostan re chat dikir. L tu tlfon nak, ez
j usan ber tlfon rnist dimnim. Ez nikarim ji tlfon
drkevim, heta tu tlfon nek, heta ez deng te nebihm, ez
nikarim nzk kompytr bibim. Ez nikarim tistek bikim, ez
nizanim i bikim
Pirsn dosta komptr tij kirine; ka ji bo i bdeng im. Bersiva
ez bidme wan, tune. Ez nizanim i ji wan re bjim. Ez ne
dixwezim rasty bjim, ne j dikarim derewan bikim.
Tu tlfon nak chan ji bo min vala dibe, jyan ji bo min
btam dibe, deng gisk ji bo min dimrin li seranser chan
bdeng dibe xudan.
Bdeng j teherek mirin ye.
Û mirin dikeve bra min. Ez bawer nakim ew wa z b, l dsan
j w rojeke wa b, rojeke tu tlfon nek, w b. ( 10.12.2010 )
Hijmar : 4 DILNAME 1-3-2011
Pr RUSTEM
pir1963@gmail.com
( 'Efrn - Sriya )
-Weke tu dibn ji bil danstokek tineye div yek, ji me, xwe
bide ser txt. Koer ji Srn dixweze ku, ew li ser txt rne
bihna w tde bimne. Ji ber ku em dst bi dersan bikin, ez
ayek ji te re kim. Gotinn w dihlin keik ji cih bte avtin;
Ev cara psiye dibne ku, mrek d rabe ay ke. Ji roja-roj
de bav w rdine diya w heya bi lingn w j diso. Tu ima
rab ser xwe.
- Ez ay kim. Dema w xwest ji pas mas derkeve, Koer
bi miln w digre did rnistin.
- Çnabe; tu mvana min. W rahist aydn hinek av berda
ser aya kevin, Koer xwest yeke nuh ke, l hat br ku,
pena daw bb para Kamrn nexwest, careke din, Srn
di ew bizava w roj re derbas bike. Çaydan dan ser papora
gaz zil sixat davj pis der.
- Te ima ew nexist xweldank, kan sibirga te. Ji dema ku ew
ketib hundir od, dixwest xwe bi w bide naskirin ku, ew yeke ji
mal ye.
Ev livn Srn ji Koer re ne tistek vesrtne, w ev pnc saln
dawiy bi danstandina bi keikan re rokn wan borandiye
ev livn wilo j re askere ne. Belk ji ber pnc saln y ba,
w xwestekn Srn, bi dilek sip bibirana; Em gis kiribn
Ûsib pximber. Bi brxistina dostek kevin ku, di civnek de
gote wan: Dive keikn kurdan gis mna xskn me bin
hstib ku, Kamran Hemo bi tinaz l vegerne bje: Bes
heval delal tu, bi min re, nabn; eger ku em li ser baweriya te
bimesin di navbera end salan de, em ziyaneke mezin
bighnin tevgera xwe tu y kes nebn ku, al ji dest te bigre.
Koer bi ev brxistin re bi dengek bilind, dikene dihle ku,
Srn j pipirse; Ka ew bi i dikene.
- Çrokeke bi riswa ye. Bes pist demek min bihst ku, ew
heval nav bi ser keikek xist ketibn d w, da ku ... Dema
Koer dibne ku, ew b deng dev ji hevkir l dinire, radibe
die aydan ku, keliya b yek lekeyn ay pijiqandib, tne
careke din li hember w rdine. Maf te heye ku, tu st bimn,
gerekb min rok ji destpk de ji tere bigota.
Srn di nava xwe de got: ev kes ku, ez p re rnistime,
yek dne ew yek hst ew hinek xwe ji w bi dr bixe; Tu
away Srn. Ev pirsa ku, Koer bi sweyeke sanok j kirib,
hst ew bi dengek bilind bikene pist ku, ew ken xwe dibire,
Koer careke din w bi kenandin dide; dema ku bi sweya ber
j re dibje: Tu dizan ku, bira nahle xska xwe, bi dengek
bilind, bikene.
Gava ku wan ay veduxwar xwestin dst bi ders bikin,
Kalemr ji oda xwe de temasa deriy Koer dikir by ku, ew
bi w hest bibin, ew end caran hatib ber pencera oda wan. Û
anuha avn w li koma zarn ku, li hews dilstin, dikeve
dng li Hv; keika Beko ya neh sal dike. W ji z de rola xwe
ezberkirib, nemaze pist drketina Srn ji w. Pir dirj nekir
Kalemr w ji hembza xwe derdixe ciln w j rast dike
by ku, mna hercar, j re bje: Ji kes re salix nede, ew
derdixe derve.
Pist derketina Hv y, Kalemr dora katek, b deng, di
cih de vemirt dimne. Di w dem de mar ku, ketib nav
bestn ban, end caran dadikeve li dora w digere
gava dibne ku, ew b live, w dihle ber bi kon pr ve
die, l newre xwe z bi z nzk w bike.
Bi qrna Agob re, Kalemr ji b hisiya xwe vedigere bi
avek tij xwn li w dinire; Ev i ji min dixwezin, ima
nahlin ez bi tena xwe bijm, bimrim. Preka Agob bi
deng qrna w re derdikeve, dinire ku ew li ber deriy
Kalemr, mna singek venst, hiskbye.
Çend caran bi miln w digre dihejne, dihle ku, careke
din xwn di las w re biherike, l dema dibne ku, ew
nikare bimese dikeve bin miln w hd-hd, ber bi
hundir ve dibe. Demeke dirj, b deng, di nav nivnan de
dirjkir dimne, wan iqas xwest zanibin, ka i bi w hat, l
ziman di dv de bib pereyeke kulav.
- ji min re bje i bi te hat, tu weke gurek b. Preka w
dipirse.
- W.. w. By ku, karibe ti tist bi wan bide fmkirin, tiliya
xwe ber bi oda Kalemr dirj dike.
- W i kir, te i dt. Mar dipirse, l pirsa w b bersiv
dimne gava ew dixweze ji Kalemr bipirse, w di od de
nabne. Ew di ew hlhs de b deng, ji hews,
derketib.
Agob heya bi demek sn de ku, karib xwe ji bin siya
tirs derxista dema Mar xwest zanibe; i bi seriy w
hatiye. Ew newr, z bi z, tistn ku dtibn j re bje, l
heya dema ku xeber dide j, ew gotinan bi nav hev dixe
dihle kesn ku, li dora w civyabn, tkevin ew gman
ku, ew hne di bin saya ewan xewnan de ye, lewre jina w ji
crann ku, kombibn dixweze; w bi ten bihlin, da ku,
karibe hinek xewke.
- Tu dibj i bi w hatiye ew din xwe kuve winda kir.
Pist ku, ew ji ber deriy Kalemr vedigere dikeve hundir,
Srn dipirse.
Herdu pirs di mejiy Koer de j mey bn, l dikir nedikr
bersiv ji wan re nedidt.
- Ma ne em bi hev re bn. Bes di baweriya min de ye ku,
Agob rast tistek zde biyan hatiye, w saweke mezin
xwar heya hst ku, ew bighe ev piley. Ez dipirsim, d i
li ba Kalemr hebe ima ew rev.
- Belk ew rast sehnika Kalemr hatibe.
- Na, li gor tu dibj; ev deh saln wanin bi hev re ne
sed-sed di van deh salan de, w gelek caran rahist
Kalemr ya dudiwan j eger ku, sehnik hatiba w, mey
ew li hundir bidta, ne ji mal bi derkeve.
Bersiva Koer diket mejiy yek hst ku, Srn hin ji
pirsa xwe bireve babet biguhre him j li nirna xwe ya
di Koer de biguhre.
- Diya min i digote te. Di kombna cranan de li ber deriy
Kalemr, Srn dt ku diya w xwe nzk Koer kir pre
peyiv.
- Ji min pirs; ka xwendina te awa ye.
- Te i got. Koer berken dibe.
- Weke heye, min got; ew base, bes dive yek di hin tistan
de aliy w bike. Bi gotin nirna w re, ew berken dibe
avan dadimrne.
- Ango ez dikarim, careke din, bm dersan bistnim.
Srn bi pirsa xwe re, bi diz di bin avan re, li w dinire.
- Eger ku tu ney, ez bm te bnim. Rken sorbna
dm Srn bihin ferehiyek bi w re dikin dema ku,
dibne ew kaxizn xwe kom hev dike, bi dilgerm dipirse:
Tu y her.
- Ez ji mj ve hatime ditirsim bav min bi ser min de
bixeyde. L mna ku, ew bixweze- ... Dmahk Rpel: 15
ZAROTIYA NEYNIKEKÊ Û TISTIN DIN
Roman - Xelek ( 4 )
14
Hijmar : 4 DILNAME 1-3-2011
15
-bihin bi Kalemr t. Ev cara psiye ku, pist du mehan ji
rnistina bi hevre, xwe wilo nzk hevdu dibnin. Ew heya bi
demek, b deng, li hevdu dinirin bi derbek re tirs
nakokiya di navbera wan de diske.
- Tu y qehwek vexw. Kalemr ji mvan xwe dipirse.
- Tu rnist bimne, ez rabim kim. Pist ku Kalemr cih
her tist ji w re xeber dide, ew du piyaln qehw dike
cixareyek ber bi w dirj dike.
- Sipas, ew bi min re namese. Dest davje beriya xwe
qutiya tutn j derdixe, cixareyek ji xwe re dipe heya bi
demek b deng dimnin. Koer ev klk bi temasekirina
odeya w diborne dema avn w bi balv ku, ji hev ket
dikevin, b hemd xwe j dipirse.
- Çi rews bi seriy v balv de hatiye. Koer, b zann, dev
sikeftn kn dpiskan di sng Kalemr de vedike dihle
lehiya wan ji avn w birije. Dema ku Koer ev yek dibne,
dixweze babet biguhre; ji w dipirse: Qehwa min awa ye.
- Destn te sax bin. W karb, careke din, deriyn sikeftn
xwe bigirta; Bi rast min ji zde qehweyeke wilo venexar; i
carn ku Mar dikir, min bihna ava cilsokan j dikir. Koer
di gotinn w de yn xwe dibne, l deng xusniya ku, ji nav
bestn ban de hat, hst ku ew bi jor de binre gava ji bil
konk pr, di quncek od de nedt, w ew tirsa ku di avn
Kalemr de derbbn fm nekir. Bdeng, careke din, kon
xwe bi ser wan de dirse. Koer nizan i ji rnistina xwe ya bi
w re dixweze, ew rewseke mir dij end caran j di nava
xwe de got: Bese, dive ez biim. L dilxweziya xwe bicih ne
dian, Kalemr j bi rola xwe temasa w dikir gava dibne ew
mna y ku, li ser sla sor rnist be, ew dixweze dwar di
navbera xwe w de bi herifne, dng l dike.
- Eger ku tu biriy, tu dikar hinek xwarin ji xwe re bibn,
xerap em dikarin hinek tist bibnin. Bihna bapran ji gotinn
w dihatin Koer hin wneyn ji droka xwe ya ber, di
avn w de, dibne.
- Ez ne birme. Kalemr ji bersiva w fm dike ku, ew nikare
di cara ps de, z bi z r bide xwe rabe destn xwe
bavje vesartiyn oda w. Dema ku ew ramann Koer
dixwne, radibe ser xwe r ji w re vedike.
Ew hne li ser xwarin bn, dema ku Koer pirsa xwe di riw
w de diteqne dihle jiyana wan bi hev ve bte girdan.
Kalemr pist evqas sal ziwabna ku, di hindir xwe de,
didt bawer nedikir ku, kes karibe kaniyin say di hundir w de
der bike ji k; ji ev ku, hstiye di evan du mehn daw de
jiyana w bte teqlekirin. Ew gihstib ew baweriy ku, ji
roja-roj de, ew mirovek ziwa b hestb; jiyana sar hstib
kaniyn evn ji br bike, l dema ku Koer dibje w:
- Weke ez dibnim tu bi tena xwe y ez j li bavek digerim, tu
i dibn ku tu bib bav min. Heya bi klk ew b deng
dimnin herdu j hest dibin ku, ev xwestek tkil, ji kevin
de, di navbera wan de heye. L pir nae du hsirn xiniz bi
avn kalemr dikevin pist ku, ew dixweze bi destmala
beriy, sopa herdu hsiran vesre, bi dilek sip dibje Koer.
- Belk tist her daw ku, ez p biramyama ev b, min ti car
bawer nedikir d ez karibim bibime bav weke te bihst j
ku, pist xwedkirina evqas zar, min hne hest bavtiy
nasnekir, vca, ji nuh ve ez ... Bes ima te ez vebjartim ne
yek weke Agob; bi kmay, d kiriya od ji te re bima. Deriy
hestn w vebb, plek ew dibir yek tan, end caran
xwest w txe hembza xwe, l tistek di hundir wan de mab
ev r ji wan re venedikir. W, ji bil tistek bi ten, ti r
swe nedtin ku, bi Koer bide naskirin ew iqas ji w re saye
bi sebareta ev yek, ew radibe ser xwe ber bi sindoqa
kea yekemn bi ten, ya ku rojek dil j re kirib kelek, die
pist ku end qatn cil brannan dide aliyek, ssey
enbt derdixe. ... ( Berdewam Heye ) ...
ZAROTIYA NEYNIKEKÊ Û TISTIN DIN ... Dmahk:
-dil w rihet bike, got: Ez siba dsa bm. - Rast ji ber ku,
tu di, i roka cran we ye. - Kjan crana. Heya w hng,
Srn pirtkn xwe dide ser hev.
- Ew li hember we ku, mvan gelek tn cem, ew ne hevale.
Pirsa daw bi dudil j dipirse.
- Ê.. , mebesta te bav Dell e. Bel ew dixweze bav min
j bike heval.
- Û tu. Koer dibne ku, pirsa w dihle ew veciniqe.
- Ez?! Eger ku, bav min tistek wilo li ser min bibse, d min
bikoje.
- Çima, ma qey tu ne kurd.
- Tu heval. Bi tirs, l bi zz, dipirse dihle Koer berken
bibe.
- Ez nizanim, tu awa dibn. By ku, ew bersiv bide, miln
xwe dihejne ku, ew j nizane. W j di nava xwe de got: ro
tistn ku, w dtine bese. Û r ji yna w re vedike, l ji
ber ku, bighe der, Koer dng l dike snka ku, w bi sev
j re anb dide dest w, by ku, ew ti tist j re bibje
gava li avn w dinire, keriyeke xezalan di wan de dibne.
Pist yna Srn, w xwest xwe bi xwendin mijl bike, l
gava end xz ji sanoya Deriyn Girt di bin avn xwe re
birin dt ti tist neket mjiy w, bi pirtk digre ji nuh ve
davje ser mas. Bi girtina der re, avn w li Srn dikevin
ku, di pencer de rawestiyaye gava ew bi nsan j dipirse;
D kuve bie. Koer miln xwe dihejne ji mal derdikeve.
Koer careke din xwe di kolann Bajar Mezin de ji br dike
dema ku, valahiyeke bi qas mirina zarokek ku, li sna xwe
dihle, ew di jiyana xwe de dibne gupikn pirsa ku, hertim
di mej de derdibe, ji nuh ve dipiskivin: ima ez dijm ji bo
i. L mna her car pirsa xwe di tariya sikeftn ps de winda
dike. W sev, ji kolann bajr, dereng vedigere; zik bir,
av ziwa dil vemirt dikeve ser riya mal. Ji ber ku, ew bighe
ber deriy mal bi end zikakan, avn w bi resantiya
kesek dikeve ku, w di kuncek malek de, ji yn taxa
Cidd, xwe kom ser hevkir, w gman kir ku, ew careke din
rast ew ku, li tran dinire hatiye. L dema nzk li w dike
bi firna refeke premok, ji pasila w kes, hinek bi tirs snde
vedigere. L hezkirina naskirin zora tirs distne bi gavne
di cih de ber bi w dimese. Niskabn tirs dihle, qrna w
deng Kalemr bibine yek.
- Te xre, tu ima di v sev de diqr. Kalemr dng l dike,
weke ku, ew dostek w y kevin be deng w j ji Koer re,
aramiyek peyda dike.
- Ka ew kuve . Dema Koer dibne ku, rewsa Kalemr ne
ya ku, tu pirseke wilo j bik ye, ew radihjy dikeve bin
miln w. Bi r ve w, ew dtin ji seriy xwe avt di nava xwe
de got: Ew ne btir xewnek b, ji yn mejiy min nesax.
Di durv mezintirna w re xya b. Ji ber ku Koer bighe
ser Kalemr rahje w, dt ku pilindirek bi girsiya mirovek li
ser pista w ye.
Ew hne bi r ve di, Koer avan bi jor ve hildide dema
ji bil ezmanek gewr b str, ti tist din nabne, roka
hatina w ya ps ji bajr re tte br; rojek di zarokiya xwe
de, ew bi bav xwe re t Bajar Mezin pist ew vedigerin
gund, ji diya xwe re dibje: Gund me tir bajr e gava d
dixweze zanibe ima ew ji bajar heznekir, ew bi pozbilind
vedigerne dibje: Str li wir tine ne. Bi brxistina ev
byer re ew berken dibe nizane ima dixweze bje
Kalemr; Jiyana me mna ezman bajaraye, str j diwesin.
- Koer w li ber deriy mal dide rnistin pist bizavne xurt,
dikare ew deriy drok li ser rokn nuh veke. Rewsa
Kalemr gelek kambax bb dema ew xwe xwar ser dike,
da ku, rahj y, kela versiy dihle ew bi end gavan sn
ve vegere. Pist ku w dixe hundir dest avn w diso,-
Hijmar : 4 DILNAME 1-3-2011
16
Hevpeyvn:
Salih Kevirbir
rojnameger@hotmail.com
( Stenbol - Turkiya )
Kilt, helbest, 1992, Wesann Kovara Zann, Çirskn
Xewneke Bazday, helbest, 1993, Wesann Kovara
Asoy, Evna Leylan Mij, helbest, 1998, Wesann
IIK, Sevnema Sn, helbest, 2001, Wesann IIK,
Niserna qedexe ji bciriya te, helbest, 2005 Wesann
Belk, Amed, Ev qrna sx min e 2006, Funken des
Nebels (Trjn Mij), bi Elman helbest 1998, 2000,
2002, Wesann IIK, Kurdische Kulturtage, dokument
1998, di gel Roger Toppel Ferdon Qaz, Helbestn
Rengn, Erich Fried, Ektiya nivsarn Kurd- Duhok, 2006,
Pantelon seyan, Îtalo Kalvno, wesann Kovara Sivore,
2008 hin berhem wergern Tengezar Marn ne.
Min pirs, Marn y ku jiyana xwe li Almanyay
berdewam dike bersivand...
* * *
Salih Kevirbir: Helbest bo te i ye?.
Tengezar Marn: Inger Christensen wiha dibje; Dema
ez bixwazim helbest binivsim, ez wisa dikim, mna ku ez
ji derve ve, bibim avdr ziman. Ez xwe bi pas ve didim,
mna ku ne ez im ziman bi kar tnim. Li wir diyar dibe, ka
awa ziman jiyan hev hembz dikin, mna ku peyv li
derdora min wek diyardeyan bin ber xwe bidin min,
hinga jiyan wateya hebna xwe nas dike. Ew hebna ku
ber j heb
Eger mirov li xwe mukur were, w t derbixe, ku u
pnasn nikare maf peyva helbest bidiy, i bizanist
i ne bizanist j. L tist mirov dikare hinek nzk
pnasna helbest bike, an j bihle bihingive; giyan
helbest, hilperna peyv hestan bixwe ye. Helbest
dikare bibe lihevxistina pln hestan peyv bibin dwar
an j cengeke bdaw di navbera peyv hestan de ye,
ka gelo peyv dikare ji heq w kela hundurn ya ku mirov
serbin hev dike derkeve an na?!
Dikare bibe anna wan refn hestan, bi swey peyvan
spartina wan li hev!? Helbest dikare wek serhildana
nehismediy li dij hismendiy cenga wan ya ku qet
bdaw nay be!
Mirov ku w sosret, w s, w ceng dibne, dikare
i bike? Ez bawer im, ew ji derve dibe avdr peyvan, ka
awan peyv, wan kambaxiyan, w qiyamet, w xirecir
raz bike, daku were li ser kexez ango montor. Helbest,
helbest e. L end kilt hene, an j end irsk di w dinya
tar zulomat de hene, xwendevan/nivskar, dikare bi
dest xwe ve bne, ew j, ziman, ciwan, avakirina huner -
lihevsiwarkirina peyvan, avakirina hevokan, wne-, dirv
naverok.
Di daw de helbest mna sber ye, di gel mirov bi r-
-dikeve, dema mirov bixwaze w bigire zeft bike, destevala
vedigere. Bi kurt helbest, hertist e helbest netistek e. Li vir
nay w watey, ku ez bibjim, helbest tistek evray ye. Dibe ku
helbest li evraz evrayn winda vesart digere, l ger di w
tistek winda de, pdiv bi rnas rzanek heye.
Ew rnas j bi tecrube serphatiyan dikare bibe sareza
hosta. Sarezay xwendin bicehanna w di dem cihn rast
de hostet serphat awaniya sdwergirtin ji wan
serphatiyan e. Helbest j pse ye, l pseyek zor e. Mna wan
tibln ku fr keman dibin.
Salih Kevirbir: Em dibnin ku vegotina Tengezar Marn ya
li ser helbest bixwe j, vegotineke helbest/helbestane ye!
Bas e, yekem car helbesta te li ku di kjan berhem de
ronah dt? W gav hesteke awa li te peyda b?
Tengezar Marn: Bguman cara yekem, ku nivsa yek li
cihek bte apkirin belavkirin, w mirov p kfxwes bibe sr
simblan nebire! L ji ber min ji bikatiya xwe de, li dibistan, di
rojnema dwr ya dibistan de dinivs - ez bawer im li pola 3yan
bm, sala 1966-1967an b -, d wesana berhemek, nema b
tistek seyr, ji bil w j, hinek hunermendn dever mna Xwed
j raz, Sehd Xebat, Nasir Temo, Ferzende hinekn din, nema
tn bra min, peyvn min kiribn stran bo wan awaz danbn,
ew wesan li ba min, berdewamiya tistn by bn...
Salih Kevirbir: Çi ye ku Tengezar Marn bi helbest ve
dide girdan?
Tengezar Marn: Es, kovan, derbeder, evn, hizra mirin,
ziman lstikn bi ziman, afirandina lkdann n bi pergal
sweyn cuda, avakirina zimanek ji wneyn heylohay.
Helbest min bi helbest ve gir dide. Ez nema dizanim, gelo ez
parek im ji helbest, an ew pareyeke ji min e. Belk ew ez im
ez carnan ken, girnijn, gir, xemgn, kovan, xurbet, havbna
helbest me li benda min dimne, ku wan bikim peyv wne
daxnim li ser kaxez!
Ma mirov b ba dikare bij?! Bo min j helbest, henasa ez ji
cerg spdeyn sersehkir diguvsim bi sermest bi ser can
giyan xwe de berdidim. Helbest dibe xewn li derdora
sewday min, tevna evndara min dirse. Deka were d
bikaribe dest ji helbest berde!
Salih Kevirbir: Tu ji min bipirs, Tengezar Marn - bi tu
away - w nikaribe dev helbest berde! Cenab te, di
wjeya kurd de asta helbest awa srove dike?
Tengezar Marn: Dema wjeya kurd ten helbest b, ji xwe
diyar b, ka end rola helbest heye. Li wir j ji ber ku pir
xwendevan nebn, bel guhdar hebn, hema hema zayend bi
tik tena, ne li asteya helbest dihate nrn, bel li naveroka w
waneyn w. Wate, helbest wek nivist helbestvan wek
mela xwed roleke mezin bn.
L di v dem, ku xwendevann ji wjey fhm dikin hene
agahiyn wan li ser teknka n ya wjey heye, bguman
helbest rola xwe hinek winda kiriye, l hn j ew rewsenbriya
guhdarkirin xwed cihek mezin e, di qada wjey de bi
taybet di ya helbest de.
Helbestvan ro, nema dikare w rola ber bilze, her wisa j
nikare bi w teknk, huner ciwaniya rzbend terazy, xwe di
qad de diespne. Ji ber du sedeman:
Yek; Dem bilez bez die ferhenga jiyana n, ji hla ziman
ve, lkdan, hevok, wne zimanek helbest taze li ser nivskar
ferz dike ku xwendevan bi xwe seyr sermest bike.
Dudu; Asta bte nivsn, xwe bigihne ast ppeloka helbesta
derdoran. Çimk xwner kurd, nemaze ew, di nav ar dwaran
de, bel bi kman agah ji wjey bi du zimanan heye.
Ev merc sertn n ku hatine p,- ... Dmahk Rpel: 17
HEVPEYVÎNEK LI GEL:
HELBESTVAN
TENGEZARÊ MARÎN Ê
Hijmar : 4 DILNAME 1-3-2011
17
HEVPEYVÎNEK LI GEL HELBESTVAN TENGEZARÊ
MARÎNÊ ... Dmahk:
-dihle ku nivskar helbest bi xwe pzann teknka xwe ya
nivsn bigihne asta marf ya xwe xwendevan. Ez bi xwe
gesbn im, ku w helbesta kurd, cih xwe li ba xwneran winda
neke, l hem cih hem xwner j, w ne ew bin ne li w
dever bin. Bi wateyeke din, cih helbest di wjeya nivsk ya
kurd de, hn j sereke ye, l asta w j ji
nivskarek/xwendevanek bo y din tte guhertin li ser asta
w ya zanist dibe.
Salih Kevirbir: Rola klaskn kurd, li ser helbesta njen
i ye?
Tengezar Marn: Ez bawer im, her helbestvanek/a kurd y
v qonax, eger ji kevnesopiya xwe neagahdar be bi hz, ew
bo xwe nekiribe gencne stn, w nikaribe helbestek bas
binivse, bi kman ji hla ziman his kurdewer ve w sistah
di berhema w de hebe.
Agahwergirtin ji klaskan, nay wateya ku mirov wek wan
binivse, i bi swe dirv i bi naverok. Pist ku helbestvan
njen trik xwe y di w hl de, dagirt, dikare dabirnek bixe
nav xwe wan xwe binivse.
Di w war de, mixabin, ya ez j agahdar im, yan agah ji
klaskan nnin, an j tim dixwazin di bin sbera wan de bimnin.
L dsa j dibjim, eger kevin milet nebin, ny wan j qels in,
an j tune ne.
Salih Kevirbir: Nivsandina helbest ji bo te, li
Hannover, li Dihok, li Tirbespiy, di war veguherna
hestan de xwediy ferq meyliyeke awa ye?.
Tengezar Marn: Ev pirseke ku gelek dergehan, li ber
bersiv vedike, l ez bersiva xwe di arowa hestan rola
derbederiy de, bidim. Bguman, rola cografiya li mirov heye.
Derdorn mirov, dikarin bibin faktorn cuda bo nivsandin. Li
welt, s azariyn xelk, ewisandin, belengaz, newekhev,
nenaskirina nasnamey, qedexbna ziman maf derbirn.
Ev hem babet in ku mirov nikare xwe ji wan rizgar bike.
Li derbederiy, brkirin, jibrkirin, havbn, guncna di nav
civata n de, pejirandina civata n, civata n pejirandina
mirov, ziman biyan, kultra biyan - keng ew kultra biyan
dibe pareyek ji kultra takekes -, teknk, saristan, jngeh,
azadiya derbirn, maf takekesane, maf mirovan, guhertin
cudabna tkiliyn civak, hezkirin, mirin, perwerdekirin,
tkiliyn malbatan, snor Kurdistanbn. Evn, mirin, Seks,
zanebn zanist. Astengn brokrat rojane... Ev hem
babetn nivsn ne her yek ji van babetan, li cografiyeke
cuda bi hestek cuda tne nivsn. L dixwazim v j bibjim,
er em penahende revend in, wate li cihek cuda ne. L s,
derd, kovan, xem asteng, aloz sosretn bi ser milet me de
tn, ew hem bi me re j li vir dijn mezin dibin. Wate pir zor e,
em herdu aliyn jiyan, y cografiya fzk cografiya dern ji
hev cuda bikin, mna strana Mrem Tu min dibn, las min li
vir his sewdan min li cem. L li Duhok bi rast, ez di
jiyaneke taybet de dijm. Li wir, azad, serfiraz, ken, welatek
ku pez, dar, gor, dev, robar xelk teyr tilrn w bi azad
bi kurd diaxivin, hestek dilxwesiy peyda dike ev j
kartkirin li nivs dike. Wek ku sn welat valabna dern
li derbederiy kartkirin li nivs biyavn w yn huner
ciwan hene.
Salih Kevirbir: Tengezar Marn di edeba kurd de bala
xwe dide ser k k? Canik camrn di peyva kurd de li
ber dil w srn in, dikare bi nav bike?
Tengezar Marn: Min ji destpk de, pala xwe da ser
klaskn kurd, l her wisa j min agahdar bo xwe li ser helbesta
njen ya kurd edebiyata dorber chan dane hev hn j li-
-ser v berdewam im. Ji bo ku klask mna pisteke bihz e
bo min, min gelek geryan li klaskan kir ji deng feqe
melayan, gelek helbestn Cizr, Feqiy Teyran, Macin,
Batey, Xan, Mna, Siyapos, heta bi Extep, Pertew Beg
Hekar, N. Brvkan, heta bigehe, Cegerxwn, Trj, Sebr
Botan. L min jibr nekir, ku ne ten ew gencna min ya
helbesta kurd ye min ber xwe da Qedr Can, Dr.
Kamran, Mr Celadet Ehmed Huseyn, Rojen Barnas,
Mihsin Qoan, Ebdulrehman Mizr, Mueyed Teyb,
Berken Bereh bala min dikisand. L by ku jibr bikim,
chaneke ku taybet bi min j heye. Ev bo min b handanek
berev bi wjeya ereb yn bi ereb dinivsin, mna Adonis,
Selm Berekat, Maxt Uns Al Hac.
Ji yn kurd ku bi Tirk nivsn ku kartkirina wan li min,
Ehmed Arif b bi taybet, dema di sala 1990 de,
berhevoka w ji hla Dildar Seko ve hatib wergerandin bo
kurd. Ji farisan j Farox Ferxozad, Mehmd Giyanos,
Ehmed Samilo Nma Yos ( El Isfendiyar ). Yn chan j
gelek hebn hn j lste mezin dibe. Di kurd de j nivskar
helbestkarn n mna Rnas Jiyan, Arif Hto, Bilind
Mihemed, Gulnar El, Emna Zikr bala min diksin. Û niha j
nivskara kurd ya bierebnivs Xalda Xell pir bala min
dikisne. Kurd/Kurmanc roj bi roj xwes ges dibe
nivskarn n bi asteyeke bilind dadikevin meydan.
Salih Kevirbir: Rberayet psengiya komelayet,
wergr, helbestvan Çawa dikar dem ji bo van karan
veqetn?
Tengezar Marn: Salihcan; ji ber ev kar nivsn, nikare
pariy nan mirov malbat ebor bike, ez bi pdiv dibnim,
ku karn din di ber re bikim, l tist ez dikim, ne gelek dr
kar nivsn ye, belk serphat tecrubeyn min bo
nivsn bihztir dike. Ew besn ku te nivsn, bi ser xwe
babetn nivsn ne, l dibe mirov bi sweyek edebiyatane
serederiy di gel wan bike bihingive wan. Ev kar hem
pkve di gel xwendin komkirina agahiyan di war
edebiyat de berdewam pdiv bi sstem disipln heye.
Ez di jiyana xwe de, mna eskerek me, jiyana xwe plana
xwe bi alkariya salnam ji hev cuda dikim.
Salih Kevirbir: Te xwendina xwe li ser Pisporiya
Karmendiya Mediya N Communication, Relation and
Presentation kiriye. Çi ye Pisporiya Karmendiya
Mediya N?
Tengezar Marn: Xwendina pisporiya karmendiya Medya
medya n, Ev besek n di xwendina mult, an j
massmedia de ye ku li ser end besan belav dibe, Radio,
TV internet, Arsva pirtkxaneyan, afirandin
veguhestina neyan, danstendin di gel peyva mediyay -
swe teknkn derxistin, hza derxistin, sweya
rawestana li ber kamreyn TVy, sweya axaftin, ziman
las ciwaniya w, kartkirina peyv ji hla dern ve
gihandina w, sweya avakirina tkiliyan teknka w di
medya de, hilbijartina peyv - ... Dmahk Rpel: 18
Hijmar : 4 DILNAME 1-3-2011
18
HEVPEYVÎNEK LI GEL
HELBESTVAN
TENGEZARÊ MARÎNÊ
... Dmahk:
-tgehn xwed bandoreke
poztv- Cudabna kar di
navbera mediyomn cuda
de.
Salih Kevirbir: Xewn
xeyaln Tengezar Marn
i ne?.
Tengezar Marn: Hn z
ye, ez ji ser xak bar bikim
berev bi azmn de bifirin.
Xwez ew dem bihata. L
hviya min, omda min,
daxwaza min ew e ku ez
nivsn xwe di her demek
de, cuda binivsim. Ew hz
bo min peyda bibe, ez bi
rast azad serbest di
hundur xwe de,
bkartkirineke neyin bijm,
biramim, binivsim. Ez
bibnim ku ev ziman xwes,
ev zaravey xwes perdeyan
biirne, dergeh bo w vebin
ku d hza w ya
xwenkirin, xwebihzkirin,
xwebedewkirin, xwederbirn
xwe li ser xweavakirin
vebe. Ez bibnim, ku birast
peyva kurd, di her war de
ava bibe, wate bo her
saxek ji jiyan zimanek w
kurd kurmanc zl bide
tevna xwe bi ciwan li
bedena peyv, lkdan
hevokan bipe.
Salih Kevirbir: Kar
barn pseroj?.
Tengezar Marn: Kar
bar n li psiya min pir in,
gelek pirtk hene dixwazim
wergernim yn
wergerand dixwazim ap
bikim. Çar pirtkn min n
helbestan hene dixwazim
wan biwesnim. Du pirtkn
rexney hene ew karn
min kirine, li psiya min in,
i di hla medyay de be,
an j di hla edebiyat
wjey de, an j di hla
sanoy de bidim hev.
Mixabin Arsva min heta
niha nne, min li ber e, ku
hin bi hin bidim hev.
Salih Kevirbir :
Tengezar Marn, mal
ava ezben
Tengezar Marn: Avatir!..
KOKA KURDNASIYÊ LI EWROPA Û
RÛSYAYÊ ... Dmahk:
-kitba xwe ya navdar (Grammatica e
vocabolario della lingua kurda (gramer
ferhenga ziman kurd) li Romay paytexta
Îtalyay ap kiriye. W bi v kitba xwe cihek
berz bilind di tarxa kurdan kurdnasiy de
bi dest xistiye, heta ku ew mna Bav
Kurdologiy t naskirin ev berhema w
yekemn mukurhatina li ser bingehek zanist
ye ku ziman kurd zimanek resen e1. Ev
rahib domenk di sala 1762an de ber xwe
dab Msil bst pnc salan (heta sala
1787an) li wan deran bi cih bb. Li wir ji bo
ku misyonern tal ji ziman kurdan fm bikin
karibin bi mazvann xwe n kurdn
misilman re bidin bistnin (piraniya filleyn
herm j bi kurd diaxivn gelek lawje
tekstn dn n mesh bi ziman kurd hene),
pwist bi ferhengeke tal/kurd dt. Garzoniy
ku bst pnc salan li nav kurmancan mab,
ev valah bi w berhema xwe ya nirxdar,
dagirt. Mirella Galetti dibje: Berhema
Garzoni ne ten bi kr misyoneran hat, l w
gelek sd da bazirgann ku tkiliyn abor bi
serokesrn kurdan re datann j.
Garzoni psboriy xwe Domenico Lanza
(1718-1782), her weha peyrew xwe
Giuseppe Campanile (1762-1835), ku herdu j
tal ne, bar danasna herm ziman
kultura herm dabne ser miln xwe. Bi
saya wan, kurd kultura kurdan herma
wan j, ji ewropiyan re hate nasn.
Ekola Rojhilatnasiy a rs, gesbna
Kurdologiy
Tkiliyn dewleta Rsya welatn rojhilat
n islam vedigere demin kevn, l ev ne
mijara v nivsa me ye. Ya ji bo me pwist
serdema osman ye. Di w serdem de, ne
xasim di sedsala nozdan de heta destpka
sedsala bstan, pdivya rsan bi naskirina
milletn ku di bin `ebaya sultan osman de
dihwirn, heb. Ji nav van milletan j
bguman Kurd bn ku bi ln xwe hemsnor
imperatoriya Rsyay bn. Rsya ji destpka
sedsala nozdan de ber xwe da naskirina
millet Kurd bar v naskirin siparte ekola
rojhilatnasiy ya ku btir li paytexta Rsyay
Petersburg sax vedabn. Li vir ez dixwazim
bal bikisnim ser destpka belavbna dn
Islam li nav kurdan bi serdema
rojhilatnasiya rs re bidim ber hev.
Imperatoriya nzay ya islam-`ereb, xwest
milletn di nav snorn xwe de nas bike,
serjimariy ji milletan re li dar bixe da ku bac
xkiyan bistne. W xwest snorn
belavbna wan milletan j bizanibe. Îcar ev
kar siparte hin cografzan welatnasn xwe
ku bi ziman `ereb ji wan re (Buldan =
welatnas) t gotin. Ji bo naskirina l esr
`urf `adetn kurdn despka islam,
hermn ku l nistecih dibn, rewsa wan a
civak, koeriya wan her sweyn jiyana
wan, em deyndarn wan Buldaniyn-
-misilman in. Di berhemn kesn mna
Istexer, Ibn Hewqel, Belazer, Mes`d, de
wneyek zelal ji kurdn w dem welat
wan re heye. Bi rya wan em besek mezin ji
droka kurdan j nas dikin. Ne ew bna ew
bes winda b. Ev j ryek din b ji dagrkirina
welat kurdan guhertina dn baweriyn
wan re. Em dikarin nav l bikin: Aliy
epistemolog ji tevgera dagrkeriya `ereb -
islam re, ku roleke positv di kurdnasiya kevn
de lst.
Di sedsala nozdan de j, em deyndar
tevgera kolonyalsma rojavay ne. Wek ku
drok xwe dubare kiribe, bi w tevger re,
bi despka berjrbna dewleta osman re,
d welatn rojavay xwestin milletn
herm nas bikin, xwestin xoyn xelk,
mezheb ol, rewsa civak, abor wjey j
zanibin, ku pas karibin mras bermay
(Mr nexwes) ango dewleta osman di nav
xwe de parvebikin. Li ser v bingeh
rojhilatnasy di nav de kurdnasy gavin
mezin avtin.
Ji ber ku Rsya hemsnora osmaniyan b,
piraniya rojhilatnasan ber xwe dane
Petersburg lkolnn xwe li wir ap kirin.
Ew welat bi taybetiya paytexta w, bi
akademiya xwe ya zanist ya navdar
(Akademiya Imperatorya Rs ya zanist) b
navenda rojhilatnas lkolnern rojavay.
Peter Lerch1, Eugen Prym (1843-1913),
Albrecht Bernhard Dorn (1805 1881)1,
August Jaba (1801-1894), Ferdinand Justi
(1837-1907) 1, Albert Socin (1844-1899)1,
Hugo Makas1 hinin din j, berhemn xwe n
li ser kurdan li Petersburg wesandin. Haya
van kurdnasan ji hev heb, wan mna
grbeke akademk kar dikirin li dtin
baweriyn hev guhdar dikirin hev rexne j
dikirin. Mnaka li ber av me, nameyn ku di
navbera A. Jaba P. Lerch de, di navbera
A. Jaba A. B. Dorn ji bil w de, bn
hatibn, her weha xebatn bi hev re n A.
Jaba F. Justi wek ferhenga Kurd Frens ji
bil w j.
Eger em nav rojhilatnas kurdnas
gerokn ku di w sedsal de hatin Kurdistan
yan lkoln derbar herm xelk ziman
herm de nivsne, rz bikin, bguman d
rzeke bhawe dirj be. L ev navn ku ber
end rzikan buhurn tra me dikin. Helbet
me sebeb bingehn, pist tevgera
misyoneriy ku di destpk de b, nakokiyn
navnetew pirsa rojhilat yan j meseleya
mr nexwes timdariya rojavay di mras
snmayn osmaniyan-... Dmahk Rpel: 19
Hijmar : 4 DILNAME 1-3-2011
KOKA KURDNASIYÊ LI EWROPA Û RÛSYAYÊ ... Dmahk:
-de, danbn. L div em ji br nekin ku lkolneriya xwer j heye ku
bingeha w serposrakirina mijarn as naskirina asoyn n di chana
zann de ye. Em nabjin ku hem rojhilatnasan ajendayn welatn xwe
pk diann, l em nabjin ku hem j xal bn j.
Di nv duyem ji sedsala nozdan de kurdnasiya ku akademiya zanist li
Petersburg giraniya xwe daby, li ser destn wan kesn ku me nav wan
got gestir b. Fersendeke mezin b ji bo kurdan, her weha ji bo
rojhilatnasan j, ku yek mna A. Jaba bibe konsulus Rsyay li Erzerm
(ji gulana sala 1848 heta 1866an).
Tesadufa drok ya ku w bihle wjeya kurd ryek din bistne, ew b
hevnasna A. Jaba mela Mehmd Bayezd (1797-1867). Div ez li vir v
yek j bibjim d dubare j bikim: Eger Jaba alkariya madd nedabya
mela Mehmd Bayezd, y ku rewsa w pist kustina biray w di ser
Qirim de tkna bazirganiya kur w, zor persan bb, me d ev
berhemn ku niha ser me p bilind dibe nedtibana. Hismendiya rojavay
ku heta niha hjabna berhemn mej wek tistek pir bi qedir dinirxne, hist
ev berhem niha hebin. Rola mela Mehmd zanebna w ya berfireh inkar
nabe, l mna ku seyday Xan dibje:
Ca nezer ke ` ibret pla ku waqi bit sewas
Ger nebtin iltifat me debr meas
Cindy rimbaz fris naditin can belas
Saeta serbaziy hv ji serdar xwe ye
* * * *
Tbn: Ev nivsek ji psgotina kitba Adat Rismatname Ekradiye,
ya ku ez li ser xebitbm wesanxaneya Nbihar li Stenbol sala
2010 an wesandiye.
1 "This work is very important in the Kurdish history as it is the first
acknowledgement of the originality of the Kurdish language on a scientific base.
Garzoni was given the title of Father of Kurdology, and of The pioneer Kurdish
grammarian" . Mirella Galetti. Binre:
404 Not Found
Mnosrk bi xwe j di kitba xwe de dibje ku, Garzoni bav Kurdologiy ye.
Binre kitba (Not tbn....) Rp 65
2 Peter Lerch: rojhilatnasek alaman e, li akademiya zanist ya Petersburg
semnarn derbar flologiya tarx didan. Di tekstn kurd de xebitiye
kitbek derbar wan de bi nav (Forschungen ber die Kurden und die
iranischen Nordchaldäer) sala 1857an li Petersburg apkiriye.
3 Albert Dorn: Johannes Albrecht Bernhrd Dorn, sala 1881 li Petersburg miriye.
Ji 1835an de endam Akademiya zanist li Petersburg b. Bi nav Boris
Andreevich Dorn j dihate naskirin. Ew rojhilatnasek alman e
4 Ferdinand Justi: rojhilatnasek alamn e , ji berhemn w yn derbar
ziman kurd: Kurdische Grammatik. Petersburg 1880. Her weha kitba w
ya navn heywanan bi kurd (Noms D`Animaux en Kurde) j heye. w
alkariya A. Jaba j di ferhenga Kurd/Frens de kiriye.
5 Albert Socin: rojhilatnasek swsrye, di navbera saln 1868an 1870 de li
rojhilat jiyaye bi Eugen Prym (1843-1913) re lkolnn giring li ser
diyalektn `Ereb rkirine. Li ser ziman kurd j xebatn bi hev re kirine.
Xebata w hekmkar w E. Prym ya girng li ser ziman kurd, Kurdische
Sammlungen, du cild, li Petrsburg sala 1887 1890 hatiye apkirin.
6Yek ji kurdnasn dawiya sedsala nozdan destpka sedsala bstan e.
Kitba w ya navdar bi nav: Kurdische Texte und Kurdische Studien, (deq
lkolnn kurd) cara yekem li Peterburg sala 1897an ap bye. Di v
kitb de versioneke Mem alan j c digire.
19
MA EZ ZAROK IM!! ... Dmahk:
-ma ne tu kur filan? Ê tu li vir i dik?
Yella z here mal, eger du sleyan li w
zarok nede.....hwd.
Kur min Br, s sal ye, gelek keyfa w
ji otomoblan re t. Otomobln pols,
otomobln agirkuj, otomobln
amblans. Guman ko ev otomoblan
iray rengn li ser pista wan hene.
Ez w bi hevre bn gava ko
otomobleke pols rawestiya b, reviya bi
aliy otomobl de bang kir ( polsbl )
ango otomobla pols. Polsek di nava
otomobl de b, hate der ev axaftin di
navbera Br pols de b.
- Ma ev otomobla te ye?
- Ne ya min e, l ya kare... carne ez
dajom, carne hevaln min yn pols
dajon.
- A ha, tu pols, te cil pols li xwe
kirine!!
- Bel, gava ko ez li karim, div ez cil
pols li xwe kim, ango ev cil mine kar in.
- Mmm, yan dabaneya te j heye?
- Bel ev e dabaneya min ( dabaneya
xwe derxist ps w kir ) pist ko li ser
totikan rnist.
- Ma tu dizan dikuj?
- Na, ez bes wan digrim.
- Ma tu otomobl gelek bi lez dajoy?
- A, eger pwst be, eger ji kesek re
alkariya awarte pwst be, ko em mecbr
bin bi lez bez bigihne ser, w gav em
van ciray sn vdixin ji bo ko otomobln
din r bidin me em ztir digihn cih
byer.
- Er ez zanim w roj biray te hate
bal me, li ber dibistana min ji me re van
tistan got.
- Biray min pols nn in, l gumane
hevalek min be.
- Er heval te b. Ç dibe ez otomobla
te ya kar bajom?
- Ma te moleta ajotina otomoblan heye?
- Ya bav min heye.
- Eeee, wisa tr nake, div ya te hebe ta
tu bikar otomobl bajoy, ji bo ko tu
bikarib otomobla pols bajoy, div tu bi
xwej pols b.
- Ez mezin bibim, ez j bibim pols.
- W gav ez te dibine heval.
Pols dest xwe xist beriya xwe
rflksek derxist, ji Br re got: Fermo.
Ev diyar ji bo te, gava ko tu di tariy de bi
rve bi, otomobl dikarin te z bibnin.
Min ev diyalog nivsand ne ji ber ko ev tist
di navbera kur min pols de bye, ev
dikare bi her zarokek re bibe, ji ber ko li
v welat i pols be, mamoste be, pizsk
be, mamrn dewlet bin, yan i kes be,
zarokan gelek cedd dibin, wan xwesik
t digihnin.
Ta careke din, bimnin di nav kesn ko
zarokan cedd dibin de!.
Hijmar : 4 DILNAME 1-3-2011
20
ROMANA "KESTIYA PENABERAN"
ÇAWA YE ?
Qado Srn
qadoserin@hotmail.com
http://www.qadoserin.com
( Holenda )
Roman: Kestiya Penaberan, Nivskar: Arsev Oskan, Ji
wesann Do, 2010
Roman ji berg ta bi berg (111) rpel e, bjerek ten
roman ber bi daw ve dajo, ten bes daw Kest ya ku
penaberan hembz dike, dibe bjer dayik. Dibe dayika
penaber zarokn serhisk.
Bi gumana min, eger bjer di romanan de pir dibin, roman j
xurt bihz dibin, li vir dikarim mnakek bas nzk bnim bra
xwendevanan, ku ew j mnaka Helm Ysiv e Gava Ku Mas
T Dibin. H. Ysiv gelek bjeran bikar tne, geh ew, geh kevir,
kum, seh, der tistin din dibin bjer roman rengn dibe.
Gava ku gelek bjer roman vedibjin, her bjerek bi bhn,
giyan swey xwe vegotina roman bi xwendevanan srn
dike. Jixwe ku xwendevan ji roman hez kir, bi roman ve hate
girdan ta ku w bi daw neyne nema dest ji xwendina w
berdide, naxwe nivskar roman serkeft ye dikare ca
roman in din n serkefttir binivse.
Arsev Oskan helbestvan e, bi nivsandina helbest navdar
e, ta ana Hviyn Birndar, K gul in, Berbang Qedexe
ye Xewnistan hatine ap kirin. Di Kestiya Penaberan de
ku roman tecrubeya nivskar a yekemn e bi pexsan re, l
dsa j nivskar roman bi helbest dixemilne. Mirov dikare
bje ku bes daw ji roman Kest j ko dike hema hema
hem helbest e l bi swey pexsan hatiye nivsandin. Di
roman de giyan helbest wek kek penaber tim amade ye,
nimne j gelek in;
Navnsann hem besan; - stnn deriz di bin asoyn mij
de - karwan rnediyar - Nzenza sn di krahiya de
asby - sevn tr li ser dilan tne raxistin - Vedenga jann
welt li kolann biyaniy dijenin - Da ku li ser dil w, ev xem
d nerin(R83). Her sibeh, pencere tn vekirin bhna
asoy buhar, hem bhnan diso(R85).
Ez nizanim d nivskar nivsandina roman berdewam bike
yan na, l ji bo min ku romana Kestiya Penaberan 222 rpel
baya, nivskar arensa penaberiy bi w wateya w ya hisk
zuha bi daw anba, yan j wek mnak ku Bedo yan j Miho
wek kes sereke di roman de bikaranba derd sn
penaberiy bi riya w kesn li der dora w bida nasn d
roman bhtir s sikestinn penaberan di Kestiya
Penaberan de bi me bida nasn encama daba. Mirov
tdighje ku Kest lehenga sereke ye, ji ber ku ew dayika
hem penaberan e, wek ku di bes daw de li ser ziman
kestiy t gotin. Ji hleke din ve, mirov dibne ku arensa
wan kesn di roman de nediyar e, ten di bes daw de kest
wek bjer dibje: doh Sara xatir ji hem hevaln xwe xwest,
l ji min nexwest bar kir. Ber end roja Elo j bi dest jina
xwe ya belengaz girt ew j , l nizanim pir li dora xwe
diner wek ku nedixwest kes bi cih w y n zanibe. Îro j ez
dibnim ku Miho Bedo j dest alkariy dirj Heno dikin
alavn w didin ser hev(R109). Nivskar bi van hevokan
xwestiye arensa hin kesayetiyn roman diyar bike, wek ku
nivskar xwestiye jiyana wan bispre pserojeke nediyar.
Bi gumana min, eger nivskar piek din xwe biwestanda
arensa penaberan a pist Kestiya Penaberan birista d
roman serkefttir baya. Bi min nivskar dikarb bi swey
roman brannn penabern Kestiya Penaberan
binivsne, yan j jiyan xirecira her s mehn di kestiy de.
Dibe ku nivskar bi qest nexwestibe arensa wan a pist
kestiy diyar bike, imk hem penaber di kolann xerbiy
de winda dibin. Di roman de diyar nabe b nivskar kjan
kesayetiya roman ye, l ji bil bes daw ew bjer e, di bes
daw de nivskar kestiy dike bjer roman. Bi gumana min
li dawiya roman nivskar agahdar dibe, ku di romana qels
de nivskar dibe bjer, ji ber v yek di bes daw de
kestiy dike bjer, ca i bjer; dayika penaberan zarokn
serhisk.
Nivskar roman bi wrek dest davje hin mijarn girng,
rexneyan dike, nerazbna xwe wek helwest diyar dike.
Gelek caran p li snoran dike mna kek azad difire
die li meydann azad dideyne, daku wan mijaran bi azad
vebje hinan j rexne bike. Mnak gelek in.
Mnak 01: (( Hn kurd in? Na em zd ne bira. Ez dizanim
keko hn bi ola xwe zd ne, l bi netewa xwe ma hn ne
kurd in? Na heyran em zd ne, em nakevin partiyan, ji bo
xwed dr me here)). (R 76-77).
Mnak 02: (( Kondomek bi diran xwe vekir li mrik w
siwar kir. Ev cara yek b ku Îbo bi kondom w kar dike li
jinan siwar dibe)). (R 64)
Mnak 03: (( Bi kurdiyeke lawaz end pirs j kirin, w kurdiya
lawaz Bedo pir aciz dikir, ji ber ku kurdn bakur ku dighastin
hev, ziman wan ten bi tirk b, qet bra ziman kurd
nedibirin. Ji v sedem, ziman w heval giran bb)).
(R70).
Mnak 04: (( Li cem partiyn me hna tistek zelal nebye
xwe ji tistek re j amade nekirine, xwe wek lkn v
hikmet dibnin hna bi nav welatparziya Sriy bang
dikin. W ji xwe re wek erkek proz dibnin, haya wan ji bay
felek tune ye. Tim j, dil gel dixin c w bi xeter agahdar
nakin. Ten kar ku dikin, ji bo ku hev li derew biqelibnin, ji
ber ku her yek, y din perewere kiriye her s part bi
navek tn naskirin)). (R89)
Gelek mnakn wisa di roman de derbas dibin, mirov fam
dike ku nivskar di hinan de dixwaze rexneyan li civaka wan
kesan bike. Di mnaka yekemn de nivskar xwestiye
rexney li zdiyan bigre bje ku hn ber zd bin hn
kurd in l zd w red dikin bi israr dibjin na em zd ne,
ango kurd zd ji hev cuda ne rojek d zd ji kurdan
veqetin bjin em hn ne bira ne j ji yek binyad ne,
em ji hev cuda ne. Nivskar eskere xwestiy rexney li wan
kesn ku wisa diramin, bike.
Di mnaka duyemn de, jixwe gelek mnakn wisa di
roman de peyda dibin. Bi van mnakan nivskar xwestiye
kesayetiyn xwe eskere bide diyar kirin, rastiya wan diyar
bike, bi gumana min hin snor j tn derbas kirin, bila di
roman j de be, l dsa j wrek ye.
Di mnaka syemn de, wek ku di gotarn xwe de j gelek
caran nivskar xwestiye rexney li kurdn bakur bigre bje:
Serm e hn bi hev re bi tirk diaxivin, du kurdn ji bakur li ku
dighn ba hev awtomatk bi tirk bi hev re diaxivin, hna
dibjin tirk nahlin em bi ziman xwe biaxivin. Li Europa tirk
ne li ser ser we ne ku hn bi tirk diaxivintirkbna kurdn
bakur li Europa ne sc guneh tirkan e(A.O).
Di mnaka aremn de, nivskar helwesta xwe li dij perebn
lawaziya part tevgera kurdn rojava, eskere dike. Û wek
berpirsyariyeke drok tne ziman ku ev ne tevgera ku ji bo
hv xwestekn miletek kar rizgarxwaziy bike, ew
tevger part gelek lawaz in. ... Dmahk Rpel: 21
Hijmar : 4 DILNAME 1-3-2011
21
ROMANA "KESTIYA PENABERAN"
ÇAWA YE? ... Dmahk:
Kesayetiyn roman di nava s mehan de
jiyanneke n ku qet ne mna ya welt e dijn. Li
Elmanya, di kestiy de wek ku gerek bibe
nivskar kesayetiyn roman dilivne, rok
vanok, byer serphatiyn wan vedibje,
karektera wan derdixne. Mirovn di roman de
mnakn zind ne ji hem penaberan re. Sara
Chana Duhok wek du jinan, nimneya du jinan
diyar dibin. Sara kfa xwe bi xortan re dike
Chan xwe diparze daku nehetike bie bi
destgirtiy xwe y li Bremen re bizewice. Aras
Kerkk ku heval Ensar Al Islam e mna sof
oldarek tevdigere, nivskar j bguman d w
wek terorstek diyar bike. Di roman de, hema
hema di her bes de kesayetiyn n, rok
serphatiyn n derdikevin nivskar w bes
roman bi wan re bi daw tne. Bi gist nivskar
xwestiye ku kesn di roman de wneyek gist
y penaberiy di kestiya penaberan de diyar
bike, ango ew kes dikarin rojane li kampn
penaberan bn dtin.
Penaber ji ber gelek sedeman ji hembza
dayika xwe, ji welat xwe direvin ber xwe
didin xerbiya mal wran. Di trik her
penaberek de rokek heye. Di bes Vedenga
jann welt li kolann biyaniy dijenin nivskar
wek bjer die Qamislo dibe sahid
serhildana 12 adar kustina Ferhad. Mirov
guman dike ku di dv re d serphatiya
serhildan li ser ziman Qado an j d Qado b
kestiy roka serhildan ji trik xwe derxne
ji her kes re vebje, l ew yek nabe,
serhildan di w bes de dimne. Eger hin
kesayetiyn din serphatiya serhildan di
fadeyn xwe yn bi elmanan re ji bo girtina
maf penaberiy, bikar tnin j, l nivskar w
diyar nake, ten navnsana Vedenga jann
welt li kolann biyaniy dijenin dikare ji bo
gelek penaberan bibe roka fadeya
penaberiy. Nivskar bas kir ku ew bes wek
drok di roman de aniye ziman gelek
penabern li kestiy b ku eskere bikin, ji bo
pseroja xwe jiyana pist kestiy bikarbnin.
Xala her balks di v bes de swey
nivsandin ye, bi hostey hatiye nivsandin.
Nivskar hema hema kesayetiyn her ar
pereyn Kurdistan digihne ba hev civaka
kurdan bi riya wan diyar dike, her kesek bi
rolek radibe. Mirov dikare bje ku her kesek bi
ser xwe nimneyek zind ye ji civata ku j
hatiye. Her wisa rol nirx jin j ji bra nake, bi
riya Sara Chana Duhok du nimneyn cuda
berevaj hev diyar dike. Di rpela 39an de
dinivisne: Îro mes sar e ha, ji ber ku Sara ne li
vir e, res gelek xortan j nexuyaye, pjna wan
nay꒒.
Roman wek tecrubeya yekemn, bi zimanek
rihet hsan hatiye nivsandin. Dema min
roman dixwend, tim pirsek xwe davt ser
rpelan: Eger nivskar wek penaber li Kestiya
Penaberan bi cih nebya, gelo d ew roman
binivsanda? Em v pirs ji nivskar roman re
dihlin. ( 24/01/2011 )
MELE NÛRIYÊ HESARÎ
( PIRÊSAN ) - ( 1934 2011 )
Kon Res
koneresh@hotmail.com
( Qamislo Sriya )
Melay zimanzan helbestvan. Melay ku di bin bandora helbestn
Cegerxwn de siyar serwext derd, jan nexwesiyn civata xwe b li
ber sx 'Elaeddn Xiznew rab. Mele, Sof mirdn Sx 'Elaeddn j,
ser w kirin, ew bi dnbn kufr tewanbar kirin di encam de pir
siya. Jiyanek bi kul, s keder derbas kir. W j, ji kerban re nav xwe
kir Pirsan. Werin, em di ilroja roja kokirina w de, w bibr bnin
silavek li giyan w bikin.
Di roja (25.01.2011) an de, Mele Nriy Hesar (Pirsan), ku navdarek
ziman helbesta kurd a kilask b di nav Kurdn Sriy de, ji nav me
barkir. Bi kokirina w re strek ges bdeng ji asman wjeya Kurd
rijiya. L nav w, bi bilnd di rza helbestvann Kurd de t rojev. W j
mna Cegerxwn, Palo, Trj, Beraz, Keles, Rw.. nav xwe bi berzbn
di qada rewsenbriya Kurd de tomar kir. Û bi xort rzgirtina xwe di nav
gel de esipand.
Er, ew mna mirdek Barzan b. Xemxurek ziman rewsenbriya
Kurd b. Bi ked westandin; hezkirina xwe di dil welatiyn xwe de
and nav xwe zind kir. Er, ez j ji Yezdan mezin bi hv me ku cih
melay Pirsan buhist be. W nav xwe kir PIRÊSAN, ji ber ku ew di
jiyana xwe de pirr siya. Er pir s, jan, kul derd dtin.. Werin em bi hev
re kurtiyek ji jnengariya w bixwnin:
Mele Nriy Hesar, di 1934 an de li Hesara Kercews bye. Di nav
Kurdan de bi nasnav Seyday Pirsan dihat naskirin. Nav diya w
Xanim e, nav bav w Mele Ysiv kur Emer e. Emer ji gund
Hstirek ji malbata Etmanka, ji sax Elikan, ji herma Hevrkan b.
Mele Nr ji malbateke xwenda, zana brwer b. Bav w mele b, diya
w j kea melan jineke xwenda b.
Mele Nr di 1939 an de ps li cem diya xwe dest bi xwendina Quran
kiriye li cem w Mewld, Nehculenam, Nbihar Rewdnem xwendine.
Di 1940 de, ax ku diya w li Hesar giyana xwe spariye Xwed, w li
bal kek xwe Mele Huseyin xwendiye. L ax ku kek w ye leskeriy,
vca bav w ew xistiye dibistana bi ziman tirk ya ku li Hesar b.
Mele Nr di 1945 an de, dema ku di rza aran de dibistana tirk
dixwend, bav w jiyana xwe spartiye Xwed. Îcar kek w Mele Hemd
ew ji dibistan derxistiye daniye ber xwendina medres. Pist demek
ew kek xwe Mele Nezir ne gund Bilder li cem biray xwe y ji
d mane. Pist re ye mala xal xwe Mele Mihemed li gund Êlih (niha
j re dibjin Batman), maye. Ji wir j ye gund Kurrika li Bisriy, di
medreseya Mele Hesen Tilmiz de xwendiye ders ji kur Mele Hesen
Mele Faq girtiye. Pist demek ji wir snde vegeriyaye ye Hesar, ew
kek xwe Mele Hemd ji bo xwendin daketin Binxet ne cem mala
Sx Ehmed Xiznew. Li wir, dsa li cem kek xwe Mele Hemd xwendiye
heta ku Sadulaha Gewra xilas kiriye.
Di sala 1949 an de, dema ku biray w Mele Hemd xwendina xwe ya
medres kuta kiriye, di Kanna Pas de vegeriyaye Hesar, l Mele Nr
li gund Xizna maye. Li cem Mele Besr Batrgiz xwendiye. Di sala
1950 de, meha adar, dema ku Sx Ehmed Xiznew ye ber
dilovaniya Xwed, ji wir ye gund Til M'arf li bal sx Elaeddn kur
Sx Ehmed Xiznew xwendiye. L xuya ye ku w Sx 'Elaeddn li hev
nekiriye. Pas bye ji pbawern Sx M'asm kur Sx Ehmed
Xiznew. Sedema ne lihevkirina w Sx 'Elaeddn kur Sx Ehmed
Xiznew ev b; di w heyam ku olperestiy kon xwe bi fireh di ser
Kurdn Cizr re vegirtib, gund Til M'arf, paytexta mala Sx Ehmed
Xiznew kurn w b, qublegeha misilmanan b.-... Dmahk Rpel: 22
Hijmar : 4 DILNAME 1-3-2011
ÎNSKLOPÎDYA
ROJNAMEGERIYA
KURDÎ ( 1898 2010 )
Edb Çelk
chalki72@hotmail.com
( Hannover Elmanya )
PISTÎ 43 SALÊN XEBATÊ
PERTOKA CEMAL XEZNEDAR
BI 12 BERGAN DERKET
Pist xebateke dirj mandbneke
bsnor, nivskar navdar y kurd
mamosta Cemal Xeznedar kar
pertoka xwe (Înisklopdya
rojnamegeriya kurd 1898 2010)
proj nivsna droka rojnamevaniya
kurd ji despk heta sala 2010
bidaw bnt. Ev pertoke diwazde 12
berge pitir (zdetir) ji 3 s hizar
navnsanan, ji rojname govar
belavokan, ewn li her ar parn
Kurdistan dervey Kurdistan j
derketn belavbyin, di hindir xwe
de kom diket.
Berg k ji v pertok ji dezgeha
Aras ya ap belavkirn li ser dirav -
mezaxt y sendkaya rojnamevann
kurdistan derkeft biryare li 22
sibata 2011 li Hewlr di kongra
sendkaya rojnamevanan de belav
bibt, ku her di w roj da d mamosta
Cemal ji aliy w sendkay ve, di
sah yeka taybet a w helkeft de hte
xelatkirin.
Ev pertoke k ji giringtirn berkarn
senter ersf lkolnn
rojnamevaniya kurd ye, ew li 22
nsana 1968 li Bexda damezray. ku
li w roj, bo cara k avn
rewsenbrn kurd bi hejmara k ji
rojnama kurdistan keftin, ewa li sala
1898 li Qahre derkeft, pist Dr. Maruf
Xeznedar daneyek ji rojnama
Kurdistan di nav ersf kurdnas rs
F. Mnorisk de li Sanpitrisburg dt,
pas li 22 nsana 1968 kopiyeka w
digel nivsnek li rojnama Biray
Teax bi kurd 'ereb li Bexda
belavkirin t de psniyarkir ku roja
22 nsan (roja derna hejmara k ji
kemn rojnama kurd di drok da)
bibte roja cejna rojnamevaniya kurd,
ku ji hing were rojnamevann kurd li
w roj bi w helkeft cejna
rojnamevaniya kurd her sal digrin.
... Dmahk Rpel: 23
22
Er, Mele Nriy Hesar, di ser
deh pirtkn bi ziman Kurd
alfabeya latn re nivsne. Hin ji
wan bi dektlo nivsne, hinek j bi
pns hatine nivsandin. Tev di
defteran de li ser kaxez A4 hatine
nivsandin. Piraniya pirtkn w
helbest in end lib j li ser
babetn cuda bi pexsan hatine
nivsandin.
L bel heta niha ar pirtkn w
hatine ap kirin, ew j evin:
-Soresa Barzan: Dwanek helbest
e, di sala 1995 an de ap bye.
-Hostanbja Zarhaweyn Kurd:
Ev pirtka w di sala 1996 an de
mamoste Zeynel'abddn Zinar li
Swd ji aliy wesanxaneya
PENCINAR ve ap kiriye. Ev
pirtk j li dor zimanzaniy ye.
-Axlma: Pln Helbetsa Kurd:
Zimanzaniye, di sala 1997 an de
ap bye.
-Zevyek Gazndan: Dwanek
helbest e, di sala 2000 de ap
bye Seyday Mele Nr diyar ji
can serok nemir Mele Mistefa
Barzan kiriye. Yn din tev li ser
kaxeta ne.
Di dawiya eyn pirtka xwe
(Axlma) de, nav pirtkn xwe yn
apkir neapkir, di bin nav
Berhemn Daner de wiha anne
ziman:
-Soresa Barzan: Helbest, 1995.
-Axlma: Pln Helbesta Kurd,
1996.
-Rziman: Destnivs.
-Ferhenga Kurd - Kurd, Destnivs.
-Ferhenga Kurd - Tirk, Destnivs.
-Ferhenga Kurmanc - Zaz,
Destnivs.
-Mewlida Pxember, Destnivs.
-Vegerandina Ziman 'Ereb
Sarvn, Destnivs.
-Koledar: Çrokek Helbest ye,
Destnivs.
-D Mar: Çrokek Helbest ye,
Destnivs, Bi ziman Ereb ye.
-11 Dwann Helbestan, Destnivs
-Brann, ji jiyana w, Destnivs.
Mele Nriy Hesar di sibeha roja
25.01.2011an de, di mala xwe de li
bajar Qamislo koa daw kir
berdilovaniya Xwed. Di eyn roj
de wefadar evndarn w, ew di
goristana taxa Qudr Beg de li
Qamislo, spartin axa sar cemid.
Xwed w bi dilovaniya xwe sad
bike buhista rengn mala w be.
Hjaye gotin ku rehmetiy Mele
Nr hin xelat j standibn wek
Xelata Festvala Helbesta Kurd li
Sriy Xelata Koma Narn a
folklor. ( Qamislo, 27.01.2011 )
MELE NÛRIYÊ HESARÎ ... Dmahk:
-Ji ar hawr ve sof mirdn mala Sx l
diquriyan, w li w y ku karibe bi arlepk
xwe bi Sx ve bigihne dest w ma bike.
Di w heyam de Cegerxwn ev helbesta xwe
ya navdar di nav cemawer de belav kir:
Sx min! Destn te d ma nakim, ez
bese - Kavil wran te histin, ev sera
medrese.. Qet bi swaka te dijmin, pasve
nain gavek - Bo i tev mane persan, dl
bend davek.. Bes di pist perd de
rne, ey ciwamr xwe binas - Dijmin jna
welat, tim bi dest te, tevr das.. Hj
bibjim, t bibj; ev Cegerxwn gawire -
Na, di bext tew Xwed de, dil bi pt
agire..
Cegerxwn, dwana Kme Ez, Beyrt 1973,
rpel128.
Dengvedana v helbest wek peqna
qunbelak b. Mele Nr j di di bin bandora
v helbest de siyar dibe, p t hejandin di
encamp de ps kiryarn mala Sx
Xiznew bi tevay y Sx 'Elaeddn bi
taybet protesto dike li psber wan
disekine. Hing mala sx belav dikin ku mele
Nr j wek Cegerxwn dn bye bye gawir.
Mele Nr di jiy xwe y bst sal de (1954),
dest bi nivsandina bi ziman kurd kiriye
berhemn xwe hem bi alfabeya latn
nivsandine. Di gel w persaniy, dilsan
xizantiya xwe de, w heta niha btir ji deh
pirtkan li pirtkxaneya Kurdistan zde
kirine.
Pnasna w li ser qaba daw a pirtka w ya
bi nav (Axlma: Pln Helbesta Kurd), ku
di sala 1997 an de ap bye wiha hatiye
nivsand: ( Di sala 1934 an de li gund
Hesar ji diya xwe bye. Sala 1939 an dest
bi xwendina Quran kir. Sala 1949 an di
gund Qere Hesen re derket Sr, ber
xwe da gund Xezna dv re gund Til
M'arf, li bal Sx Ehmed Xiznew
xwendina olt xwend. Di brannn xwe de
dibje: Li Tirkiy me (Kurdan) bi ziman
tirk dixwend pist ez hatim Sr, me bi
ziman 'ereb xwend. Di vir de min ji xwe
re got: Gereke zimanek me j hebe, p b
xwendin. Weke van zimann din.
Û pist li helbestn Cegerxwn pas re
yn Melay Cizr ko di civata melan de
dihatin xwendin, guhdar kir, pir p
kefxwes dib. Û Pist hevdtina w mele
Ehmed Palo dest bi nivsandina
helbestn Kurd kir.. Ne bes wiha;
nameyn xwe j bi kurd dinivsandin. Pist
van karn w, mala Sx Xeznew j dilgiran
dibn gotin: Dn berdaye ye gihaye
gunehkaran. Xwedxran salox kar w
gihandin desthilatn rjm ew, bi end
melayn din re, hatin girtin. L bi rya
dostaniya mala sx hatin berdan. Ji sala
1966 an ve li Qenat Elsiws, li bajar
Qamislo rnistiye. Ji sala 1988 an ve,
kferat bi nexwesiy re dike dev w
nagere ).
Hijmar : 4 DILNAME 1-3-2011
23
ÎNSKLOPÎDYA ROJNAMEGERIYA KURDÎ
( 1898 2010 ) ... Dmahk:
NAVEROKA BERGÊ ÊKÊ JI PERTOKÊ
berg de, helbet bguman d li berg neh j, ku taybete bo
tpa (k) ducar bteve.
Nivskar di v pertok de pzannn pdv li ser her
navnsanek nivsne kopiyek ji dana orgnal belavkiriye.
Herwesa cihek bas bo nivsna jiyannama hindek ji rbern
rojnamegeriya kurd terxankirye, mna Mqdad Medhet
Bedirxan (Rojnama Kurdistan) Mela Serf (Rojnama Azad)
Hesen Hisyar (Rojnama Ageh) Kemal Burqay (Rojnama
Agr Newroz) hindekn din. Neqb sendka yn
rojnamevann Kurdistan rzdar Ferhad Ewn nivsneka
hja li ser jiyan xebata mamosta Cemal Xeznedar rol w
di droka rojnamevaniya kurd de di v berg de nivs ye. Her
wesan lkoler hja Ebdulla Zengene nivsareka ronkirn li
ser hindek mijarn pdiv ronkirn di v pertok de nivs ye.
PERTOK BI GISTÎ Û RÊBAZÊ
Êk: Wek me got, ev pertoke ji 12 bergan pkdiht, bi v
away :
Berg 1 taybete bo tpa (elf) ji 324 navnsanan pkt.
Berg 2 taybete bo tpa (b) ji 190 navnsanan pkt.
Berg 3 taybete bo tpa (p) ji 197 navnsanan pkt.
Berg 4 taybete bo tpn (t, c, , kh, x) ji 256 navnsanan
pkt.
Berg 5 taybete bo tpa (d) ji 237 navnsanan pkt.
Berg 6 taybete bo tpa ( r) ji 278 navnsanan pkt.
Berg 7 taybete bo tpn(z, j, s) ji 301 navnsanan pkt.
Berg 8 taybete bo tpn (s, eyn, xeyn, f, v,q) ji 142
navnsanan pkt.
Berg 9 taybete bo tpa (k) ji 232 navnsanan pkt.
Berg 10 taybete bo tpn (g,l, m) ji 193 navnsanan pkt.
Berg 11 taybete bo tpn (n,hi ) ji 181 navnsanan pkt.
Berg 12 taybete bo tpn (, ) ji 226 navnsanan pkt.
Du: Her wek me xoyakir nivskar navnsann rojname
govaran li gorey tpn ebced (ewn li Kurdistana Îraq
bikartn) rzbendkirne, l dinav sinorn her tpek da ev
navnsann he li gorey droka derna wan rzbendkirne.
S: Nivskar li gor hindek perenspa rojname govar
komkirne helbijartne, ku mirov dikart bikete s pisk bi v
away :
1 Piska k, ku piraniya hera mezina navnsanan di v
pisk de ne, ew rojname govar belavokin, yn daneyeka
orgnal j may bi dest nivskar keft. Li ser w dana orgnal
(Eger hebt hejmara k, eger nebt hema her hejmara hey)-
-pzann nivsne ropelek ji kopiya w j di pertok de
belavkirye. Rojnama Kurdistan ya dayik bastrn nimoneye
di v pisk de.
2 Piska duy, ku gelek kmin, ew rojname govar
belavokin, yn i dane yn orgnaln wan bi dest nivskar
nekeftn, belk hindek dane ji kop yn wan peydakirne
pzannn xwe li gorey wan nivsne.
3 Piska siy, ku kcar km hindikin, ew rojname
govar belavokin, yn ne orgnal ne j kop yn wan bi
dest nivskar keftn, l di gelek pertok jdern cih
bawer de navn wan hatne pzann li ser hatne
nivsn. Her wek rojnama (Agir) ku organa soresa
agrdax b, li sala 1929 li Ararat derdikeft. Ne kop ne
orgnal j peyda nebne, l rber sores ceneral Îhsan
Nr Pasa di brhatnn xwe de gelek cara behs w diket.
Her wesa hindek drokzann turk j ew rojname bo xwe
kirne jder pzanna li ser soresa agir, wek Widad
Sadlir di pertoka xwe de (Soresn kurda li Turkiya
Meshiyan) ku li gelek cihan behs w rojnam kiriye.
XUDANÊ PERTOKÊ Û PÊNASÎNEKA KURT
Mamosta Cemal Xeznedar sala 1938 li Hewlr
peydabye. Xandina despk navinc her li wr ya
amadey li Bexda tmamkirye. Li 1959 bye karmend li
wezareta andin, li rveberiya gist ya daristana, ku
rveber w Hesen Kitan b. Dery piska ziman kurd
ye ji kulca edebiyata zanngeha Bexda li 1968 .
Ji sala 1956 tkhel karn rojnamegeriy bye her
berdewame. Ji wan karn ew sanaziy p diekt ewe ku: Li
6.10.1958 ax Barzan y mezin li Rsya vegeriyay
Îraq, ew j digel w xelk de li firngeha Misenna li Bexda
ye berahiya w, ku her di wan rojan de kemn ddara
rojnamevan digel Barzan de kir li hejmara 9 ya govara
Sefeq li Kerkuk, digel wneyek Barzan li 16.10.1958
belavkir.
Li 1996 misext (Mihacir) welat Almanya b li bajarr
Hannover binecihdibe. Li w sal w bajar me hevdu
naskir pkve di gelek kar alak yn rewsenbr de
piskdarbyin, ku k ji wan: Damezirandina senter ersf
lkolnn rojnamevaniya kurdistan li Almanya b. Ev
senter Almanya li 1998 damezir li 2004 bi rengek
ferm bi rdana hiku**** elman hate damezrandin, ku
ez endam desteya damezirner bm mamosta Cemal ji
hing heta niha j serok w senter ye. Ev sentere psiy
li 1968 li Bexda damezirb. Pist rkeftina 11 Adar
mamostay psinyarkir ku yobla zv li 1973 bo rojnama
kurdistan li Bexda bihtekirin. L mxabin nehatekrin
mamostay li w sal pertoka xwe (Raber rojnameger
kurd) bi kurd, inglz ereb ap belavkir, ku ji 130
navnsanan pkdiht.
Ev berge ji 620 ropela 324
navnsana,ji rojname, govar
belavokn apkir, ewn navn
wan bi tpa (elf) despdiken,
pkdiht. Digel rojnama Kurdistan
ku li ser psniyariya nivskar Edb
Çelk endam desteya
damezrnera senter ersf
lkolnn rojnamevaniya
kurdistan li Elmanya, kire di v
berg de. Raste ku rojnama
Kurdistan bi tpa (k) despdiket, l
unk kemn rojnama kurd ye di
drok da, ew j kefte di v
Wek heftnama (Omd) ya
ku Ebdulrehman Bedirxan li
sala 1900 li Stenbol
derdixist. Çunk i dann
orgnal j peydanebn. Bel
mamosta yn hja Malmsanj
Mehmud Lewend kop
yeka w di pertoka xwe de (Li
Kurdistana bakur li Turkiy
- Rojnamegeriya kurd)
belavkirye. Herwesa wek
heftnama (Serq Kurdistan)
ewa li sala 1908 li Stenbol
derdikeft.
HÊVIYA ALMANIYA NE ÇÛ SER Î
Almaniya ( 1 ) ( 1 ) Îtaliya
DILNAME
RRRooojjjnnnaaameeeyyyeeekkkRRReeewssseeennnbbbrrryyyeeeSSSeeerr rbbbiiixxxweeeyyyeee
rojnameyadilname@yahoo.com 2010 Daw 2011 facebook.com/rojnameya.dilname
ARCENTÎN
JI PURTUGAL Ê VEXWAR
FRENSA
DÎSA BERAZÎL KEWAND
Frensa ( 1 ) ( 0 ) Berazl
HOLENDA
JII NEMSA YÊ VEXWAR
4
1-3-2011
SPANIYA
JI KOLOMBIYA YÊ VEXWAR
IINGIILTERA
LII DANÎÎMARK Ê JÊ VEXWAR
Ingiltera ( 2 ) ( 1 ) Danmark
Ji sala ( 1978 ) an de, ev
yekemn care ku Ingiltera li
ser xaka welat Danmark
j veduxwe. Di destpka
mat de lstikvan Danmark
; Daniyl Icr di deqeya (8)
an de golek li Ingiltera y kir,
l pist du deqeyan
lstikvan Ingiltera y; Darn
Bnt golek li Danmark
kir, Isl Yang j gol
vexwarina Ingiltera y kir.
Arcentn ( 2 ) ( 1 ) Purtugal
Di mat dostan y di navbera
welatn Arcentn Purtugal de li
bajar Cinf - Swsera y, welat
Arcentn ji Purtugal bi du golan li
hember golek vexwar. Gol yekemn
y Arcentn ; lstikvan Tma Riyal
Madrd; Anxl Dmariya kir, gol
Putugal j ji aliy heval Dmariya; di
Tma Riyal Madrd de; Kiristiyano
Ronaldo de b, l gol serkeftina
Arcentn ; ji aliy lstikvan Tma
Barsalona bastirn lstikvan plgog
di chan - Liyonl Ms - de b.
Holenda ( 3 ) ( 1 ) Nemsa
Holenda pist derdana fainal
World Cup a sala ( 2010 ) an bi
Spaniya re, dsa zincra xwe ya
serkeftinan berdewam kir mat
dostan bi ( 3 ) galan li hember
yek ji Nemsa y vexwar.
Lstikvan Holend y Tma Enter;
Wsl Snayder di deqeya (28) an
de yekemn gol li Nemsa y kir,
pas Glas Yan Drek Kawt du
goln din kirin, gol Nemsa y j
lstikvan Nemsaw Marko kir.
Spaniya ( 1 ) ( 0 ) Kolombiya
Welat Spaniya; leheng chan, y
World Cup a sal ( 2010 ) an, her
weha y herma Ewrupa y di sala
( 2008 ) an de, li paytexta xwe; bajar
Madrd bi goleke ji aliy lstikvan
Dvid Slva de, ji welat Kolombiya
vexwar. Hjay gotin ye, ku welat
Spaniya ev yekemn mat dostaniye
t de biserdikeve, pist serkeftina di
World Cup a sal ( 2010 ) an de du
derdann mezin bi Arcentn ( 4 1 )
Purtugal ( 4 0 ) re.
Hviya Almaniyan ne
ser nikarbn gol ku ji
aliy lstikvan Alman y
tma Bayren Miynx;
Mroslav Gloz ku di deqeya
(16) an de li Îtaliya hatib
kirin biparaztana, lstikvan
Îtal Cosp Ros di deqeya
(81) an de golek li Almaniya
kir encam b yek bi yek
mat bi daw b. Hjay
gotin ye; ku ji ( 16 ) salan
vir de, hn Almaniya ji Îtaliya
ti mat venexwariye.
Dsa Berazl nikarb
girka xwe ya drok vekiria
ji Frensa vexwara, v car li
bajar Pars - Frensa y bi
goleke ji aliy lstikvan Tma
Riyal Madrd; Kerm Binzma
de; Berazl mat derda. Her
weha lstikvan welat
Berazl ; Endirson Hrnanz
bi karta sor di deqeya ( 40 )
de ji lsk hat qewitandin,
ango him mat derda him j
lstikvanek xwe qewit.
HEVDÎTINÊN DOSTANÎ YÊN PÊLGOGÊ, DI (9) SIBATA (2011) AN DE


   
2011-08-05, 06:57 PM   Mrxaz     : [5]
Mrxaz
:: Nivskar ::
  Mrxaz
 

Mrxaz

: (9)
: Dilname

DILNAME5

Ji zde ye, ketiye dil min ku zemn
deriyn xewnan bi heft kltan li ser me
mifte kiriye... Bila oxira me, bi zerahiya roj
re hile... Dubare buyin hebna xwe
mehkum, dil xwe bi hezn slo bikim j.. Di
himza mirina her germ de... Bang
wney di brkirin de xzkir dikim...
Tm ku birna xwe ya jibrkir, li Nisbn
bi bna suka qaaxiyan derman bikim. Û
tna evn ya ku bi sedsalane didome bi
germiyeke rojhilat bisiknim... Tm ber
deriy esqeke wek keska beriy... Deriy
esq deriyek zlan ye... As ye... W... Û
me mifte li axek ber jibr kiriye...
Bi snga xwe ya daxkir, dil xwe y
mohrkir li ava mezin-... Dmahk Rpel: 2
Ehmed Huseyn
ehmedehuseyni@live.co.uk
( London - Ingiltera )
Çiya Maz
cmazi@hotmail.com
( Mrdn - Turkiya )
5
1-4-2011
I.
W vara ji beybna lvn ax,
di peka velerzna tawanbar de,
di hlana hesret de, lornn olistan ji ber dikirin
temen xwe y ji el s sirdan li ber
zingezinga lingn babelskan radixist.
Ewrn msin sergerdan,
dya cigereya sev ber bi henasa gulhinarn
arensa w ve,
pl bi pl, dihat ... Dmahk Rpel: 5
SERPÊHATIYA MIN Î BER DERÎ
Ez ro z rabme xwedgirav. Min ciln xwe zdeee li
xwe kirine. Li leskeriy ez hn bme ku di 5.05 saniyey
de ciln xwe li xwe bikim, di ses deqqeyan de tast
bixwim derkevim derve. L cdatiyek di navbera w
dem v dem de pde bye li min. Ez hinek bhis im,
tistan jibr dikim. Carinan ez xwe ji br dikim di navbera
cil lixwekirin de radihjim pirtkek dixwnim. Heta di
pirtk de behsa cilan ney kirin ez bi his xwe ve naym.
Dema ku ez bi his xwe ve tm j nav pirtk ji br dikim.
Tew nivskar w (dev j berdin). L jar ne wisa, bi
awayek din pvejo didome. - ... Dmahk Rpel: 18
Mio Kendes
info@m-kendes.ch
mio kendes kurdish music musique kurde kurtce muzik muzik kurd
( Cinf - Swsera )
EW STRAN
Gotin muzka w stran, ew strana ku yasmnn
dwarn taxn Heleb mmikn sevn nerm, sevn
helbestan, evnan, ramsanan, himzn giran, stran
avn westiyay, bi kela dil min re radibe dije.
Sevn pirtkn di bin toza gotinn evndaran de may,
hatin na dostan mna rojbaseke bilez, destn bi
hene, man li ser lvn xilmas, gewdey nermik
germik di bin tilyn hejhejok de.
Sevn meya Suryana Kevin tiqtiqa ken nazdarn
Taxa Sulmaniy, civnn xwendevann partzan yn
fedko barann hr li ser- ... Dmahk Rpel: 13
( Bes 1 )
Sahn Bekir Sorekl
shahinsorekli@hotmail.com
( Sydney - Australiya )
Rojhilat Almanyay li d ser chan y
2yem ketib bin kontrola hzn Sovyt
d re desthelatdariya hukmeteke
komonst, ku yek ji komarn di bin bandora
Mosko de b.
Destpka saln 70yan ez dora 9 mehan li
Berlna Rojava bm ji wir end caran
derbas Berlna Rojhilat, ya ku paytext DDR
b, bm - DDR: Deutsche Demokratische
Republik = Komara Alman ya Demokrat -
Di saln 70yan 80yan de her weha du
caran bi otomobl derbas hermn DDR
b bm. Wan- ... Dmahk Rpel: 9
ROJHILATÊ
ALMANYAYÊ Û ÇAND
DASTANA
SÊX EHMEDÊ HUSEYNÎÎ
Lokman Polat
lokmanpolat2000@yahoo.se
( Amed - Turkiya )
WESTAYÊ EDEBÎYATA KURDÎ
Ehmed Xan westay edebyata Kurd ye. Dtin
ramann w, berhema w Mem Zn nemir e. Ew
psevay welatparzy ye. W ji vir 300 sal ber di
berhema xwe Mem Zn de hm ramann
welatparzya Kurdan danye.
Di nav edebyata din (chan) de Romeo Julyeta
Shakespeare, Leyla Mecnna Fuzul ye, Mem
Zna Ehmed Xan j ew e. Pirtka w ya bi nav Mem
Zn bi naveroka xwe wek deryay ye. Tde hem tist
heye. Pirtkek wek Mem Zn bi her away dewlemend
bi kurd hj nehatye nivsandin.-... Dmahk Rpel: 20
GUL Û XENCER
Fatma Savci
fatma.savci@hotmail.com
( Stokholm - Swd )
Hijmar : 5 DILNAME 1-4-2011
2
GUL Û XENCER
... Dmahk:
-diqesidim... Xwe bi destn bay w
dest didrim wek tovek genim, belav
dibim li her bnder...Na, ez km nabim,
di mista zarokan de cot bi cot disitilim...
Ya rast, di nav her du miln mirin de,
min xwe navt dawa tirs. Ji bo xwe p
bikim, min xalxal nekir lingn tu
tariy... Û kespik bi sermil derewan ve
nekir. Di sersokan de, min keziyn zilm
j nehunandin... Ji avn xinziyan re
sabas nexwendin... Pirpirk wesifdan,
bi mil tu desthilatdaran ve nekirin lava
ji dil bbextiyan j nekir.
Ez neketim ber piyn tu sn xwe...
L ev dest li ser v dil ye... Ev dil li ser
gir e... Dikim nakim xwe ji stran
danaxim... Min digot qey ne yeke qure
me, l ima xwe ji sanesna ezmanan
bpar nakim... Kiras sevn dn ji xwe
jnakim... Min digot belk ne bar im...
L ji bo i xwe ji dest sermestiya
hviy dur naxim?...
Min got belk ez rizgar bikim ji lepn
kedkirin vedizim end helbestan... L
ima ji bo seveder bibin ev rzik, li bend
mirina nivskar dimnin?.. Ma wilo hesan
ye, ji xwe j vedidizim mirin... W
vedisrim ps .. pas bi avnk dilzim
p re... Li benda dawiya leyistik
dimnim... Ka ez bi ser w ve bibim
gelo? An ew ...
Min got ez neketim ber piyn tu sn
xwe...
Vaye banga min a xemgn li du
suseyn qrstal olan didin emn
avn rwiyek dimalin... Di nav
mijankn avn w re, tiliyn hviyn
xwe dirj baskn evn dikim...xwe bi
gihistin re dikujim...
Her neketim nav dest piyn tu
san... L ji destn evn ditirsim... Li
nav bexeyn van xewnan mirineke
dubare me lewra... Loma dibjim, neyar
bi top tivingn res hesin hatin kustina
min... Ew b tiving nehatin ber bi min...
Îcar, eger dilyarek bixwaze were di w
riy re... Bila dest w yn ku law
lavlak ne, tu hesin nehilgirin... Ji bil
xencereke destik zv b kalan... Ku bi
peln nefel neqisandye...
Ango bila yar, bi gul nefel re were
kustin...
( Daw )
HELBESTVANÊ KOR
Cubran Xell Cubran
Wergerandin Ji 'Ereb:
Fadil Temo
Meger ku sewq (ronah) ez kor
kirim
Ew roj e (xorsd) ya roya we bexsand
we, w seva min ya res e ql bexsse
min kir. Û ew krtir e ji xewn.
Û va ez, tev w, li asoyan digerime,
l hn li cih ku jiyan hn l ann in,
ta mirin t ji bo zayneke d bibexsne
we.
Û va ez riya xwe dipaliknime
(dipelnime) bi gopal gtara xwe, l
hn rnist ne, bi tizbiyn xwe tesel
dibine.
Û va ez dr diime, di taristaniy de
ps de diime, l hn ji ronahiy
ditirsine
Û ez distrme
Û ez r wenda nakim tev ku sewqa
roj here, Xweda riya me dibne ez
di qadeke hmin de me.
Û heke nig min likum, strandina min
bi bask e, bi jor bahozan dikeve.
Ez kor bm ji avzilkirina (avdqkirin)
di krah bilindah y de. Û bi
temen min be, ma kye y herdu
btarn (avn) xwe nake qurban li
hember dmena krah bilindah y?
kye y du mmn lerzok venamirne
ta avlketinek ji elend bibne?
Hn dibjin - (( wey mehreban ji w
re! Ew nikare hesareyan bibne ne j
beybn li mrgan )).
Hema ez dibjim - (( wey mehreban ji
wan re! Ew nikanin dirj strkan bin
ne j beybn bibhzin. Wey
mehreban! Wan guhne di nav guhn
wan de tune ne. wan lvne li ser
serengustan wan tune ne)).
JIN (AFRET)
Her iye di jin de metel e (tilism).
Naxwaze ji pv areyeke tek, ew ku
avis j re kirin nav. Peya ji jin re
navgn e. Armanc zarok e
Jin btir pey bi zarokan dizane, l
peya ji jin zaroktir e, di pey de
zarokek vesart ye dixwaze bilze
Bila di evna we de gel jinan trjn
v strka ges sewq bidin. -
-Û li ser hviya we dibje (( xwez
superman ji min peyda bibe )).
Hn (gel jinan) dilriy bikin hevala
evna xwe. Bila di evna we de be
namsa we, jin km nams tdighe
di xeyn evn de, l bila namsa we
di ku hn hez bibin btir ku hn hez
bikin de bt
Bila peya ji jin bitirse heger w hez
kir, hing jin her tist dike qurban,
her tist b d dibne, ne nirx ne
rz.
Bila peya ji jin bitirse heger w
zikres (buxz) kir, peya binams e di
kevik (kange) dern hindir
giyan xwe de. L jin tevhev serxwaz
e, tolaz e, virtoq ye.
Kfxwesiya pey ku bibje ((ez
dixwazim)) kfxwesiya jin ku
bibje ((ew (peya) dixwaze )).
EY XORTÊ SÛRIYÎ
Te ji zat xwe pirsiye ey xort Sriy
ka ku tu ji kurn duh yan ji kurn
sibay?
Ma tu rnistiy di mala razber ya ku
bav kaln te lkiriye, yan tu xwes
dixebitiye di lkirina malek ji kur
neviyn xwe re?
Ma tu ji yn neyn psiyan
dixwnin - btir wan (ne) sextey
bi sextey ne - xeyal (pindar) dik ku
wan hem razneweyn
(xemlnek,kemaliyat) mirovan bidest
xistibn ku bi na wan re ak
serwer nams vnbilind n?..
Yan tu ji yn Xwed bnahiya
(besre) wan ron kirine; dizanin ku
rhatinn (me-at) Pseroj nebn ji
pv plemokne yek li jor ya d
dikeve, hildikse ser w bo hind
balah ya rast nasna durist?
Ji min re bibje ey xort Sriy, ji
min re bje tu bi i diram i t
xewna te, di gosenisniya (xelwet) te
de?
Ma tu li ser pseroj dlokan dibj
yan tu bi hezkirin li hviya paseroj y
( dahat)?
Ma tu vediguhz by zanna xwe
di nav gorn yn ku ax ew
pandine, l tu bilindkir avjniy dik
di ser refn dernn hn jidayik
nebn re?
DOST
Dost razdar merhema jiyan ye -
hezkirin ekek e dostan dara w
ye - dostan mehrbirna dern e -
neke xuya ji te ve ku dostan,
pertaleke tt kirn firotin, dibe ku
mirov bi destelatdar hza tund ya
xwe zal bibe li ser biradern xwe
meger ku ew nikare dest bide ser
diln wan, heke ku ew wan" zinaq"
(westa) neke ji hez lzivirn.
Hijmar : 5 DILNAME 1-4-2011
3
BÎRANÎNA SEYDAYÊ CEGERXWÎN
Dilawer Zeng
dilawerzengi@nefel.com
( Sam - Sriya )
Ey pnsa mest jar, li
snwara tu kan?!
Li ser van rpeln xav, tu b
zar ziman
Di desta wek sr rs,
bkarann bi zan
Bi gemsar vebest, zeng
sa giran
Hosiyar te ne kir, Peya ji te re
nebn
Êsa milet te nego, Xwendin
r serxwebn
Tu ket dest neakan,
Xwenda sx mele bn
Lewra ro m nezanin, Ew
pasmr kole bn
Ta ko ji nav me rab,
Cegerxwn Hesar
Bi xurtemr zann, Gewher ji
dev dibar
Zv zr xzn te rist, Bi
ramanek zanyar
Tor wjeya Kurd, Bi merd
pesindar
Ew perda tar res, Ji ber
avan ko te xist
Li ser deng biriyan, Agr
swiyan vxist
Dl pabend gerden, Ji bend
sgeh derxist
Ji hstirn bkesan, Te xwes
nameya jn rist
Wjevan netew, Law Pra
Tor me
Drbna min te kr kir,
Sirdvan tor me
Bi hevr dostan re, Her
neyar zor me
Sewra Azad r girt,
Mafxwaz y gor me
Li dor finda te vxist, Xosev
zan perwan im
Rewsa bihar te ges kir, Bilbil
sadman im
Li w bax te zax da, Çi awaz
fxan im
Tov zann te and, Îro ne b
ziman im
Xunc biskivn ji xar, Sn bne sed
reh kad
Ber dara te zer b, Tehl neb srn
ne zad
Srntir ji hungivn, Sr ji psr yad
Lorandina serxwebn, Siyarkir
neviyn Mad
Ra serxwebn me ser, Ji reng
deng te dn
Sda azad me nas, Ji gotinn tey
srn
Bihar rewsa xwe w bir, Ji ber renga
reng sn
Hem bilbil mane lal, Ji pesn te
Cegerxwn
Sed mexabin me dilya, Ji ep gerna
gerdn
Qet sa nebn bi doz, Di v r de
gelek n
Daxwaza dil bi hisret, Ne dtin jn ne
hebn
Te can gor welat kir, Ey Seyday
ceger xn
Torevan astxwaz, Bilrvan Markis
Te gel ji xew siyar kir, Sretker her
kes
Dijmin koledar , Tekosnek b tirs
Liberxwedana jn, Rizgariya gel pirs
Ser can digornin, Digel
berxwedana jn
Nemne hisk netew, Her ne bend
navbirn
Geln bindest bira ne, Nal s ji yek
birn
Himber dijmin mafxur, Dirjin yek r
de xwn
Em qata ciwlek in, Em gund
cotkar in
Hevaln psver ne, Li chan
hevbar in
Li Silfador sores, Engola can diyar
in
Li Libnan Felestn, Girnada pdar
in
Ey pnsa pir alak, Te soresek li kar
kir
Peyay zan Cegerxwn, Ala wje li
dar kir
Wek Seyday Barzan, Milet xwe
siyar kir
Xam tifeng digel hev, Ji gel re her
wan kar kir
Qet namir Cegerxwn, Xwed san
dadewer
T jn bib li zar, Ke kur
brewer
Ber dar hisk nabe, Tim sne xwed
bawer
Her pesindar te b, Ta ko heb
Dilawer.
BÎRANÎNA
SEYDAYÊ
TÎRÊJ
Trj bixwe tu trj
Tu roniya gelawj
Tu lemser sitra ban
Seveq li ezman welat
Te ron kir li me ev r
Xebat bi me iqas xwes
t
Tu hozan tu rzan
Rber Trj welat
Seyday min ristevan
Pesindar Kurdistan
Sretvan helbestvana
Leheng van kar
xebat
Wek find tu vket
Siyar kir kesn raket
Xwe disoj, ron did
Îro li ar gos welat
Bi deng xwey zz
hawar kir
Te pnsa min siyar kir
Hrs bi xurt daye milan
Ji te min nas ra felat
Em Kurd divn, rizgar
bibin
Ne roj bi roj j hev par
bibin
Bi yekt dilsoz
Bi dilrast bikin xebat
Xebatkarn ji bo snkar
Ji milet re nabin xembar
Bn narvna gel Kurd
Winda kirin, doz welat
Div nezan wer nemnin
Tim xwariy rast nebnin
Ji doz wa pir dr ketin
Mizgn li we XELAT(*)
va hat.
Ez i bjim ez bi qurban
Sed bilbil bax Botan
Di pesn ted lal e ziman
Ji reng me ceger sewat
Tne sotin wek mme
ne
Zana lber ronya me ne
Ronakbr hozan tu
Ji bo milet, ji bo welat.
(*) Xelat: Nav dwana
seyday Trj ya ps ye.
TABLO
Xiyas Hisn
dillehii@yahoo.com
( Koban - Sriya )
Ger dab ser dil
wan ku nikaribn ji
ber dest w xwe
xelasbikin.
Di ryn dz xwar
iviv dadiketin gir
newalan ku diln
wan bi kurt lez
berve jana movikan
dida distend.
Serma ji niskave
xwe berdida nav
hestyan nedihist
hestn s bigihne
astn hisyariy.
Lornn germahiy
wek pizotn hr xwe
ji bin br a bin-av-kir
bi jor ve lihevdixistin.
Snorek ji hestn
zuha li hember
xwezayn vesart
disekin nediliviya
bo tu qels ji wan re
nebe rgeh.
Sn bb para hin
sern bare, l
nedikir ku bigihje
devereke dr di
agahiyn hestdarn
xwe Erzan bn, l
bel pir nediket dest
wan. Wrandikirin
gava ku seriyn xwe
li ps wan derdixistin.
L di reng pln
temen-kin de, bi
bhdey ewana bi
xwe ditevizandin.
Lmistn b-nig
digihistin nav destn
pembe, bi lerzeke
kurt siha irskan
vedimir berve axa
dilhiskkurp...diket!!.
Hijmar : 5 DILNAME 1-4-2011
Çar
Di nava v rok de,
dema ez dara tuy bn hogir
w j pelgn xwe wesandin,
kevokn me j bne firdann
xelk,
sey me Bozo j
b sivan xerbiy!..
Pnc
Çi bikim?
Temen min
di nava birnn min de
hd hd;
tebata xak,
evna xak av dida
ta li iyayn hezkirin b sitil!
L min nizanb iya j
b bextin
berfa pencesr
can min kl bi kl
diyar
dil xwe y b dilovan dikir
miln min bi darbestn rojn
keskesoran
dihate daxdan
ziman min di
nava zimanek biyan de gora xwe
dikola!
Ses
Ji xwe ar dwarn ji cendikan
deh sal ez di nava peyvn biyan
de
kirim kober
di nava kolann ahnn xwe de
kirim kesek winda!..
Heft
Çi bjim kek Selm?
ez kesek winda me!
Di hembza dayka xwe de
jana pora sip diksnim!
EZ XERÎBIM, XERÎBIM..
li xwe digerim!..
4
KOMBENDA KAWA YA
ÇANDA KURDÎ
Kombenda Kawa di sala (1978) an de li Beyrt
- paytexta Libnan, li ser destn hin rewsenbrn
kurd bi serokatiya mamoste Selah Bedridn
hatiye damezirandin. Ev kombend guhdide
diyarkirina and drok a kurdan bi ziman
'Ereb. Wisa di war wergerandin apkirin a
pirtkn kurd de dixebite, tev belavkirina wan li
hem pereyn kurdistan ji bo xwendevann
'Ereb bi hvya zdekirina aksazy krkirina
hevnasn di navbera herd milletan de. Di v
war de, ta niha, berhemn w nzk sed pirtk
bye.
Di destpka w de, Libnan Filestn yn
hezker li Libnan alkarya v pirojeya and
kirin, bi taybet mamoste Jorj Heddad - xwediy
saziya "Dar El-Ktab". Pist damezirandina
kombend li Libnan, di saln hestyan de, du
besn w li Ewrupa hatin sazkirin, yek li Siwd
yek li Almanya - li bajar Bon. Di dawiya (1999)
an de, li bajar Hewlr navendek nuh ji w re hat
avakirin.
Li Ewropa, bi taybet li Almanya, kombend
guhdide sazkirina konger semnar n and
zanyar yn ku dostn 'Ereb alakvann mafn
mirovan derdixnin. Tev v j, hewldide ku
alkariya koberan di war areserkirina
pirsgirkn wan de bike, serbuhrn huner, i
konser i psengeh, vedijne.
Li Hewlr di sala (2001) an de kombend bi
biryara wezareta kar hindir ya hik**** herma
Kurdistan li gor qanna komelan ya sala (1993)
jimar (18) hatiye birxistin. Desteka damezirner
a kombend ji sanzdeh endaman pk hatiye, tev
serok w. Hjay gotin ye ku yek kes bi ten ji
endaman jin e, ew j Dr. Sukriye Resl e. Ev
kombend bi 16 bendn bi rkpk xwe ji hindir
de organize dike. Ev navend bi erkn apkirin
belavkirina pirtkan ve radibe, ew j bi hevkariya
navenda Beyrt Bon (ya ku dv re ye
Berln), tev veapkirin belavkirina pirtkn
kelepr drok, yn li ser Islama siyas
tkilyn Kurd - 'Ereb j.
Di her s navendn Kombenda Kawa ya Çanda
Kurd de, destekn birvebir ku li gor qannn
wan welatan hatine hilbijartin peyda bne. Ew bi
kar alakiyn kombend ve radibin, her
destekek bi serok endam e ku berpirsiyariyn
xwe bi rengek demokrat hevbes hev dikin.
Wisa armanca kombend ewe ku rpeln sp di
saristanya millet Kurd de askere bike bide
nasn danustendinek ji bo hev-tgihistin
hevgirtin bi milletn din re ke, ew j li gor
rastiyn mjy serphatyn ro daxwaziyn
paseroj ye.
EZ XERÎÎBIIM!!
Demhat Drik
demhatderiki@hotmail.com
( Duhok - Kurdistan )
Bo mamostey min hja Selm
Bik end birnn dil min ku
bi dest xerbiya welat min
hatin birnkirin ta v kliy di
nava jana w de melevaniy
dikim!
Yek
Bav min
di nava rpeln rokn ne ji me
ku baprn min
bi ayatn kesk dixwend de
por sip kir!
Du
Ji w siptiy
di malzaroka bextresiy de
nasnameya min
bi rondikn qolincn diya min
hat nivsandin!
S
Dema di dergsa sn dest
yad de
dihatim hejandin
peyvn w" lor kur min lor,
swiyo lor, b keso lor,
bextreso lor,
b welato lor",
deng giriy min
bilindikir,
perda yezdan kun dikir
di nava b hviy de,
ji hem gunehan dr
diketim xewa arens!
Hijmar : 5 DILNAME 1-4-2011
5
DASTANA SÊX EHMEDÊ
HUSEYNÎ ... Dmahk:
zv vebjiy bi ser xzn rres de
diherik.
Peykern ji tem morana
xatirxwestin,
di bbikn mest n tavsork de bilind
dikirin.
Bajar xwe y ji tyn sermende,
prevokn ji bhokan
darn xwe yn ji kirstala diltengiy,
xwna hirm hejrn xwe,
serphatiyn nve rokn skest yn
bzariya evndarn xwe,
wek rengn tj serberday yn
xeftan dayika xwe, radipandin,
di terkn zrn n tawanbariya kewn
temen xwe de, vedisartin.
Li tenist sevbuhrkn dastanbjan
babelskn qaysksana xwe berhev
dikirin,
li ser tixbn b al yn ferhenga
westan,
amancn xwe bi dar vedikirin,
li nik astana dilsoj a bbextiy
li xwe mikur dihat wneyn xwe, yn
gerik, di ayneyn toz de dixwendin.
Çavn mirin, yn drbn ronak,
bi jena dilan didtin l ji erx bawer
nedikir.
Destn goristan, yn prozmend
narn, bi guhan dibihstin, l ryn
sedreng n giryan nas nedikirin.
Dilovaniya klan bi ser ebryn peyv
de dirijiya l hestn xwe ji xwe
nedikirin.
Afern ey aferndey azara awazamz!
Afern ey ahoya hoyn asan n
serhildana ttin!
Afern sed afern Sx gulan afern!
Li cihek ji van cihn as yn keleha
his xwe, li snsopa darbiskvn
naln
li pirtkn dadmendiy digeriya.
Kueyn bizday yn stiran
setgehn birna xwe bi hestey droka
toz vdixistin
li ser keviya tj giyankuj a
darjgeha evna xwe,
prg gulistana ry tobedar Sx
Senan dihat:
- Ew dil reben ima wisa di nav dest
te de dilerize Sx gulan?
- Daspartina "Span Xelat" ye, ez d
mna serphatiyeke kesk, bi rimbazn
"Atnay" re, ber bi dargernka ziman
"Hrodots" ve vehinrim. Ez d
tembnameya kullkan ji boy hejariya
"Diyojnos" ragihnim.
- Ziman xwe ji llava drok dawerivne
keskesora xewna xwe di gizing de
hn himbzkirina jiyan bike Sx
gulan!
- Jiyan newrek e kur min, xwe nz
rivna gotinan derbirna gazinan
sermestiya welatan nake. Eger ber xwe
nedim Ermenistan, d rasteqn ji xewa
giran a Stokholm hisyar nebe, d mr
evn, di xelwetgeha xwe de, li bin guh
guman nekeve d keziyn "Selma"y
bi avlirman nehne. D serdema
pxwas bazirgan sextekaran li xwna
te mikur ney!
Av, ba, agir tniya ax hespn
taristan.
Qirna parsyn tarawgeh
sergomiya di bixr di xwelrengiya
esmann tenhatiy de.
Li vir, li kurtepista wneyan guhdar dikir
di bt nta berbeyaniy de diqurmi,
diqermi.
Destnivsn misextan resbelekn
evnbazan ji giraniya sbera dem
dadiwesandin
bna bineng jinan ji piskn vara
xwe re dinasand.
Zemawendn dapra te diherifin
mizgeftn hebna te nayn zeft kirin.
Ser dastan bi gulava gulan disst
berzr gulvedana ken dayika xwe
dib.
Çkn kf ji snga w difiriyan
mewjn Xal w li pey heyva snoran
digiriyan.
Guliyn gawirane yn sird bi hineya
sefer dinimandin
ber bi dastanbjan ve sernisv dib:
- Tizbiya te ji karbann bendeman ye?
- Nexr, ez ne karban im, keskahiya
sistegavn ziman te govendger
agirvedana giyan te me!
- L "Ermenistan" di kela kla dil min de
gaz karbann
helbesta te dike.
- Ez avbest im, spndara gewriya
"Biyazd" im nimjgeha dengvedana
"Nsan" zingna bendn wiryay yn
bazbenda "Nal"y bengn im!
Gulgenimn temen w zer dibn li ber
tava regezperest a dastan diseridn.
Çavn w ji ry w diketin
tevna ziman w raksana kferat
has dikir.
Li vir, dimirim!
Li vir, wek ko cara psn
d mirin ji dayik bibe, dimirim.
Li vir, dil xwe psks mij kuln xwe
radest bkn xemsar n deryay dikim.
Her li vir, di darbesta dil xwe de,
pendn "Odsyos" sergerdan
werdigirim
li ser eniya "Trawda"y dlana
agirperestan li dar dixim
ber ko bibim keleka dem, dimirim.
Ber sewata xwe dida kontara iyayn ji
serhiskiya kewan ji posmaniya
kestiyn pxembern gha irayn sn.
Bi hevr tirs dilst
bi qulingan re dipeyiv.
Çel s saln kovandar, bi herikna zivir
a dem, dixurandin,
riha xwe ji ber dev riya bager dida
al.
Zaroktiya iyan di erm w de fr
arpiyan dib
skeftn kv ber bi gurmna viyana w
ve dihatin.
Stiriyn hawar di xewna w de
dadiikiyan nasnameya xwe ya
hovane dida ber zixtn nermebaran:
- Tu ji bo i rperiyn s "Zn"n
giryan hildibijr Sx gulan?
Dipirs xwe dispart ziman gulwaza
gerdeniya "Cd"y dilovan.
- Li vir roavah sehda drok ye di
lajewerdiya tr ter a saw de,
hismendiya peyv radipere. Min
nedixwest baskn roj di xwna min de
hmn evn damezirnin, l sirda
deng min xosxwann pln
bdengiya min saln premriya
demsalan, di rehn v iyay de dihwirin
ges dibin!
- Û berbiskn dastana te yn ji erxwana
ceng, yn ji pdar bntengiy, yn ji
cegerdar halan, Sx gulan?
- Tu tist ji peyv erzantir nn e. Ji xwe
bipirse, ji xwldanka temen xwe ji
dengvedana bcir a sehdn doza
sahberyan. Ji nivskarn "ji nisk ve!!"
yn "Stokholm"a paytext bipirse.
Di pirtka veiryay de li taxa jorn a his
xwe digeriya.
Li bra gund li wers jiyan li irika
rokn qedexe.
Li kadna razn xwe li prozbahiya
maa xwe ya psn.
Kunciyn bej ji ser ptanokn nveroja
Botan dimalandin sarezayiya
jwergirtin di memikn "Amed"a
nexwes de nas dikir.
Li pey rewrewk ber bi efsaneya
rewrewk ve di.
Rondikn hetav li olistan diresandin
"Toros" hmin di wrekiya ma de
ber bi xwdana xwe ve radikisand.
Bi tena ser xwe bi strkn dil xwe
dihat li ber desthilatiya brannn xwe
radiwestiya..
Ryek ji kevir, navek ji kevir,
warek ji kevir, baraneke ji kevir

Amdeke ji kevir.
Dipeyiv nedipeyiv.
Dima nedima.
Dimir nedimir.
... Dmahk Rpel: 6
Hijmar : 5 DILNAME 1-4-2011
6
Çel s saln xwe bi his min ve bas
bidr esman axna xwe di
bdengiya xatirxwestin de bilorne.
Sergjahiya xwe hn gezoy bike
srik ziman xwe bi bilindgoyan
biparzinne.
Arez min disnin nefeln li
xwemikurhatin di xewna min de
heftber dibin:
Kovann mihirdaran
B hed b ijmar in
Tr tn ji hesaran
Sed car sed hezaran
Xedengn di nbaran
Nihn li dil dibarin
SÊX EHMEDÊ HUSEYNÎ:
Li bin siya dar, dara hinar, diya xwe
tre dikir irskn kurdistan bi ser
metirsiya w de dipijiqandin.
Diya ku bi tesiya xwe goreyn qeder
dirist bi dilbijn li ponijandina bav w
dinr. Hveron vedixwar cih xwe
di goristan de agadar dikir.
Bilaemkn surdariya w li bin guh
kovana jiyan diketin bindeqn
bisirna w disikandin. Çavn w
dixwestin tistek rondikn sincir
dixwestin tistek dtir bibjin:
Trja awira dilber
Wek rima dest rimbaz e
Bi naz sema lesker
tte xwn subh baz e
Min digot ey gulzer
Dil mirina xwe dixwaze
SÊXÊ SENAN:
Rn Erministan di sdarn
brkirin de dest bi xwekustin dikin.
Ez d di navbera mirin jiyan de
darn xwe av bidim lvn qeris yn
yara xwe bi snahiy bixemilnim.
Ez d gurna sird radest guliyn
daday yn sersomiya te bikim ez
d razn evn dnbna xwe li ser
keviyn awirvedana
"Mezopotamya"y raxnim.
Di w klka beravt de, d firisteyn
drok xwe ragihnin axnksana te
d giyan te li ser dev kr bireqise.
SÊX EHMEDÊ HUSEYNÎ:
Ez d co bercoyn temen xwe di
xweliy de rapernim
pln ji kefa dem di ziman xwe de
perwerde bikim.
Ez d slavn hedana xwe, di peka
xwerist de rt bikim kendavn las
w ber bi beravka tenhatiy ve
rakisnim. Hingr bi hingr,
DASTANA SÊX EHMEDÊ
HUSEYNÎ ... Dmahk:
Dipa nedipa.
Didt nedid.
Dib nedib.
Dib d,
dib ard,
dib berb

hechecka sefer j dida d.
Çel s saln w bi argavk dihatin
di gerdeniya "Çarira"y de wenda
dibn.
Bisaftina "Qaz Mihemed" ji rhana
matmay, matmayna w dorp dikir.
Ji dest brtjiya xwe direviya, xwe
davt deryaeya himbza dayika xwe
li rzn rzdar n cendekn ronahiy
dizvir.
"Keyqobad" vewestan toza
"Nnewa"y bi xwe re dian
xwesmrn "Soparto"y govenda
daw li ser zik "Çaldran" li dar
dixistin.
Pinpinkn keftelefta "Berzan"y ji
aram diwestiyan li giriy zersoninn
"Pran" dipirsn.
Bes e!
Resgirdana te payedariya gerdn res
dike.
Bes e!
Tov gumana te nalna pirs ges dike!
Bes!.
Zeviy bra te ewr br dabes dike.
Cih cih min e,
ji balendeyan re digot.
Dudiliya min gergernek e,
l gosiyn peyv rpeln qonax ji
dayik dibin,
ji saln xwe re digot.
- Çiyan, bi aln xwe yn sp daketiye
tu j bi giyann mir bi sengebiyn
talan, dadikev?
- Ez xwna nrijyay ya neviyn xwe bi
xwn dipesinnim.
- Xwna xwe ji nimja esq biparze?
- Ez li vir im da ko jiyan bikujim.
- L ima tu di nihaln gizing de
nehwirn bi kar tn?
- Pistevan rezn qrna xwe me.
- Û Sx arensa dilberan?
- Li wir, li pey sbern hovane yn
dem, li pjna baresa giranbuha
digere.
SÊXÊ SENAN:
Were xwe nz teqna dil min bike,
neynkn seva xwe ya aziryay di mista
min de bihle asoyn vedtina xwe di
esman nostaljiya min de berfirehtir
bike.
nr bi nr,
men bi men,
perjan bi perjan,
sawr bi sawr,
rojgar bi rojgar,
ez d sekirn ziman te bixwnim
hesp xwe bi zn rikb lixvn
sevnem rapim ber bi dilbijiya
mmdanka te ve bigindirim.
II.
W vara ji beybna lvn ax,
sirda saneyn w zuha dib, "Asxlos"
rn bhdeyiy ked dikirin
gost keroska qeder dibirast.
Esman dideriz,
barana zaroktiy diliviya, xwel dibariya
deng dastanbjan dihate birn.
Sngir di dergsa xwe de diqriya
dayika w llandinn bay bertav ji br
dikirin. Goristaneke bnav bo xwe ava
dikir
bi kefen biray xwe digirt
da ko evn bi xwe re nebe.
Li koneya dwr temase dikir
ser xwe li ser kevirn gor datan.
Mir dihatin.
Biray w dihat.
Diya w dihat.
Hevaln w dihatin.
Xunav dihat
tizbiya bav w dihat,
l Sx gulan nedihat!
Asxlos nedihat!
Kafafs nedihat
Îsakay briya pjna xweliy dikir,
li helbestan dipirs.
Li paytextan,
wek ko cara dawn be,
temase kir.
Dil w bi tinaziya wneyn nivskarn
Stokholm sewit.
Li wneyn rasteqne yn serdema Sx
gulan geriya got:
Dibistan dibin"Qereqol!!" Sx gulan!
Yadgar dibin ol Sx gulan!
Mirov dibin sol Sx gulan!
Pns dibin dahol Sx gulan!
Evna te j dibe tol Sx gulan!
Di heman var de, gezgezoka temen
xwe
di heman mirin de, cegerdariya
evbazan bo ngarkirina nexseya iyayn
sniy hest kirin,
el s goristann westyay ji snga xwe
berdan bi hmin peka xwe pa
lorna xwe lorand
pnsa xwe skand
di nav por hevrsimn "Birca Belek"
de prg dastana xwe ya rizyay b.
Stokholm - 2000. 07. 22
Hijmar : 5 DILNAME 1-4-2011
7
Li Beyrda Lbnan ya Xwesika
Deryayan...
SERPÊHATIYA
EMÎNEYA XELOYÊ
REMÊ KOBANÎÎ
Salih Kevirbir
rojnameger@hotmail.com
( Stenbol - Turkiya )
Nav min Emne ye. Ez Emneya
Xeloy Rem Hr im. Nav diya min
Bes b. Besya Sexoy Neb.
Malbata diya min Bes ji hla Rihay
b. D bav dayka min li wir binax
bne.
Gava ku doz l dikim ku hinek
behsa xwe ji min re bike, bi van peyv
gotinn xas bersiva min dide. Ez ji
Stenbol, ew ji gundek Koban
hatib Beyrda Libnan em li mala
kur w y helbestvan li hev
qesidbn. By ku haya me ji hev
hebe, di zivistaneke sregerm ya
Beyrd de ez bm kur w, ew ji min
re b dapreke ji serphat rokn
zemann ber derket...
Di destpka sohbeta me de, p
hesiyam ku bye hlna s keseran.
Ji roja ku avn xwe ji ronahiya
dinyay re vekirine heta niha derd
kul bne para w. Dixwazim ew bixwe
behsa v yek bike, dike j:
Bav min mir, diya min dan mr, ez
sw mam!..
Ez ji Gund Sran me, Srana
Koban... Di mala ku l hatime
dinyay, heta niha dijm. Rehma
Xwed l li miriyn haziran, du sal
bm gava bav min ser xwe dan
mir. Diya min qz b, bav min p re-
-zewic. Ji ber ku jina bav min mirib,
diya min qz b gava ku w ew
xwestib. Ji diya min bav min re 3
zarok bn. Kurek keek. Ke kur
h zarok bn, bi sorikan ketin rehma
Xwed kirin.
Pist mirina her du zarokan, bav min
j mir! Ez diya xwe man. Ji ber ku
malbav diya min, hatin diya min birin
dan mr, ez bi ten mam. Êd sw
mabm mala ap min ez xwed
kirim...
Di 15-16 saliya w de, dayka
Emney didin mr. W bi kurap w
re dizewicnin. Diyar dike ku kurap
w 15-20 salan j mezintir b. Ev 8-9
sal in ku mr w ye ber rehma
Xwed. Dibje sedema mirina rehmet,
xitimandina damarn dil w bixwe
bye. Gava ku xatir j xwestiye, 72-
73 sal bye.
70 sal, 9 zarok, 37 nev...
Doza berdewamiya axaftin l dikim.
Bi rken bisirneke zirav, tev
henniyeke nefsbik ew dibje, ez
guhdariya w dikim:
Ez bixwe nz 70 sal me. 9 zarokn
min bn. Kur min daw 7 meh b
rehma Xwed kir. 5 kur 3 qz man.
Kur min mezin Brahm Xell, li ser
50 sal re ye li Koban dij, zarok
min bik j Ehmed e, 30 sal ye li
Gund Sran li cem min e. Kurek
min heye, mezin e, lal e, nav w
Smal e, ew nezewic wisa ma. Em
malbateke nexwend bn. Mr min
nimjan dikir, l tu caran ji zarokn
xwe re nedigot; nimjan bikin. Tew bi
ser de j digot; Piraniya sx meleyan
derewan dikin! Mvan dihatin mala
me, ke qzn me, her li nava mal
bn, xwe venedisartin. L malbatn
din ne wiha bn. Ken wan, qzn
wan nedihatin civat. Çavn zilaman
bi ke, bk qzn wan nediketin. L
dsa j, rojek ji rojn Xwed nav ke
kurn min bi kes re derneketin...
V gav 37 neviyn w hene.
Înselah dibje berdewam dike;
Hviya min ew e bibin 50 j! Neviyek
w bi nav Yawer sal zewic ye, h
zarokn w tunene.
Gelo navbera dayka Emney ap
rehmet awa bye? Bi i terh awa
behsa w dike? Ne li benda pirseke
wiha ye. Bi saswaz nvkeser li xwe
mikr t dibje: Ez pir gunehkar im
kur min! Mr min pir ji min hez kir, l
heta mir j min j hez nekir!.. L mrek
bas b ha... Rehma Xwed l be!..
Qzeke ap min heb, em bi hev re
di malek de mezin bn. Hatin xwestin
n ku cihzn w kin. Gava ku
xwezgn rabn n, kesn me kirin
till zilxit. Milet pirs; ima hn dikin
till? Ne adet e ku mala keika xwest
bike till. Ew kar mala zav ye. Gotin;
Em ne ku ten kea xwe didine mr,
her wiha em kur xwe j dizewicnin.
Haylo; w gav min fhm kir ku ez j
dibim bk...
Ji ber ku w wek bk bihata eyn
mal, div Dayka Emney w sev ji
mal derketa. Lewre j malbata w, bi
sev w dibin maleke cnaran. Destn
w hene dikin. W sev li wir radiz.
Dotira roj di nava xirecir deng
dawet de, w tnin mala ku her roj l
ye.
Rojek hat, by ku hez bikim
zewicm...
Gelo tu caran hez kir? Evn b para
w? Ew j yek ji hevaln hogirn xwe
b an, ji wan sikesttir melltir b?
Peyvn bersiva w bi qas trkeser in,
hewend j feylesof ne: Qzn bi d
bav mezin bne, xwediyn gotinn
nixamt vesart ne. Xelk, d bav,
cnar dikarin raz taybetmendiyn wan
vesrin. L qzn sw, qzn b d
bav ne wiha ne. Ez j wiha bm, yek ji
wan kesn sw bm. Qzn b d
bav ditirsin, ne di destn xwe de ne,
darn sikest ne. Tevahiya avan li ser
wan in. Ne serbest azad in. Lewre
min nedikar hez bikim kur min.
Hezkirin li ku, ez li ku? Lewre j rojek
hat, by ku hez bikim zewicm...
Merivn Dayka Emney li serxet
ango li hla Rihay Desta Sirc
hene. L li gor bilvkirina w, ew qet
derbas hla din nebye. Gava ku em
behsa v meseley dikin,
serphatiyeke karesat malkambax
derdikeve hol. - ... Dmahk Rpel: 8
Hijmar : 5 DILNAME 1-4-2011
8
SERPÊHATIYA EMÎNEYA XELOYÊ REMÊ KOBANÎ
... Dmahk:
HUNERMEND
'EDNAN
DILBIRÎN
(1956 - 1999)
Hunermend kurd
'Ednan Dilbirn (1956
1999) ji gund Drsiwan
- herma 'Efrn -
Sriy ye, yek ji
hunermend stranbjn
her navdar li herma
Efrn ye. Bi dengek
germ resen gewriyek
ciyawaz hunera xwe di
sah konsern 'Efrn
Heleb de psks
hezkern xwe dikir.
Hest album di jiyana xwe
de derxistibn ji
strann w yn navdar
strana "Zeyneb" "
'Eysa Îb" "Sewda
sewda" berbiavin.
Nav w 'Ednan Msa
b. Pir gotinn strann
xwe bixwe datann.
Dayik bav w di kar
andiniy de dixebitn. Di
sala (1980) de li bajar
Heleb bi cih bb. Di
sahiyn feqran de b
pere distira. Bi sedan
konser li Heleb Efrn
kirine.
Di (1999) an de ye
Almanya mehek li wir
konser kirine.
Di (4/11/1999) an de li
ser riya Heleb
Kefercenn, di qezayek
trafk de jiyana xwe
bidaw b ji nav
cemawer xwe barkir.
-Kerem bikin, em guh bidin
w:
Bav min cara ewil jineke
b li serxet, ji hla Rihay ji
xwe re tne. Kurek bik
jinik j heye. Jinik bi sert
ku kur w j p re be, bi
bav min re dizewice. Bav
min jinika bi nav Rihan
tev kur w tne Koban
gund Sran. Kurik mezin
dike, dizewicne. Malek j
re dike kur j vediqete.
Ji bav min Rihan re kur
qzek dibin. Pas
Rihan ango jina bav min
rehma Xwed dike. Bav
min, tev kur qzeke xwe
dimne. Kur bav min, w
dem tev hevaln xwe di
navbera serxet binxet de
qaaxiya snoran dike. Di
rojeke wiha de, gava
derbas serxet ango aliy
Tirkiy dibin, di sikefta ku l
qesidne de, kurik di
hembza heval xwe de
dimire. Li wir, li aliy Rihay
vedisrin. Kesek cendek w
j nabne. Hasil kelam, bav
tev qzek dimne. Qza
xwe berdl dike diya min
ji xwe re tne. Te fhm kir
ne? Qza xwe bi diya min re
diguhere...
Tu j kur min , heta v
temen min xwes nedt...
Kur min! dibje l
zde dike: Gelek kes hene
dibjin; Min hebn j,
tunebn j dt l min rojek
be j hebn nedt. Ji bo di
mala ap xwe de bihwirim,
min wek peyayan ango
wek mran kolan dikir,
ap dikir, min pembo
berhev dikir. Wele lawo, tu j
kur min , heta v temen
min xwes nedt...
Ew ji terkeseriya kurn
xwe hinek bi gil gazinc e:
Ew terkeser bn. Du kur
min li Beyrd ne. Kurek
qzeka min li Koban ne.
Kurek qzeka min li cem
min, li gund Sran ne.
Qzeka min j li gund
Qiik y Koban ye. Heta
ji min t serdana wan
dikim, ew j serdana min
dikin. Kur min Salih* li
Beyrd ye, l ew ji ber
sedemn siyas nikare
serdana min bike. Ez 5-6
salan carek tm kur xwe
dibnim. Va v car tu ji
Stenbol, ez ji Srana
Koban hatim me li mala
kur min hev dt...
Di dawiya sohbet civata
me de bala xwe didim ku
Dayka Emney, bi
awayeke ku ji min vedize,
hsiran dibarne, dixwazim
sedema v yek bibje.
Ps kesereke kr dikisne,
ber xwe dide kur xwe y
penaber Beyrd Salih
dibje: Ma i bikim? Bi
rojan li mala xwe ya li gund
dipirsim: Salih, ka bibje
kur min, te ne qz revand,
te ne talan xelk bir, te ne
mr kust, i b sedem ku tu
by xerb Desta Sirc
Koban?..
Bel carinan hene ku
gotin nema pere dikin...
Ev car j ji wan deman b,
li Beyrda Lbnan ya
xwesika deryayan...
( Beyrd )
* Salih Demcer, nivskar
roknivsek kurd, bhtir 14
sal in ku jiyana xwe li
Beyrd didomne...
SÎR Û HINGIV!
Feqr Ehmed
feqir1@googlemail.com
( Almanya )
Gulek jorda hate xar,
Li psa min dib dar,
Bhna gul hate min,
Ez kirime dn har!
* * * *
Gul, gul gula min,
Evna nav dil min,
Reh berada her der,
Tu by jyana min!
* * * *
Xorto lo heval min,
Tu ket nav dil min,
Were tu min bixwaze,
Ji dayk bav min!
* * * *
Ke rind doza min,
Xwastek tu maf min,
Dayk bav b qelen,
Nadin dibn kea min!
* * * *
Feqr ez yara teme,
Bihist war teme,
Sr hingiv ji beran,
Çya mrg teme!
( 14.09.2010 )
Hijmar : 5 DILNAME 1-4-2011
Di sal 1521 de, dema ferman li dij
Martin Luther (bav Kilseya
Evangelstan) derdikeve, mr
herm Friedrich der Weise w dide
revandin li kelaya Wartburg dide
vesartin. Bi v kiryara xwe ew kar
Luther y li dij desthilatdariya
navend ji Vatkan gendeliya di
nav karbidestiya xirstan kilseyan
de eware dike, l di heman dem de
bi mebest Luther ji girtin, yan tew
kujtin, diparze. Jiyana Luther ku bi
xwe yek ji keseyn snbilind b di
tehlkey de ye serdariya
desthelatdariya xirstan ew ji ol
avtiye Luther xwe bi zanibna
mr li kelaya Wartburg vedisre li
wir bi nav Junker Jörg berberiy
dike. L ew di odeya xwe de li pas
deriy girt karek drok dike, ew di
nav 11 hefteyan de incl ji
yewnaniya kevn werdigerne alman
(Li d lneherna hevaline w, incla
bi ziman alman di sal 1522 de
diht apkirin). Bi encama v kar
Martin Luther e ku incla ta nuha
ten ji aliy keseyan ve bi latn
dihat xwendin dikeve dest xelk
her Alman xwende dikare w d bi
xwe bixwne. V yek ne ku ten
soreseke ol bi r xist, bi encam
ola xiristiyan b du besan, l her
weha b hacet yekkirina zaravayn
alman di nav almaniyeke standard
de ku roj wek Hochdeutsch
(Almaniya Bilind) diht binavkirin.
Em serk li odeya bik ya ku wek
Odeya Luther hatiye binavkirin
dixin. Odeyeke teng e, by pencere
ye t de maseyeke bik sneke
ji bo razan heye. Bguman Luther
sevn di nav sermay de li vir
derbas kirine di bin ronahiya
mm de ncl wergerandiye ziman
welat xwe. By hemd xwe mirov
derfetn roj di dest nivskarn
alman de teknolojiya njen ya
kompiyteran bi br dihne dide
hember rewsa demn par, demn
ku t de dwn edebiyat Çanda
alman berhemn nemir afirandine
ji nifsn li d xwe re hstine. Di
heman dem de rza mirov ji
afirmendn mezin yn wek Martin
Luther re krtir dibe.
Îroj Kelaya Wartburg di bin
darekirina Weqfa Wartburg de ye.
Di sal 1999 de ew di lsteya rxistina
navnetewey UNESCO de wek
kevneavahiyeke chan hatib
qeydkirin.
... ( Berdewam Dike ) ...
9
ROJHILATÊ ALMANYAYÊ Û ÇAND
( Bes 1 )
... Dmahk:
-deman kesek d di xewnan de j aver
nekiraba ku Yeketiya Sovyt DDRa ku
yek ji sateltn dewlet yn w b ber
dawhatina sedsala 20emn ji hol rabin.
Dema mirov ji Berlna Rojava, yan ji
Almanyaya Rojava, digihst snor DDR,
mirov xwe ji niskan ve di nav tirs sam
de hest dikir. Lesger mamrn lesger
yn v bes alman wek robotan bn,
nedizanibn bikenin, ryn wan tirs tehl
bn ji devn wan ten peyvn ferm
cedd dihatin der. Dema mirov bi trn ji
Berlna Rojava digihst rawesteke
Friedrich Straße mirov ji niskan ve diket
nav rews sstmeke bi tevah ji yn aliy
rojava cuda. Her tist dihat guhertin, ji
lesger mamran bigir ta reng sweyn
trnan dwaran.
Çiqa tistek weqa balks, ku w dem
sd bighanda ciwanek biyan y wek min
li Berlna Rojhilat neb, iqa firosgehn w
hema-hema vala, taxn w hema-hema
res-sp bna j, iqa mamr lesgern
w rtirs bna, min j wek gellek
xwendekarn kurd DDR wek welatek dost
dihesiband ji Almanyaya Rojava bhtir
pistgiriya dewleta komonst dikir. Ji lewre,
bi encama v yek egern din, nuha bas
dizanim mjsustin i ye. Mjiy me ji aliy
propagandaya rxistinn kurd ya
hukmetn welatine rojhilatnavn ve
hatib sustin, heta dema me welatek
wek DDR bi xwe j dt da hember
welatine rojavay, me hn j DDR wek dost
yn din wek nedost dihesbandin.
Tist bas li DDR ji bo ciwann biyan yn
kmpere ew b ku xwarin vexwarin li wir
arzan bn. DDR bi xwe markek xwe bi
markek Almanyaya Rojava dihesiband
divab her kes snor derbas bikira end
markn rojavay bi yn rojhilat re
biguherandana, yek bi yek. L li aliy
rojava markn DDR gellek arzan bn
ger mirov tew li rojhilat bi qaax pere
bidana guhertin hn bhtir qezenc dikir. Bi
encam dema xwendekarek biyan 50
markn Almanyaya Rojava li aliy rojava
diguhertin markn DDR, yan bi qaax li
aliy rojhilat difirotin hemwelatiyn DDR
yn ku biriyn pereyn rojavay bn,
beriya w tiji pere dibn w bi wan ji xwe
re tr, digeriya, dixwar vedixwar.
Ber bi dawiya sal 1989, bi encama
sistbna Yeketiya Sovyt, dawiya DDR
hat di sal 1990 de yekem hilbijartinn
demokrat li wir ch girtin. Ji w sal vir
ve herdu besn Almanyay, DDR BRD,
dsa yek welat in.
(BDR: Bundesrpuplik
Deutschland = Komara Almanya
ya Federal).
Çend salan li d yekbna herdu
besn Almanyay ji dest hat
biim serildana bes rojhilat.
Soseyn wek Autobahn dihn
binavkirin rwtiy hsan dikin.
Bingeha van soseyn fireh
kaltebilind di dema Hitler de
hatib dann gellek ji wan w
dem hatibn kirin. Di dema
DDR de besine ji Autobahn
ketibn rewseke aloz. Ez di av
xwe re dikim ku r nuha ji ber
bastir in hn j li hinek aliyan
dihn firehtir tamr kirine.
Bi r ve dost alman gellek
xaniyn bilind raber me dike, ku
nuha vala ne. Bi hezaran
apartmann vala di van xaniyn
pirrqatn de roj by danistvan
in! DDR dixwazt hevwelatiyan ji
navendn kevn derne di van
snn n de, di apartmanan de,
bi ch bike, l roj nema kesek
dixwaze di wan de bimne,
dibje. Li gor w, DDR dixwazt
bi v yek hevwelatiyan ji
and sopn kevn bi dr
xne wan li gor sstma
komonst ji n ve biafirne.
Mirov hest dike ku pirraniya
Almanan, ber wan huk****
alman, dixwazin hem sann
DDR li d xwe hstine ji hol, ji
bra xwe, rakin. Heta bi karxane
dezgeh avahiyn li d DDR
man be bi pirran vala ne yan
hatine dihn hilwesandine.
Gellek kes qerf henekn xwe
bi her tist DDR dikin, ji
otomobln wan bigir ta xaniyn
wan. Ew bi pirran wek ku hema
ji bo xwedarekirina dem be
hatibne kirin, li gor gellek
Almanan.
Li rojhilat Almanyay zeviyn
andiniy (zraet) fireh in pirr
in. Di v meha bihar de reng
kesk zer dmeneke xwristiye
bedew raber dikin. Ber em
bigihn bajar Erfurt em bi ser
kelaya Wartburg dikevin. Ligor
agahiyn bi dest me dikevin kela
di sal 1067 de, dema ku van
herman besek ji Empiratoriya
Roman ya Proz bne ji aliy
Mr alman Ludwig der Springer
ve hatibye lkirin. Li d kirina
w bi derbasbna dem re
xwediyn w hatine guhertine
hinekan li ser zde kirine.
Hijmar : 5 DILNAME 1-4-2011
10
-mino, biray mino... L ez nikarim. A niha destn min bi
te bibin ez winda bibim. Ji ber ku ez mir me te ez
kustime... Axxx... Kek mino, min iqas ji te hez dikir.
Ma nay bra te gava em li ser daweta te dipeyivn? Te ji
min re digot, div tu ser govend bikisn. Ma t bra te
kek mino? T bra te b ji daweta te re iqas hindik
mab? Pist te ez kustibm bi salek dergstiya te j
xwe avtib ber tirn xwe kustib. Tam hn w roj
bizewiciyana min w roj ser govenda birak xwe,
tay bi ten bikisanda. Tam w roj dergstiya te bb
mvana min. W ji min re behsa rewsa te kirib w
gotib pist ku te ez kustibm, tu hatiby girtin. W j
dare nekirib. Ji derd evna te xwe avtib ber tirn
mirib. Zdeye haya min ji w tuneye. Ji w seva ku em
bi hev re li girtgeh hatibn xewna te pve min ew
nedtiye. Ger ew bibihze tu hatiy berdan, ew li ku be ew
were. Me end caran bi hev re xwest em werin ba te,
l gardiyanan em ditirsandin, em ji wan newrbn
bihatana. Dergstiya te her li te difikire. W roja ku
hatib mvandariya min, ji min re got, bi i away dibe
bila bibe, ez xwe bigihnim w. W zewac li herdu
dinyan li xwe heram kiriye. Ew li ser te dn bb kek
mino, ew ten ji bo ku te ez kustibm hebek ji te qeher
b. L roja ku mvana min b, min j rica kirib, ku kek
min ef bike. W j soz dab min ku ew te ef bike.
Min j re gotib, i dibe, birak min tay bi ten ye, w
ef bike. Min gotib, birak min guneh e, pirr diltenik e.
Min gotib, birak min heta ro grikek nesandiye, l ez
kustime, xem nake, ew j ne sc w b ku... Xelk l
wilo kir. Ger xelk li te wilo nekiriba te ji ku xwaka xwe
bikusta? W ji ku dest te li min bigeriya? Min ji
dergstiya te re got, gava te bera min dab, te avn
xwe girtibn. Min got, destn w li min nedigeriyan. Min
got, w pirr ji nsana hez dikir. Û min got, te ji min j pirr
hez dikir. Ma ne wilo ye? Qey te ji min hez nedikir? Ma
tu ji min hez nak kek mino?
Xilolkn hsirn avn mrik di ser riw w y
nekurkir de gr dibn ser ena w pas dinuqutn
erd. Êd ew mna zarokek bi skn digiriya. W dixwest
ser xwe deyne ser mil xweha xwe bi dengek bilind
bigir. Dixwest uzra xwe j bixwaze. Dixwest j re bibje
ku w iqas briya w kiriye. Dixwest posmaniya xwe
bne ziman.
Xwe winda kirib. Ber bi xweha xwe , ku w hemz
bike, l xweh li ber geriya j re got, ku dest w p
bibe, ew winda bibe. L mrik xwe negirt, xwe avt;
bi avtina w re keik winda b. Mrik dever, li hundir
od kete xwar bi ketin re ser w li qorziya mas ket
ser w mna ku pere bbe, xwn j hat. Ew bi
sikandina ser xwe nehesiyab.
Heya ku diya w ket hundir, bi qrn bang cranan kir,
hing ew hd hd, mna ji xeweke kr siyar bibe, bi ser
his xwe ve hat tgihst ku li erd ye.
Ew barana ku di pencer re li hundir xistib, kaxiz
pirtkn li ser mas sil kiribn av herikb ser tej
xaliyn raxist.
Bi alkariya cranan ew rakirin nexwesxan, doktoran,
ku yek ji wan heval w y zaroktiy b, ser w
pansman kirin, bi xavikek gir dan ji bav w re
gotin, da w rakin Ankaray, an j ku mkan wan hebe,
w bibin Ewrpay. Bav w ji bmkaniya xwe gazin kir
ji bo bikaribe alkariyek ji cihek bistne, ji doktor
heval law xwe daxwaza hin sretan kir. Doktor j soza
tist ku j b day bi rewsa heval xwe y zaroktiy,
ku ewend zrek jhatb,- ... Dmahk Rpel: 11
KEVOKA SPÎ
Firat Cewer
firat.ceweri@comhem.se
( Stenbol - Turkiya )
Ew pnc roj ber ji girtgeh hatib berdan. Digel ku emr w bi
ten s pnc b j dsa tayek res di por w de nemab. Gepn
w kort bn qermokn ry w bbn mna yn kalan. Ew
ry w y gewr jndar niha zer bb. Bejna w ya dirj, ya ku
demek ji keikn mehel re meraq b ku bidtana, tewiya b.
Ew d ne xortek ber niha bi panzdeh salan, l bb mna
kalek.
Er, ew pnc roj ber hatib berdan... Û niha, li qat sisiyan, li
ber pencereya odeya xwe ya xebat rnistib li derve, li barana
ps ya payiz temase dikir. Car caran ji nisk ve dikeniya, bi
pistn tistin digotin dsan bdeng dima. Ev yeka han berhema
saln w yn girtgeh b. Ber pnc rojan, gava ew ji girtgeh
hatib berdan, bav w merivn w yn nzk bi v yeka han
hesiyabn, loma wan ew z nsan doktorek nas dab. Doktor
tistek j fhm nekirib, bi ten gotib Div hn w bibin Enqer.
L ne w dixwest here Enqer, ne j rewsa malbat j re dest
dida. Rojek j wan prek ji gundek iy anbn, da ku pr hin
dermanan j re bike tistek li ser bixwne, l ew belk zdey
pnc deqqan bi pr keniyab, pas xwe avtib ser pr, destn
xwe xistibn qirika w heke ne ji endamn mal bya w li wir
ew pr bixeniqanda. Pra ku bi zor xwe ji nava lepn w
filitandib, di der re derketib bi xurtbna xortek bazdab.
Barana ku dihat carinan xurt dib, carinan mirov digot qey w
daw l were, km dib, l dsan bi xurt dibariya. W j herdu
enskn xwe danbn ser mas, ser xwe xistib nava kefn
destn xwe by ku avn xwe bikutkutne li barana ps ya
payiz dinihr. Carinan dixwest dilopek baran ji hewa de heta ku
bigihje erd taqb bike, l hew dinihr ku dilopin din diketin ber
bala w dsan belav dib. Ew carek j li hebna baran fikir. W
ew pereewrn res yn li ezmn sibande deryayeke weke moxil
biqul. Di w nav de dsan ew prika w roj hate bra w. Ew
dsan mna w roj bi pirqn bi dengek bilind keniya. Pas bi
carek ve ken xwe bir. Çavn w beloq bbn. W ew avn
xwe yn beloq bera ewr dabn. Er, rast b, di nav ewr res de
kevokeke sp xuya dikir. Ew kevoka sp her ku nzk dib mezin
dib, her ku mezin dib disibiya xweha w. Bel, ew xweha w
b. W bi avn xwe didt.
V car enskn xwe ji ser mas hilann, bi herdu destan xwe
hisk bi mas girt ziq li xweha xwe nihr. Kirasek tenik li xweha
w b, guliyek ji dehfn hespan li eniya xwe girdab li ber
pencereya w difiriya dixwest di pencer re tkeve hundir. Gava
mrik ev yeka han ferq kir, hema ji cih xwe pengiz pencere
vekir. Bi vekirina pencer re xweha w firiya hundir. Digel ku li
derve baran xurt dibariya j dsan keik sil nebb. Çavn keik
mna du morkn sn dibiriqn, lvn w yn dagirt di reng
sorbna hinarkn riw w de bn. Bejna w dirj, newqa w
zirav htn w dagirt bn. Ew bi w away li quncikeke od li
ser lingan rawestiyab, baskn xwe bera ber xwe dabn, stuy
xwe xwar kirib bi rewsa biray xwe digiriya. W digot:
- Keko ev i bi te hatiye? Biray mino kan xortaniya te? Te ima
xweha xwe kust? Çawa destn te li min geriyan te ez kustim?
Çawa destn te li xweha te, ya ku te ewqas j hez dikir, geriya?
Axx... Min i briya te kiriye. Axx... Ez i dixwazim te hemz
bikim. Ez i dixwazim biray xwe tay bi ten hemz bikim. Ez i
dixwazim rohnka avn xwe hemz bikim. Kek mino, bavHijmar
: 5 DILNAME 1-4-2011
11
KEVOKA SPÎ ... Dmahk:
-xemgn b.
Zrekt jhatbna w ji aliy herkes ve dihate zann.
Ber panzdeh salan, di mtihana tibb de, ew di nav sed
pnc hezar de y sstemn derketib ew heval w y ku
niha li nexwesxaneya bajar wan doktor dikir bi zor bb y
hezar. W h di saln xwe yn lsey de piraniya klaskn
fransiz rsan xwendib di qayiskisandina rokan ya
rojnameya bajr de bi roka xwe ya bi nav Mrik serxwes
bb yekemn pas ew roka w li Ewrpay ji aliy hevalek
w ve hatib wergerandin alman niha j ew rok di
antolojiyeke bi nav Edebiyata Rojhilat de li Almanyay ji
aliy wesanxaneyeke naskir ve hatiye apkirin. Herkes bi v
zrekbna w dizanb. Heta, ap w, y ku res belediya bajr
b gelek j hez dikir, soz daby ku d w ji bo staj bisne
Înglterey. L gava kurtpista ku w di bin tesra ap xwe de
xweha xwe kustiye, li bajr belav bb, pir kesan bawer
nekiribn ji bo ku dil xwe txin cih, ew bi hin karkern
belediy re peyivbn. Karkern belediy j nedixwestin diyar
bikin ku serok wan bye sedema v trajediy, wan ten
bdeng dipejirandin.
Li gor dihate gotin di nava bajr de belav bb, rok wilo
dest p kirib: Xweha w, ya ku bi xwesikbna xwe di bajr de
deng dab xwestiya pismam xwe b. Ev xwestin j h di
pek de ji aliy herdu biran biryar hatib dayin; l herdu
zarokn ku di aliy karekter de gelek dr hev bn ew
pismam ku ji aliy keik ve qet nedihat hezkirin hebandin,
ketib der riya w. Keik j hewesa xwe berdab ser xortek
cran mala xal xwe rojek gava di tdigihn ku tu riyn
din tuneye, bi hev re baz didin. Ji bo ew sop ji ser xwe
dagernin neyn girtin, her gav cihn xwe diguherin, tu car
zdey sevek li cihek namnin, l pist s mehan, li Îzmr, li
barksek nas rast tn barks ku bi tesaduf bi reva wan
hesiyab bi xelata ku ap keik ji bo girtina wan soz dab,
bihstib, timay zora wijdan birib ji malbata keik re xeber
sandib, ji aliy din j bi dek dolab bi dostan bi d herdu
dilketiyan ketib gava rojek ji rojn havn ya her germ ew bi
ap keik, bav w du pismamn w re ketibn hundir,
herdu dilket sas ecbmay mabn; lwik hema dest xwe
avtib dest hezkiriya xwe xwestib bazdin. L ap kik,
y res belediy b bi las gewde b, hema xwe avtib
qemika pas stuy lwik, ew ber bi xwe ve kisandib, pas
heta j hatib ew ber bi dwr ve dehf dab pista w li dwar
imento xistib. Lawik bi belqn veresiyab, l hn ber ku ew
bigihje bi pista dest xwe dev xwe pakij bike, v car law
res, y ku di nav mal de gelek delal rabb, l pir tirsonek
ji aliy las gewde j de qet nelihev b, heta j hatib kulmek li
ser av lwik xistib. Keik dare nekirib, rs wan kirib,
gava ap w xwestib lxe, dest w gez kirib, di w klk
de barna ku ji ap w hatib btir barna gayek anb bra
mirov. L herdu dilketiyan heriqas li ber xwe dabn j, dsan
nikarbn xwe ji nav destn wan bifilitnin. Heta ku tar ketib
erd ew bi dest lingn wan ve gir dabn, ew avtibn
dawiya dolms hezar dused klometre, digel ku ten s
caran sekinbn, bn. Di sekinandina cara aran de, lwik
xwe bi awayek vekirib, weke guleya dev tiving xwe di der
re avtib, xwe avtib d pqabek ku nuh ji benznxan
hereket dikir b. Her iqas hinan ji van bi d pqab de
bazdabn j, pere nekirib; pqab z derketib ser r bi
sureteke xurt ji wir bi dr ketib. Ap keik plaka pqab
nivsandib ji mrik kal y li ber benznxan pirsa w
pqab kirib. Mrik heq benzna xwe j stendib, bi neyn
ser xwe hejandib pirsa w b bersiv histib. Vana li
dolmsa xwe siwar bbn, ji benznxan derketibn pist s
saetan, saet donzdeh nv sev gihstibn bajr. -
-Di ketina bajr de gava dewriye di r de li wan rast hatib
dtib ku res belediy ye, silav lkiribn by ku li
dolmsa wan saxt bikin ew berdabn. Wan j rast ajotibn
ber deriy mala bav keik, pismam w bi guliy w
girtib, ew ji dolms derxistib, di hews de bi d xwe de
kiskisandib birib avtib hundir. Gava diya w ji xew
siyar bb keika xwe ya mna guleke bstir di w rews
de dtib, xwe negirtib, xwe avtib ser w, l bav keik
end pehn l xistibn, j re gelek xebern ne li r dabn
bi bazdana keik ew j scdar kirib. Pas zilaman keik di
nava xwe de hilgirtibn, ew birib xaniy ban, ji n ve gir
dabn, der li ser kilt kiribn s roj s sevan ne avek ne
j pariyek nan dabn. Dotira roj mala ap w ji biray w
y li Stenbol re telefon kiribn. Lawik bi balafir hatib, li
w rews sas mab, ps bawer nekirib, d re gava apan
w xistibn ser xwestibn ku ew namsa xwe pakij bikin,
di nava xelk de dsan weke ber bi serbilind bijn, j re
demaneke ek ya ku destik w ji aliy zvkerek asr ve
hatib neqisandin, peyda kiribn xwestibn ku ew bi
dest xwe, w dlika xweha xwe bikuje. Ps lwik qebl
nekirib, heriqas dixwest xweha xwe biparze j ji ber hin
sedeman newrb. Ew byera ku di nava bajr de belav
bb, ji bo malbata wan ya naskir kmaniyeke mezin b. Û
ji bo ku dsan ry malbat sp bibe, seref namsa wan bi
dest bikeve, kustina keik pwst b. Lwik j bi v yeka
han dizanb. Loma kustina xweha xwe qebl kirib,
demane ji ap xwe stendib, du caran ketib hundir oda
xweha xwe, j nsan girtib, l dsan j destn w l
negeriyab, bernedaby, ten li ser lingan rawestiyab
ziq li xweha xwe nihrb. Xweha w j stuy xwe xwar
kirib, bi por xwe y jihevdeket bi rewsa preke rok li
biray xwe nihrb. Ne w, ne j biray w tistek ji hev re
negotibn. Roja sisiyan gava biray w sev nv sev bi
sidet der vekirib, xweha xwe li ser lingan di qorzka od
de dtib.
Gava xweha w av li w ketib, mna ku zanibe ew v
car were kustin, bi biray xwe re keniyab. Ew hing li ber
avn biray xwe bb weke prhebokek. Lawik ji w
rewsa w bhawe tirsiyab, weke ku tu satilek av bi ser de
birijn di xwdan de mab. Çavn w weke du bizotn gir
sor bbn beloq bbn bi qrnek re bera xweha xwe
dab. Gulleya ps ku berdaby mjiye w ji hev belav
kirib ji ber ku berra eyn cih dab, l keik bi gulleya
ps re okn w fisiyabn hd herikb erd, her heft
gulleyn ku berdabn li eyn cih ketibn.
* * *
Êvar, gava w xwe bi ser xwe y girday li ser nivnan
dirj kirib ziq li zik od dinihr, ew li w yek difikir.
Ew li saln xwe yn girtgeh difikir. Gellek serphatiyn w
hebn. Ew bi gellek kesan re rabb rnistib. Gellek
kesn naskir dtibn. Ji bo derbaskirina wext xwe ji bo
ku xwe ji br bike gellek pirtk xwendibn. Pas rewsa w
xerab bb, dest w li xwendina pirtkan sar bb, w
seredann ku dihatin bi pas de vedigerandin, heta demek
pirr dirj bi heval dostn xwe yn girtgeh re j
nepeyivb.
Ew li v yek j difikir.
Pas ji nisk ve rab li ser xwe rnist. Pist kurtedemek
j odeya xwe ya xebat. Ber panzdeh salan gava hn
ber ev bobelat bi ser wan de were, rewsa malbata w ya
abor pirr bas b. Ji bil xaniy wan y sqat, s dikann
wan yn kincan j li bajr hebn. Ew odeya xebat ten
ayd w b. Ew , dsan li ber masa xwe rnist, herdu
enskn xwe dann ser mas, ser xwe xist nava kefn
herdu destn xwe ji pencer li- ... Dmahk Rpel: 12
Hijmar : 5 DILNAME 1-4-2011
12
NASNAMEYA
DERGEHÊN
GIRTÎ
Baran Sind
barano@mail2world.com
( Drk - Sriya )
Zivistan okveda
Ji me dr ma.
Bihar ji me pasket.
Havn kete terkn birnn
me.
Û pehz di libkn hinaran
de barkir
Salbendo!
W awe d b naskirin
Rsopa hviyn me!
ROJNAME
Her beyan derdikev
Peyam neyan
Ji as bajar hildigr
Saloxdan:
Windayan,
Miriyan,
Sokirin sahiyan,
Ragihandin agehdariyan.
Ji her reng reng,
Radihjiy dertn!
Saloxdan:
Ceng seran,
Gel miletan,
Ji her cih war,
Çi birast i bi derew,
Belavdik bigerm.
L girtiy bendxanek got:
Ten ji min re serhiske ev
rojname
Ya rastir bje bizdonek e...
Ne dikar birnn min
bixwn;
Û nej kesera li dil!!
KEVOKA SPÎ ... Dmahk:
-derve nihr. Ev yeka han ji roja ku ew hatib berdan j re bb mna adetek. Ji nisk ve
avn w beloq bn li dr nihr. Er, ew ne sas b, ya ku ji dr ve xuya dikir xwe li w
girtib bi firn dihat xweha w bi xwe b. Ew hema ji cih xwe pengiz pencere vekir.
Xweha w di pencer re ket hundir dsan quncika xwe ya ber.
- Min ji te re gotib, kek mino, got. Min ji te re gotib, heke destn te bi min bibin ez
winda bibim. Niha div tu destn xwe bi min nek. Ger tu destn xwe bi min bik ez dsan
winda bibim.
Carek mna ku winda b l dsan xuya b. An j mrik wilo hs kir. V car ziq li hla
xweha xwe nihr; dt ku er, rast e, ya ku xwe di quncika xn de kiriye qomik stuy xwe
xwar kiriye, xweha w ye. Xweha ku ber niha bi end deqqan bi kirasek sp tenik b
ry w gewr hinarkn w sorik bn, niha li ber avn mrik bb mna ber bi panzdeh
salan; por w ji hevdeket, kiras w qetiyay, zeyif bhz. Loma mrik ji niska ve kire
qrn bi qrin re j end caran li ser hev got: na, na!
Bi deng qrna w re d bav xwiskn w yn bik siyar bn, gava dtin ku tistek
tuneye dsan ne cihn xwe. L diya w pencera oda w girt, ew li ser mnder dirjkirin
da, li ber ser w rnist ser w y ku di reng berf de b, mist da. W j eyn weke
zarokek bik ser xwe dan ser onga diya xwe herdu congn xwe kisandin zik xwe.
Diya w guneh xwe bi w rewsa law xwe an ew law w y ku weke iyayek b, l
niha ketib w rewsa xerab, dil cerg w disot. Ew demek li zarokt xortaniya law
xwe fikir ew keikn mehel ku ji bo law w y eleng iqas xatir q**** w digirtin,
bi br an. Her ku diya w ser w mist dida, w j xwe hn btir weke zarokek hs dikir
hsirn avn w weke dilopan diherikn erd. Diya w j ji bo ku hsirn w neherikin ser
riw law w, bi destmala ser xwe hsirn xwe pakij dikir nifirn dinyayek li mala
apan w dikir. Mala apan w ku demek tade neheqiyeke mezin li w kiribn ew ap
w y ku bb sedema kustina kea w bb sedema ku kur w tkeve w rews.
W, nifir li w ap dikir. W di dil xwe de nifirn xwe dikirin. W digot, te war min kor kir,
Xwed war te j kor bike. W digot, te mala min xerab kir, Xwed mala te j xerab bike.
W digot, Xwed ava res bi avn te de bne. W digot digot.
Mrik pist demeke kurt li ser onga diya xwe di xew re , l diya w ji bo ku w siyar
neke, heya saet sis sev by ku xwe tev bilivne, di bin ser kur xwe de rnist. Heya ku
d ji tevizandina ling xwe debar nekir, mecbr ma ku kur xwe ji bo ku here ser nivn
xwe raz, siyar kir. Lawik j ji nisk ve ji xew pekiya ew xwdana ku ji tesira xewna w
ya tirs mab bi pista dest xwe pakij kir. Diya w bi dest w girt, ew bir oda w ya razan,
ew li ser nivn w dirj kir, ry w ma kir, lampa w vemirand, hdka deriy w girt
derket. Y mrik j xewa w nehat, pist derketina diya xwe bi nvsaetek rab ser xwe
dsan oda xwe ya xebat. Çer ku ket hundir od, pencera xwe vekir, l dsan girt, pas
dsan vekir. V car ji nisk ve ji hundir od dengek hatiy. Mrik veciniq, li pas xwe
zvir, dt ku dsan xweha w li quncika od stuy xwe xwar kiriye dixwaze ji biray xwe re
tistinan bibje. Biray w j hebek berepas , li quncika din ya od li ser kursiyek rnist
bi stuxwar li xweha xwe nihr. Carek, mna ku niqutbe dil w ku ew ne xweha w ye,
ten li ber avn w wilo dibe, l weke xweha w dizanb ew i fikiriye, loma zka j re got:
- Ez xweha te me, bav mino! Ez Sorgul me. Ez niha ji ba dergstiya te tm.
Mrik dsan j bas l nihr, ew xweha xwe ya ber bi panzdeh sal arpnc mehan an
bra xwe, dt ku tu guhertin di xweha w de nebne, ew spehbna xwe ya ber bi
panzdeh sal end mehan hna j parastiye.
- A ro min dergstiya te dt. W got, ger tu her silavn min l bike, j re bibje, ez li bend
w me, ez ji w p ve kes nakim, bila ew j kes neke. W dixwest bi min re were, l nehat,
w got, j re bibje, bila ew were. W got, ma ne heq min e ku ew were min bibne. Min
j re got, bel wele, heq te ye, ez herim kek xwe bnim werim. Ew niha haziriya me
dike, ew niha li bend me ye, avn w li riya me qerim ne. De heyd kek mino, heyd
em herin.
Niha xweha w b ber pencer, herdu destn xwe avtibn pencer ji biray xwe re,
y ku dsan hsirn w di ser riw w y bi rih de diherik re digot, de hayd em herin.
Keik di pencer re derket . Deng w ji dr ve di guhn mrik de dikir zingn: Tu j
bide d min keko, ez li bend te me!
Mrik j herdu destn xwe avtin pencer, hilkisiya ser xwe bi d xweha xwe de avt.
* * *
Sibeh z, gava mele ji mizgeft vegeriya mal, ji dr ve dt ku yek li ku dirjkir ye,
kik cewrikek li dora w diin tn lingn w bhn dikin.
Her ku mele nzktir b, tgihst ku ew law cran wan e. Gava w xwe avtib, ps li ser
zik ketib, pas qulupb ser pist. Nv riw w y ep nemab, mjiy w rijiyab erd.
Mel ew end msn kesk yn ku dikirin vingn dane al bi destmalka xwe riw w
nixumand. ( Daw )
Hijmar : 5 DILNAME 1-4-2011
13
JI GORISTANAN
GORA
Kawa y Hesinkar
LI GUNDÊ KAWA
Gora Kawa y Hesinkar li Gund Kawa
ye. Ev gund gundek bajar Çadigan e li
Îran ye, nav v gund Kodliye b, pist
mirina Kawa, Ferdn ew li v
aramgeh vesart, li rex law w Karn -
y ku li ser dest Zahak hatib kustin.
XÎMÊNA
NAVARÊTÊ
SAH A
ÇELENGIIYA
CÎÎHANÊ YA
SAL (( 2010 ))
Xmna Navart saha elengiya
chan ji Meksk, temen w (22) sal,
dirjiya bejina w (1,74 m). Di 23
Tebaxa 2010 an de li bajar Las Vgas
y wlayeta Nvada ya welat USA,
xelata saha elengiya chan wergirt.
Ev psbirka Xanima chan ya (59) e
mne. Meksk cara duyeme ku xelata
saha elengiya chan werdigire, cara
yekem di sala 1991an de b, dema ku
Lupta Jonz ew xelat wergirtib.
TABLO
Mihemed Seyda
mihemedseyda@hotmail.com
( Swd )
EW STRAN ... Dmahk:
-mismisn ken (w).
Ew strana bi deng dengbj
Span y navdar Xolyo Îglsyas
(Julio Iglsias) ya bi nav Ez
Nehatime Guhertin (Je Nai Pas
Chang).
Ew strana ku di saln 80yan de
bb sirda odeya min a bik li
taxa Seyf El-dewl li Heleb, ew
odeya ku bi dehan evndar himbz
kir bi dehan helbest, stran, ken,
gir xatirxwestinn dostan li
dwarn w hatibn nivsandin. Bi
dehan brann, morik, xisxisk, soln
Kevin... bilrn Taha Xell, jinn
Înayat Attar yn b r, tofana pln
rengn Xell Ebdilqadir,
(Feyrzyat) helbestn Meha,
dnn Helm Ysiv, Henekn
Luqman Drk, tilyn Ciwan Sxo,
bejna Margrta ya narn, laqirdyn
Xalid Xelf, tln da Resd Sof,
germahiya dil Ehmed Huseyn,
(kendesyatn) min sseyn
serxwes yn di quncikn w de
xwe li hev pabn.
Ew odeya ku ew stran t de ji
evndaran re dehbare dib, ew
strana di w odeya bik ya ku
ten Xolyo ser govenda
evndaran diksand bi hejandina
zenguloka w re lasn xuhday
dihejiyan by kesek ti gotinan ji
stran fm bike, strana bi ziman
frans, strana ku gotinn w tne
v watey (ta nebjim werger):
Ez y ber me
Qet nehatime guhertin
Ez her mam ew ciwan biyan
Y ku ji te re strann romans
distra
y ku hem roj ji bo te dikirin
yeksem
Y ku tu digerand by te bigerne.
Ez qet nehatime guhertin
Ez her mam ew ciwan dnok
Y ku ji te re li ser Amerka diaxif
Y ku ji te re helbest dinivsand
Y ku bi ji te hez dikim dest p
dikir
Ez qet nehatime guhertin.
Tu, tu j nehatiye guhertin
Her dem bi ew bihna sivik
Her dem bi w ken tenik
Ken ku gelek tistan dibje by, bi
rast, tistek bibje.
Xolyo, ez j wek te nehatime
guhertin, ez mam y ber, ew
tolaz li ser cadeyn taxn Heleb,
ew dnok dil tenik, evndarek b
snor.
KARÎKATUR
Inayet Dko
dikoo@hotmail.com
( Almanya )
Hijmar : 5 DILNAME 1-4-2011
Pr RUSTEM
pir1963@gmail.com
( 'Efrn - Sriya )
- Ew ji keng ve li ba te ye. Koer bihna zarotiya xwe j dike.
- Min ew ji roja mirina xwe re vesartib, l ji ro tir l net.
Bav min digot: eger ku ez mirim dixwezin min bavjin bin
srg, weke heve. Ma ima yek ji ser riya bav xwe derkeve.
- Ez, bi v, ne bi te re me; gereke ji her mirovek re riyeke w
hebe, ew bi xwe ji xwe re veke. Koer dixweze w biksne xefka
ku, jre vegirtiye. L Kalemr tra xwe jiyab.
- Bel .. bel, di gotina te de j rast heye, l r gis diin ser s
tist ku, hatiye nivsandin mirovk bibne. Ji ber de j hatiye
gotin: Ji xezal bezotir tineye, l btir gepa zik xwe naxe..
de nuha keremke. Piyala xwe hildide noscan dixweze bi
mtina dilopn daw re, ji ser lvan vedigerne, bi bazin kurtik
xwe j simblan ziwa dike.
- Ez ne bi van pendn neyn re me, mirov jiyana xwe bi dest
xwe dinivse, er carna ew ne li gor xwestekan die, l mofirkn
mezin bi destn yek tne girdan. Pist ku, Koer dawiya
gotinn xwe tne, ew bi quret radihje piyala xwe hildide ser
lvan dema ku, dibne Kalemr berken bye, ew hinik t
guvastin.
- Dema ku mirov xort be, dikare li her titst siwar bibe. Tu dizan
ima mirov pist xz dibe; ne ji hilgirtina barn jiyan ye, ev beza
bi sev roj li d lehengiy, d bihle pista iyan j biske.
- Bel.., bes nirna min j eve; eger ku, tu bixwez bigh sirtn
jor, dive tu stiriyan ji ser riya xwe bide al. Ez bi w dikenim an
bi xwe. Koer hevoka daw dibje xwe, l ji ber ku, Kalemr
ramann w bixwne, ew berdewamiya gotina xwe dike: Rojeke
res di nav jiyaneke sip de, tistek pwst normale.
- Jiyaneke sip.., gotineke xwese. Ez li rojek.., na li klkeke
sip digerim. Dibjin ku rojek yek weke min bi nav mezel
gundek dikeve dema droka jiyana wan dixwne, pirseke
mezin serphatiyeke drok tde dibne, dihle ji kes her
ps ku, rast w t, bipirse: ima evan gisan di zaroktiy de
jiyana xwe wendakir, i btar bi seriyn zaroyn we de hat. Ew
mezel goristan, btara bajarok w sewitandina snem
btir dused zaro di nav de du ke lawek w, tne bra w.
L ew kes, di bersiva xwe de, niskabnek bi w re dike,
dema ku, dibje: Ev gerdiseke gund me ye, em rojn xwes
sahiyan, bi ten, ji jiyana xwe dijmrin, lewre te dt ku li ser
klikn wan hefteyek, rojek y btir miheke jiyan, ji xwe re
bijart. Bersiva w dihle ew tra xwe bikene wesiyeta xwe
bike ku, li ser kla w binivsin: Hes Mor ji zik d gor. Û
yek dikre bibje ku, jiyan kenek zere, di nav bera du giriyan de;
giriyn zayn mirin de. Ew hevoka daw bi riwek sar dibje.
- Tu i dibj; xwekustin are ye.
- Mirin xeweke b daw ye kfa min ji xew re nay.
- Û roja din, dojeh buhist. Dema ku Koer dibne Kalemr ne
rije, dixweze w tvede kolann baweriyan.
- Di nrna min de; dem ku tu kesn dora te, ne li hevbin ti
riyn din j li ps te tinebin ku, tu p de her, ewe dojeh. Pist ku
w gotin bi daw kir, Koer di nava xwe de got:
Ka Sartir iy nuh aniye.
W sev pist ku, ji cem Kalemr radibe, Koer cara
ps pist du mehan ji rnistina xwe ya bi wan re,
radihje kemanc dihle Srn avan li ser du hsiran
bide hev. Kalemr j hne rnistib guhdar li awazn ku,
ji oda Koer Basr diherikn, dikir ji ber ku, yek karibe
tay res sip ji hev derxe, ew ji mal derdikeve pist ku,
ew end gavan dr mal davje, dst dixe beriya xwe s
myn hesp Boz Rewan, j derdixe dema ku, wan li
hevdu badide, sihniyek bi hespek ku, baskek ji gir ya
din ji baran, dikeve. Pir nae ew li psiya Kalemr
dadikeve bi siwarbna ku, li pist siwar dibe, ew dibin
strek bi riw ezmn ve diin hne w avn xwe
nekutabn, ew di nav koma ewana de peya dibe.
- Hn hne nemirine. Kalemr dipirse ber bi wam die
by ku, li cem kes raweste ber bi keika ku, nuh gupikn
sng piskuvne dimese, dst datne ser zik w, y ku
hindik-hindik diwerim; i roka v zik ye, ima naherike.
Ew bb bst saln wne ku, ew bi ducana ye Kalemr li
benda zayna w ye, l ew zik ne diherik.
- D rojek biherike. Keik vedigerne.
- Dive ku ew yeka ji ber siyarbna xewarn sikeft be.
- Ewn bi destn w siyar bibin, ji br neke ku, ji bil kur te
ti kes nikare xewarn sikeft siyar bike. Rihsipiyek civat li
Kalemr vedigerne.
- We ima ro sandiye d min.
- Naskirina te ji Koer re. Ew rihsip bi Kalemr re dikeve
axaftin.
- Hn i j dixwezin. Kalemr bi tirs vedigerne, ev cara
psiye ku, ew li ser yek ditirse.
- Dive tu ti tist j re nebj; hatina te ya cem me neghe w
dive ew roja zayna ev zaroy nasneke.
- Tu dibj; eger ku ez rojek j re bibjim, d ji min bawer
bike.
- Bel, tu w nasnak. Ew ev gotin dibje di bin re li
avn civat dinire; ka kes ti gotinan berde yan na da
ku, ew yek vesre ew careke din vedigere ser Koer
dibje: Bel.. sbera w dr die, l anuha bi dest preka
xwe bigir here, katek li psiya teye ku, tu veger.
Pist ku Kalemr keika nuh per v ketine diin oda xwe
da ku, r tkeve wan ew hinek kaniyn jiyan derkin, l
sarbna w tistek nuh dibne, ev cara psiye ku xwe dr
w dike; w bihna Koer j kirib. Kalemr j nexwest l
bne zor dr w, di kuncek od de, pist ku postikek
diksne bin xwe, rdine heya bi demek b deng dimne.
- Ez dipirsim, d keng bav te dawiya ev rok bne.
- Çrok i?.
- Çroka standina min ji te re. Ji ber ku ji brdikim, pilindir
gihste cem min. Dema ku ew hevoka daw dibse, tayeke
sar bi las w dikeve bi tirs dipirse.
- Ew ji keng ve gihst cem te.
- Hefteyek bye. Keik nasdike ku, mirina w zayna kur
wan d di demeke nzk de be bi dil zziyeke germ xwe
nzk w dike.
Kalemr kr li avn w dinire, germa havneke rojhilat di
wan de dibne bi morka sisiyan re, herdu svn sng ji
xew siyar dibin til lstika xwe nsan wan didin; di kefa
destn Kalemr de lsdibin, l dema ku, tiliyn w ber bi
xala nv gerdn dadikevin bi firna wan herdu kevokn
sng, ji nav tiliyn w, dihlin ku hesp w bishe xwe li
sing kemendan xne gava ku, destek ji baran dikeve
peyika w seriy hsp ji hevsaran merbendan berdide,
ew dikeve ser pista geliyek bi merc kan, cirdeke rewan
li wir dike bi dawiya cird re bihin li w diike bi
devgeza dikeve ser sng w guleke sor j dike.
Koer ji xew radibe ku, guleke sor- ... Dmahk Rpel: 15
ZAROTIYA NEYNIKEKÊ Û TISTIN DIN
Roman - Xelek ( 5 )
14
Hijmar : 5 DILNAME 1-4-2011
15
-hviyn xwe datnin. L her ku soz nzk dibe ew, careke
din, bi sn dixnin.
- Ev lstika han ji we nevesartiye. Koer bi tinaz vedigerne, l
Kamran by ku, li xwe xya bike, dadiqurtne.
- Bel, ew dixwezin dilsariyek bi avokatan re bikin.
- Ma avokatn ku berevedaniya ewan girtiyan dikin, ne ji aliy
wan ve hatine dann. Koer ev xal tistek pwst didt.
- Bel, bes em nikarin bibjin; ku ewana gisan xwe firot.
Koer nikarb evan rokan ji hev derxe; d awa yek dikare
li hembr dezgehn dewlet rawste bervedaniya yek bike
ew bi xwe j ji dvikn wan dezgehan e; ew weke roviyn ku,
em ji mirskn xwe re xwed dikine. Koer kir ku bibje, l
gotineke din hate ser zimn.
- Vala ye. W bi dilek sar got.
- Em zanin valaye. Ev gotin dihle Koer zirt bibe.
- Eger ku hn dizanin vala ye, ima ev pkenn.
- Gotinek wan heye dibje: bide d y derewn heye bi pis
der. Em j dizanin awa pasiy li wan rt bikin.
- Birako ew ji roja-roj de taz ne, bes me avn xwe li ser ew
yek damrandine em naxwezin ew tist bibnin; nuha ku
min dest te di beriya xwe de girtibe, ima tu y ji min bixwez
ku, ez bidim d rok, da ku, zanibim ka tu silav did min
an brka min talan dik.
- Eve poltk ji ber ev yek min gote hevalan ku, rzan ji w
re nabe. Bi avne tij lome li Koer dinire, weke ku, ew
hviyn w beravt kiribin.
- Bi rast rzaniyeke ji va ton-reng, ji min re nabe.
- Ez dikarim bibjim ku, ev bersiva pirsa min ji ber demek
ye. avan dikute yn Koer by ku, ev avn xwe ji yn w
derne, dibje.
- Bel. Kamran Hemo di ev bersiva Koer de nasdike ku,
ew heval fedyok iqas, di v dem de, hatiye guhartin: Bes
ji ber tu di.. .
- K gote te ez a nuha biim, ma ji bil poltk, ti tist din,
tineye ku bihle em bi hev re bimnin dostaniya me
berdewamke. Koer dinire ku, ew careke din, zora w dibe.
- Bibore.., merema min, eger ku tu bi hevalan re rnist,
ez dixwezim tu v pirs ji wan bik; ima hn nuha dixwezin
w vegernin hn bn n ku, ji bo ramsanek we ew ji part
bi dr xistib. Heye bi demek b deng dimnin Koer ji nuh
ve dst bi rijandina kela xwe dike; Ji ber ku ez ji br dikim,
hevaln per din j hatin ba min, ew j di der-dora ev babet
re gern weke pirsa ku, te ji min kirib, wan j ji min kir.
Peyvn pasin dihlin ku, Kamran hinek ji giraniya xwe
derkeve by ku, bersiva w bide, dst bi riswakirina wan
kesan dike pist demek dibjy.
- Çima te hst ew derbasbin.
- Û ima na, tist ku dihle tu derbas cem min bibe, r dide
wan j. Koer di v hng de dinase ku, dostaniya wan
kirasek rizyay ye, l hne ew ji hev neketiye. Hatina rojn
zivistan, bi baran sermayn bakur re, d bihle ew
nasbikin ka ev dostaniya wan dikare ewana biparze yan na,
l tev w yek j, ew gihstibn ew baweriy ku, nema ew
dostaniya wan a ber dikare bihle ev diln ku, bi salan
zingar li ser girt, careke din lbide.
- Bes di rnistinn daw de tu bi me re b.
- Xwe nexopne, em rdinistin da ku, em karibin nirnn herdu
aliyan nzk hev bikin, l dema me dt ku, ewana ji z de
roka xwe ristiye rnistinn wan ten bi boneya yn ku, li
d wan pir bib ye da ku, deng epikn wan ji yn din
bilindtir bibin, em ji ewan meseleyan bi dr ketin; ji ber ku, min
dt rok ji ewan tevdrn me bi pir, mezintire.
- Bes pist ku tu bi dr ket pir tist ji bin hev bi derketin ji
hevalan re xwes xya b ku...
- Ewn din girdayne. Tu nabn ku tu-... Dmahk Rpel: 16
ZAROTIYA NEYNIKEKÊ Û TISTIN DIN ... Dmahk:
-li ser masa w ye, bi qas hijmara peln gul, ramsanin ji
av ji Srn re disne heya ku, karibe xelata w ji b
bextiyn dem biparze nehlibe ew bielmise, w
dadiqirtne. L ew, dereng, nasbike ku Kalemr ew gul j re
sand.
- 4 -
Koer ro, careke din, dereng ji xew siyar dibe dema
avan digerne dinire ku, ro bilind bye mna kes ku, li
sn sozeke pwst mabe, xwe bi hz ji ser txt edike bi lez
ber bi mas dibeze by ku, avn w li ti gulan bikeve, li
katijmr digere; l t br ku, ew ji ber end rojan firotib. Ji
od derdikeve, end zarn crana yn nain dibistan di
hews de dilzin dema ku, seriy w dibnin ew hinek
deng xwe km dikin. Ev cara psiye ku, Koer p hest dibe
xwe yek ji wan dibne; ka ji ber ro zaro li hews dilstin
trjn rok xwe berdidan dev pencereya min.
W ji z de ev sinc rewsa ku, ev sib tre derbas dibe ji
br kirib, er ew carna dighst nzk ew radek, l ro
careke din kaniyn hezkirin di dil w de derbbn;
hezkirineke by, ku ti tist ji y hember xwe bixweze, dinase.
Klkek b deng li hember zaroyan radiweste dema dibne
ku, ewana dest ji lstikn xwe berdane li w dinirin, di riw
wan de berken dibe dst di ser por yek re dixusne
hd-hd ber bi avrj die.
Koer hne piyala yekemn bi daw nekirib, dema zaroyek
crana dibeze odeya w j re dibje ku, mvanek te li ber
der ye.
- Te ima ew derbas hews nekir. W got bi zaro re derket.
- Min j re got, bes w got bila ew were. Bersiv
qujmirandina eniya w dihle Koer bikene.
- Ne xeme, de ka em binirin ew kiye. Eger ku di rojeke din de
ba di ev dema ku, ew nuh ji xew rabye de, yek bihata
cem w, d gelek ew acizkiriba. L ew ev sib bi dilek sip
ku, hin gangiliyn sor, gol-gol tde vedane, ji xew siyar bye.
- Tu y.., wey ser ava, tu ima derbas neb. Ew bi hatina
Kamran Hemo, di ev dema ku, her tist gewre didt, btir
kfxwes dibe. Pist ku dikevin hundir, piyaleke ay j re
dadigre datne ber w.
- Tu ro gelk sah, Xwed xrke. Koer ji ewan kesn ku, her
tist di dil wan de li ser riw wan askere dibye, l k dikar
di liv nrnn w de, jiyana w ya hundir nasbikira.
- Bi rast tist bi nav tineye; l ez xwe weke yek ku, nuh
ketibe nav mrga keikeke ku, nuh kevokn w bi fir ketibin,
xwe dibnim. By ku ew zanibe, w ya dil xwe digote
Kamrn.
- Tu bi min re nabn ku, ew ji te re nabe; hne bihna sr ji dv
t. Kamran nirneke rovt l dike, dihle Koer deriyn dil
bigre, l pist ku premok j fir bn, lewre dixweze babet
biguhre.
- Ê.. de ka bibj i li ba te heye, tu ji kuve t, i dik-nak, i li
din heye. Pln pirsan brkirina dost kar xebat bi ser
de herikbn ew dabn ber xwe. Dixwest bi gotinek re,
rews jiyana w, di van demn y de, nas bike.
- Tu nabn ku, te li min weke ew ku ji kompiyoter pirsb; ka
ji min re bibje: Çi heye i tineye, kir.
- Bes tu neteq. Koer bi ken vedigerne.
- Yek li i bigere d w bibne, mna wan hers hevaln ku,
derketin bajarek her yek rok dtinn xwe, bi rengek
cuda, salix dan.
- Ew hevaln girt hne bernedane. Koer kiltn dev
mvan xwe nasdike.
- Ma di ev welat de i ye ew ji nuh ve vegeriye sna
xwe ya ber. Ew her end rojan carek dibjin: Em k wan
daxnin dadgeh ev b end meh, em li ser w yek,-
Hijmar : 5 DILNAME 1-4-2011
16
ZAROTIYA NEYNIKEKÊ Û TISTIN DIN
... Dmahk:
-bi xwe diken, awa dixwez bi min bid fmkirin ku,
hevaln heya bi duh em bi hevre bn ew di navbera roj
sevek de, bne kesin girday.
- Min ne got tev, l yn ku serksiya wan dikin kesine
girday ne. Û dema Kamran dibne ku, hd-hd, cil ji bin
lingn w tte kisandin, dixweze careke din li rok
vegere babet bi dest xwe ve bne; ew hertim hevl
serok b. L gotinn w dihlin ku, Koer bi kmtghstina
heval xwe bikene bi carek re dinase ku, dvik
avkorkirin, heya bi kjan ppelok, dikare yek di kortan
wer bike.
- L hevaln te; yn serok, ne ew j bi wan re bn. Evn ku
tu dibj wan; ew girday ne, heya bi duh digel serokn
tey ro, xwediyn biryar karbar bn. Ango herdu tde
hevparin tist din, serokatiya wan ji ku dihat; ma ne min
te deng xwe dab wan. Tu ima ya rast nabj ku,
nelihevkirina wan, bi boneya ka kiy y yek be. Mna
dibjin: seriy du beranan di birosek de net kelandin.
Mixabin pist evqas sal ji kar, raman bawer, em roja ro
bn bibjin ku, pasporta Îraq bi ew re derket em ew
yek di dest xwe de bikin agahname, da ku, em r bidine
xwe w di nav xelk de riswa bikin.
- Tu ima tevl wan nab, eger ku, tu ji saybna w bi
bawer. Kamran di keleke b hisiy de dibje pist ku,
gotin bi pas gewriy dikeve dinase ku, ew careke din ket.
- Tu dihle ku, yek bi zor bikene, min bawer nedikir d
rojek b ez te di ev kiras de bibnim. Tu bas dizan ku
perebn, ji min re, herifandina baweriyan b; ango ew
kevir ku hst, gol li hev bikeve baweriyn min mna
cama bte herifandin, ji hev bikevin. Çrok ne perebna
part ye ne j sipkirina riw ev hevaliye yan j y dine,
partiyn wan hene ew dikarin ji ber riwn xwe, yn sip
res ve, berevaniy bikin. Çrok, weke ku min ji te re got;
roka herifandina bawer xewnn nifsek bi temamiye,
ew xewnn ku, me bi salan ji xwe re danbn e. Ez awa
bi te bidim fmkirin; binir, tist ku hate seriy me weke
xewnek, lskeke mezinan li ser seriy zaroyek bigere be
ye; ku ew di bav xwe de lehengek b hempa didt di
rojek de, ji niskeve, t derdixe ku, ew ne bes kesek ji
lehengiy dre, l heya ew ne bav w ye j.
Ew di vir de radiweste dema dibne ku, Kamran
bdeng cixareya xwe diksne, careke din dng l dike: Tu
ima bersiva min nad.
Kamran btir bawer dike ku, dem dikare pir tistan
biguhre, ji bil evan dezgeh dewletn rojhilat, ewn ku
bi kevirn delban ve hatine girdan her her li dora
xwe digerin.
- Tu ya rast dixwez, axaftina me ya nuha ser ku, em li
dij hev dikin, dihle yek bighe ew baweriy ku, dest
dewlet di nav me de, heya tu dixwez, dirje bes maye
ku, di xirnika gewriya me kin.
- A nuha tu veger Kamran ku, ez nasdikim. Em hinek
bne gur, hin j seg bi can hev, mihiyan ketine li
hember j sivan bilra xwe dikute.
- Bes eger ku, seg li hember, guran raneweste, d dawiya
mihiyan bte. Kamran dizan ku, kfa Koer ji evan
babetan re t dema ew dawiya gotina xwe tne, dinire ku
ew berken dibe; her ku ew dixwest ramann xwe bide ser
hev, da ku, ew karibe rs y hember xwe bike, ew heya
bi demek b deng berken dima.
- Nts rast ye, jiyan lstika soprmena ye, weke tu
dibn eger ku, rojek mh neman, w hng bila gur seg
bi can hev kevin, l ne dibin sh kurk sivn de,-
-bila ew ji bo xwe serbikin heya ku, seg j windabn, li gura
dimne ku, hevdu tinebikin ji br neke ku, gur seg ji yek
damar ne ev daw sxuriy ji sivan re dike ne ji bo xwe kar
dike.
- Tu y me vegern sed saln ps, yasayn rl sikeftan.
Kamran deriyek din vedike.
- Ma ne tir ev kiras ji gir ku, me li bejna xwe kir ye bila
tu zanib ku, hin caran, yasa dazann rl sikeftan tir yn
bajar dewletan e.
- Xya dike ku tu gelek p de y nema baweriya te bi ti tist
t, l ji br neke ku ew j baweriye, bes bi rengek dine wilo em
j nzk olperestane, l ji me her yek re riyek, Xwedyek cuda
heye.
- Bi brxistina olperestiy; ez ji ber demek vegerm bajarok
xwe y ber digel bav xwe me mizgeft. Pist ku Koer
Basr ji part bi drxistin, ew xwest vegere wir end mehan
digel malbata ku, ew xwedkirib bimne. L ew, di ewan mehan
de, tderdxist ku nema ew dikarin rojn ber vegernin, er kes
j re negot: Ji vir here, l roja ku w xwe bi rxist kes j re ne
got; tuy bi ku ve her. Bel di ew na min wir de di rojeke
n de, ew kete ser min, da ku, em bi hev re herin mizgeft. Min
end caran got; na j, l gava min dt ku ew bi baweriyeke kr ji
min dixweze di na min de xelasa xwe dibne ku, ew di
bihust de cihek ji xwe re bigre belk para w ji horiyan zdetir
bibe, min bi ya w kir em n mna di demn ber de,
gaveke w li ps yeke min a li sn, em n. L mixabin ew
bihna ku, ji ciln mizgeft dihat, min winda kirib ji ber ku, ez
nimja xwe bi ser bikim, ez derketim.
- Tu te nimj bi ser nekir; tu di her tist de wilo ye; ewana
nab ser. Kamran dixweze w, careke din, vegerne rok
gotina w ya dawiy akameke kr di hundir w de dihle.
- Riyeke ku ber, carek, tu pde be, gereke careke din tu
nebj: Ka ez binirim ev r d bighe kuder hne bi ser ev
yek de j, tu rojek xas ji mizgeft veger be. Çna min dawiy
ji encamn windabnek tte fm kirin.
- Û li dawiy. Ew bi dil dostek j dipirse.
- Eve daw; ne ti tist. Tu dizan, carek Ibin Ereb di rnitineke
xwe ya bi sagirtan re, got: Ez mezinim. Dihle sagirtek w
mezinahiya mamostey xwe nasbike, ew dipirse: tu feqey. Ibin
Ereb dibjy: Na. Ew pirsa xwe dubare dike: Tu sx. L
mamostey w, careke din, bi na bersiva w dide. Û ew wilo
didin d hev, heya dighe ku, j re bibje: Ma tu Xwed y. L
bersiva mamoste dihle av di seriy sagirtan de sorbibin, dema
ku ew dibje: Na, hne mezintir. Ew hinge ew sagirt ku, bar
naskirina w hildab ser miln xwe, bi zirt, dibje mamostey
xwe: Ne titist ji Xwed mezintire. Û by ku Ibin Ereb xwdan
bide, ser dihejne ji wan re dibje: Bel; ne titist ezim.
Pist ev dawiy, ew b deng dimne dema ku, Kamran li
katijmr dinire, di cih de radibe ser xwe dibje: Em ji aliy
dem ve hatine dizn. Û ji ber ku, ew ji der derkeve, careke din,
dng l dike.
- Em dikarin, carne din, hevdu bibnin. Ew bersiva xwe di av
hembzkirina Koer, ji w re, dibne bi dilek sip ji ba w bi r
dikeve. Dema Koer vedigere od hestek bi w re dibe ku, w
barek giran danb ser miln xwe pist riyeke dirj, karb
bar xwe deyne. W nizan ku, Srn j li benda yna Kamrn
e; w ji bo ku, binire ka mvan w ye ya na, her endek
radihist misn av derdiket derve hinek av li ekan dikir,
heya hst ku, diya w j re bibje: Te ew di av de fetisandin.
- 5 -
Di demn ku, Srn derdiket derve dinir ka hne Koer
mvan xwe rnistne, Kalemr j end caran derketib, da ku,
dng li w ke qehwa sib bi hev re vexun, l hercar j, ji zarn
ku li hews dilstin dinas ku, mvan w hne rnistiye pist ku,
dst ji ew daxwez diso, dng li preka- ... Dmahk Rpel: 17
Hijmar : 5 DILNAME 1-4-2011
17
ZAROTIYA NEYNIKEKÊ Û TISTIN DIN ... Dmahk:
-Agob dike qehweyek j dixweze. Bi anna qehw re
Kalemr li rewsa mr w dipirse dema dinase ku, ew ji w
roj de nepeyviye, dil w rdine.
W hne rdann xwe yn duh bi br nexistibn, Srn mna
kevokeke sip di der de radiweste by ku, ew di silav de
dirj bike, j re dibje: Belk ez ro bm cem te. Û by ku
bersiva w bibse, ew derdikeve qat jor. Bi derketina w ya ser
ppelokan bi hildana kiras xew re, Kalemr bi dilgerm li
rehn w srdike; w ji z de gewd w di bin tiliyn xwe de
nedtiye. Bi branna dmenn w, di demn ku, ew dihat di
hembza w de ls dib, du-s caran toxmiya w dilve dema
dixweze dng li Jn ke; Kea ses sal, dibne ku Koer di der
de rawestiye. Ew her end di cihek de dilstin, Jn j ji yn ku
di hewzo de dilstin b, Kalemr bi dtina w re mna mare ku,
seriy bazek li ezmn bibne, ji nuh ve bi hundir ve dikse
dilxweziya rnistina bi w re j winda dibe.
Çavn Koer bi w dikeve dema dike ku, here ba w, Srn
derdikeve ber pencer j re nsan dide, d anuha dakeve
cem w dihle ew ji nuh ve vegere hinek dora xwe bide
hev; xweldank piyaln ay, yn ku bi dvikn cixaran
dagirt, diso. Dem j bye jiyana girtiyek, her die dirj dibe bi
gavne ksey dilive da ku, w ji hev biqetne, ew xwe li ser
txt dirj dike dst davje pirtka li ber dest w.
Pist demek radibe ciln xwe datne, xwe li ber tena sort
dihle ji nuh ve vedigere ser txt. Û pir nae, Srn j ppelok
bi ppelok dadikeve hinek di deriy od de radiweste pist
end nirnin bi kuzr ku, li w dike, ew li ser poz tiliyan dimese,
t di ber seriy w de radiweste careke din nirnn w dst
bi sstina gewd w dikin; ji neynoka tiliya mezin ber bi jor ve
hildikse, end caran di nav de vehes didin xwe ji ber ku, ew
bighn nv w, ew ji nuh ve bi snve vedigerin, l ew bi sed
hesp ve hatine girdan w ber bi kaniy ve diksnin.
Bi siwarbna Srn li pista hesp rewa tevlihevbna ava
sor srn re, Koer difre. Û ew j dst tve dide bin sort w,
tiliyn wan mna dkan hevdu nikildikin dema ku, ew digre,
ew weke kevroskek di nav lepn w de dipir-pite. Di cih de bi
sort digre li bin kabokan radiwestne, kevroska ku di nav
lepn piling de di pirpit, dibe marek li keysek digere ku, bi
w dade, Srn j bi dolem digre li nava xwe dalne, derpiy
stil y davje.
Siwareke elenge; dizana seriy hesp xwe kuve disne.
Bihna siwr hsp germ dibe, candekn wan j di lska cird
de dibin yek, geyk di damarn wan de dibezin bi qrna w
re Koer avan vedike, dinire ku Srn hne daneketiye.
Ew ji xew siyar dibe, goln xwdan derbna kaniyn jn
dikin ku, w bifetsnin, heya bi demek b deng liv di nav
nivnan de dimne, derpiy w bye war hezar seg, di nav
lingan de, newre xwe bilivne: Tif li rewseke wilo. Bes, ev ji
rojn zivistana siviktire, bi kmay av qesa negirt. Koer
radibe ber bi quncik ku ciln xwe yn bin tde vesartine
die, derpiyek paqij dertne pist ku, der pencera od
digre, ciln xwe diguhre.
Bi vekirina pencer re, careke din, Srn nsan w dide ku,
ew pist hinek din dakeve cem w; Ji ber ew dadikeve, ez
hinek dora xwe paqij bikim ayek j bidim ser gir, min hne
nan sib nexariye. Bi brxistina nn re, ber bi cih ku trik
avtiy de die, dema radihjy dibne ku, bihna kefnik j
difre deziyn kuvarkan j dr ne; ewn bi gir btin
paqijkirin.
Maseya xwe ya xwarin xwendin di nav bera txt
danstok de datne, snka ztnn res sng sifr distne; ev
ima wilo dibin, ima nerm bihna kefnik ji wan t. Koer
mna ku diya w, carek j re, gotib kirib, l dsan j kefnik
ketib hundir qetremz ztnan. Di nik w snk de j, ya zt-
- zeter cih girt ye, digel du piyaln ay du nann
sewit; me iqas tr, ji ev nan xwar ti rojan em bi ser
qirosek de venebn.
Koer Basr xwest nemaziyek bide sifra xwe ya ro, ew
derdikeve siqnek ji dara ztn, ya ku tikes nizane awa
k and ye, j dike dixe dev sseyek enbt di nv
mas de datne. Bi kela ay re Srn dikeve deriy od,
ev car ew b dudil dikeve hundir ber bi mas dimese.
Pist ku Koer pswazya w dike, j dixweze ku ew weke
cara y, li ser txt rne; ev lskeke w ya kevine. L Srn
pir dirj nake ji nuh ve radibe ser xwe.
- Tu ima rab ser xwe.
- Ez anuha vegerim. Koer dikir ku, rahje sifr gava dt
Srn veger di dest w de snka xwarin ye. Hinek ji
piyan man b deng, careke din, snk dan ser mas.
- Çima te an, min xwar.
- Û eger ku min got: Ji bo min. Bi gotin re, ew avn xwe
dadimrne.
- Ez vegerim, bes ne bi ten. Herdu li ber rdinin ji ber
ku, pariy sisiyan daqurtne Koer bi sn ve dikse; ew di
rewsn weha de nedikar xwarin buxara.
- Te ima nexwar, xwarin ne li gor dil te ye. Pirs qehra
w dihlin Koer bikene.
- Ez naxwezim bi ser xwarinn xwes vebim. Dive ez
xwarin bixum, ne ew min buxe. Dema ew dixweze rahje
sifr Srn nahle.
- Tu y ayeke din vex.
- Na. Ew cixareyek vdixe dy w xelekn vala di od
de pirtir dike. Sstina firaxan ji min re bihle, negereke ku
cran bibnin tu idik. Pist ku Srn firaxan datne pis der
vedigere ber mas, Koer dipirse: em ji kuve dest p bikin,
l tu ew yek ji min re dihl.
- Cixara xwe bi daw bike di d re em binirin. Srn xwe
dide ser txt, pist ku dibne w danstoka bi ten ji xwe re
girt. Dema ku ew rdine, bermalka w dikeve bin heya bi
jor kabokan taz dibe, l heya dema dibne ku, nirnn
Koer ji wir barnakin j, ew ser xwe nagre: Koer, d bav
te saxin. Pirsa ji niskeve dihle ku, ew xwe mna zaroyek di
nav destn w de bibne. W ji ber nuha j ev pirs, ji
hevalan bihstib ev yek dihst ku, ew xelekeke vala di
jiyana xwe de bibne w iqas bizavn xwe dikirin ku
zanibe, ew droka ji brbye di ku de winda kir, l hercar b
are derdiket vaye Srn, careke din, w drok dikole.
- Bel.
- Çima ti kes nayn cem te ne j tu di.
- Çrok dirj e.
- Ez dikarim bibhisim?.
- Bila di rojeke din de be.
- Tu min bi k dibn; ez ketime hefde saliy ez dikarim
guhdareke bas bim.
- Ez naxwezim seriy te bi rokn xwe bi snim div tu
ji ber her tist guh bid xwendina xwe.
- Tu j weke diya min di axiv, ev gotinn w ne j. Ez
dizanim; eger ku xwendina ls j bistnim, dsan j ez di
mal de, li benda zaveyek bimnim. Rewsa me li ber
avaye. Koer bi avek girt yek vekir li w guhdar dike;
ev Srn yeke dine, rikek nuh ji w nasdike. Pirseke din li
cem min heye.
- Xwed xrke.
- Te ima heya bi nuha jin ne aniye. Bi ken Koer re riw
w hinar dibe w nasnekir ku, ew yeka ji qehr ye yan j ji
fedbn ye.
L ew di cih de ken xwe dibire bi jdil l vedigerne.
- Tu di ew baweriy de y, d keikek hebe ku, ew bi
rewsa min raz bibe. ... ( Berdewam Heye ) ...
Hijmar : 5 DILNAME 1-4-2011
18
SERPÊHATIYA MIN Î BER DERÎ ... Dmahk:
-Tu nebje ez hatime ber deriy odey, b hemd xwe.
Çav min selpit, slaqa aviya sev, bye wek
mezeloqa japon. Min sust j j ne. Por min her qevdek
ji xwe re seriyek dikisne ne bi seh ne bi joley rast
nabe. Pantor min spanyol h li min e. Berket ku xanima
min her roj t dike wek textik, wek mirov nuh bikire ye.
Her end salan modeya w derbas dibe l ez li bende
disekinim heta car din bibe mode. Cildir mexss sal
carek modey diguhernin. L ez j ne hindikim ha (gelek
kesn din j ne hindik in). Min j s pantor heryek bi
modayek ye kirye. Her ku modeya kjan t ez w li xwe
dikim. Sakoyn min j h yn kuj yexa wan dirj kin
henin. Xelk teyare kirn, xelk n ser heyv, h ciln min
nebne ÎGS, h QÇS nin (Qerpaln Çariya Sewit) .
Bi saya xwed bi saya xwna min ku dilopek bas di
reh min de maye, min dest xwe avte destika der...h
yellah..!. Min j got qey ez li ber deriy derve me, haya min
ji qufleya bi der de dardakir tune b. Bi sid min der
kisand. L bxwediy der ima li poz min neket. Niza
ecel poz min hatib i b. Niza w xwe li der xist an der
li bin guha ket. Scdar mafdar ne diyar in. Dema li poz
min ket xwn bi ser min de hat ez bi xwn mijl dibm,
w dem deriy derve ji min ve xuya b.
Hiii ihi! De ka jar ez i bikim. (Law ne tub ne ev
bhisiya te be lo. Ma qey tu nikar bi rehet derkeve derve
j). Bi lezgn min paikek dan ser. L bel iriyab mrat.
Hn dest min li ser b. Çav min li zimanoka ku qufle
pdakir ket. Ew j sikestib. Min dev ji poz xwe xwna
w berda, ez bi d zimanok ketim. Ket bra min ku xanima
min bibne w bibje i. De bi xwed w bibje te ima ev
sikand. Qet li poz min nanre w li dora zimanok here
were. Poz min iye bavo...? Ma k li ber poz min
dikeve ezben? L xwediy xan me ji xn derxe?.
L ez j zanim ez bibjim i ha. Ez bibjim ez
bjjjim: ma qey ev hesin ji poz min tir e, ma enikek
hesine, ma i ye?. Welleh lo... Ma zimanok li ba xerat ,
biborin li ba hesinkar dibe, l poz min. Bi xwed tu kes
nikare v poz min bedew wek ber bike. Ma tixtor
dikarin? Na bi xwed! Qey w end klan bidin hew. L
gelo w wek ber bibe? Gelo jar mirov, bi v poz iriyay
w ji min re nebjin, kemo? Bel... L jar ev fikra xanima
min ne b bdad hn bi xwed kin.
Bi rast xanima min pir ji min hez dike haa! L... aax, ax..,
ne ew hrik mrik fikirandina w bya w i bas bya.
Dikare s seetan bi ser piskek de bike bare bar.
Dikare ji bo mirsk li cih xwe hk nekiriye, xur tevd
xera bike.
Dikare ji bo bizin m xwe nexwariye gir bi kadn xe.
Ji bo Benkamatik xerabe meas w nedabiy, dikare
benq tevl xebatkarn w bisewitne.
Dikare, heke yek ji gel Hebesstan sasiyek kiribe, w
gel gis tawanbar bike bibje hn nabin dewlet.
Dsa ji bo helbestvanek li gor dil w helbest
nenivsandibe, dikare w bi Etariy tawanbar bike.
Dikare ji bo niqutek mza lawik ku li derpiy w dikeve, w
txe girtgeh s sal neh mehan ceza bike.
Kuro ma der j qet ji min re negot hd. Yan j negot ez
deriy yekemn im. Hema deng j derketa bigota yek!
bes b. Qey ew j meteryalst e bavo!. Nexwe meteryalst
dibjin dema otobos li ser r t, hn bisekinin w li we
biqewime. Rast dibjin haa, ma k dikare li psiya otobos
bisekinin wey! Ev j, der j tistek wiha ye. Xwez deriy me
dealst bya xeyal bya. Ji xwe w dem ez xanima
xwe j ji hevd nedixeyidn.
Ew iye bavo! Ba ji w de t, ez j w de diherim. Sewqey min
qet xwe tev nade. Tew baran berf li ber w heb tizbiya Sof
Xeto ye. Ew ne tistek e. Ez w tnim heta nava avn xwe
destmala xwe l digernim li himber w bay caxkr dimesim.
Qet ez nabjim tu ji ku t dihere ku. Kf kfa Emer Misto ye.
Semsiye iye jar. Êd sewqe bi rasat j bye serok sern taz.
Bye dildar ciwan haco. Psiyn me negotiy bila ser we
q..... biborin, nign we necemidin. Bel gotine. L em guh
nedin psiyn xwe, em guh bidin msn k.
De werin v ker di v buhur re derbas kin. K t bila b. L yn
ku bn alkariya min div zewicbin panzdeh sal wan
zewac be. Hinek j nivskar bin w bas be. Ji bo ku heta sibeh
ranekevin li ser min der xanima min binivsin. Qey ez w
dem wan dibnim ka mr awa nin.
Min got de i dibe bila bibe, ya oyek li erd ya yek li hewa. Tu
ferq merq dolar tuneye.
L hela hn nabjin min ima h sola xwe nexistiye p. Gelo
ez xwas bima kar. V zivistana. Nig min w bixeydin jar. Ji
xwe her tist min ji min xeyd ye ji ber v pns. Îjar nig min j
bixeydin a bas ew e. De sola min j ev s sal nv in ez dixim
p. Gewr boz rewan e. Sosin gulik qeytan e. Ne diqete
ne diire. (mrat ma tu biqet qey w dinya xera bibe, ev s sal e
te ez zeft kirime tu bernad), ez j zivr dibim j ew ji min zivr
nabe. Tu dibj qey sola min ji min tir zane enflasyon den-flas-
yon a welat me. Miheqeq tistek wiha heye. Heke ne wisa
bya qey w tketa rehetok. Bi rast ne ku baqiliyan dike, ma
w yek wek min li ku bibne. Ez tevde pnc klo me. Ma heke
ne van nign sivik bin, qey w here ser sergo, j pv? Ew j v
yek dizane, ji ber w yek ye ku dema ez bi re v diherim dike
rke rk. Min j digot qey kevn bye ji ber w yek. L ez aniha
tgihistim ku ji kfa ye. l ez j l miqate me haaa! Ne ji ber
hezkirina min, ji bgaviya tunebna pereyn hr. Yn hr tune
ne yn gir j pde nabin li ba min. Ew pereyn ku min li boyaxa
w daye j ne hindik in. Bila qe. Ma qey y n boyax nabin? Bel
ew j.
Sola min li ser ref ye. Yn bik j henin yn zarokan. Ji ber
w yek j ew xwe qure dike. Solek min leskeriy heye, ew j
daketiye bin refan stuxwar e. Cerg ez ji leskeriy hatime min
ew xistiye qeyd. Muzeya solan tune ye, hebya min d
bavtay.
Ez sola xwe li hev baniyan, l ka hn nabjin jar ez d
behsa i bikim an min i ji br kiriye. Ma hn di ku re zanin
ezben... (ma di bra min nay w awa di bra we b).
Semsiya min...! Ma v baran ka ez bi i away derkevim hn
nabjin. Dibe ku min di ser de behsa baran nekirib, l zivistan
e bav min. Ma b baran berf dibe? Zivistan berf div, adar
gulan gef div. Havn j i div, ew j kf div. De jar ne
samsiye j (dsa min ji br kir), min sewqey xwe ji br kiriye.
Ji xwe ber min semsiye bi kar dian, jar min ji br kirib ku min
ew bi sewqe re guheriye. Hero diro min semsiya xwe li hev
dixist. Ji ber ku w bi ya b dikir bi ya min nedikir. Ba bi ku de
di ew j bi w al de di. Mirovn li dij ba diherin mr in.
Miheqek semsiya min ba ber ketiye. Bawer bikin min evndar
wiha neditiye. V bay nizanim end semsiy min bi xwe re birin.
Dsa nizanim end heb bi birndar teslm min kirin. Carinan ar
pnc heb birndar mala bav lalo li hundir erz namsa wan
herim, dibn.
Dikandar ji ber kirna min semsiyan dewlemend dib ez her
dim xizan dibm. Ji ber w yek min rab sewqeyek ji ska
ga kir ( soqil beqer). Heke ga ye heke lek e ez j nizanim. L
bi ga re, sewqe j l t firotin. De jar ez hero ji dleva semsiy
sewqe li ser ser xwe qebl dikim. Ji xwe ser min argose ye.
Dema dikeve hundir sewqe dozer j nikare bikisne.
Bay kur?...
Ez dibjim qey min tistek ji br nekir - ... Dmahk Rpel: 19
Hijmar : 5 DILNAME 1-4-2011
SERPÊHATI
YA MIN Î
BER DERÎ
... Dmahk:
-min dery
dawiy vekir.
Min xwe wek
ivkek, wek
pinpinkek
avt derve.
Min got qey
ez azad bm.
Ji hundir
ifnik, ji bhna
cixareya ji var
de di hundir de
nikin, ji hewa
xerb, ji
tentiye (zarok
ne li mal bn),
ji aloziya xwe
rokan, ji
flmn
televzyonan
balfa hisk
xelas bbm.
Çiqas xwes e
ev azad. Heta
niha digotin
min bawer
nedikir. L
dibjin heta
mirov nebne
mirov r****
azadiy nagire.
De hela sibeh
derkevin ber
der hn
bibnin ku
azad iqas
xwes e. ne
hewcey deriy
zndan,
derkevin ber
deriy xwe
hn azadiy
bibnin. Heta
niha we ferq
nekiribe ku
azad iqas
xwes e we
hs nekiribe li
ber der, ez we
sermezer
dikim.
L ew iye
gelo...?
Bel welleh...
Min dsa tistek
ji br kir...!
Hey haaat
hey ... Ma ne
h deriy
hews heye ...!
19
TEMENÊ DI XWÎNA QIMIL D E MÎÎRNAME YA
JAN DOST BI ZIMANÊ
'EREBÎÎ DERKET
Li Ab Dab - Îmarat, ji wesanxaneya
Kalma, romana nivskar navdar Jan
Dost ya bi nav Mrname bi ziman
'ereb ji bin ap derket.
Hjay gotin ye ku ev roman di sala
( 2008 ) an de ji wesanxaneya Avesta
y, li Stenbol hatib apkirin, bb
mijara gelek niqasn wjey ji aliy
rexnegir xwendevanan de, pirr
hatib xwendin. Li gor rexnegir Abidn
Pariliti ew yek ji deh romann her girng
b di wjeya kurd de. Mijara roman j
jiyana Ehmed Xan serdema w
tkiliya di navbera rewsenbran
desthilatdaran de ye.
Çav li rye ku romana Mrname bi
wergera tirk j ya ji aliy Mihsin
Kizilkaya ji wesanxaneya Ithakiy li
Stenbol di meha Nsan de derkeve
ber destn xwendevanan, li
psangeha Amed ya TUYAP were
pskskirin. Her weha pist romann:
Mijabad, S Gav Sdarek, Mname,
av li rye ku aremn romana Jan Dost
ya ku hn nav w nehatiye ragihandin
bi daw bibe ronahiy bibne.
Rojnameya Dilname j ji aliy xwe de,
apa bi ziman 'ereb ya Mrname y li
Jan pirtkxaneya wjeya kurd 'ereb
prozdike.
Rojnameya DILNAME
( 8-3-2011)
Helnn debengan
Arana kndaran dapos nekir
Dirjangn ez eziy
Stna bin konan
Çaksaz serast nekir
Sivan bahozan
Serwer gemiyan siyar nekir
Hedariya dil kul
Di toza talzokan de
Rresiyek n vekir
Zivistan hat
Viyanek
Dozek winda b
Xuneyn qeseng
Li newalan serpezebn
Lv gerdenan
Piska bext xwe nebn
Tovn bi ber
Di gepn zrn de
Gen zer bn
Buharek , buharek hat
Qimil girgn
Di navbera snga yar
Û hembza min de
Derbend dadwer b
Diyaroka qijeqij
Guliya nazdar
Li qurm dareke sewit
Qln hovek hingavt
Gerand dir
Temenek ..
Pendn bapran
Ji xwes resiy re,
Nexwes gesiy re
B sde man
Seyda ciwaniy
Dadiliya gengesiy
Di xwna qimil de,
Hizr bra xemxur de
Nasnameyek b wate dan
( 14/6/2010 )
Ron ELÎ
dilekurd@hotmail.com
( Heleb - Sriya )
Qimil geniman
Tna evnek,
Ciwaniya gulperiyek
Di arvan zivistan de
Weke xewne rojek
Siza kuta kir ..
Li pswaziya ezmnek
Çirska hviyan
Di destn henekir de
Xemgn sar kir
Rondikn gulan
Next welatek,
Memikeke serjkir,
Xunava dmek
Û mofirkn pista termek
Ji xewneke n,
Civneke b r,
Bkeke b berb
Û brokeyeke avis re
Hilgirtin rkir
Evnek
Brnek veb
Dara omdan
Bi buhar re sn neb
Çem xewne rojan
Pingir der neb
Li vir heb, li wir heb
Li wir jn b
Û li vir j
Hawar bangese b
Hijmar : 5 DILNAME 1-4-2011
20
WESTAYÊ EDEBÎYATA KURDÎ ... Dmahk:
-Di nav edebyata Kurd de pirtka sereke Mem Zn e. Di
pirtk de zann, bawer, evn, neteway gelek cureyn din
bi hustat hatye honandin. Di pirtk de tema, aheng, rzkirin,
hunandin, kurguya byeran, wusan bi zanst hatye dann
ku..... ! Mirov nizan awan tarfa w bike, an j awan qal
bike.
Belk ji henkan re sas ecb b, l ev rastyek e; W 300 sal
ber di nivsandina Mem Zn de metoda dyalektk bi kar
anye. Rewsa cvak abor, nakokya li dij hev du, durt,
fesad, guherandin, pskolojya mirovan, ra ndina berbi
netewayety, bi zimanek xwes realst lrk nivsandye.
Ehmed Xan y nemir, di evna Mem Zn de evna kurd
Kurdistan anye zimn. Ji bo syarbna gel Kurdistan, ji bo
hebn psvena anda kurd, ji bo guherandina tradsona
gel kurd, ji bo yektya gel, ji bo dtin ramann evn
berfirehbna zanstya azady, w pnsa xwe wek ek bi kar
anye.
Ehmed Xan di sexsyeta Mem Zn de evna kurd
Kurdayety anye ziman. Ev nixtk pirr girnge, div bas b
fmkirin. W sedemn ku ji bo i pirtka xwe, Mem Zn bi
kurd nivsandye gelek sedemk girnge. W 300 sal ber
netewayetya kurdan di bin yek alk de civandina kurdan
parastye.
Ch berhema neteway a kurdan, Mem Zn nah tijkirin.
Ew bingeha edebyata kurd ye s sed sale v bingehy
berdewam dike. Mem Zn berhemk nemir e. Di v berhema
bi rmet de kmya, astronom, felsefe, folklor, huner, drok,
zanstyek pirr kr heye. Ji bo v j; Ev berhem cewher e,
derya ye.
Ehmed Xan di sergotara Derd me de perebnya kurd
Kurdistan dagirkerya tirk, ereb eceman tn ziman. Ew
dibj ger beglern - mrn - kurdan bibna yek, ger
psevayek kurda j hebana wan di bin yek alek de
bicivandana, d kurd azad bibana, ziman kurda, kurd d ps
biketana, d qmet r**** hunera kurd hebana. Ehmed
Xan, sermya bindesty usan bi sweyek tn ziman ku
hetan nha, li ry din (chan) tu gelek bindest, sermya
bindestya xwe bi v away nehanye ziman.
Ehmed Xan berhemn xwe bi zanat bi ziman kurd
nivsandye. Nivsandina w ya bi kurd raperneke
(serhildaneke) li dij dagirkern tirk farisan e. W li gel v
serhildan bi nivsandina xwe ya kurd, srnya ziman kurd
derxistye hol, bi zanst huvyeta kurd derxistye ps.
Ehmed Xan hem sarek mezin bi nav deng, hem flozof
hem j pspor edebyat bye. Ew ne ten di qada axa
Kurdistan de, di rojhilata navn de, welatevn miletperwer
yekem e. Jyana w bi ger, bi lkoln derbas bwe. Di
sedsala 17dan de ew dehayek zanst bye herweha flozof
kurd bye.
Di naveroka berhema w ya nemir de, di dostanya Mem
Tacdn de di evna Mem Zn de gelek ramann kr hene.
Tkilyn Sit Tacdn tkilyn psket modern in. Herdu j ji
hev du hez dikin. Di nav herduwan de wekhev heye. Evna
Sit Tacdn evna cvakn psket ye.
Rewsa Zn rewsa geln bindest ye. Zn ji bo Kurdistan
Smge ye, sembol e, remz e. Heta mirov dikar bje ku Zn bi
xwe Kurdistan e. Zn j wek Kurdistan azad nne. Çawan ku
qedera Zn ji al Mr ve tt beylukirin, qedera Kurdistan j ji
al Sah Padsahn tirk eceman tt beylukirin. Ji bo v j
evna Mem Zn, evna gel kurd a ji bo Kurdistanek xweser,
azad serbixwe ye.
Ehmed Xan ji bla sebe, b sedem, destpka evna Mem
Zn di roja Newroz de destpnake. Ew bi zanat v evn di
roja Newroz de dest p dike. Ew dizan ev roj ji bo gel kurd-
-roja destpkirina berxwedan serhildan ye. Roja sah
azady ye.
Wexta ku Mr Botan dawy dibj ez Zn bidim Mem,
Zn baz dide die Zindan cem Mem j re dibj Mr w
bexisandye ger ew derkev hizra Mr, d bikaribin bi hev
du re bizewicin. W gav gotinek gelek balks pirr bi
mane dibj. Mem dibj ku:
- Ez naim hizra tu Mr ek. Ez nabim koley kolan.
Ev gotin gelek bi maneyek kr e. Rewsa Kurdistan tn
ber avan. Mr bi xwe koley dagirkeran e. Ehmed Xan
Mem nake koley koleyan. Ew bi van gotinan li dij koletiy
derdikeve. Ew bi van gotinn xwe Mr pik dibn, li dij w
derdikev, li ber w ser xwar nake. Di sexsyeta Mr de
dagirkery, kolety protesto dike. Rya serhildan nsan
dide. Ji bo Mem Zn evna wan azadya wan e. Her iqas
ew v azady nejn j, westay mezin Ehmed Xan bi rya
evna wan azady wek amanc dide nsandan.
Ji bo gel kurd berhema Ehmed Xan, Mem Zn
belgeyk drokye. Sexsyet huvyeta neteway bi zanstya
and drok tt bi sekilkirin. Hm sexsyeta neteway
welatparzya Kurdan bi dtn ramann Ehmed Xan bi
berhema w ya nemir Mem Zn dest p dike. Mem Zn
di droka edebyata kurd de bingehne avkanyek gelek
girng e. Div gel kurd ronakbrn (rewsenbrn) w her
tim hurmet rmet jre nsan bidin.
L, usan xwya dike ku me kurdan hem ji w berhema
nemir ders dernexistye hem j em liw bas xwey
derneketine. Ehmed Xan 300 sal ber armanca azad
serxwebn, rya tfaq yekty bi me nsan daye. L, em
kurd di rya w de nemesyane bu 300 sale hj j em
koley bin dest dagirkeran in.
Em kurd, me wezfn xwe bas bi ch nanye. Em li nav w
berhem w bas xwey derneketine. Pirtka w ya nemir di
nav xwendevann kurda de bas nehatye belavkirin. Pirtka
destana Mem Zn hetan nha s car hatye apkirin
hejmarek hendik di nav gel kurd de hatye belavkirin. Ten
li Kurdistana bakr hejmara Kurdan ji 20 mlyon zdetir e.
Div ev pirtk hetan nha 20 - 30 car bihata apkirin
belavkirin,div di mala her kurd de ji v pirtk yek hebana.
Kurd di hla xwendin sendina kovar pirtkan de gelek
ecb in. Kurdk 10 Kron nade pirtkk an j kovarek kurd.
L gelek kurd her roj rojnamn tirkan distnin, dixwnin.
Hevalk qal dikirin, digot: Min hj nh kovar ji apxan girt
dest xwe ez m suk. Di suk de ez rast kurdek nas
hatim, min kovar da p, ji bo ku bistn. W kovar girt
dest xwe, l mze kir got min vya sendye, xwendye.
Mrik (ew zilam) ji bo ku deh Kron neda kovar nestn
direwan dike. L eyn ew mirov, w zilam kovarfiros
dawet qehw dike 50 kron dide heq bra 25 Kron dide
heq qehwey kram w dike.
Hevalek din j digot: Min kovar da yek kurd, kovar
nesend. L, min dawet asxan kir 100 kron heq nan min
da.
Em kurd wehane!. Em sed kron alkar nadin part, rxistin,
kovarn kurd, an komeleyk kurda, l gava kurdk dibe
mvan me, em bi hezar kron ji bo xwarin wexwarin
mesref dikin.
Em wek gel kurd, part, rxistin ronakbrn
(rewsenbrn) kurd, li yn psyn xwe, li psevayn xwe
yn neteway bas xwey dernakevin. Part rxistinn me
kurdan j di v hl de wezfn xwe bas naynin ch. Div
me, nav berhemn Ehmed Xan yn din her dem
bidana jiyandin, di tu dem de wan nedana jibrkirin. M.
Emn Bozarslan karek hja kir ku pirtka Mem Zn
wesand. L, ji bo belavkirin firotina-... Dmahk Rpel: 21
Hijmar : 5 DILNAME 1-4-2011
21
WESTAYÊ EDEBÎYATA KURDÎ
... Dmahk:
-w k/k pre alkar kir. Wek mnak; Em bjin
ku kovarek and edeb, xwer bi ziman
kurd derdikeve, k ji belavkirina w re alkar
dike? Çend kurd dibin abon w kovar? Çend
kurd w kovar dixwnin?.
Li Beyazd (ku mezel Ehmed Xan y
nemir liw ye.) end Kurdn welatparz ji bo ku
nav w y nemir bidin jyandin, bi nav Ehmed
Xan rojnamek heftey derdixin. Rojname nzk
2 sal jyana wesana xwe berdewam dike, l
pas ji ber sedemn abor wesana w tt
seknandin.
Avukat Ahmet Gerez, yek ji wan yn ku
rojnama Ehmed Xan diwesnin e. Ew dibje
ku: Ji bo ku em felsefa Ehmed Xan bi gel
bidin famkirin, dtin ramann w di nav gel de
belav bikin me v rojnam derxist..... Me
mesajn Ehmed Xan gihstand gel. Ehmed
Xan dibj ku her dar li ser koka xwe sn dibe.
Rojnama Ehmed Xan ji bo v yek disixulya.
Pist ku rojname derdikev, dagirkern tirka
zilm, zor tehday li ser xebatkarn rojnam
zde dikin. Dadgeha DGM ji bo rojnam 4
dawe vedike. Valy dagirker ji xebatkarn
rojnam re dibj: Tpa X di alfabeya tirk de
tne ye. Ji bo v yek j li wan dawe vedike.
Avukat Ahmet Gerez ji bo rawestandina
rojnam weha j dibj:
Ewil ji bo rojnam eleqeyk mezin heb.
Gelek dihatin firotin, gel distend dixwendin.
Pas ji ber sedemn zilm tehda dewleta tirk
em hend nikaribn rojnam belav bikin
bifrosin. Rewsa me ya abor xirab b, bas neb.
Ji bo v yek me wesandina rojnam da
seknandin. L ger ku mkann me hebin, em
di salvegera 300 sal ya w de dsan rojnam
biwesnin.
Di nav rpeln rojnama Ehmed Xan de
jyana Ehmed Xan, berhemn w, gotinn
psya, nivsn ji edebyata Kurd, ji zargotina
Kurd rokn gelr, kilam stran, hwd. Cre
cre nivs dihatin wesandin. Daxwazya me
Kurda ewe ku rojnama Ehmed Xan dsa b
wesandin, l ne bi ziman tirk, xwer bi ziman
Kurd b wesandin.
Di sala 1995an de 300 salya Ehmed Xan
tt pirozkirin. Kurumn (dezgeyn) mill
kovarn kurda div di ev sal de dest p bikin
hend her sal di saxn edebyata kurd de
(rok, helbest, roman) div xelatn Ehmed
Xan belavbikin.
Tbin - 1: Bi qas ku ez p hesiyam, soresger
welatparzn kurd di hepisxaney de bi nav
Ahmed Xan kovareke neyn - diz, legal -
derdixin. Ev kovar hj neketiye dest min, l
nivseke ku di w kovar de hatib wesandin,
min di pirtka li ser sehd Fkr Baygeld - Nav
pirtk Lcel Delkanl ye - de xwend e.
Tbin - 2 : Ev nivs di sala 1994 - an de, ango
panzdeh sal ber hatib nivsn. Ji ber girngiya
naveroka w ez careke din diwesnim.
EVÎNA WELAT*
Melle Nr y Hesar
( 1934 2011 )
( Qamislo - Sriya )
Evna welat! Gelek tu zor
Ez nadim welat, bi erx jor
Bav min jre dibjin Ysiv
Navek srne, wek dims hingiv
Diya min bi min, gelk biha ye
Nav w Xanim, kza Mela ye
Ez li Hesar, bm ji d re
Diya min z , (Fermo) ji Xwed
re
Sehra me Mrdn, li Kurdistan
Tirk li wan dikin ro ferman
Jna min ardeh, ghame Sr
Çi hat ser min, ji dest dr
Li min b peyda, evna welat
Ziman min b, Xabr Ferat
Min melat kir, peyda li gunda
Bme biyan, ji reng Kunda
Geriyam li gunda, nebme
dilxwes
Qird min kor b, bext min b
res
Hatim Qamislo dest min vala
Guhneda ser min, kesk ji hevala
Ji ber near, ez ketim xana
His min tev , ji derd jana..
MIRINÊ
Hey wax ji derd mirin, ez p
nizanim w ik
Ev b dila pir ijdehar, bo me
d winda bik
Qza ji ber xortan dib, axn ji
dil der nakevin
Îd nema peyv dikin, mna
kes ku b devin
Geh bav di, geh d di, zaro
dimnin b xwed
Îd nema ew tr dixwin, lewra
dikin tirs fed
Hey mirin ka min i d, ku ez ji
chan herim
Qey t bihl carek, pey
mirin ez vegerim?!
Bi hatina bihar Newroz re
bang li kea Kurd kiriye j re
gotiye:
Qza ciwan gulper
Sewq semala xweser
Ger t dixwaz koer
Mizgn didim va b bihar
Dakev ji w asgeh
Adar giha roja neh
Serbest were v bergeh
B tirs li ber av neyar
Sall bilbil bne ref
Hespa chan tev kirine kef
Saz bilr ney def
Cerga dikin serxwes har
* Jder: Kon Res
- Navnsana herdu helbestan ji
naveroka wan hatiye girtin.
( DILNAME )
Hijmar : 5 DILNAME 1-4-2011
22
Li dor wesandina Kovara Gulstan, di roja 07/04/2008an
de min ji mamoste Hemd Derws, sekretr Partiya
Dmoqrat Psver Kurd li Sry pirs, y ku Cegerxwn
endamek v Partiy b, birz Derws wiha got;
Cegerxwn doza wesandina kovareke kurd bi nav
Gulistan kir, hing min jre got: Bela nav kovar Str be,
l Cegerxwn raz neb wek xwe kir, nav w kir
Gulistan... W kovara Gulistan diwesand.. Me wek Hizib
(Part), her tist jre amade kir, dektlo, kaxet.. Me gelek
guhdida ziman.. Kek, di wan salan de em di rewseke zor
dijwar de derbas dibn.. Hevaln me di zindanan de bn,
em revyay bn, ew derfeta xwes neb.. Me dixwest em
gelek tistan bikin..
Gulistan: Li ser berg hejmara daw (38), zivistana 2009
an, pnasna kovar wiha hatiye diyarkirin: Kovarek
Wjey Civak ye, l li ser bergn hijmarn psn
mansta pnasna kovar wiha hatiye nivsandin;
Kovarek Torey Edeb ye. Hem j Kovarek Torevan
Civak ye!. Hem j ev gotina Cegerxwn li ser tev
hejmaran heye, kevin n:
Ev kovar kovara te ye
Ev bax gulzara te ye
Tde darek xwes bine
Ev dar nivsara te ye.
Pist kokirina seyday Cegerxwn, ev manst li ser tev
hijmaran t nivsandin: (Di sala 1968 an de Cegerxwn
kovara Gulistan damezirandiye bye berpirsyar
w).
Û wek ku me got, hijmara psn ji v kovar di Nsana
sala 1968 an de hatiye wesandin, serksiya w seyday
Cegerxwn dikir.
Ta bi sala 1979 an, sala ku Cegerxwn tde ber xwe da
penaberiy ye Swd, bi ten 16 hijmar j hatibn
wesandin, anku Cegerxwn 16 hejmar ji v kovar
wesandine naveroka w bi piran, bi berhemn xwe
dixemilandin. Mixabin ku hijmara 16 an bi dest min neket
da ku ez geryanek di naveroka w de ji xwendevanan re
raxnim ber avan.. Vca ez near dibim li naveroka
hijmara 15 / Nsana 1978 an a ber daw ku Cegerxwn
berpirsyariya w kiriye vegerim. Ev hijmar di nsana 1978
an de hatiye belav kirin, ji 14 rpelan pk t, li ser peln
A4, bi ronyo hatiye kisandin, naveroka w, bi van babetan
hatiye xemilandin:
Rpel 1: Psgotin e, ev psgotin bi pnsa Cegerxwn e,
di bin v manst de ye: Çi ji zana torevann me t
xwestin?
(( Milet Kurd pir li pas maye. Di bin bar nezan,
persan bindestiy de pist xz bye. Û dijmin
kevneperist, keys tde dibnin, fena l dikin, xwna w
dimijin w dr armanc daxwazn w, bi riya sas de
dajon..
Gotin jr nav ko milet Kurd, ji v bar giran pistrast
nabe ji persan, nexwes, nezan bindestiy, rezgar
nabe, b xebat, hisyar, zann gordan.. Û bgman j ko
di van meydanan hemyan de zana torevann bi milet
re dilsoz, dikarin karn hja xizmetn mezin, ji pirs
dozn welat xwe re psks bikin..
Ristvan bi milet re rast dilsoz, dikare bi ristn ko ji
kraniya dil w derdikevin, komn fireh ji milet tev bide
daxne meydana xebat.. Nivsevan miletperist, riya
xebat bi nivsan xwe ron dike dihle milet bi bawer, li
ser ps de, ber bickirina daxwaz armancn xwe de,
here. Û hinermend (Stranbj, sazbend ayngir), derd
milet digirin, dibjin dibilnin nav tde didin da ko li ber
dijmin kevneperistan rabe.. ... Dmahk Rpel: 23
ROJNAMEVANIYA CEGERXWÎN,
KOVARA GULISTAN Û GEREK DI NAV
HIJMARA 15 AN DE
Kon Res
koneresh@hotmail.com
( Qamislo - Sriya )
Wek ku em tev helbestvaniya seyday Cegerxwn dizanin; w di
ser heyst dwanan re nivsandiye, her heyst dwann w di nav
gel de hatine belavkirin. Di erx bstan de, ew ddevan
heyam xwe b. W, li gor imkann xwe, gelek byer, rdaw
serhildann Kurdistan di hunraw helbestn xwe de sopandine,
anne ziman ji gel xwe re psks kirine.. Her wiha di
helbestn xwe de kiriye, hawar, gaz ser kevnesopiy,
oldariya kor, beg axayn zordar kedxwar kiriye.. Ev yek ji
rex helbestvaniya w ve. Ji rexek din ve, Cegerxwn besek ji
folklor me kom kiriye, hinek ji droka me nivsandiye, di gel ku
w di war ziman, ferheng, roknivsandin danheva gotinn
psiyan de j karek bas kiriye.. Bel di v mijar de, bi min xwes
e ku ez rex rojnamevaniy li cem Cegerxwn bnin ziman.
Cegerxwn wek rojnamevan ji xwendevanan re bidim naskirin.
* * *
Pist rawestandina herdu kovarn mr Celadet Bedirxan
(Hawar: 1932-1943 Ronah: 1942-1945) (Roja N Str)
yn biray w Dr. Kamiran Bedirxan, pnsn ku ew kovar bi
berhemn xwe dadigirtin, bi rola xwe wek ku pdiviye
ranebn..?! Er ranebn... Ew kesn ku, naveroka wan kovaran
bi helbest nivsn xwe dixemilandin wek sagirtn mr Celadet
Bedirxan Dr. Kamran Bedirxan dihatin naskirin, Li gor pdiviya
dem bi karn xwe yn ziman rewsenbr rabn, ji wan:
Cegerxwn, Osman Sebr, Qedr Can, Dr. Nrddn Zaza, Mele
Ehmed Nam, Mistefa Ehmed Bot, Mele Ebdulhad, Hesen
Hisyar Resd Kurd gelek kesn din j hebn..
Bel pist ku ew kovar rojname hatin rawestandin, gelekan li
wan kesan, ji wan rewsenbr helbestvann ku me navn wan
gotin, dr kar wjey ketin.. Hina ji wan dest bi kar siyas kirin..
Hin, ji ber tirs qedexebna ziman kurd bi diz xebitn hin ji
ber feqrtiy ji bo bidestxistina gepa nan roj, dr ziman,
ferheng wjey kurd ketin..
L Cegerxwn, ji ber brbn, zann drdtina giringiya ziman
Kurd di hebna milet Kurd de, w bi berdewam, bi Kurd
nivsand bi wrekbn, b tirs b saw helbestn xwe li dor kul,
s derdn gel Kurd hunandin wiha di erx 20 an de xebat
bizaveke zor mezin ji ziman rewsenbriya Kurd re psks
kir..
Di sala 1968 an de, pist 23 salan di ser rawestandina kovara
Hawar Ronahiy re, 23 saln ji bdengiyek wek mirin di ser
ziman kurd re, seyday Cegerxwn hewl da ku w valahiy
dagire wiha dest bi wesandina kovareke xur kurd, bi tpn
latn kir. Ew kovar nav w (Gulistan) b.
Gulistan: Kovareke torey edeb ye. Hejmara psn ji v
kovar di meha cehzerana sala 1968 an de hatiye wesandin,
serksiya w seyday Cegerxwn dikir. Hejmarn psn ji 12
rpelan ta bi 24 rpelan bn, li ser peln A4, bi bi ronyo dihat
kisandin.. Naverok bi piran bi helbestn Cegerxwn dihat
xemilandin.
Hijmar : 5 DILNAME 1-4-2011
23
ROJNAMEVANIYA CEGERXWÎN, KOVARA GULISTAN
Û GEREK DI NAV HIJMARA 15 AN DE
... Dmahk:
Û wiha ristvan, nivsvan hinermend lzkek mezin di jna
miletan de digernin. Çi di war hisyarkirina milet ji
hevdanalna dost neyaran de i di war ser xebata dij
pwendn malbat, lperist hem rik rcmn kevnarede..
Û heta ko nivsvan, ristvan hinermendn welatperwer, xwes
bi v kar ranebin, div dakevin nav kom rzn milet jna
karkir cotkaran bi kul derdn wan agahdar bibin li gel
wan kar xebat bikin.. Da ko rist, nivsar strann wan, bi rast
dirust derd milet bjin..
Û wek em tim dibjin, Gulistan meydaneke vekiriye li psiya
her kesn ko dixwazin ko kar xebat ji welat milet xwe re
bikin. Û di vejandina pmay Kurd de piskdar bibin )).
Rpel 2: Çrokeke bi nav (Çna Bajr), bi pnsa (Pran)e.
Rpel 3:Gotareke bi nav (Hos Mneh nemir) bi pnsa
(Rw) ye.
Rpel 4: Helbesteke bi nav (Banga Sores), di bin mansta
(Ji ristn Afrqa Res; ristn serbest), yek bi nav (Navdar), ji
ingilz guhestiye Kurd.
Rpel 5: (Lkolnek li ser seyday Xan), bi pnsa Cegerxwn
e.
Rpel 6: Helbestek Cegerxwn e bi nav (Li Rojhilat Ci dib?).
Di eyn rpel de ev manst sirove heye: (Nivistn Ko
Cegerxwn Çkirine). Xuya ye ko w bi xwe nivsandiye, dema Di
dawiya w de dibje: L mixabin ko yek j li cem min nne
tev ji derve ne.
Yn Neapkir:
3 - Dwan; 1-2-3
5 - Tarx; 1-2-3-4-5
1 - Tarxa Jindariya w, 3 pere.
4 - Tercume; Mnorsk, Xalfn, Basl, Dewleta mehabad.
1 - Tarxa Soresa Kurdistana raq ji 1961- 1968 bi Kurmanc
ye.
1 - Ristvann Kurdistan.
1 - Nivsarek li ser seyday Xan end nivsarn d j end
kurterok j kirine..
Çapkir:
3 - Dwan, 2 - Pere Ferheng, Destra Ziman Kurd, 2 - Çrok,
Cm Gulper Resoy Dar, Gotinn psiya.. L mixabin ko
yek j li cem min nne tev ji derve ne.
Rpel 7: Xelekek ji tercuma nivsek Mnorsk ye li dor
Kurdan, Cegerxwn wergerandiye Kurd.
Rpel 8: Xelekek ji tercuma nivsek Xalfn e, bi nav (Kferat
Li Ser Kurdistan), Cegerxwn wergerandiye Kurd.
Rpel 9: Gotareke Cegerxwn e, bi nav (Nroja Îsal),
Cegerxwn di v gotar de pesn Newroza sala 1978 an daye.
Rpel 10: Di v rpel de manst weha hatiye; (Ristvanek
Kurd: Trj / Nayif Heso). Cegerxwn bi kurt hin ji jnengariya
w aniye ziman di dawiya w de wiha gotiye: (( Trj niha hin
ristn xwes dibj roka (Ciwan Kej) kiriye. Hvdarim ko
berps gavn xwe bavje. Ca ji ber ko dwana w li nik min
peyda nab, divm end ristan ji roka w di vir de bidim
nsandan )). Û wiha Cegerxwn end pere ji helbestek Seyday
Trj di v hejmar de belavkiriye. Di eyn v rpel de hin ji
gotinn psiyan j wesandine.
Rpel 11/12/13: Ev her s rpel bi rokek Mxayl
Soloxof ya bi nav (HÎNBÛNA KÎNÊ Û GIR), hatine
xemilandin, wergr rok (A.D) hatiye nivsandin, l
xuya ye ku (A.D) mamoste Ezz Daw bixwe ye.
Hem j di eyn rpel de, helbestek seyday Keles bi
nav (Yara B Bext) hatiye belavkirin.
Rpel 14: Bi bermay babetan hatiye dagirtin.
Pist koberiya Cegerxwn na w welat Swd
di sala 1979 an de, hj Cegerxwn berhemn xwe ji
kovara Gulistan re disandin tde belav dibn..
Hjay gotin ku ev kovar ketiye nav gelek destan
de; di pey Cegerxwn re mamoste Ezz Daw ta bi
sala 1991 bi kar barn wesana w rabye du
salan hatiye sekinadin. Di sala 1993 an de Ferhad
Çeleb Saih Heydo bi berpirsyariya w rabne
bi rengek moderin, speh bi wne wesandine. Pist
end hijmaran di sala 1997 an de hatiye
rewestandin, ew j wek kovarn rxistnan yn din
tevl kovara Bihar bye.. L ew biryara tev
rxistinn kurdan ku kovarn xwe yn bi Kurd bi
sekinnin bi ten kovara Bihar bi wesnin, neye
ser.. Vca careke din Kovara Gulistan hatiye
wesandin. V car j Ferhad Çeleb, Salih Heydo,
Derws Xalib Fewaz Kano bi berpirsyariya
kovara Gulistan rabne.. Ji mirina Ferhad Çeleb
(2004) vir de ta roja ro, wek ku ez dizanim, btir
Selman Heso Salih Heydo bi berpirsyariya v
kovar radibin...
Eger her sal hijmarek ji v kovar bihata wesandin,
gerek niha 43 hejmar hatibana belavkirin.. Cegerxwn
dikarb di 12 salan de 16 hejmaran biwesne l yn
di pey re, nikarbn her salek hejmarek
biwesnin! Ev yek j cih mixabinyek mezine ku
ziman li cem rxistinn me di pileya daw de ye di
ser guhan re t avtin..!
Hijmara daw (38) ji kovara Gulistan di zivistana
2009 an de hatiye wesandin.
Not: Hjay gotin ye ku di pey Cegerxwn re,
Mecd Haco Mele Tahir j di v meydan de kar
kirine, wan j di sala 1979 an kovara Gelawj di ber
Partiya Demokrata Kurd li Sriy (Elpart) de,
wesandine. Ta niha bi ten 34 hijmar j hatine belav
kirin.
Wek ku di kovara Gulistan de hatiye min wiha
nivsandiye.
Qamislo, 01.03.2011

SAXTAR (3) ROMA (0)
DILNAME
RRRooojjjnnnaaameeeyyyeeekkkRRReeewssseeennnbbbrrryyyeeeSSSeeerr rbbbiiixxxweeeyyyeee
rojnameyadilname@yahoo.com 2010 Daw 2011 facebook.com/rojnameya.dilname
BARSALONA (3) ARSÎNAL (1)
RIYAL MADRÎD (3) LIYON (0)
ÇÊLSÎ (0) KOPINHAGIN (0)
5
1-4-2011
SALKE (3) VALANSIYA (1)
MANSÎSTER (2) MERSÎLIYA (1)
Di roja Ssema (15-3-2011)
an de, Tma Mansster
Ynaytd y Inglz ji Tma
Mersliya y Frens bi du golan
li hember golek vexwar.
Herdu goln Mansster
lstikvan Hrnandz kirin,
Brawin j golek bi sast li xwe
kir. Di encam de Mansster
hilkisiya qonaxa (8) an di
Champions League de.
Di roja Ssema (8-3-2011) an de,
Tma Barsalona y Span li stada
Kamb No ji mvan xwe y Inglz -
Tma Arsnal bi s golan li hember
golek vexwar.
Du goln Barselona lstikvan
Liyonl Ms kirin, yek j Çav
Hrnandz kir, her weha lstikjvan
Srciyo Boskts golek bi sast li
tma xwe kir. Di encam de Tma
Barsalona hilkisiya qonaxa (8) an di
Champions League de.
Di roja Çarsema (16-3-2011)
an de, mat di navbera Tma
Çls y Inglz Kopinhagin y
Danmark de li stada Stamford
Brdic b gol derbas b.
Ji ber ku ber Tma Çls di
mat n de bi du golan ji
Kopinhagin vexwarib, bi w
encam Çls hildikise qonaxa
(8) an di Champions League de.
Di roja Çarsema (9-3-2011) an
de, Tma Salke y Alman ji Tma
Valansiya y Span bi s golan li
hember golek vexwar.
Pist ku lstikvan Valansiya;
Rkardo golek li Salke kir,
lstikvan Salke; Çverson du gol
Mariyo golek li Valansiya kirin, bi
w encam Salke hilkisiya qonaxa
(8) an di Champions League de.
Di roja Ssema (8-3-2011) an
de, Tma Saxtar y Okran ji
mvan xwe y Ital - Tma
Roma bi s golan vexwar.
Lstikvann Tma Saxtar yn
ku s gol kirin: Tomas Wliyan
Îdwardo bn. Di encam de
Saxtar hilkisiya qonaxa (8) an di
Champions League de.
Di roja Çarsema (16-3-2011)
an de, Tma Riyal Madrd y
Span li stada Santiyago
Birnabiyo ji mvan xwe y
Frens - Tma Liyon bi s golan
vexwar.
Du goln Riyal Madrd lstikvan
Kerm Binzma kirin, yek j
Anxl Dmariya kir, yek j
Marslo kir. Di encam de Riyal
Madrd hilkisiya qonaxa (8) an
di Champions League de.
U E F A - CHAMPIONS LEAGUE - MATÇÊN DAWÎN YÊN QONAXA 16 AN
TOTINHAM (0) MÎLAN (0)
ENTER (3) BAYREN MIYONIX (2)
Di roja Çarsema (9-3-2011) an
de, mat di navbera Tma
Totinhan y Inglz Mlan y
Ital de li stada Wayit Hart Ln
b gol derbas b.
Ji ber ku ber Tma Totinham
di mat n de bi golek ji
Mlan vexwarib, di encam de
Totinham hilkisiya qonaxa (8)
an di Champions League de.
Di roja Ssema (15-3-2011) an
de, Tma Enter y Ital ji Tma
Bayren Miyonix y Alman bi s
golan li hember du golan
vexwar.
Ji ber ku ber Tma Bayren di
mat n de ten bi golek ji
Enter vexwarib, di encam de
Enter Mlan hilkisiya qonaxa (8)
an di Champions League de.


   
2011-08-05, 07:06 PM   Mrxaz     : [6]
Mrxaz
:: Nivskar ::
  Mrxaz
 

Mrxaz

: (9)
: Dilname

DILNAME6

Drok destpkirina rojnamegeriya kurd
ya ku ji Sriy de derket; vedigere Gulana
sala (1932) an, sala ku Mr Celadet
Bedirxan dest bi derxistina Kovara Hawar
kir, l carne hatiye gotin ku di ps derketina
Hawar de, rojnameyek bi nav Kurdistan
li bajar Heleb di sala (1915) an de
derketib, ji bo espandina agahiyan li ser
w rojnamey, ti jder nnin, an j min
nedtine. Ji derketina Hawar de ta roja
me ya ro gellek rojname kovar derketin
rawestiyan, hin j berdewamin, her weha
hin j n derdikevin.
Ji rojname kovarn ku ji droka derketina
Hawar de li Sriy-... Dmahk Rpel:12
(( ÇIYÊ NIVÎSKAR DIKANE BIBÊJE DI
HINDIRÎ PIRTÛKÊ DE YE, NE DERVEYÎ
WÊ YE ))
Xiyas Hisn
dillehii@yahoo.com
( Koban - Sriya )
6
1-5-2011
Sibehek ez rabm min dt ku ez jineke bi mr im dayika s kuran im
dektorek im lkolnvanek im di zanna civak de pjvanek im cilsoyek
im annerek im dadokek im di hem demjimrn roj de, min btir ji
naznavek ji pseyek heb, l min naznav "helbestvan" der dab
(dorandib). Ehlam Mustexanm ... Dmahk Rpel: 19
HAFIZÊ SÎRAZÎ, XOCEYÊ
MELAYÊ CEZÎRÎ
Melay Cezr ketiye bin bandora helbestvan sofiyn
Farisan di hundur helbestn xwe de navn wan
diyarkiriye, bi v reng sis tn naskirin: Hafiz Sraz
'Ebd Errehman Cam Se'dy Sraz. Di helbestek xwe
de, Melay Cezr ji ber hezkirina helbestn Hafiz Sraz
argoseyek nivsandiye tev li helbestek Hafiz kiriye,
malik nv-yek ya Mel ye ((nv malik)) ya Hafize,
Melay Cezr dibje:- ... Dmahk Rpel: 22
Jan Dost
jandost@hotmail.com
jan dost jandost
( Almanya )
MEM Û ZÎN BI KURDIYA ÎRO
Ji dema Ehmed Xan de heta destpka sedsala bstan
ziman kurd y nivsandin zde nehatib guhertin. Ji
xwe herfn latn hn nehatibn meydan her kurdek
(di aroveya kurmanc de) dikarib Mem Zn
bixwne km zde j fam bike. L pist tevgera and
ya ku li ser dest bedirxaniyan xeyr wan dest p kir
d hd hd kurd (hn j em di xeleka kurmanciy de
digerin) dr kilaskn xwe n her ku ji mrat xwe
y wjey qut bn. Bi taybet kurdn bakur ku tkiliyn
wan bi car de (ji bil hin mele feqeyn medreseyan) ji
herfn ereb qut bn. ... Dmahk Rpel: 8
Kon Res
koneresh@hotmail.com
( Qamislo - Sriya )
MIQDAD MEDHET BEDIRXAN
XWEDIYÊ BANGA NETEWÎ KURDÎ
YE
Di baweriya min de, eger Bedirxan Mr
Miqdad Medhet Bedirxan bi taybet, ne
xwediyn Banga Netew Kurd a 2'mn bin,
l her ew xwediyn banga netew Kurd a
3'mn in. Rast e helbestvan Kurd Ehmed
Xan bav banga netew kurd a yekemn e
wek ku hatiye- ... Dmahk Rpel: 10
DI 113 SALIYA
ROJNAMEGERIYA
KURDÎÎ DE
EHLAM MUSTEXANMÎÎ
BERSIVÊN HILBIJARTÎ JI
HIIN HEVPEYVÎÎNAN*
Sahn Bekir Sorekl
shahinsorekli@hotmail.com
( Sydney - Australiya )
ROJHILATÊ ALMANYAYÊ Û
ÇAND ( Bes 2 )
Hejmara danistvann Erfurt, paytext devera
Thuringen ya li Rojhilat Almanyay, 200 000 e.
Ew bajarek ji aliy and xwesikiya bnayet
koskan ve gellek balks e. Du avahiyn mezin yn
li ser girek navenda bajr dixin bin aliyek xwe.
Her du li kleka hev in her du j avahiyn ol ne,
l ya mezintir kilseya kathdral* ye ya biktir
kilseyeke normal e.* Ji wan w de kelayeke li ser
girek din heye. Ji wir mirov- ... Dmahk Rpel: 3
ROJNAMEGERIYA
KURDÎ LI SÛRIYÊ
Imer Kalo
imerkalo@yahoo.com
( Koban - Sriya )
Hijmar : 6 DILNAME 1-5-2011
2
AMEDIM EZ
Henf Ysuf
hanifyoussef@hotmail.com
( Laydin - Holenda )
Bi evnim, bi birnim
bi derdim ez,
xemked me, xud demim
xud emim,
Furate em min,
Murate, Arase, Rese, Sip
ye
bilinde, navdare
Zabe, Dicle ye,
Xabre,
pir kre em min.
Xud zeman olim,
delav dest giya me
xud demsal ba baran
iya me
muhra sultan Silman li
sng mine
o y Msa di dest mine
diqelsim r ya xwe
dinim azad ya we
xud birsk toz axim
xud derd doz daxim
strim weke dw
nazikim weke xewnn
evn
maldarim, padisaha gula
me
padisaha kula me
bilindim, dnim
ser min
li hawra guln elmisne
li hawra guln r li kenin
xud mal mewalim
dem dewranim
Amedim ez.!
Ez br bm, Usif
pximber di min
werkirin
yanzdeh heyvim ez
yanzdeh str rojim
ciwan ya min, giya y sne
zarot ya min, nrgizn bi
evn bn
beybna bi hv b
hv ya ser hilday ber ve
ezman b,
sewqa xwe didim ser welatek
dirj
welatek gulgul
guhdar deng azad y me
xemiland me
weke bkek s rok, tij sawr
nazik hv me
Nav min heyve, Peyve
Derde nav min, Merdexwene
Kurde,
rindbna min bele ye li ser
xurtan
hv miraze di dil evndarn
str de
Amedim ez.!
Amedxanim, b daw me ez
pasela min tij newale
tij nazdar ya daxwaza ye
her tist li bra mine
her kes li bra mine
ez brim, ez bawerim
hawarim, baranim
baranim ez
hei yn t vexwin ava min
he yn westiyay xwe bison
bi min
zemzema we me
hevdema we me
Amedim.!
Ez dr zemanim,
nav min Amedxane
ji malek xanedanim, ji mala
kurda me
ez vesarim, kevnesarim, azad
ya dn harim
li olan siwrekan ez xezal
bm
min likn xwe xud dikirin,
dimjandin,
bi bihara sx Sed re chan li
ser min
ger, likn min serjkirin,
ez as bm - kes nebne - li
ser snorn
dewletan,
li min digern diz
nra min dikirin
Amedim.!
Va me ez
careke din min xwe hilgirt ye,
diim
berve avezyan
ez avim, ez axim
ba y hl me,
birska bi sewq tavim
ser sibeh ez xunavim
dileyzim bi dilovan ya gulan re
ze kan me, avez me
cobaran emn dirj xud
dikim
Furat hefsare di dest min de
ez diksnim
ava xwe berdidim ser snoran
diqelsim
iyan ava dikim, hostekarim
ji xdana xwe slavan bi r
dikim
ez beybnim, bhna bihar
sibeh ji min t
xemla bkan li mine
rengnim, weke aleke bilind
dibnim t ye hildan li ser
bejna min.
Ez dirjim, bejin dirjim
kez dirjim
gul yn xwe li badikim ser
sib
brannan dicivnim
dixwazim dil xwe hd
bikim
dileyz di qefesa sng min
de
dikim nakim hd nab
rnan dil min kevir lket
kute kuta xwe ye
min did ber nalnan, ber ax

keseran, weke derdek
giran
kevnarim, ez cengim
bi cengan re hatime din
canga b daw me
ser hebn hebn me
ez serim,
serek tr tij me
serek dirjim weke azad
y
ser heyv bi ewran re me
ser xunav pinpinkan
bi serm re me.
Ez hebnim, sevim, tar me
ez
weke kez yn qzan
hunar me weke r y
zeryn
li ber miraz xwe
reng hun didim
ez hune me li dest bk
esmeran
sewit me, b gunehim
weke zarokn basr
dema mine ev
dem her a mine
xem her a mine
ez xemim, ez derdim
hl me ez bilindim
bl me ez
Amedim..!
Xewna li ber dest sib me
li ser pista g ms me
tes ya xwe dirisim
kevir kehnkan ji sivanan re
dikim
tevn li dardinim
ciln mr dikim li ber
ska ... Dmahk Rpel: 3
prbna min demn sal ne,
l i bikim, ne payze, ne
bihare,
ne havne qayle ye,
ne zivistane har dne
ne gorne ne zindane,
ez bi xwe salim, demsalim
sedsalim, hezarsalim
ez pr nabim her ciwanim
ciwan ya min nav mine
hilma dev mine
Amedim!
Xud dikim zarokan
zarokn ku bi tava heyv re
dileyizin
bi tava roj re tne kustin
b deng sedem.
Xud dikim xurtn bi gera
chan re
digerin,
bi derdim,
bi derdek res giranim
biyanim, xumalim, firehim
mezinim, bilindim
pesna xwe didim,
ji jn re,
ji mirin r,
ji kust yan re,
ji hist yan re,
ji hostekar pale cotyaran
re,
ji dengbj textor
ristevanan re
ez pesna xwe didim
Amedim ez.!
Kevnarim, kevnewarim,
nghay me,
cefa ye nav min, derd
mezine
min nav we li xwe kir ye
ji mine ku nav we tevan
Amede
ez ber dil xwe avdikim, bi
v sawr
bi va rast ya li panzdeh
kurk hewran we li xwe
dikim
sare, seqeme, bapeska b
fed ye
ez jinim, kevan me li ber
mala mran
mrn ku diherin pal li
germa havn
diherin cejn li ber dev
bihar
mrn diherin mirin
namirin
ez bilindim
kevan ye mrn bilindim
ez qzim nav min
Amede.!
Rdinim li ser text sev
weke heyvek zrn
Hijmar : 6 DILNAME 1-5-2011
3
AMEDIM EZ ... Dmahk:
cobel
avnri ya mvann xwe dikim
div ku tidareke xwe bikim
pirin mvann min
ez j re rxim ciln xetsor
li ber lingn wan
rojava radibim, ji bo svek kim
ji mvann xwe re
tevna min li dare
her roj dineqsnim aleke dirj
weke bejna azad y
mvanino, rwno, bilindino
tevna min li dare
dineqsnim ala xwe
Amedim ez.!
Ji mala mra me, ji mala Sxim
ji mala Temirim
ji mala nemirim
qza mala mezinim, mala kurda me
zelalim ava Ferat krim
deng bay hl me
delalim, Hveronim
Gulzarim, Dlberim
Snema ser bi dmanim
Xaca ser bi zrim
Keja xizm sorim
Brvanim, kenra min bi sewqe
Xezalim ez, xifsn min dileyzin
li dora min
kar xwe dikim
weke felek ji ya xwe namnim
ez bangim, miletn derveder
min bilind dikin
hildidin tij deng xwe.
Ez xewnim
yar neyaran ji xew radikim
li nv sev
rast me ez, xwe dikim
pjneke dilovan, dikevim
hembza candarn ku iya
tij kirine bi jiyanek fireh
weke dil nemiran.
Dlbera Faq y Teyranim
cejnim, sahbnekim, seyranim
ez ira me pket me
ira mala Tamirim, mala Badirxan
Sxim
ira mala we me
zrnim, bazin destn qzame
zv cewahrim, destik xencera
Cebel y mr Hekar ya me
ez Edla pasa y Mil me
gul biryay me
werin Delalino, ez gul yn xwe
ji hespn we re bi hefsar kim
ez dlokim di dev sazbendan de
drokim di dev chan de
serphat yen mezin ava dikim
min binasin
va me ez pesna xwe didim
de bibhzin
Xwetnim, Amedxanim
Paytextim.!
HAWARA BIRÎNÊ
Fatma Savci
fatma.savci@hotmail.com
( Stokholm - Swd )
Qey dive di ber pista her xeyala me de,
srek destik sor hebe?
Ev end qirn in,
em hilgirn xewnn kiras zrn in,
bi biskn xwe yn baday,
ukn xwe yn girday
gav bi gav na,
mirin bi mirin,
destn me li ser hewara birn,
bi emek rewa ve dileznin...
Dhn xwe bidiy,
em li hviyn kesk nasiknin,
wan yek bi yek,
wek sondeke nejibrkir,
bi stuy beza xwe ya xezal ve
dijidnin...
Em diln xwe yn t
bi xeyaln xwe y rubar hnik dikin,
bar heyat ne,
berxwe nakevin,
her car,
li xeyaln xwe yn gulstan diterpilin...
Tist nabe,
Bejna me qendleke pket ye,
li v kendal,
bi giriy dilobjeke gund iyay
emr pirpirk re dibuhure...
Dilo!
Ku nrgiz v berbang li me nehilin,
ezman bi rondikn xwe yn zelal,
li ser peln spndaran,
neynikeke zvn,
ji ruy me yn qemer re nekin...
loma neke,
Naxwe vjdan,
dl kaniya helbesteke sas e,
bizane,
em di bin barana xwna straneke kndar
de ne.
Li ser rih zemn,
ji qedera me re,
ayetn hezar enfalan xwendine,
Na! qurbana te,
hibra jana xwe tev suret resbniy
neke,
noq bra radestiya mirin nebe,
li ber smuka v deriy deryay,
xwna iy ji min qut neke...
ROJHILATÊ ALMANYAYÊ Û ÇAND
( Bes 2 ) ... Dmahk:
-tevahiya Erfurt li ps xwe dibne. Ji mirov
ve bas askere dibe ku va bajara di demn
par de iqa dewlemend bye. Droka w ta
1000 saln li par dikare biht sopandin. Ew
di sal 1392 de bye xwediya zanngehek.
Kesn navdar di sedsaln derbas bn de li
v bajar bne. Bo nimne: Martin Luhrer li
v bajar xwendina bilind bi seri kiriye li
wir wek kese bo demek di kar de bye;
malbata hunermend afirmend berhemn
mzk Bach demek li vir maye, nivskarn
navdare yn wek Goethe Schiller li bajr
bne mvan,. Bajar di droka xwe de
ketiye dest hzn biyan di hinek
qonaxn droka xwe de ji aliy swdiyan,
fransiyan, hzn amerik d re yn rs
ve hatibye birvebirin. Ta dawhatina DDR
ew yek ji bajarn w yn grng bye.
Wek bajarn din yn v herm, hn roj j
bhna DDR ji Erfurt diht. Kes aliyn
rojava ji Almanyay bas binase di ch de di
av xwe re dike ku hem bajarn li rojhilat
hem danistvann wan ji yn li aliyn rojava
cuda ne. Li d yekbna her du besn
Almanyay reng li bajar bajarokn van
herman vegeriyane, firosgeh pirr tiji
bne, xwaringehn corbicor zde bne
L dsa j hn bhna demn par ji van
bajaran diht. Xwendekareke ji rojava, ku
di zanngeha Erfurt de dixwne, dibje me:
Xelk vir nizanin bikenin. Li mil din, li vir,
d re em dibnin ku her weha li Weimar,
Dresden, Leipzig snn din j, gellek
xaniyn vala hene. Li van snan nerx
xaniyan gellek ji devern rojavay arzantir
e. Bkariya li van herman, li mil din,
gellek ji ya li hermn rojavay bilindtir e.
Nuha bi kmas hinek ji danistvann
DDRa ber xweziya xwe bi demn par
dihnine. Gellek hevwelatiyn BRDa ber,
li mil din, ji xwe dipirsine: Gelo d ne
bastir bya ku DDR (Almanya ya Rojhilat) li
sna xwe BRD (Almanya ya Rojava) li
sna xwe bimana. Yekkirina her du besn
welt gellek buha b ji bo Almanyaya
Rojava. Çiqa di nav saln n de kar
hatibe kirin iqa psven li rojhilat hebe
j, hn gellek sal divn ta ku ekonomiya wir
xwe bigihne radeya eknomiya li hermn
rojava. Bandora siyaseta DDR
karbidestiya komonste li gor modla
sovyt ji 1945 ta 1990 domand zbiz ji
hol ranabin. Hem ji aliy xusetn mirovan
ve hem ji aliyn ekonom ve hn bi dehan
sal divn ku Almanya alman rast wek
yekgirt bihn ber av. Hevwelatiyn li
devern rojhilat bi pirran xweziya xwe bi
demn di bin desthelatdariya DDR de
nahnin, ew rewsa roj bastir dibnin, l di
heman dem de pesna alne ern didin:
Bkar di dema DDR de neb, lniherna
tendurist bo her kes misoger b,
xweperwerdekirin arzantir b
Hijmar : 6 DILNAME 1-5-2011
bes e nede pey min
d sasiya na kim
va bi kurd wna xz dikim.
Ngarvan bska berx xwey
Çerx me
xl ya Xec ek Siyabend
rind ya Zn tenbul ya Mem
bi kurd xz dikim.
Meydana Çarira
xenera Berzan
serhildana Sx Sed
soresa Beduzeman
berxwedana iya y Agir
bi kurd xz dikim
Çi bjim
Feq Mela Xan
ji yek bijmr e heta ku tu
dizan
kal pr xwe bi kurd xz
dikim
Hem ji
siyar dikim der cran
bang dikim dost heval
jiyan xzkin bi kurd
bira pskeve perwerd
li benda qelmzir bin
( 13.01. 2011 )
4
VA ÎRO SER
SALA ME!
Feqr Ehmed
feqir1@googlemail.com
( Almanya )
Va ro ser sala me
Herin cem cran xwe
Proz bikin bav d
Bila maikin avn we
Bankin va hogir xwe
Agir dadin li nav xwe
Chan bikin keskesor!
Prozkin ser sala xwe
Def zirn lxnin
Govend bi hevxnin
Dlana ke xortan
Em roja xwe prozkin
Ser sala me roja sor
Eme bibin hz dor
Va dijminan dernin
Ala rengn hildin jor!
Roja Fekr li nav gulan
Bidin Hev dest milan
Chan tev hev bibsin
Rizgar dib Kurdistan
ELÎSÊR!
Ey heval li
Qogr
Rojek ez m
mala w
Ke, lawk jin
tev
Bne berpirsyar
w!
Tev sahd desb
ken
Sv gitin bi xwes
Tev hev
dikenyan
Ew mala n
nekok
Jin bankir jna
min
Bersif da evna
min
Ke lawk bi
sad
Ew hatin himbza
min
Zaryn Zirf
Elsr
Gsk bne jin
mr
Feqr Dib hn
proz
Psza dijmin bne
sr
QELEMZIIRÎÎÇ
Span
sipani65@hotmail.com
( Agir - Turkiya )
Dest min da qelemzir
der pela kaxiz wn
l bi hrs rast ep dizivirnim
ji guvastina tiliyan qrn a
qelemzir ye
kaxiz ser dan ji serhildana
qelemzir.
Bi qr e qr e qelemzir
bi hesivker ( jbir ) ra
qelemzir
bir kirin atme
poz l hilda
av kutay
til l rakir
go:
Winda be ji ber av min
Hijmar : 6 DILNAME 1-5-2011
5
Destra mafn li ser berheman ji
xwediy wan d b standin.
Berhemn ku bne berhevkirin d wek
3 kopy bne arsvkirin.
Tasnfa berheman d b kirin di nava
xebatn wjeya klask de d bibin
mijara lkoln. Dem demsala kar
berhevkariy: Xebata berhevkariy di
her demn sal de dibe. Pist xebata
atolyey hem besdarn xebata
atolyey dikarin bi domdar v kar
bimesnin. Bi taybet demsala zivistan
ji bo kar berhevkariy guncawtir e.
Xebata Atolyey di navbera 20 25'
Trmeha 2009'an de pk hat
besdarname hatin dayn.
Pirtk wesnekn Ensttuya Kurd
ya Amed:
Ensttuya Kurd ya Amed digel
xebatn akademk yn li ser ziman,
wje, and hnera Kurd
wesangeriy j dike. Heta niha
curbecur 12 pirtk du hejmaran
bultena bi nav Ziman ji aliy Ensttuya
Kurd ya Amed ve hatine wesandin.
-Ziman Hejmar 1: Di Pspera 2005'an
de hatiye wesandin. Hejmar 2: Di
Resemiya 2006'an de hatiye
Wesandin.
-Ji Zargotina Kurd Çrokn Gelr
Huso Naz: Kewr 2004
-Ji Zargotina Kurd Pkenokn Kurd:
Kewr 2004
-Hunera Axaftina Xwes Nivsandina
Rind: Trmeh 2005
-Toz Beg Req Req Pasa: Sermawez
2005
-Mr Bedirxan: Trmeh 2005
-Ferheng-Herma Qerecdax Hoza
Kejan: Trmeh 2005
-Nav Di Ziman Kurd De (Kurmanciya
Jorn): Kewr 2006
-Cnav Di Ziman Kurd De
(Kurmanciya Jorn): Kewr 2006
-Dastana Gilgams: Kewr 2006
-Çrokn Mala Zal: Sermawez 2006
-Ji Denbj Fadil Kufrag Destan Û
Çrokn Kurd: Avrl 2007
-Mewlido Dimil (Zazak): Psper 2007
-Kullkn Bax Botan: Gulan 2008
-Rzimana Kurmanc: Berfanbar 2008
-Çil Çarn: Berfanbar 2008
-Herdemciwan: Resem 2009
-Matematk: Berfanbar 2008
-Gay Cot: Psper 2009
-Pr Dk: Psper 2009
-Rov Sr: Psper 2009
-Herdemciwan: Psper 2009
-Pr Rov: Psper 2009
-Di Sedsala 20an De Kurdistan
Snor -I-: Rezber 2009
-Fotograflarla Kulp/Pasr: Rezber 2009
-Ziman Kurd: Rezber 2009
-Ferheng Kurdistan: Adar 2010
-Ferhenga Aboriy: Adar 2010
ENSTÎTUYA KURDÎ YA
AMEDÊ
Çavkan:
Elxan loran
Ensttuya Kurd ya Amed di resemiya
2004a li Amed hatiye avakirin dest bi
xebatn xwe kiriye. Bi vebna kursn ziman
kurd re ji raya gist re hatiye diyarkirin. Ji w
roj vir ve li ser ziman wjeya kurd xebatn
xwe didomne. Serok ensttuy heta 2006'a
Nesip Gltekin b. J bisn de Ebbekr
Çeleb b. Pist civna gist ya dawn biryara ji
n ve birxistin hate girtin Û Ensttu wek
Lijneya Rveberiy xwe birxistin kiriye.
Çalakiyn Ensttuy:
Heta niha endek panel atolyeyn ziman ji
aliy Ensttuya Kurd ya Amed ve hatine
lidarxistine. Di sermaweza 2005a de bi
hevkariya saredariya bajar mezin a Amed
bi tevlbna pispor zimanzann kurd yn
her hln chan Konferansa Standartkirina
Ziman Kurd hatiye lidarxistin. Encamn w
konferans wek pirtk hatine wesandin.
Organa Ensttuy:
Ji gulana 2007'a sn de Kovara W ketiye bin
ban Ensttuya Kurd ya Amed, wek
wesana Ensttuy di riya wesangeriy de
jiyana xwe didomne.
Xebata berhevkariya zargotin
berhemn wjeya klask a Ensttuy:
1- Destpk: Li her hermek, li her bajarek,
li her naveyek, li her gundek, li her
newalek, li her geliyek, di her sikeftek de, li
ser her kaniyek, di bin her kevirek de, di
her malek de, di bra her mirovek de
zimanek, drokek, avkaniyeke civak heye.
Di bin axa v welat de gencneyeke drok,
ziman and zargotin heye. Li ser her
bihusteke v erdngariy avkaniyek heye.
Her kesek kurd hem dell hem j sahid v
avkaniy ye. Çima em xwe negihjnin van
avkaniyan em tr tije xwe xwed nekin?
Qad qada me ye, avkan li ber me ne em
ima ne amade ne? Destpkeke bas
encameke bas bi xwe re tne fermo, em
dest p bikin.
2- Armanc: Berhevkirina berhemn zargotin
wjeya devk ya gel: Destan, Çrok,
Xeberosk, Pkenok, Gotinn psiyan, Biwj,
Tistanok / mamik hwd.
Berhevkirina berhemn nivsk yn kevn
yn wjeya klask: Dwan, Helbest, Destnivs,
Pirtkn kevnare hwd.
3- Rbaz: Berhevkariya bi
hevdtinn rbir, Berhevkariya bi
amrn deng-girtin, dmengirtin
nsegirtin, Bi rbaza droka
devk.
4- Pvajo: Pvajoya demdirj 5
sal e.
5- Atolyeya zargotin:
Amadekirina bingehn xebata
atolyey, 5 roj perwerdeh, Roja
6an panela bi nav Di bra her
kurdek/ de ziman, and drok
vesartiye. Diyarkirina 15 besdaran.
Diyarkirina c. Temnkirin
amadekirina fnansman, lnn
xwarin vexwarin, Encamn
xebata atolyey: Di encama xebata
atolyey de d besdarname b
dayn. Bi taybet ji bo xebatn bi v
reng yn Ensttuya Kurd ya
Amed d destrname b dayn.
6- Xebata berhevkariy:
Berhevkariya zargotin: Km zde
50 jin mrn rokbj ku temen
wan ji 65 sal mezintir e avkaniya
berhevkariy ne. Hem hevdtin bi
s away d bne qeydkirin.
Kamera. Wneks. Amra denggirtin.
Pns peraw.
Berhevkar ango kes ku hevdtin
pk bne ew bi tevah li gor r
rikn berhevkariy tev bigere
nseyn ku girtine, wneyn ku
kisandine bi kameray dmenn
ku kisandine wek 3 kopye tomar
bike radest kordnatoriy xebat
bike.
Hem hevdtin d li ser destra
kes malbata rokbjan be d
zelal vekir be. Tercha me li ciy
ku rokbj dij hevdtin pk b; l
ku derfet tune bin dibe ku rokbj
b ann ciyeke guncaw j.
Di nava xebata berhevkariy de
zdey pirsn pwist di dervey
mijar de bi tu away berhevkar pirs
axaftinn cda bi rokbj re
nake.
Berhevkarn ku di dervey rgez
rzikan de tev bigerin, yn ku
bamr bpergal xebat
bimesnin xebatn wan d neyn
qeblkirin.
Berhevkariya avkaniyn wjeya
klask ya nivsk: Bi hem seyda
melayn ku li herm ne re
hevdtin.
Çavkaniyn ku li cem wan hebin
d bi temnat bne wergirtin bi 3
awayan bne arsvkirin.
Li ser bidestxistin kevnbn
naveroka berheman d hevdtin
bne kirin bne qeydkirin.
Berhem d bne kopkirin dsa li
xwediy wan bne vegerandin.
Hijmar : 6 DILNAME 1-5-2011
6
HÊDÎ HÊD Î
Ron El
dilekurd@hotmail.com
( Heleb - Sriya )
Hd hd
Dost mino hd hd
Di kevan dil min de
Rima posmaniy
Bi dest rahner flebazan
Siyar neke
Bi nirx tkn
Giyan min
Di rdawn bihr de
Gunehkar tawenbar neke
Bi egera tolvedan
Meremn knan
Di sewata cerga min de
Encam neke
Hd hd
Çimk
Sungiyn tolazan
Di tengala sosinan de
Buhar sewitan din
Rberiya qesmerokan
Di serbaziya dlan de
Govend serpeze kir
Hd hd
Dost mino hd hd
Dara kurm l ket
Di temen min de
Ne afrne .. neespne
Çrokn ber koziyan
Bi ziman min
Belav neke .. newesne
Qirana pesindan
Di bonn min de
Ges neke .. nepejrne
Bi ziman kostek kir
Ber dadgeh
Min neksne .. raneksne
Hd hd
Çimk
Binavkirina kseyan
Rxwandina siyan omda ne ..!
Bilvkirina nernan
Dabiryana mizmiza debenga ne ..!
Venasna rasteqnan
Jrkirina dijber rikbera ne ..!
Hd hd
Dost mino hd hd
Barann payz
Di qurmn miiq de
Nsann buhara nadin
Sop rikn tvel
Bi hv lavlavan
Ry rastiy nabin
Bejnn lawaz sikest
Bi qijqij qrnan
Deskewtinan hilnagrin
Pt peykern gewre
Li ser avn biriyan
Tu ezmnan sernaxin
Hd hdi
Çimk
Lvn bi ramsanan hingavt
Dev ji diln nabin
Geliyn ji qirj pngavt
Tu ekan bel nakin
Ew dara kurm l ket
Snga salr sanakin
Hd hd
Dost mino hd hd
1/6/2010
Gengeseyn ber
dwaran
Di pirtkeke b naverok,
Sevengn lezgnok
Û zerikeke berovac de
Doza serbestiya jinan
Ji maik gezikn mr
hovber
Bi erkn mirovantiy
Di goreke sareza,
Kavlek b nav
Û deriyeke b bin de
Rave sirove dikin
Çivkn hilqetand,
Di argna mezobotamya
de
Sinln bav wenday
Di deriy ayxanan de
Gustlkn re berday
Di trik penaberan de
Civna evnek
Di pirojeyn civaka sivl
de
Bo vejn li dardixin
Da me tevan
Serbaz serdar bixin
3/6/2010
SIROVEKIRIN
A NAMEYEKÊ
Di kembera keeke avis,
Vehsana mena
tkoserek
Û weana lesgerek b
wean de
Hozan radibn ser piyan
Pnsan
Droka serkeftinan
Ji nifsn nexwend re
Ji kil avan
Û nan tis
Li ser pista tremarek
Zik kendalek
Dihnandin diraandin
Di hembza welatek lal,
Premrek qefil
Û maleke wrankir de
Mamikn sevbrkan
Di tevna rewsenbrek
zrek de
Sirdn psketin
Di gul beybnan de
Bi ser awatn dewkilan,
Ahnn bzar
Û xwnpestan
Diresandin .. ned
wesandin
Hijmar : 6 DILNAME 1-5-2011
7
NAMEYEK JI
SIRGÛNISTAN Ê
Mehmd Derws
Wergerandin ji 'Ereb:
Fadil Temo
- 1 -
Silavek.. ramsanek
Û tistek min tineye
Ez bibjim pas
Ji ku de
Ez destp bikim?
Û li ku biqedim?.
Û erxa dem b snor e
Û her iy di byaniya min de
Buxikeke, nanek 'isk t de ye,
briyek
Û lnskek
Radike ji ber min ve
Hinek ji y min rakir
Min t kir rpeln w
Çiy ku bi min teng b ji zikresiy
Ji ku de
ez destp bikim?
Û her iy ku hat gotin
Y t gotin pist sibak
Naqede bi himzkirinek ... yan
pelandineke ji destek
Byn venagerne malan
Nabarne baranan
Dernaxne perikan
Li ser bask
Balindeyek wenday..hatxwar
Ji ku de
ez destp bikim?
Silavek .. ramsanek .. pas ..
- 2 -
Ji radyo re ez dibjim..
J re bibje ez bas im
Ji ivk re dibjim
Ku tu l rast hat ey balinde
Ji br neke, bje bas im
Ez bas im
Ez bas im
Hn di avn min de
Heye ronahiyek!
Hn di ezmn de
Heye heyvek!
Û kinc min y kevnar,
Ta niha, nemiriye
Klekn w qetiyan
L min ew perispan kir..
Û ew hn bas e
Û ez bm xortek
Bst sal derbaskir
Min ngas bike .. ez ketim bstan
Û ez wek xortan day
Rary jiyan tm
Br hildigirim
Weku peya hildigirin
Û kr dikim
Di stxaneyek de .. enaxan disom
Û qehwey ji kiryr re dikim
Û girnijnan
Bi ser ry xwe y xemgn de
diespnim
Ta kiryar dilsad bibe
- 3 -
Ez bas im
Temen min kete bst salan
Û ez wek xortan day
Ttin diksnim, pala xwe
Didim dwr
Ji srn re dibjim: Ax
Weku her kes dibje
(( Birano, i qas keik xwes in
Ngas bikin
Çend tehle jiyan
By wan .. tehle jiyan )).
Û hevriy min got : (( nanek
Li ba we heye?
Ho Birano; iye buhay mirov
Ku her sev .. bir raze?))
Ez bas im
Ez bas im
Nanek c li ba min heye
Û qufeyeke bik ji sewzewat
- 4 -
Min di radyo de bihst
Silava awareyan.. ji awareyan re
Hemiyan gotin: em g bas in
Ti kes ne xemgn e ;
De awaye rewsa bav min?
Ma ne hn wek ber, hez dike
Xwed bibr bne
Û kuran .. ax ..
zeytnan?
Û awaye rewsa birayn
min?
Ma bn mexwer ?
Rojek min bihst
Bav min dibje:
Ew hem d bibin mamoste..
Min bihst ew dibje:
(Ez bir dibim
Ta pirtk ji wan re bikirim)
Ti kes di gund min de
Tpek di gotarek de ji hev venake
Û awaye rewsa xwska me
Ma mezin b..
Xwazgnine hatin ?
Û awaye rewsa dapra min
Ma ne hn wek ber
Li ber dr rdine?
Bo me div ..
Xr .. xortaniy .. padas!
Û awaye rewsa mala me
Û estaneya dz .. argn ..
deriyan?
Min di radyo de bihst
Nameyn awareyan.. ji awareyan re
Ew hem bas in!
L ez xemgn im ..
Dikin min bixwin guman
Radyo neyek ji ba we nan ..
Tev xemgn
Tev xemgn
- 5 -
Sev - day - gurek bir xwnrj e
Vediewirne byn ku kude bie ..
Û asoyan ji qeratiyan re vedike
Û daristana Darebiy hn xwe tev li
bahozan dike
Me i kir day?
Ta em du caran bimirin
Carek em di jiyan de dimirin
Û carek em li mirin dimirin!
Tu dizan i min ji gir dadigire?
Ç b ez sevek nexwes ketim ..
Û nexwesiy las min an xwar !
D var bibr bniye
Koerek hate vir .. venegeriya
welt?
Koerek b qerqer mir?
Ey daristana Darebiy!
Ma tu d bibr bniye
Ku y avtin bin siya te ya xemgn
- weke i tistek mir - miroveke?
Ma tu d bibr bniye ku ez mirovek
im
Û tu d lase min
Ji talana qirarkan biparziye?
Day hey day.
Ji k re min ev kaxez nivsandin
Kjan posteya die wan radikeye?
Riya bejahiy deryayan asoyan
hate girtin
Û tu day
Û bav min, birayn min
Û xwed, heval ..
Belk hn zindne
Belk hn mirne
Belk hn weke min
B navnsanekin
Çiye buhay mirov
B welatek
B alek
Û by navnsanek
Çiye buhay mirov?
Hijmar : 6 DILNAME 1-5-2011
8
MEM Û ZÎN BI KURDIYA ÎRO
... Dmahk:
ew berhem ji bo wan biyan nedihatin. T digihistin tu car sirove,
tefsr yan wergerandina wan berhemn ku niha ji bo me kiltkir as
ne nedihatin bra wan! Mijara me teksta Mem Zn ye. Ev tekst j ji
crey wan tekstn ku girt ne her kes niha t nagihje. ji ber v
yek pwistiya sirovekirina v tekst heb. Ya rast min ew bi ereb ji
ber 15 salan de sirove kirib heta sala 2006an s car li Sam
Beyrt dihok ap bb.
Dema wesanxaneya Avestay teklfa min bi nivsandina tefsreke
kurmanc ji Mem zn re kir, ez kfxwes bm. Mna ku ez li hviya
v teklfkirin bim min bi lez dest avte sirovekirin ev bar giran
da ser mil xwe. Di ser de min Mem Zn bi kurdiya ro l bi pexsan
wergerand. Pas ez l hay bm ku ji sed nod ja Mem Zn
mzka w ya xwes rewan die. Min got ka hela ez biceribnim bi
helbest wergernim d awa bibe!! Çend malik n min dt ku d
Mem Zn ji xweber bi ziman me y ro diherike wa p dihisiyam
ku ez bi xwe Mem zn dinivsim wek ku ber ev tekst nebe. Bi
rast j min xwe mna xwediy v Mem Zna li ber dest we hest kir.
Hem hz karna xwe xiste v kar zor dijwar. Ew ne karek
hsan b. Diviya b ez roj ne km deh seetan li ser bixebitim di
demeke naskir de biqednim. Bo min b psberiyek bi dem re bi
helbestvaniya min a tky re. Er ev kar ji gelek aliyan de zor b l
tist ku alkariya min kir xebata min hsan kir helbestvaniya min a
kevn b jiyana min a btir bst salan bi Mem Zn re b. Ev heye
bst sal ez teksta Mem Zn dixwnim li ser dixebitim, ji bo peyvn
biyan li deh ferhengan vedigerim bi dehan pirtkan dixwnim da
ku nzk br bawer ferhenga Ehmed Xan bibim. Êd min
piraniya malikn Mem Zn ji ber kirin min zanb her mailkek i
dibje wateyn peyvn biyan t de i ne. Dema min ew
werdigerande ser kurdiya ro ne hewce b ez d zde li ferhengan
vegerim yan j li ber gotinek rawestim. Min btir giran da ristina
hevokan lihevanna ks qafiyeyan ku heta ji min hat ez nzk
giyan Xan teksta w ya proz bm.
Peyvn felsef, yn tesewif, yn strnasiy, mentiq hn gelekn
din kelemin mezin bn li psiya min. Min nedixwest xayintiy bi v
berhem xwediy w re bikim l yek caran mecbr dibm ku
teserruf bikim hema bi kman wateya malik bnim ziman.
Ji wergera xwe d mnakek bnim ku roniy dihavje ser swey
xebata min. Di malika 2510 an de Xan dibje:
Herend ji bo me esl bx in
Herar-i ji bo me axisx in
Di vir de Xan behsa ar elemntn ku bingeha hebn ne dike. Yan
agir av ba ax!! Ji bo van ar elemntan di ferhengn faris de
gotina Axsg yan Axsc heze ku Xan ew bi formeke xerb (Axsx) bi
kar aniye. Min maneya axsx naskiriye l eyn peyv ne mumkin e-
-ku di wergera w de yan di kurdiya ro de hebe.
Min rab ten wateya peyv derbas wergera xwe
kir ev malik wisa nivs:
Çar bingeh in bo me kok in herar
Makn me ne, ax , ba, av hem ar
Mnakeke din:
Di mailkn 1240-1241-1242 de ev termn
tesewwuf tn: Delal Mutleq. Tecell. Fan. Baq.
Suhd.
Înkar-i biket delal mutleq
qrar-i biket bi sret heq
Farix ji tecllya celal
qani` bi tesewwira cemal
Fan bikitin ew wicd
baq bibitin bi v sihd
Mixabin di dirjiya droka me ya wjey de
alternatv ji bo van term peyvn wisa nehatine
dtin. Heta niha j zimanzann me li ser nexebitne.
Diviya b ku ez van peyvan yan mna wan bihlim
yan j li sna wan peyvin n bikim. L bi awayek
ku ez ne br baweriyn Xan winda bikim ne j
w lihevhatin harmon mzk di pezvan de ji
dest bibim ez xebit`im. Min ew gotinn ku
destnsan wan kir sirovekirin ne ku li sna wan
peyvin n kirin. Û ew hers malik bi v away
hatin nivsn:
Ji windabna mezin vegere
Bi xweday heq bibe bawere
Destvala ji heybeta Yezdan
Raz be ew bi hizra ciwan
Ew hebna xwe tune ke yekcar
Bi ciwaniya te bibe jndar
Û bi v reng bi hezaran mnak hene kes ku
bixwaze dikare wan bip lkolnek li ser binivse.
Tist ku ez dixwazim bibjim pirr pwist dibnim
ew e ku Mem Zna ku min bi kurdiya ro amade
kiriye h bi tu reng nakeve sna Mem Zna
Ehmed Xan, ango nabe alternatv ji bo orjnal.
Teksta Mem Zn ber her tist ziman e. ziman
w taybet e proziyeke w heye, helbet ne
proziyeke dn. Bi tu away nabe ku em bibjin
Ehmed Xan wisa dibje herin siroveyek bikin
mnaka xwe.
Ev xebat ji bo ku Mem Zn bi hsan li ser
zimanan bigere br bawer hizrn Xan zind
bimnin hatiye meydan. Xebateke ku hv dikim d
bibe pireke xurt di navbera me kurdn ro
Ehmed Xan berhema w ya hja de.
Jan Dost
Almanya 2007
- Ev pşgotina Mem Zn bi kurdiya ro ye. Ku ji hla
Avesta ve derketiye.
Psketina ziman kurd (kurmanc)
bizavn nivsandina bi kurmanciya
paqij ev qutbn btir bi cih kir d
ew peyvn di berhemn kilask de ku
nsana ciwaniya wan berheman
sarezay hostetiya nivskarn wan
bn, bne kelem li ber fmkirin
tgihistina wan berheman mna
Dwana Melay Cizr Mem Zna
Ehmed Xan xeyr wan j.
Rewsenbrn ber km zde herdu
zimann ereb faris dizanbn
Hijmar : 6 DILNAME 1-5-2011
9
-qewimiye ko ji gundn ko me mvan wan bn,
jendirman peya didan hev dibirin. Ew peyayn ha nema
vedigeriyan. Rojek min tistek dtiye ko tu car ji br nakim.
Em bi r ve din. Kurdek kal j emr w di navbera pence
sst de, ps me ve dihat. Jendirmek tirk, xortek bst sal, ji
siveryek li me derb. Kalo bi kum destmal b. Di
himbza w de zarokek du sal heb. Jendirme xeberinin ne
qenc j re gotin dirj w kir. Bi tajanek li ruy w dixist.
Ruy kalo diriya sere zarok sikiya. Kalo ser xwe hilda ps
dixwest p zarok xwe biparze. Daw jendirme westiya
sekin. Kalo ser hilda. Me digot digir, k biwa wel bigota.
Ne, nedigir. Ruy xwe dab ezmn, li jendirme dinihrt l
diken .... i bjim .... Gundek heb pir car em din. Di w
gund de dostek me heb. Kurdek sed du sal. Nizanim
awan b plek em nebn gund xwe. Me briya dost
xwe kirib. S ar heval me gotina xwe kirib yek em
bn ziyareta dost xwe. Kal me kalek ser xwe b, bi
kep dest, dirann w hj hebn. Hertist dixwar hergav
devkenok b. W roj dsan bi dtina me sa bb. L
nikarb wek hergav ji cih xwe rabe derkeve psiya me.
Dil dikir ko rabe l lingn w nikaribn las w hilgirin. Lingn
w werim bn. Te digot q piy w nepixandibn. Me j
pirs. Kalo biserhatiya xwe gil kir:
- Ber panzdeh rojan jendirme hatibn gund. Sleh didane
hev. Sleh li ku, dewlet sere keml me hemi sipartine
nuqt. Me cem xwe kr j nehistine. Her xortn lewend,
wan girdan bi xwe re birin. Ew nema vegeriyan. Hn j
dizanin xortinin wel venagerin. Dor giha min j. Min got:
Heyran nne, qurban nne. Guh nedan ez avtim erd,
lingn min hildan qeder pence o li min xistin. Ji lingn
min xwn vedizik. Ne xema wan b. Dil min bor, ez histim
erd n. Ji hing ve di nav cihan de bm. Hj duh
rabme ser xwe. L hn nikarim bi r ve biim. Li min
megirin ko ji ber we ranebme. Me j pirs ma ire ew end
li te xistin?
- Ji ber ko ez kurd im. L pir ne ajot bi av tirs li dora xwe
nihrt got:
- Ne, ne ez sas bm. Ber ber, ez kurd bm. Niho ez tirk
im. Di v welat de herkes tirk e. Reben hj ditirs dibe ko ji
me j. Ma tistek wel qet hatiye dtin bihstin. Bi sed saln
xwe kokimek wel ko tu lome j nabit bi du saln xwe n
mayn zarokek srmij. Çawan dest mirov li wan herduyan
radibit. Ma ne bes e. Nizanim kjan bjim. Welatek wel ko
destra wan ev e. Hd be ez ji te re bi tirk bjim: " Turk en
byk millet, Turkiye de yasar Turk, yok baskasi". L ewle
be d Tirkiya nikarit bijt. Heke ez btirs van tistan dibjim
ne bsebeb e. Ez m Stenbul j min hal wan li w der j
dt. Xwe ew end bilind kirine ko nema dikarin ser lingan
bisekinin, divt bikevin. Ji pas, ew hin tist ji min pirsn
nik xwe nivsandin. Me destn hev guvast ji hev
veqetiyan. Ji ber ko camr bi xwe dil nedikir ko nav w,
niho bt berder kirin ez w vesart digirim. L gava bi xwe di
welat xwe de brn xwe belav kirin hinge em wan bran
digel nav nivsevan biguhznin stunn Hawar.
* Ji kovara Hawar hijmar (19) hatiye girtin.
BIYANIYEKÎ DI KURDISTANÊ DE
ÇI DÎTINE
Herekol Azzan
( Celadet Bedirxan )
( 1893 - 1951 )
Nasek min ji min re gotib:
Ma te ha j nne, rojnamenivsek Ewrpay ko di
kurdistan de geriyaye bi rbiwar hatiye Sam. Nas min
ev tist ji min re gotibn, l cih nivsevan san min nedab.
Pas ko min riya xwe bi end mvanxaneyn Sam xistin
min mrik xwe bi cih kir xwe da naskirin.
- Hawar, ne? Bel wek ez li Kurdistan bm hin welatin
we ji min re gotibn ko di Sriy de kovarek bi v nav
derdikevit. Min gelek dil dikir w bibnim. Min end hejmarn
Hawar bi xwe re anbn. Min ew dane w. Çav xwe li wan
gerand gote min.
- Dil te heye ji min hin tistan li ser welat xwe bipirs ne?
Hin tist hene ko min j divt ji te bipirsim. Pirsiyariya te a
psn ne ew e ko min di Kurdistan de i dtiye?
- Her ew e
- Min tistinin wel dtine ko ji te ji wan p ve ko rind nas
dikin tirk i ye tu kes, xasima peyayek Ewrpay, nikare
bawer bike. Her ko min dtine bawer bike ber du hezar
sal j di dinyay de nedibn.
- Huk**** Enqer {Ankaray} nahle ko biyan, nemaze
rojnamenivsek bikeve erd Kurdistan. Çawan b ko te pk
an derbas Kurdistan by?
- Xebera te ye, bel tu kes nahlin. Ne ten biyaniyan xelk
cih j b destra wezareta daxiliy nikarin derbas welat
kurdan bibin. L ber ewil min negotib ko ez rojnamenivs
im, pas hin hemseriyn min hene ko ji mj ve li w der ne.
Bi dest wan l dsan bi hezar diswaroy derbas welat we
bme.
- Qeder ses mehan di Kurdistan de mam. Tu nizan di nav
wan ses mehan de min i ezab dtine. Ten ev end bjim
ko di tirkan de ne ten hisn mirovn l tu tist nemane. Di
dinyay de tistin hene ne ten ji dest mirovan l ji dest
cenaweran j dernakevit. L ji wan tt.
- Em di "...."n de diman. Carna r p diket ji bajr
derdiketin, ber bi rojhilat ve din di nev gund esran de
digeriyan vedigeriyan cih xwe. Digel v hind ez neme
heta welat Serhedan desta Ms.
- L hevaln me ko don ji me re digotin, zulma ko li w
der dihate kirin ji zulma ko di ps avn me de dib btir
xerabtir b. Her ko min di Tirkiy de dtine tevda li deftera
xwe nivsandine. Gava ez vegerim herim welat xwe
her ko min di gera xwe de she kirine dtine di
rojnaman kitban de belav bikim. Çend caran li meHijmar
: 6 DILNAME 1-5-2011
10
Her wiha helbestvan kurd y netew Hac Qadir
koy: (1815-1897), y ku di 1815an de, li Kurdistana
Îraq, bajar Koy bye li gelek bajarn Kurdistan,
bi dv xwendin de gerya ye, xwendiye melat kiriye.
Pist saln 1850 ji Kurdistan derketiye ye
Stenbol. Li Stenbol pwendiyn w bi kurdan re
bye. Bi taybet bi malbata Mr Bedirxan re. Mr
Bedirxan j, ew wek mamoste ji bo zarokn xwe girtiye.
Wiha Hac Qadir bye mamost zarokn Mr Bedirxan
ew nzk pirsa kurd bye.
Di baweriya min de Hac Qadir li mala Mr Bedirxan
btir serwext pirsa kurd bye ji wan fr Kurdewariy
bye. Nexasim dema ku ew yekemn car Mem Zn a
Ehmed Xan li mala Mr Emn Al Bedirxan dibne,
dixwne felsefeya Ehmed Xan nas dike. Û wiha di bin
bandora zarokn mr Bedirxan felsefeya Ehmed Xan
de helbestn xwe yn netew dihune.
Di helbestek xwe de arestey Kurdan wiha gotiye:
Ta rk nekewin qebl ekrad
Her wa dibine xerabe abad!
Enwa' mlel le gewre ta k
Xemilwe memalk wek bk
Yek berg in yek zuban yek reng
B xeybet xeyb 'ar b deng.
Hac Qadir Koy di 1897an de li Stenbol miriye. Gora
w di gornistana Reqece-Ehmed de vesart ye.
MÎR MIQDAD MEDHET BEDIRXAN Û
ROJNAMEYA KURDISTAN 1898:
Di dawiya sala 1897an de Mr Miqdat Medhet
Bedirxan ji ber nexwesiy ye Qahre li wir
rojnameyek bi nav KURDISTAN ji bo psketina Kurdan
wesandiye, hejmara 1 di 22 nsana 1898an de
derye hejmara dawn (31) di 14 nsana 1902an de.
Bi ten w her (5) hejarn psn derxistine, naveroka
her 5 hejmaran bi nivsn w dihatine xemilandin, di pey
re biray w mr Abdurehman Berdirxan wesana
rojnameya KURDISTAN berdewam kiriye, ta ku
hejmarn w bne 31. Ango rojnameya Kurdistan (1898)
Rojnameyeke 15 roj b, cih wesandina w ji hejmara
1-5an li Qahra b, xwediy w Mr Miqdad Midhet
Bedirxan b, hejmarn may ji 6-31 xwediy wan Mr
Ebdirehman Bedirxan b, biray Mr Miqdad, cih
wesandina wan ji 6-19 an li Cinv ap bne; ji 20-23an
j careke din li Qahra ap bne; hejmara 24an li
London ap bye; hejmarn 25-29 li Folkoston
herdu hejmarn dawn li Cinv ap bne. Tev hejmar
hatine dtin ji bil hejmara 19 an, hj ev hejmar nebedye.
Mr Miqdad ji her hejmare 2000 nesxe, di rka Sam re
disandin Kurdistan, bo Sx, Mella xwendevanan.
Mixabin ku di sala 1906'an de pist kustina Ridvan Pasa,
Mr Miqdad Medhet Bedirxan sirgn Mekk bye, d
ti pzann li dor nnin. Li xwar end deqn ku min ji
gotarn w bijartine:
Her wiha di hejmara (3)an de wiha gotiye:
(Gel kurdino! Hun j dest hilnin,- ... Dmahk Rpel: 11
DI 113 SALIYA ROJNAMEGERIYA KURDÎ DE
... Dmahk:
naskirin Hac Qadir Koy y duwemn e, l her Bedirxan
xwediyn w qenciy ne, iko Hac Qadir Koy di bin bandora
Bedirxaniyan de, li Stenbol fr serwext kurdewariya netew
bye.
Mr Miqdad Medhet Bedirxan kur Mr Cizra Botan, mr
Bedirxan e.
Mr Bedirxan(1802-1868), y ku di sala 1843 an de, di herma
Botan de mrnisiyek ava kir, pere bi nav xwe derann di bin
nav Peymana Proz de kurd li dor xwe civandin belav kir
got: Dn dn Xwed ye, em tev birayn hev in Û wiha
biyaniyan di pesn w de gotin: Bedirxan Edalet e edalet
Bedirxan e Di sala 1847 an de, Mr Bedirxan malbata xwe
sirgn Stenbol bne, di pey re girava Kirt.. Li Stenbol, Mr
Bedirxan tev zarok neviyn xwe li dor xwe komkirine ji wan re
gotiye:
(.. Ez di tirsim ku hn di nav tirkan de ziman xwe jibr bikin, ku
we ziman jibr kir, hn welat Botan Kurdistan jibr bikin.
Tist ku min ji we div; hn di maln xwe de, bi zarok zn
xwe re, bi ziman bav kalan bi axifin, y wa neke, ne kur mine
..)
Di end saln daw de, ji sirgn zivariya ku Mr Bedirxan di
girava Kirt de derbaskir, gelek caran ji Sultan dixwest ku
destra w bide bi vegere Cizra Botan, war bav kaln w, l
sultan ew r neday.. Vca, daw, ji sultan xwest ku rka na
Sam bidy, da ku her end saln xwe yn dawn li Sama serf
biborne .
Sam j, ji Kurdan re wek cihek proz l t mzandin, hem ji rex
musilmantiya w ve, hem j ji rex xwesiya w ve wek ku di nav
Kurdan de belave: (Sama serf erda muqedes..) ji mj ve
dibjin: (Sam sekire welat j srntir e).
Mr Bedirxan, bi dv bajar Cizr, Sam ji xwe re hilbijart wek
ku xwest, sultan r day mr Bedirxan ji girava Kirt, bajar bi
nav (Qendiy) hat Sam.
Hing gelek ji zarokn w li Stanbol Sam dijiyan hin ji wan
karbidestn mezin bn, kur w Bedr Basa w hing waliy
Horan b. L kur w Miqdad Medhet li Stenbol xwendina xwe
dikir..
Wiha Mr Mran her end saln xwe yn dawn li Sam
derbaskirin, ta ku di rojek de, ji sala 1868 an de ber
dilovaniya Xwed, hing zarokn w ew di rex gora sx Xalid
Neqsebend de vesartin, li taxa kurdan ya ku dikeve quntara
Çiyay Qasiyn de, raser Sam.
L sebaret Mr Miqdad Medhet Bedirxan, xwediy rojnameya
kurd a dayik KURDISTAN, ta niha ne sala zayna w ne sala
wefata w diyar in. Di sala 1889 an de digel biray xwe Emn Al,
bav Mr Celadet Dr. Kamran, kar bar xwe serhildanek
kirin li herma Tirabzn, l mixabin bi wan re neye ser...
Di baweriya min de, wesana rojnameya Kurdistan banga w di
hejmara psn de, 3'mn banga netew kurd ye, pist banga
bav netewa Kurd sx Ehmed Xan: (1651-1707), y ku bang
Kurdan kiriye gotiye:
Ez mame di hik**** Xwd de, Kurmanc di dewleta din de
Aya bii wech mane mehrm, bilcumle ji bo i bne mehkm?
Ger d hebiwa me itfaqek, vkra bikira me inqiyadek
Rm ereb ecem temam, hemiyan ji me re dikir xulam
Tekml dikir me dn dewlet, tehsl dikir me ilim hikmet
Temyz dibn ji hev meqalat, mimtaz dibn xwedan kemalat..
Hijmar : 6 DILNAME 1-5-2011
DI 113 SALIYA
ROJNAMEGERIYA KURDÎ DE
... Dmahk:
-bie'limin ilim hunera da Xwed
Te'ala resl Ellah eleyih elselam ji
we raz be, da hun bikaribin, dn
namsa xwe ji ser dijmina hefiz
bikin, da hun j bikaribin wetenn xwe
de rnin, da hun j ji v rncber y
xelas bibin. Ez gelek reda Kurda
dibnim hemi j rncberin, jarin. Gelek
ji wan, ji rebeniy, ji feqriy, ji
xerbiy ditelifin. Yek xwey ilim
huner dikare pencsed mirova re sixila
bibne, loma hek endek ji mr
axayn Kurda elimn huner ilm, w
hing kurd w weten xwe de, ji xwe
re sixula bibnin, w ne mihtac bin,
biin ji derve zar reben bin,
rncberiy bikin..)
Rojnameya Kurdistan / 1898,
hejmara(3), rpel(2), Qahre.
Di hejmara 4 an de j wiha gaz
hawar Kurdan kiriye gotye:
(Gel Mr Axano ! Kurmancno! qenc
bizanin xwendin, ilm merfet (li)
dinyay axret ry mirov sp dike,
mirov mihtac tu nabe. Riya Xwed
de pas niho zaroyn xwe bie'limnin
ilm me'rfeta, hn bi xulaqet xwe
sca' cesrin, heke hn bibin xwey
ilm, hn ji dinyay hemyan xurtir
dewlemendtir bin).
Rojnameya Kurdistan /1898, hejmara
(4), rpel(3), Qahre.
Bi helkeftin 113 saliya derna
yekemn rojnameya Kurd bi Nav
KURDISTAN li Qahre ez cejna
rojnamegeriya Kurd li tev
rojnamevan, nivskar helbestvann
Kurd proz dikim, bi taybet ewn ku
di ber peyva Kurd de zext zor
dtine. Û bi hviya rojn xwes ges
ku nzk dibin.
( Qamislo 22.04.2011 )
11
Li ser ziman:
Hec Bilal
( Xalo )
( Koban - Sriya )
Hec Bilal ( Xalo ) di sala ( 1945 ) an de li
gund Til Si'r - herma Kobaniy -
Sriy ji dayik bye, xwendina xwe ya
navend ta rza nehan di sala ( 1964 ) an
de li bajar Koban xwendiye, ar mehan
li ber destn Cellat Ermen di sala (1964)
an de hn kar kirina Kulavan bye, ji
w sal de ta sala ( 1988 ) an wek
hosteyek kar kirina kulavan li bajar
Koban karkiriye. Hjay gotin ye ku Xalo
ji sala ( 1-1971 ) an de tevl xebata
Tevgera Kurd ya Siyas li Sriy bye
ta niha kar xwe y siyas berdewam
dike, her weha ji bo pirsa gel kurd ketiye
zindanan gellek ked pskskiriye, ew
yek ji r nimyeyn mirovn dilpak
kurdperwer bi nav Xalo di nav tevgera
kurd de li herma Kobaniy navdare!.
KULAV JI ÇI Û BI ÇI Û ÇAWA
ÇÊDIBE?
1- LIVA:
Kulav ji Liva ya ( Pira ) Berxn
sesmehn dibe, ji bira Berxan re
dibjin Liva, ji ya Pez mezin re j dibjin
Hir. Sedema kirina Kulav ji Livay: Ji
ber reng w nerm nazikiya w ye,
ew bas z hevdigre. Liva ya reng res
an qer an sor j (Baste) ji bo nan ji Kulav
re t bikaran.
2- ALAVÊN DESTAN YÊN JI BO
ÇÊKIRINA KULAV:
1- Esqn: Darek T y nerm e.
- Yay: Darek di reng kevan de ye.
- Kirs: Roviya pez e ( Dewar ).
Kirs bi herdu sern Yay yn kevann de
dibe tev bi ser Esqn de dibin. Rol
karn her syan wek alavek, ji bo
jihevderxistin jentina Livay ye.
2- Mekut: Li Kirs dikeve, ji bo ku Livay
jihevbixe.
3- Cawbir: Ji bo birna nan qutkirina
Liva ya zde li dorhla kulave.
4- Pik: Ji bo belavkirin resandina
Livay li ser nan ( Bi ziman Turk:
Sebkuy ).
3- RENGÊN KULAV:
1- Kulav 'Ecem: Çnn w rengnin.
2- Kulav Normal: Çnn w brengin.
4- QONAXÊN ÇÊKIRINA
KULAV:
1- Li gor pvana Kulav - k mezin
- n bi rengn cuda li ser cawek ku
tra ser bin Kulav dike tn kirin.
2- Liva bi Pik li ser nan t
belavkirin.
3- Caw li ser Livay t girtin, li
stnek t gerandin bi sweyek
gulover t topkirin lihevbadan bi
benek t sidandin.
4- Bi lingan Kulav li erd t pkirin
kutandin teqlekirin.
5- Kulav t vekirin ji bo teqlekirin
kirina dorhln w bi rengek rast,
Liva li cihn ku km xuya dibe t
zdekirin. Ji v qonax re dibjin:
Disn.
6- Qonaxn ( 2 3 4 ) pnc caran
tn dbarekirin.
7- Qonaxa dawiy vekirina Kulav
temzkirina w bi destan ji her ar
aliyan ser bin w de ye.
ALAVÊN MÎKANÎKÎ YÊN JI BO
ÇÊKIRINA KULAV:
1- Mendefe: Ev alav bi rola Esqn
Yay Kirs radibe, ango ji bo
jihevderxistin jentina Livay ye.
2- Dellake: Ev alav j bi rola lingan
radibe, ango ji bo kutandin
teqlekirin.
Ev herdu alav j li ser Eliktirk
( Kehreb ) kardikin dixebitin, Xalo ji
sala ( 1976 ) an de bi wan karkiriye.
JII PÎÎSEYÊN KURDAN
ÇÊKIIRIINA KULAVAN
Hijmar : 6 DILNAME 1-5-2011
12
ROJNAMEGERIYA KURDÎ LI SÛRIYÊ ... Dmahk:
-derketine, di van herdu lsteyan de ne:
1- ROJNAMEGERIYA RAWESTIYAYÎ
1- HAWAR: Kovar, di Gulana sala (1932) an de ji aliy Mr
Celadet Bedirxan ve derket, (57) hijmar j derketin, di (15-6-
1943) an de rawestiya.
2- RONAHÎ: Kovar, di (1-4-1942) an de ji aliy Mr Celadet
Bedirxan ve derket, (28) hijmar j derketin, di Avdara sala
(1945) an de rawestiya.
3- STÊR: Kovar, di Avdara sala (1983) an de ji aliy Partiya
Hevgirtina Gelr ya Kurd li Sriy ve derket, (24) hijmar j
derketin, di sala (1994) an de rawestiya.
4- XUNAV: Kovar, di Tebaxa sala (1986) an de ji aliy
Partiya Demoqrat ya Kurd Sr ve derket, (18) hijmar j
derketin, di sala (1995) an de rawestiya.
5- GURZEK GUL: Kovar, di Avdara sala (1989) an de ji
aliy Kon Res 'Ebdilbaq El-huseyn ve derket, (15) hijmar
j derketin, di sala (1992 ) an de rawestiya.
6- ZANÎN: Kovar, di sala (1991) an de ji aliy Ferhad Çeleb
'Ebdulbaq El-huseyn ve derket, (12) hijmar j derketin, di
sala (1997) an de rawestiya.
7- HÊVÎ: Rojname, di Tebaxa sala (1993) an de ji aliy
Behzad Resl ve bi zimann Kurd 'Ereb derket, (7) hijmar
j derketin, di sala (1994) an de rawestiya.
8- DELAV: Rojname, di Tebaxa sala (1995) an de ji aliy hin
rewsenbran ve derket, (3) hijmar j derketin, di sala (1996)
an de rawestiya.
9- REWSENBÎR: Rojname, di sala (1995) an de derket, (5)
hijmar j derketin, di sala (1997) an de rawestiya.
10- XWENDEVAN: Rojname, di sala (1997) an de ji aliy
xwendekarn zanngehan ve bi zimann Kurd 'Ereb
derket, (13) hijmar j derketin, di sala (2001) an de rawestiya.
11- ZEVÎ: Kovar, di Avdara sala (2001) an de ji aliy Arsev
Oskan Mihemed 'Îsa Mdas Azz ve derket, (6) hijmar j
derketin, di sala (2002) an de rawestiya.
12- BIHAR: Kovar, di sala (1994) an de ji aliy Hevbendiya
Demoqrat ya Kurd li Sriy ve derket, (7) hijmar j derketin, di
sala (2002) an de rawestiya.
13- HEVIND: Kovar, di sala (2004) an de derket, (7) hijmar
j derketin, di sala (2006) an de rawestiya.
14- VÎN: Kovar, di sala (2006) an de hijmarek j derket
rawestiya.
15- HELEZ: Kovar, di sala (2007) an de derket, (2) hijmar j
derketin, di sala (2007) an de rawestiya.
16- SIBA: Rojname, ji aliy xwendekarn zanngehan ve bi
zimann Kurd 'Ereb derket rawestiya.
2- ROJNAMEGERIYA BERDEWAM
1- GULÎSTAN: Kovar, di Nsana sala (1968) an de ji aliy
Seyday Cegerxwn ve derket, pas ji aliy Partiya Demoqrat
ya Psver ya Kurd li Sriy ve berdewam b, derdora (38)
hijmaran j derketiye.
2- GELAWÊJ: Kovar, ji sala (1979) an de ji aliy Partiya
Demoqrat ya Kurd li Sriy (El-part) ve derdikeve, derdora
(33) hijmaran j derketiye.
3- PIRS: Kovar, ji sala (1993) an de ji aliy Partiya El-wehd
ya Demoqrat ya Kurd li Sriy (Yekt) ve derdikeve, derdora
(49) hijmaran j derketiye.
4- ROJ: Kovar, ji sala (1991) an de ji aliy Partiya Sosyalst
ya Sriy ve derdikeve, derdora (14) hijmaran j derketiye.
5- JÎN: Kovar, ji aliy rxistina Sam ya Partiya Demoqrat
ya Kurd li Sriy (El-part) ve derdikeve, derdora (110)
hijmaran j derketiye..
6- ROJ: Kovar, ji aliy rxistina Cezr ya Partiya Demoqrat
ya Kurd li Sriy (El-part) ve derdikeve, derdora (100)
hijmar j derketiye.
7- AZADÎ: Kovar, ji aliy rxistina Heleb ya Partiya
Demoqrat ya Kurd li Sriy (El-part) ve derdikeve, derdora
(40) hijmar j derketiye.
8- ASO: Kovar, ji sala (1992) an de ji aliy Siyamend
Ibrahm ve derdikeve, derdora (15) hijmaran j derketiye.
9- NEWROZ: Belavok, ji Gulana sala (1995) an de ji aliy
Partiya El-wehd ya Demoqrat ya Kurd li Sriy (Yekt) ve
derdikeve, derdora (96) hijmaran j derketiye.
10- DENG: Belavok, di Tebaxa sala (1995) an de ji aliy
Partiya Hevgirtina Gelr ya Kurd li Sriy ve derket, pas ji
aliy Partiya Azad ya Kurd li Sriy ve berdewam b,
derdora (124) hijmaran j derketiye.
11- ROJDA: Kovar, ji sala (1998) an de ji aliy PKK ve
derdikeve, derdora (20) hijmaran j derketiye.
12- PERWAN: Kovar, ji sala (2001) an de bi ziman Kurd
'Ereb ji aliy Komta Ciwann Kurd li Sriy ve derdikeve,
derdora (22) hijmaran j derketiye.
13- ZIMAN: Belavok, ji Avdara sala (2004) an de ji aliy
Derws Xalib ve derdikeve, derdora (35) hijmaran j
derketiye.
14- ZAR: Kovar, ji Avdara sala (2008) an de ji aliy Komta
Frbna Ziman Kurd ve derdikeve.
15- YEKÎTÎ: Belavok, ji Hizrana sala (2008) an de ji aliy
Partiya Yekt ya Kurd li Sriy ve derdikeve, derdora (22)
hijmaran j derketiye.
16- DÎMOQRATÎ: Belavok, ji Êlna sala (2008) an de ji
aliy Partiya Demoqrat ya Psver ya Kurd li Sriy ve
derdikeve, derdora (30) hijmar j derketiye.
17- DILNAME: Rojname, ji (1-12-2010) an de ji aliy Imer
Kalo hin rewsenbran ve derdikeve, derdora (5) hijmaran j
derketiye.
Li dawiy, hvdikim ku min nav ti rojname kovaran jibr
nekiribe, her weha ti agahiyn sas ewt psksnekiribin.
Tev ku min bi nav hin kovar rojname yn din j bihstiye,
l ti jdern ku min bikariba agahiyn durist j wergirtana bi
dest min neketin?. D lgern li ser van rojname kovaran
berdewam bibe, ta ku agahiyn dtir li ser wan werin
zelalkirin. Yn ku karibin min li ser sastiyan agehdar bikin, an
hin agahiyn dtir li ser rojnamegeriya kurd li Sriy ji min re
rkin, eze pir spasiya wan bikim. ( Nsan - 2011 )
Hijmar : 6 DILNAME 1-5-2011
13
TABLO
JI GORISTANAN
GORA
Mihemed Se'd Axay Deqor
LI BAJARÊ AMÛDA
( 1928 1960 )
Ev gora Mihemed Se'd Axay Deqor
lib ajar Amd ye. Sehd sewata
snemaya bajar Amd. Di w byer
de bi hawara zarokan ve w j tev
wan jiyana xwe ji dest da.
ALA KAWA
Ala Kawa:
Pist serkeftina w ser Zahak, Ferdn
Kawa kir serlesker xwe huk****
Esfehan xist dest w, ala Kawa
( Derefsa Kawiyan ) ya azad-xwaz li
ser her dever bilindkir.
Ev al ji bervaneka Kawa - ya ji erm
bb - hat peydakirin, pas sahn
Îran ev al bi zr kevirn proz
xemilandin li bal wan ma ta 'ereb
ketin Îran.
HÊVIYÊN
MERBENDKIRÎ
Evdoy Heseno
evdoyeheseno@hotmail.com
( Koban - Sriya )
Ez te li ser lvn tabloya v
jiyan
Du rengn lalin
B pergalin
Du peyvin
Ji saristaniya hebn kobarin
Em du kevokn reng spne
Di ezman birnan de
Difirin ... dinalin
Nizam ima ... ?
Hviyn me
Bi keziyn welatek hejar ve
Girday
Û bi spiya birakuhiy ve
Darvedibin
Û tim li ser lvn hedanek
birndar
Em dest bi kirrna
Rihela evna xwe dikin.
KARÎKATUR
Rber Kalo
reberkaloo@hotmail.com
( Koban - Sriya )
Hijmar : 6 DILNAME 1-5-2011
Pr RUSTEM
pir1963@gmail.com
( 'Efrn - Sriya )
- Ev dihle ku, em careke din vegerin ser pirsa ber; tu ima ji
xwediyn xwe bi dr ket.
- Ez j te vedigernim bersiva y; em ew rok bihlin
rojeke din.
- Ne xeme, tu dipirs; d kes bi rewsa min raz bibe. Eger ku
hezkirin hebe tu karek ji xwe re bibn, d ima keik raz
nebe.
- Em gihstin tist ku, t xwestin; ez ji karan heznakim, nikarim
yek di ser seriy xwe re bibnim, dtina w dihle civaka koletiy
jiyana segan bte bra min. Koer end caran bizavn xwe
kirin ku, karek ji xwe re bibne du-s caran j b ser kar, l
ti car j btir rojek tde nedima by ku, vegere pereyn
ew roj bistne, dev j berdida.
- Bes tu y ji ku bux. Pirsa w dilopeke xwn ji dil dadirivne
dihle Srn lvn xwe gezke.
- Ez ne li dij ku, yek kar bik, me. L ez nikarim her karek j
bikim bawer neke ku, keek d hebe bi rewseke weke ya
min raz bibe. Koer hinek gotina xwe nerm dike bi Srn re
dadikeve lska misk pisk.
- Çima na. Dilgermiya Srn, dihle pel tiwiy biwese pas
l taz bibe. Liva w ya ser txt j kir ku, bermalka w btir bi jor
ve bikise heya bi kenara derpiy sor bte xuyan.
Koer bi boneya tomarker radibe ser xwe, da ku karibe ji
ew cih ve, bi xweskay li nav rehn w binire Srn j, bi
drxistina herdu rehn xwe ji hev, btir r li ber w vedike.
- Te ji ber klk got ku, temen te hefde sal ye tu rza nihan
dixwn. W xwest bihna toxmiy, di od de km bike, l rehn
w nzk hev nabin her die deng w qalintir dibe ew btir
riswa dike.
- Ez du salan bi sn ketime; heya bi heyst saliya xwe ez
mektme mabm pist ku, em hatin Bajar Mezin, bav min
neare mab ku, zlem derne, heya ku karibe li kargeh kar
bike w xwest end navn din j li me zde bike, da ku mehiya
w bilintir bibe. L nedizan ku, devn dwine din li ser xwe
vedike.
- Xwendina te rinde; bav te dizane bixwne. Dema Koer dt
ku, ew b deng ma, xwest zanibe i li pis w bdengiy heye: tu
ima b deng ma.
- Na, bav min nizane bixwne.
- Tu ji ber xwe wilo derket, by ku kes al te bike. Koer j
neger hespine rewan di avn w de dibne.
- Kalemr al min dikir. Bersiva w dihle ew dev vekir bimne;
w her roj tistine nuh li ber xwe didtin nemaze li ser Kalemr.
- Ma ew dizane bixwne.
- Bel, ew bi firans j dixwne; di demn ku Firansa li v der
bn, ew mils b. Bersiva w dihle rokeke w ya kevin bi br
b; ku awa hespn milsan di hewsa wan de dishn. Û ev yeka
dihle xelekeke din, ji yn ji brbne, di mej de cih bigre.
- Êh.. .h, te ewqas pirs ji min dikirin, de ka tu j roka w ji min
re bibj.
- Çi rok. Srn bi tirs di pirse avn w tij baran dibin.
- Ew guln sor. Hinek lerzn dikeve gewd w Koer
banga ivetiy di nirnn w de dixwne; eger ku tu naxwez
rokn Kevin vegern, tu dikar pirsa min ji br bik. Ew
nedixwest seranser rs w bike bihle ku, ew ji ber xwe
hem tist li ps w rxne.
- Na, belk ev cara yekemne ku, dixwezim dil xwe ji yek
re vekim; kesek din hevpariya min, di raza min de, bike
bila tu zanb ku, heya bi diya min j titst nizane d ya
dawiy ye di bhistina evan tistan de. Demek dirj b deng
av damrand dimne heya gava ku, w ji nuh ve dest
bi denkirin kir, dsan j av venekirin: roka van gulan ji
rza sisiyan de dest p dike, ji ber w j min ew didt l
dtinn min, j re, hertim bi lezbn hinek tirs j bi min re
dikir, heya dighe ew roja ku, ez du zarn crana, bi
hev re, ji dibistan vegern mal gava herdu zarn rza
yekem, ji bil w, ti kes, din di avahiy de nabnin, ew dst
bi girdikin, l derxistina end seriyn skir hstin ku, ew
giriyn xwe ji br bikin. Srn di vir de hinek li derdora xwe
dinhre, weke ku yek bitirs be, ka kesek din li wan guhdar
dike yan na gava ku, dil w hinek rdine, ew ji nuh ve
vedigere rok: pist hdkirina wan ew li min veger
got: Tu j were al min bike, da ku, em xwarin kin. Û ji
zariwan xwest ku, ew li hews bilzin, heya xwarin dibe.
Bi gaveke li sn yeke dilxwaz ez derbas oda w bm, l
niskabneke din li psiya min b; xwarina me li w der b
dema dt ku, ez l dinihrim, gote min: Div em hinek
hk j biqelnin, ev tra we nake.
W hem tist dan ber me, l ji nik min j bi dr nediket; An
bi dest min digirt digote min wilo bike-neke, an j ez...
Srn di vir de radiweste, r-dm w sor-gul dibe dema
dibne ku, Koer li avn w dinire li hviya dawiya
rok ye, ew xwest j re bibje; nehle ez pde biim
bila kaniyn kevz weke xwe bimnin. L nirnn Koer
dihlin ku ew, careke din, vegere brannn dr; cara ku
ez xistim hembza xwe, min nizan ez ibikim tewka
hkn qeland bi ser ling min de rij, sewat giriy min
bne yek. L pist katek bi dest xistina svek, min
giriy xwe ling sewit ji br kirib ez w bi tena xwe di
od de mabn; herdu zarn crana j li hews dilstin.
Srn li ev der radiwest pist ku, hinek b deng
dimne, ew careke din li roka xwe vedigere, l Koer
bala xwe didy ku, deng w hatiye guhartin weke ku,
rokeke ne bi w ve girdaybe, ew bi gotinin sar salix
dide: pist me hundir da hev bi dest xistina sv re, min j
xwestib ez derm bi wan re bilzim, l ew bi boneya
sewata ling min, r li ber min girt dema dt ku, dil min
gir heye, ez bi mozek raz kirim di od de girtim.
Keik di vir de radiweste yek dikar deng ldana dil
w bijmarta, Koer j mna ew ketiye avsn nedixwest
nira w bireve, bi zor-zora, bihna xwe ber dide dema b
dengiya w dirj dike, ew nasdike ku, ev gava dawiy ye
ew di bin ben wer bibe gava dike ku, ev dem bi
cixareyek bisewtne, Srn yek ji xwe re j dixweze
pist ku, end hilmin kr diksnin, ew careke din vedigere
roka xwe; Heya bi demek ez di hembza w de mam
gava naskir ku, dil min yn heye bi boneya ku, ew
dixweze li birn binire careke din derman ke, ez di
hambza xwe de girtim. L her di, hilm bihna dy
cixaran, kulma gir di avn min de mezintir dikir tist ku,
hne tirs di hinava min de ferehtir dikir, ew ku...
Ew careke din gotinn xwe dibire Koer bala xwe
didy ku, dilopn hsiran nema ji d hev km dibin ew
yeka dihle ku, ew bi destek w bigre by ku, keik
bala xwe bide ew yek weke y mestket, ew
berdewamiya roka xwe dike:- ... Dmahk Rpel: 15
ZAROTIYA NEYNIKEKÊ Û TISTIN DIN
Roman - Xelek ( 6 )
14
Hijmar : 6 DILNAME 1-5-2011
15
-xwe bie kelayn w yeko-yeko dagirke, lewre dema ku w
got: Ez biim. W j re negot; ka hinek din bimne. Srn ,
l wan dizan d z pir z hevdu bibnin.
Pist ku Srn derket, ew j veger ser txt poz xwe xiste
nav mitl; cih ku Srn li ser rnistib end caran bi kizr
bihin kisand, heya hst ku kezeba sip biire hinek ji bihna
w di sng w de ls dibe. Bi ev yek re ew xwe li ser pist
dirj dike roka Kalemr, hd-hd, di seriy w de
dimeye; ima hertim destpk ji dawiy paqijtir tire.
Ji dema ku Srn bi derket heya pist ar katan, Koer
xwe mina lasek mirdar, b liv, li ser txt dirj kir. Çend caran
kir ku rabe ji mal bi derkeve; w du caran j ciln xwe li xwe
kirin, l di herdu caran de j ji nuh ve ji xwe kirin mna
kelhoyek xwe li ser txt dirjkir.
Pir ta byer di jiyana xwe de vegerandin rok li gor dil
xwe dirstin; hin tist ji wan km dikir hineke din dixistin
sn, l carna j di nav tiliyn w de diqetiyan ew taz dima.
Koer di konk jiyana xwe de dipirpit deziyn w li xwe
dipan, heya deng zaro j, d nikarba w ji wir biksne, eger
ku neketa hundir bi ser guh w de neqra.
- Te xre, tu i dixwez. Bi avne nv damrand dipirse.
- Agob te dixweze; jina w gote min ez bange te kim. Zaro
gotina dawiy di der de got. Ev cara psiye derbas oda wan
dibe. Di der de rast kea Agob t ew bi kenek berz w
pswaz dike derbas od dike, ji ber bighe cih Agob li
rewsa w bipirse, preka mal ji pis ve dng l dike kf -
xwesiya xwe, bi hatina w ya li cem ewana, tne zimn ji
Koer re cihek di nik nivna mr xwe de datne.
Pist silavan ew hinek derfet didin Koer ku, nirnek li oda
wan bike; ti tist zdey gerekiya jiyana mirovek, di hundir de,
nabne dema dt ku, b deng gelek giranb, xwest hinek
j bisewtne.
- Ez hv dikim ku, hn kmasiyn min biborin. Koer by ku
kesek bi nav bike, hevoka xwe got. Divya b ez li rewsa we
bipirsiyama, l weke min bihst, we nedixwest bi tikes re
rnin. Hevoka daw gote Agob.
- Bel; lewre gava min hinek xwe rihet dt, min xwest ez bi te
re rnim. Er em hne hevdu rind nasnakin, l weke ez
dibnim, tu y btir ji min bawer bik.
Koer dinire ku hinek tirs di avn Agob de sn dibe ji ber
ku, gotina xwe bi daw bne, kea w derbas hundir dibe; di
destn w de cezw qehw ye, di gel s fincana di axa ku,
ew fincanan datne ber wan dixweze tevl rnistina wan
bibe, diya w j re dibje: Me bi ten bihle. Keik bi xeyd
radibe di der de li Koer dizvire qefteke ken li sn xwe
dihle.
- Tu dikar bi rihet dil xwe vek heya ji min b ez ti
kmasiyan nekim. Er Koer nedizan babet d ibe, l di
riw Agob de bihna tirseke giran kr dibne.
- Li min weke ew cotariy ku, pist keda salek, zwan li sna
gnim inb, hatiye.
- Merema te ji ev gotin i b. Mar dipirse.
- Ne tist, gotinekb der. Koer.. . Ew hinek b deng
dimne, dixweze giraniyek bide gotina xwe pist ku, ew
firek ji qehw dibe, ji nuh ve ber bi ban ve dinire deng p
dikeve: Weke ku tu dibn; ji bil ev nv kea min, d ti kes li
sna min nemnin. Saln min li dor heyst ne di jiyana xwe
de min bi qas myn seriy xwe s tirs dtine; btir carek
ez ji dev tirb vegerme, l weke tirsa ew roj min hne
nedtib. Dema ku Agob bihna gotinek li ser lvn Koer
dibne, ew j hv dike ku, axaftina w nebire heya gotina xwe
bi daw dike di pist re tist ku, ew bixweze dikare bne
zimn.
Koer hinek ji ev dirjkirina mijar bihin tengb, l ji bil
rawestandin naskirina dawiya- ... Dmahk Rpel: 16
ZAROTIYA NEYNIKEKÊ Û TISTIN DIN ... Dmahk:
-her tirsa min bi ew tist ku, di nav lingn min de mezin
dib, pirtir dib her ku min dixwest ez j birevim ew btir
nzk dib btir ez diguvastim ser hev, heya tirsiyam ku
parsiwn min biskne di klka ku, min dikir ez bigrm, w
destn xwe li ser min sistkirin xwe li ser pist dirj kir.
Srn li vir cixareyeke din pdixe b rawestandineke dirj
vedigere ser roka xwe; bi dtina rehn xwe yn taz re
lerzandina ku, ketib las Kalemr, tirs ez hilnam hst ku,
ez birevim derve bi derketina min re, herdu zariwan rs
ser min kirin hstin ez btir bitirsim, l bi revandina moz
re, dil min hinek rihet b. Dema b dengiya w dirj dike,
Koer j dipirse.
- Te ti tist li ser guln sor negot; ew ji ku tann. Pirsa w
nirneke xemgn b hviyek di avn Srn de dinin;
ew hv dikir ku, ew bi xeyd, hinek sixfan ji Kalemr re
bide. Û ev yeka dihle ku, ew mijara pirs biguhre: Te ne
got ew rnistiyn v avahiy, ima di ew roj de, gis bi hev
re windabibn.
- Lawek Agob bdele heb di w roj de p re derketibn
mezel, da ku, w vesrin. Bihstina salixa bdeliya lawik
Agob, pirseke fereh di mejiy Koer de derdixe; i roka
bdeliya zarn Agob e.
Ew demeke dirj b ku bdengiy biirnin, li hember,
hevdu dimnin gava Koer die di nik w de rdine, ew ji
cih xwe nalive ne j bermalka ku, kisyay hstiye rehn
w bi tevay taz bimnin, diksne ser xwe, da ku, li ber avn
w bibire. L gava Koer dst datne ser taziya w, ew
dilerize. Û barandina hsiran dihlin, ew ji nuh ve vegere cih
xwe y ber.
- Bibore. Vxistina cixareyek dihle deng w bte birn. W
careke din bi te re wilo nekir. Pirsa w, kenek tinaz li ser riw
Srn belav dike.
- Heya roja ku min tu li vir dtib j, ez ji oda w dihatim. Ev
rhisk bfedbna Srn, dihlin Koer ji keik zir bibin.
- Te ima ji diya xwe re nedigot. Bihntengiya Koer, asoyek
vekir li ps Srn der dixe ew bi qehra w dilxwes dibe.
- Min j dixwest. Keik helwest hildide pileya her bilind
dihle Koer, di korta ku j re dikola, wer bibe; bi ev bersiv
re ew hstib ku, cbarn xwdaneke sar di gewd Koer
de derbibin.
- Te. Ew asoyn vekir bi hezar reng ttin xemilandin.
- Tu ima st ma, bel min j dixwest. Er ez cara yek
tirsiyam, l pist ku ji oda w derketibm, min naskir ku bi vna
min b j, belk min nedixwest bi w re be, l ew yeka di
xewnn min de j heb.
- Bes... Koer ketib xefka diltengiy.
- Çima, ji ber ku ez hne zarok bm ew j kalemreke; ew
yeka bastir, ji lska bi zarn crana re b, bi kmay ew
nedimst lehingiyn xwe ji tikes re nedigotin.
- Ma zariwn crana wilo dikirin. Koer nikar rovtiya xwe
vesre v pirs hst ku, Srn ji xewneke giran siyar bibe
dema w dt ku, ew di cih de rab ser xwe, j dipirse: Tu y bi
kuve bi. Ew dizan Srn d bie kuder, l pirsa w
bergerek b, da ku, ew hinek din bi w re bimne.
- Ez biim.
- Ez dikarim nasbikim, te ima a nuha fed kir.
- Nizanim, bes gerek b min ev rok ji te re negota, ez te
hne nasnakim keka bi ku, hinek rmetiya xwe bigre,
evan tistan ji xwe re dihle.
- Bes ez j ne her xortekim, an ez sasim; tu min weke her
yek din dibn. W xwest bi delewer eryek j bistne. Srn
j bi ya dil w dike v car dest xwe ji bin w narevne,
l Koer xwest ji cara y sd bibne, lewre ew bi ev
serkeftin naxape w dikir ku, hd - hd ber bi armancnHijmar
: 6 DILNAME 1-5-2011
16
ZAROTIYA NEYNIKEKÊ Û TISTIN DIN ... Dmahk:
-rok, ti riyn din li ps xwe ne didtin, lewre ew li xwe zor
dike ku rmetiya saln w bigre, da ku, karibe gotina w
bibhse destora kisandina cixareyek dixweze.
Bila hinek bihna te fereh be, yn mna min ku gihstine
pileya xerifandin, d ji bil wilo ti tist din bi wan re dernekeve;
heya ji min b ez babet, bi kurt, ji te re bibjim.
- Na apo; kmasiyn min bibore, guhn min ji te re vekirne.
Koer xwest bihintengiya xwe bincil bike di klka ku, du
hsir ji avn Agob tn xwar, hestek tenik bi w re dibe
eger ku, ne ji sermiy ba, d ew txista hembza xwe
bizavn xwe bikirana, da ku w hd bike.
- Na kur min, em premr tistan pan dirj dikin. Neyse, ez
di ser 1915 an de, deh sal bm, em s bira ar keik bn.
L ez nizanim ka kes ji wan ma yan na... Em vegerin
destpka rok, ka me i dt dt; ez di ew baweriy de me
ku kustin, talan, zikteraskirin serjkirina Ermeniyan di ew
ser de, te j li gor xwe li ser bihst xwend belk tu niha di
nava xwe de dipirs: Çima ev premr xerif byern ku, ji
ber heft sal tne meydan i hviyn w j hene; xwesteka
min ewe ku, ez karibim tirsn ku min dtine bnim ber avan
ji ber w yek weke tu dibn ku, ew tirs di zarn min re
derket; gis nv mirov dihatin mirin qala xwe di wan de bi
kar tan. Giriy Mar hst ku, ew gotina xwe bibire dema ku,
Koer dixweze di ber dil w re here ew dibj y: Bihle,
bila ew kela xwe birjne. Dihle Koer kr bi gotin birame;
evqas sal ne hne ew kela nerijiye.
- Bes te negot ka di ew roj de i bi te re bye. Pist
demek, ji hdbna Mar, Koer dipirse.
- Bi du gotinan; tist ku min dt nakeve mejiyan ne j dive
yek bawer bike, belk di xewnn gawirek de wilo bibe. Di
virde Agob hinek diraweste weke ku, ew bixweze hinek
mrantiya xwe kom ser hev bike ewan wneyan bi heve ke,
ew end caran di pencer re ber bi odeya Kalemr dinire ji
nuh ve vedigere ser roka xwe; di ew roj de dema ku,
min xwest ez hinek bi w re rnim end katan, xwe ji ps
mirin vesrim.., ez di deriy w de rast heft hezar rengn
mirin hatim ez ji te bi hv me ku, tu ji min bawer bik.
Bergera Agob ji dil de b w hstib ku, Koer bi dil tenik
l guhdar bike. Bi rawestina min a di deriy Kalemr de bi
dtina pilindr ku, nv od girtib, digel ew mar res ku, bi
hev re ketibn nav serek giran, end caran min xwe
qurmiand gote xwe; belk ji xew siyar bibim, l ne xewn b.
Pre-pre riw Agob berdavje dibe riw miriyan, ziman j
giran dibe: Ka tu dikar v yek bawer bik ku, wilo bibe kan
ew pilindir ku, ji kerek mezintirb bi kuve ew awa ket
vir. Û deriy Xwed vekiriye; di ew hng de gjbna min ez
ji ps lehiya evan pirsan revandim, l a nuha pist ku, ji bin
akama sergjiy bi derketime, ez nikarim ji ps ev lmist
birevim.
Koer ne dizane ku, Agob his xwe winda kir yan j
xewneke xwe ji w re salix dide; tist ku ew dibje nay
bawerkirin, l ew nesax ketina Agob dtina w ya ji pilindir re,
di kuncek ban oda Kalemr de, dihstin ku Koer guh xwe
bide ser roka w, nemaze dtina w ji Kalemr re, ji ber
demek w sev, di kolaneke bajr de bi w rews, ev
yek btir di dil w de dimeyne.
Pist hefteyek, zarokek pnc sal ji yn avahiy, d winda
bibe biray w, y ku p re b, nesax dikeve ew di nav
nivnan de bipeyve ku; di nv w sev de, pilindirek zer rs
ser nivna wan kirib biray w ber bi oda Kalemr kisand.
- Ez tnaghim ku, tu dixwez bigh i ka ez, ji te re, i bikim.
Koer dipirse ji ber ku, ew bipirse j Agob eyn ew pirs ji
xwe kirib, l ti bersiv nedt. Ten dizane ku ji aliy mejiy
xwe y vesart ve ew tte tvedan, da ku, tist dtiye ji kesk-
-din re bibje ew gihstib ew baweriy; eger ku wilo
neke d bighe diwrn.
- Ez dixwezim tu baweriyek bid min; ka tist min dtib
xewneke min b, an bi rast min ew mar pilindir zer, di
odeya w de, dtine.
Ango tu derbs oda w bibe ew yek nas bike.
- Çawa tu v yek j dixwez te got ku, ew ne dostn hevin.
Mar dipirse.
- Na, em hinek nzk hevbne. Koer l vedigerne.
- Bes kfa w ji te re nay.
- Mar. Agob bi qehir dng li jina xwe dike, da ku, w bide
rawestandin nehle ew w der veke.
- Çi heye ima kfa w ji min re nay. Wan meraqek ji
Koer re kirin xwest zanibe, ka i ji w vedisrin.
- Ne tist, gerdiseke wiye; her ku yek nuh t, ew di destpk
de j direve gmann xwe tne ser ku, belk ew kesek ne
siz be, ji ba cina hatibe. L ev gerdis demeke kin dajo a
nuha hn bne dostn hev.
- Ne xeme, ka ji min re bibje; eger ku tistn te dtibn rast
derketin tu y ibik. Pirsa Koer weke ku, yek marek berde
hundir od, dihle kesn rnist ji cih xwe btin avtin.
- Ez, rojeke bi ten j, teve w nemnim. Çawa k d
derkeve kiy bimne, nexeme. Di cih de Mar bersiva w
dide.
- Ez sev biim cem w, belk ez karibim tistek ji nav
dirann w derxnim nuha ji ber ku, ez derdikevim hn ti
tist din dixwezin.
- Na, em saxiya te dixwezin. L ji ber ku ew ji der derkeve,
Agob dng l dike: Ji ber tu di, min bihst ku, tu ji xwe re li
karek diger.
- Min ji w re got. Mar dibje.
- Ez ji xwediy xwaringeh re i bjim; tu y bi sev li sna w
rn, ango weke osteyek kar bar w der bimesn, eger
ku em ne bjin weke xwediy w. Agob dixweze camriyek
bi ser Koer xne; ew ji w re pirs b di riya preka xwe re,
li cem dostek xwe karek j re dtib.
- Hinek li min raweste, sev an j sibe, ez er-naya xwe
bidime te. Koer by ku titist din li gotina xwe bar bike, ji
od derdikeve ji ber ku, ew bizvre oda xwe, ber bi
pencera jor dinre, l ti kes t de nedt.
Gava ew dikeve hundir st dimne, di ps de gote xwe:
belk ez ketime odeyeke crana. Û kir ku, ji hundir derkeve,
l gava avn w bi kemanc maseya ling sewit dikeve, t
derdixe ku w sas nekiriye, bes destek zrn di ser re ye
hstiye ku, can bi her tist de bte berdan ew bibirse
gava pel ser mas dixwne, xwediya destn zrn dinase
dihle ew sed hezar sixf xeber ji rokn Agob Kalemr
re bide; ewn ku hstibn ew ne li hundir be, di dema
serdana xwediya destn zrn de.
- 6 -
Di dema ku, deng bi der ketib, ew li wny Srn ku, di
hevdtina daw de j re hstib, dinir deng der dihle, ew
hinek veciniqe ji xwe bipirse: d k be ew li der dide,
belk ew ji nuh ve veger be dixweze akama nameya xwe
bibne. Û gava ew hinek dereng dimne, ew li pis der
dng bi xwe dixe bi naskirina w re, Koer dng l dike.
- Tu ima derbas nab. Ew ber bi der ve die.
- Qey dibe ku yek, b ferman, derbas odeya pximberan
bibe; dive her tim yek hesab xwe niskabnek bike. L
tev ew yek j eger ku, tu iqwas paan di qul
qevstekn der dwaran k j, da ku, salix dursmn ku li
cad tne hildan, derbas odeya te nebin poz te p
nesewte, d riyek ji xwe re bibnin seriy te p bsnin;
heya yn weke min ku, bi gemara cadan mezin bne, dikevin
odeya te. Kamran bi ken dibje - ... Dmahk Rpel: 17
Hijmar : 6 DILNAME 1-5-2011
17
ZAROTIYA NEYNIKEKÊ Û TISTIN DIN ... Dmahk:
- dest xwe ber bi w dirj dike.
- Ka bighe hundir di pist re dst bi tinaziyn xwe bike. Pist ku
ew da rnistin, Koer dinire ku, ew bi avek matmay li dora
xwe dimeyzne. Te i winda kir tu l diger. Pirsa Koer,
hinek, avdriya w sar dike.
- Min oda te sas kir yan tu ne ew ku, ez w nas dikime; ev ne
bi destn te hatiye hilmastin ne bje ku, te jinek ji xwe re
aniye, imk ev tistn han ji we ne drin.
- Ev gis ji bo ku, oda min hinek paqij bye, ma ez evqas yek
pint bm.
- Ne tu ten.., dive oda y hunermend ser-bin hevdu bbe, da
ku, xwe nebne kmtir Slvedor Dal ye, ev yeka bye ji
kestiya we. Ango yek ji we nabe hunermend, eger ku durv
ciln w, odeya w, jiyana w ser-bin hevdu nebin; ew mirovek
nenormal gereke ew akt xwe txe bin pantilon.
- Danehev duristkirina mal civak, me ji we konevanan re
hstiye. Tu ima derfet nad min ku, ez li rewsa te bipirsim.
- Tu bas dizan ku, ev pirs qerfa min tne; rewsa me hertim
ewe, ma i di jiyana me de tte guhartin, iy nuh heye..,
hertim ew gotina ye; basim. Eger ku rewsa yek g be j, ew
bibje te: Ez basim, by ku ew zanibe i merema gotin ye.
Hema ew nizane i dibje, eger ku ew mir be tr mirin bbe
j, dsan j ew base. Koer bihintengiyeke b kenar, di gotinn
dost xwe de, dibne.
- Hema mirin jiyan, du ryin ji yek doz re; bas bala xwe bide
jiyan, tu y tbigh ku, roka me nzk roka ewn ku, di
bin qesra mr de, sikeft berqef dikolan; wan bas dizan ku,
pist dawiya kar cefa wan bi dawkirin serkirina kolan re,
mr d seriy wan jke.
L tev ev yek j, kes seriy xwe hilneda ji mr re negot:
Na. Û ne j gote xwe: Eger ku, roye yan j sibe, min seriy xwe
winda kir, d i cuday hebe ez bi xwarina kleke kepek din
bi kuder gihm. Tev ku windakirina jiyaneke wilo, di rojek ji
ber ya din, d ked sn yek km bike. Û jiyana me j wilo ye;
ha yek ro miriye yan j pist sed sal din, d her bimre di van
saln dirj de, ew btir s xeman bibne, ima yek newre
bje xwe: d heya bi vir bes.
- Te roka Man xwendiye; ez pir caran, di demn ku bi xwe re
rdinstim, min ew rok di mejiy xwe de vedigerand.
- Tu gihst i tist. Koer di pirse radibe ser xwe ku, du
piyaln qehw ke.
- Bel, ez ji zde li benda ev pirs me ku, yek ji min bipirse.
Ez dikarim ramann xwe, di end hevokan de bnim zimn. Em
dikarin bibjin; er Man mirin dixwest vexandina w dikir, da
ku, dawiya jiyan z b gerdn ji s roniy j ji tariy
rizgar bike. L ew bi xwe law jiyan b dijiminn ku,
vexandina jiyan dikirin, lawn mirin bn.
- Ew awa b; te ew ku, jiyan dixweze kire law mirin y
ku, mirin dixweze j kire law jiyan. Xuyaye xwendina te ya ji
helbestvann sof re, hinek, mejiy te celq kiriye. Hevoka
dawiy dihle Kamran berken bibe, l ew sme pir dirj nake
ji nuh ve smeyeka tr giran, di avn w de sn dibe.
- Ez dikarim bi van gotinan berevaniya xwe bikim; jiyan
xewneke, ji yn helbestvanek, Xwedyek. L roka me ne
eve, em werin li roka Man cgir binirin ku, awa Man
vexwendina mirin dikir, l dest xwe navje sr seriy w
jnake li hember y cgir j, vexwendina jiyan dikir dst
davje qevda sr xwe seriy Man jdike. Bi sirovekirina w
re, Koer bala xwe kr dide dost xwe ku, ew bi akama rok
re dilerize; mna ew ku dest hatibe ser tderdixe ku, di van
end mehn ku, ew ji hevdu bi dr ketine, pir tist di w de hatine
guhartin. Û wilo em t digihn ku, ew dibje: Jiyan, ew yek
ten ji bo xwe dixweze y ku dibje: Mirin, ew jiyan ji y din
re j dixweze pir caran, jiyana xwe j dide ser. Bi kutakirina-
-gotin re, Koer weke sopa hsrek, di avn w de,
dibne.
- Bes te tistik ji br kir; eger ku Man di sna cgir de ba, d
dest avtiba qevda sr an na. Koer di dil xwe de got:
min ew girt nirn dtinn w d nuha hilwesin.
- Bel.., ez bas di ew yek de j ramiyam weke min got:
Hertim jiyan di dest y serdar daye helbet d ji xwe ten
re bixweze mirin li dora xwe belav bike. L y ku di bin
pyan de be, d mirin ji xwe re bixweze, by, ku karibe
xwediyn pyan tiney bike.
- Na.. aa, xya dike ku, v car tistek nuh heye.
- Na, bi seriy min te. Bes xyaye ku, guhartin di min de
bne. Qerfa min ji hem tist t hema ya kin, ez ji tere
bibjim: nema baweriya min bi ti tist t.
- Bes tu neb helbestvan; ev rewsa te ji gerdisn wanin.
Koer bi nvhenek dibje dost xwe gava dibne ku,
sinc ew li henekan tineye, ew vedigere bi rengek
sanoy dibjy: Hinek bihna xwe fere bike ez nuha
ayek j ji tere bikim ku, bihlim tu ti car din ay
venex. Koer, bi ken xwe ve, ber bi quncik ku, firaq l
danne, die.
- Wek w cara ku, te li cem Seleh Îbo kir.
- Dilovan, li d bav te; te hne ji br nekir. Koer heval
xwe bas dinase ew dikar, z-z, deriyn w vekirana.
- Ma ew a ya ku, ji br bib ye. Bihle, em qehweyeke din
vexun. Kamran ew tr dide dest Koer dibj y: Min
hinek qehwa Raz bi xwe re aniye, t bra te.
- Ma ew yeka j, tistek ji br bib ye. Tu, hertim, bav feqr
belengazan b. Bi vekirina dev tr re, bihna qehw li
hundir belav dibe Koer mna ew ku, ji z de tistek xwe
winde kiribe a nuha rast w hatibe; tr qehw ber bi
hembza xwe ve dike end fincan dide xwe dibje: ev
bte vexwerin, ne wek evn ku, em ji van firosgehan dikirin;
Xwed zane ez j dizanim ku, di ser nviy w re nok
cihe, an j nan hiske.
- D li sna ku, tu dilz, w deyne ser gir.
- Îro ez te bernadim; ez ser li te bikim dahol, belk em
karibin w celiq bikin.
- Tu bi Xwed dik ne ro be; hema du gotinan weke ku t
xwestin, ez nizanim li d hevdu berdim.
- Ne tirse; axaftin d ne di war konevaniy de be. Koer,
heya bi ew dem, cezw qehw danb ser papora gaz
Kamran j ber bi refn pirtkan ve b.
- Çiy nuh li cem te heye ku, bihle yek hinek bihna
kefnik ji br bike.
- Ne tist; ji z de ez ne me pirtkxanan ne j ez biim.
- Çima. - Çi ima, ne dive ji ber her tist ez pariy xwarin,
di beriya xwe de, bibnim di pist re ez bi mejiy xwe bi
ramim, weke ku Markis digot. Ez ditirsim, bi na xwe ya
pirtkxanan, ez xwe negrim destan bavjim pirtkan, wan
bidizim sed-sed, ew bi min re btin girtin.
- A ji te re Can Cn yek din. Ev roman a Selm Bereket ya
dawiy ye.
- Kjan; El Rs. - Ma ji bil ew ti tist din li cem te heye.
- Bel; s berhemn w yn din li ba min tn dtin. By ku,
li w binire, Koer radihje du piyaln ay bi qehw
dadigre.
- Na.. aa; ti kes nikare nkar bike ku, tu di kirina qehw
de, ostey.
- Ew j base ku, em bi kr tistek tn.
- Bel, tu dikar di ayxaneyek de kar bik, by tirsa ku ew
bera te bidin. Gotinn w, bi br Koer tne ku gereke ew ro
bersiva Agob bide; d di xwaringeh de kar bike ya na.
Pist ku, end caran, ew roka dab sn, xwest nirna
Kamrn, di ev yek de, nasbike. ... Dmahk Rpel: 18
Hijmar : 6 DILNAME 1-5-2011
18
ZAROTIYA NEYNIKEKÊ Û TISTIN DIN ... Dmahk:
- Tu hne j dikar ramann min bixwn; min bigota te ku,
xwediy avahiy b end car dibje ku, karek wilo, ji min re,
dtiye ew bersiva min dixweze.
- Base, ev salix hjay ku, yek ji bo w ahengek li darxe. Te
negot w i kar ji te re dt.
- Ez di xwaringeh de karbikim. Mna ku, yek zerkeke ava sar
bi ser w de ke, basik li Kamrn diskn.
- Tu y nikarib ew kar bi ser bik. Ew bersiveke kin kurtbir
dide w.
- Ne firax sstine; ez sna xwediy w bigrim, ew bi roj li wir
be ez j bi sev. Koer nihir ku, siya kenek qesmer, li ser riw
w, belav b.
- Te j bawer kir, an te xwest tu bibj xwe: Min ev tist bawer kir.
Nirna yn weke dost te; xwediy xwaringeh, ji yn ku, li ba
wan kardik re ku, ew bi pileyek di bin seyn wan re ne. Ango,
di nirna wan de, di civak de, du radek hene div yek
fermanan bide ji yn din t xwestin ku, wan fermanan bi cih
bne. Koer gotinn xwe dibse v car, bi rengek hisk, cih
xwe, di nav pileyn civak. de, nasdike. L tev ew yek j, ew
guh li ser hundir xwe digre dibje w.
- Tu nabn ku, tu nirnn xwe yn konevan dix hem waran.
- Ez j dibjim ku, yn hunermend eger, ji sib heya bi var,
tu Markiszm bi wan bid lezberkirin, dsan j nikarin ji
romantka xwe bi dern. Evb babeta ku, te dixwest tu li ser
biaxif.
- Na, ew di warek din de ye. Koer gotina dawiy, bi dy
cixar re, berdide.
- A, bi rast, ji ber ku, ji bra dikim, silavn Siyamend ji te re
hene.
- Ew gihste kuder.
- Xwendina xwe kuta kir jineke xwe an, nuha j bi kirn
firotina xaniyan de ket.
- Siyamend?!.
- Çima na.
- W nirn baweriyn xwe li kuder vesartine.
- Bi hineke nuh guhartine. Tu ima diken, ew ne y psiye ne
j y dawiy ye, me tevan wilo kir.
- Merema te ji gotina teva iye.
- Ne tiste, ji brbik. Ka te ne got babeta ku, te dixwest li ser bi
axif iye. Kamran dinire ku, riw Koer hinek sert dibe.
- Ez nizanim ji kuve dst p bikim ew bi xwe j nay
bawerkirin, l dixwezim nirnn te j, di van rokan de, bibsim.
Pist psgotineke ddirj, Koer roka Agob ji w re dirse.
- Tu heneken dik yan tu xewneke xwe ji min re salix did.
- Na, ne eve ne j ew weke ku, bye min ji te re got.
- Bi rast tu nirna min, di van rokan de, dixwez.
- Biner, tu min xwes nasdik; baweriya min j bi van rokan
nay, l carina tistin dibin dihlin ku, zann, li hembera wan,
b care raweste.
- Xya dike ku, xwendinn te j, yn ji mtologiya re, akam li
mjiy te kiriye.
- Bes Agob diespne ku, ew ev tist bi avn xwe dtine.
- A tir ewe ku, tu w bib cem bijskek dern hne d tir
be ku, hn herdu destn xwe txin n hevdu bi hev re herin, ji
ber ku, ew ti tist din li gotinn xwe zde dike. Deng bi der
dikeve Srn dikeve hundir, gava avn w bi mvan Koer
dikeve, ew dixweze bi nerm sn ve bikse, l ji ber ku, ew ji
der derkeve, Kamran l dizvire weke ku, ew xwediy mal
be, j re dibje: Keremke, ez ji z de rnistime dikim rabim.
Bi dawiya gotina xwe re, ew li Koer dizvire avek j re
dadimirne.
- Tu y kuva bi bi ra, ji ber tu di, te negot: Tu ji bo i
hatib. Ev pirsn w dihlin Kamran berken bibe; awa heya
ji ber Srn b, ew digot: D ro ez seriy te bi daholkim -
-bi hatina w re ew dibje: Ji ber ku, tu di...
- Ma gereke sedemek hebe heya ku, ez bme cem te. Pist
ku, xwes hatina Srn dike, ew xwetir ji wan dixweze
derdikeve.
- Hatina min ne di dema xwe de b, ne?. W di dawiya
pirsa xwe de nirneke kr li Koer kir.
- Ji bo. Koer dipirse by ku, avan ji yn w bibire ev
yeka dihle hinarkn Srn sorgul bibin.
- Min hst ew here eger ku, ez nehatama, ew ne ya.
Koer di bin simblan re berken dibe; er w dixwest hne
axaftin bi Kamrn re dirj bike, l sed sed rnistina bi w
re d xwestir be. - Ti kes negote w rabe here eger ku, tu
heya bi siba j loman ji xwe bik, nema tu dikar ew klk
vegern sna ber. - Bes. Keik, hinek, ji bersiva w
veciniqb. - A nuha w bihle, ew . Tu awa daket.
- Te ne dixwest. - Çrok ne min dixwest, an ne dixwet. Bes
dipirsim; awa ev sev hstin tu dakev cem min. Bi gotin
re birsa avn Srn tr dibe da ku, karibe xwe ji xefkn
avn w rizgar bike, ew bi lez, gotina ku, ji bo w
daketib cem Koer, davje navbera xwe w.
- Bav min te tekilif ser sv dike.
- Bav te?!. Bi gotin re, bi miln Srn digire, da ku,
bihle ryn wan tkeve yn hevdu. L dema ku, avn
wan rast hev tn, lerzandineke germ di pista wan re
diherike lvn Srn ji ser hevdu dikevin.
Bi hembzkirina Koer ji w re by ku, hesabn cranan
bikin tirs ser hilde. Srn, b berxwedan, xwe bi dest w
de berdide, ew j ji dilek bi kuzr, lvn xwe bi ser n w
de dadirivne dest xwe, di nava w de, ji br dike.
Dema tiliyn Koer ber bi hinarn sng w ve derdikevin,
Srn dng bi xwe dixe ku, bav w li hviya wane. L gava
dibne ku, Koer ker lal bye, ew li ber xwe dide xwe ji
hembza w derdixe. Bi lez sng xwe rast dike ji ber ku,
ji der derkeve dibje w: Dereng ne mne.
Pist yna w, Koer xwe davje ser txt end caran
lvn xwe dimije; hne ja lvn Srn j dihat ode j bi
bihna w hatib dagirtin. W bawer nedikir, d ramsanek
karibe, careke din, jiyan di gewd w de vejne. Gereke
mirov bi ya ku, j hezdik re nezewice, da ku, hezkirina xwe
winda neke. Di klka ku, ramana zewaciy di ser de
digere, ew bi v bersiv xwe, ji ew kemenda lska dil
didize. Koer hne di ew sergjiy de b dema ku, deng
kesek li ber der dike; cara psiye ku, ew bav Srn
prg hevdu tn gava ku, ew li ber der dimne nay
hundir, dil w hinek rdine di sng de ls dibe; tirsiya ku,
ew bihna ramsanan ji oda w bike ew riswa bibin. Pist
silavan ew ji Koer dixweze ku, derkevin jor; de keremke,
anuha sv sar bibe.
- Dema derbas od dibin, avn Koer bi ew ku, radibe
ser xwe dikevin, dst ber bi w dirj dike, ew j bi germ
dest Koer dihejne dibjy.
- Ev bn end mehn mene ku, em crann hevin me
hne hevdu ne dtiye; ma ev yeka ji kestiya y hinermend e
ku, gereke bi tena xwe bij. Koer heya bi w hng xwe
dab quncek od guhdariya w dikir; ew t derdixe ku, y
hember w dixweze xwe p bide naskirin ku, ew ne kesek
rije. - Hn hevdu nasdikin. Bav Srn dipirse by ku,
bersiva wan bibse, tiliya xwe ber bi ew rnistib dirjdike
dibje: Rest Horo, ew j cranek me ye; ew di maliya
bajr de kar dike. Ew j... Dema ku, dixweze Koer bi ew
bide naskirin, Rest ber bi w dinire dibje: Ez w nasdikim
eger ku, ev keys nebba, ez sevek li w bibama
mvan. Ew ber bi Koer ve dinire; ka gotina w i akam li
w kiriye gava ku, Koer nirnn w dixwne, di c de dibj
y. ... ( Berdewam Dike ) ...
Hijmar : 6 DILNAME 1-5-2011
19
Psgotin
wergerandin ji 'Ereb:
Fadil Temo
fadiltemo@hotmail.com
( Koban - Sriya )
Ehlam Mustexanm - ji y ku w nas nake re - torevaneke
'ereb e ji Cezar, ew bi ziman 'ereb - gelek ji nivskarn
Cezar bi ziman frens dinivsnin - dinivsne, ew
xwediya synek (s roman) ye ( Bra Ls, Slpla
Hestan, Rwiy Xewgeyek ), Bra Ls ya ku sala 1993
an apa yekem j derket ta sala 1996 an 300 hezar rnivs
j hate apkirin, v roman xelata Necb Mehfz sala 1996
an bidest xist ( Bra Ls hate wergerandin bo ziman kurd
ji al Jana Seyda ve di bin navnsana Breweriya Las ).
Ehlam sala 1971 an ji kolca torey ji zanngehn
Cezar birwanameyek bidest xist, ber temen Ehlam
bighe hejde salan ji w hat xwestin ku kar bike ta ku
besdar bibe di xwedkirina mala xwe de, loma w li
dirjahiya s salan pirogrameke di zgeha Cezar de
amade psks dikir di bin navnsana "Kustepistne",
w helbest gotar di rojnameyn Cezar de belav dikirin.
Sala 1971 Ehlam helbestine xwe kom kirin di dwanek
de ap kirin di bi bin navnsana " Li Bendera Rojan ".
Ehlam Mustexanm birwanameya Ph.D. ji Sorbon bidest
xist. Berhemn Ehlam Mustexanm yn daw ev in: Diln
wan bi me re ne bombayn wan li me ne ( komek
gotar ) Jibrkirinek.com (roman). Û heger ku pirsyarn
ji Ehlam ttin kirin normal in, bersivn Ehlam ti car
normal nabin, min j, ji hevpeyvnn ku bi Ehlam re hat
kirin ji xwendevan ziman kurd re ev wergerand.
Fadil Temo
Pirs: Di despk de me j pirs: ma tu kfxwes bi
navdariya ku te bidest xist dawiy?.
Ehlam Mustexanm: Ez bawerim ku nivskar nikane
binivsne bij di bin ronahiy de, unk nivskar li
ronahiy digere ew nivskarek li geweziyan qirecir
digere li ser hesab afirandin, her iy ku nivskar
dikane bibje di hindir pirtk de ye ne dervey w ye,
serfiraziya min xwendevann min kir, ne rojname
rexnevanan ew kir ne ti kes ew kir, Hemingway
dibje: "nivskar y xwendevanine w hene ne pirtkine w
hene" y min s pirtk hene hene yn ku sih pirtk
wan heye loma ji erk min ku ez dilnizm bim ji wan re
hem dema xwe ji wan re terxan bikim, dibe ku ez lborn
ji rojnameyan bikim, l nabe ku ez lborn ji
xwendevanan bikim, xwendevanek kor heb ez w
nimneyek ji xwendevan ak dihesibnim, w binav bikim
xebatkar ( mucahid ) xwendin, ngas bike, peyayek kor
jidayik bye, di jiyana xwe de tpeke nivsand nedt
pirtkan dikire (distne), w pirtka min kir buhay w
bst dolar in telefona w tineye dibje:
" Pirtk ber telefon ", ev kora li zann digere ti navnsan
w tineye, ngas bike; kerta xwe da min, ta ku nav w
binivsnim, min j re got ez ji bo w xelatek ji
xwendevanan re ndernim di demeke nivskarn w ji
xwendevann w btir in.
Pirs: Û awa tu xwendevan ereb y hevdem dibn?!.
Ehlam Mustexanm: Xwendevanek heye semsaqan ji te re
dike tt ta mzeyek bigre, ev xelka tistek ji wan re ne xem
e, l y kor bi temam bervaj wan e, pirtk alkariya w dike di
peydakirina gerdneke hindir, loma ez dibjim dubare
dikim, bila nivskar skek dilnizm be, nivskar ne bi gotin ne
j bi birwanameyn (sehade) ku bidest xistine ne j bi jimara
pirtkn ku nivsandine, ez nabjim ez dektorek im,
birwaname naespne ku ez afiranderek im yan nivskarek im,
min xwez kir ku ez "Ehlam" ten bim, eger ne hebna
stranbjeke bi v nav ba (Ehlam nav stranbjeke Îmarat ye
navdar e F.T), nivskar her mezin dibe her navn w bik
dibe, weke Nzr ne gerek danasnek ye, em nabjim
mamostey mezin Nzar Qebban,unk ew bye rewsenbrek
( 'elem ) by ti naznav, ax em dibjin "Nzar" me ne gerek
xistinsereke d ye ta em zanibim ku mebest Nzar Qebban
ye, hema navn mezin ew nsaneke ku ew nav bik in.
Pirs: Tu bi dilgiriy ket pist v serkeftin?!.
Ehlam Mustexanm: Nivskar naye pvandin bi afirandin
navdariya xwe, l bi dilnizmiya xwe, dilgir dawiya afirandin
ye, ez dibjim ku nivskar dizeke tewanbar e bi dizn
jiyana xelk destbirin ser hestn wan, carnan nivskar
dimese tomar dike l bi rastyar (rastgoy), da ji sincn
(rewist) nivsandin dr nekeve, heye ku tu bixw ji rokn
xelk ji ramankirinn wan, gelek caran tu ji sufr
teksiyek fr dib , ez ji xwendevanek didizim ne ji nivskarek
didizim.
Pirs: Nivsandin ji te re i watey dide?.
Ehlam Mustexanm: Nivsandin pakkirneweya (tesfye)
hesaban e, min syne ( s roman ) nivsand ta ez tola bav
xwe bigrim ez ranawestim, ta ez tme rzgirtin (
tekrmkirin ) ez disim, ji min re rzgirtin ne xeme wek
nivskarek, ya girngtir li ba min ku ez hemwelatiyek bim,
girngtir e ji ew gotina navdar " Rza ( rmet ) ti pxemberek
li nav gel w tine ye " ji min re ne xeme ku ez pxemberek
bim, ji min re ne xeme bi qas ku ji min re xeme ku ez
hemwelatiyek bim, ez dixwazim ku ez jiyana hemwelatiyeke
rzdar bijm ne ku ez rzgirt bim, min got " penr belas tine
ye ji pv di feqn pisikan de ", tineye ew kes ku rzgirtin li
te dike ji bo Xwed, rjmek tineye rzgirtin li afirander dike
b hember, y rjm hesabn w hene, rzgirtin li te dike
ax tu mezin dib, pdiviya wan bi cendekn ( refat )
afirandern xwe hene mna ku bi Mihemed Db bi hineke d
re qewim.
Pirs: Tu dibj ku te biryara destberdan ji helbest girt ji
tirsa ku tu j nziktir bib, awa te dest ji helbest berda?.
Ehlam Mustexanm: Em g helbestvan jidayik dibin, hinek ji
me werga dimnin y d xiniziya ( xiyanet ) helbest dike,
min xiniziya helbest bi rojnameyan roman jiyana hevjn
re kir, ya ku (jiyana hevjn) bi temam li dij helbest ye li vir
gotineke helbestvan Ebdulrehman El-Ebnod t bra min " y
xiniziya helbest carek bike, helbest d hetahetay xiniziya
w bike ". ... Dmahk Rpel: 20
EHLAM MUSTEXANM Î
BERSIVÊN HILBIJARTÎ JI HIN
HEVPEYVÎÎNAN*
Hijmar : 6 DILNAME 1-5-2011
20
Ev j du helbestn Ehlam Mustexanm, yn wergerand
ziman kurd:
JI PIRBÛNA KU TE EZ NIVÎSANDI M
EHLAM MUSTEXANMÎ .. HEVPEYVÎN ... Dmahk:
Pirs: Tu awa veguhastin xwe ji helbest bo roman
pakane (tebrr) dik?.
Ehlam Mustexanm: Herku ev pirsa ji min t kirin bersiva
min: Çax em xostiviyek wenda dikim helbestek em
dinivisnin ax em welatek wenda dikin romanek em
dinivsinin, roman kilta welatn dergirt ne di ry me de.
Pirs: Tu ji navine destnsankir re dixwnin?.
Ehlam Mustexanm: Her tistek eleng dikeve bin dest
min ez dixwnim, ta di paskoyan de, carnan ez ji
helbestvanek wergerand re dixwnim kargeriy li min
dike btir ji helbestvanek mezin, ya girng ax tu dixwnin
tu bikev feqa (dav) peyvan.
Pirs: Tu awa bi sansor re danstandin dik?.
Ehlam Mustexanm: ( Dikene ) ez ser dikevim ser
seytaniya sansorvanan, nivskar serket dizek psewer e,
dizane awa danstandin bi sansorvan re bike by ku
bikeve feqa w, hema diz bik hsane ku bikeve tor.
Pirs: Çaxa ji te xwestin ku tu pirtkn xwe diyar
rojnamevanan bik, ira te nevt (qebl nekir)?.
Ehlam Mustexanm: Ez pirtkek diyar ji ti kes re nakim
ten ji xwendevanan re pirtka tt diyarkirin naye
xwendin, qewim ku ji min hat xwestin ku ez pirtka xwe
diyar Nzar Qebban bikim l min nevt - ma ji Nzr btir
hene - ew j ji ber ku min serm kir ku ez pirtka xwe li ser
yek bisepnim (ferz bikim) ta bixwne pirtkine hene tn
diyarkirin li otlan tn histin, qewim ku min ev li
kongireyek dt, ngas bike i qas ev pirtk hatin
sersorkirin? Nivskarine hene ta ji hev re naxwnin. Hema
y hewl dide ku pirtka xwe diyar te bike ta tu w bixwn,
mebesta w j ku bibje " ji te re pirtka min, min bixwne
ez tesbhe (mna) te me min doznewe ( iktsaf ) bike.
* 1- " Museqef-il ereb " hejmar ( 40 ) sal ( 2005 ).
2-"Sunday, 11 June 2006 ".
Hin bersiv ji yn ku Ehlam Mustexanm ji
programa " Xelk Bil Beyt " re diyarkir ( televizyana
Elmusteqbel - Future ):
- Ez jineke destevala me, min ten kaxetek pnsek
heye, l weku Edons dibje: " Bahoz destevala ye, l di
hem seran de ew biser dikeve ".
- Serkeftin destdirjkirin e li ser xelk unk ew nidana (
fesel ) wan riswa dike.
- Ez destkeftn bik naxwazim, ziyann mezin bi min ji
wan xwestir in.
- Em pirtkine nanivsnin ta em jiyana xwe derbas bikin di
berevaniya wan de, l ta ku ew berevaniya me bikin, ta
pist mirina me.
- Afirender li her dilsewatek bi pirtkek vedigerne ne bi
serine.
- Ez li dijminine binams
digeriyam, li serine camriyek
t de hebe.
- Min dil disewite bi nivskar
dijminine w tine ne ngas
bike nivskareke dijminine w
tine ne.
- ez dixwazim ku namene
sfrekir bighnim xwendevan
.. ku w bihvojim ku w
bihvojim ser sores, ser
jiyan, ser evn, ser tistn
eleng.
Ssem ( 2 - 12 - 2003 )
Te ez nivsandim
Bi dest ku
Çek dan di bihara te de
Bi ramsann ku
Tu havna wan by
Bi pela ziwa ya ku
Payza te ew belav kir
Bi berfa ku
Berve te
Di ser agir w re
Xwas ez mesiyam
Bi kincn ku
Li benda sozn xwe ne
Bi sozn ku
Li benda evndarn xwe ne
Bi evndarn ku
Çenteyn aramiy wenda
kirin
Bi balafirn ku
Ti dem tineye ji
Derketina wan re
Bi balafirgehn ku
Tu elifbeya dergehn wan
by
Bi dergehn ku
Derdikevin ba te ew hemi
Bi bsntiya cejnan te ez
Nivsandim
Bi rbann ermixanan
Bi brkirina rexriyan ji
Gavn me re
Bi brkirina
Biltn wexer
Bi giraniya
Çenteyn hviy
Bi kfxwesiyn sibehn
otlan
Bi berdilgiraniya sv li
mala me
Bi brkirina kiltek
Bi aramiya maseyek
Bi desttkelgeriya
kenepeyek
Bi pistrastya seveke ku
Xilmasiya narvna me
dip
Bi bihnksana deriyek
Li ser sahiya me t girtin
Te ez nivsandim .. bi
Serbirka bdengiy xwe
Bi hsrn dibarin
Bi ser qirmd mala te
de
Bi ekn bendeman
yn
Çilmisn di bstan
aramiya min de
... Dmahk Rpel: 21
Hijmar : 6 DILNAME 1-5-2011
21
EHLAM MUSTEXANMÎ ..
HEVPEYVÎN ... Dmahk:
Bi bivir gumann te .. bi
Dasa kumresiya te
Bi sinbiln ku libn wan
Rawesiyan di talzokn
nakokiyn me de
Bi peln gulan yn
Firiyan ji guldann me
Bi hariya ramsann ku
Pevketinn me ji hev dikin
Bi y te bir ..
Bi y te nebir
Bi y
Te hist ji min re ji temenek
Da w bib
Bi y te bexsand ..
Bi y te talan kir
Bi y te ji br kir ..
Bi y min ji br nekir
Bi y min ji br kir ..
Bi y hn di jibrkirina min de
Te bi min
Br tne
Bi y min da te te
Guh neda
Bi y te da min
Te ez kustim
Bi y te xwest p kustina min
Ez mirim p!
ÊDÎ GEREKE EV
DIILA VEKSE*
Sozek stand
Li taxek
Bo cara yekem em w nas
dikin
Li dora maseyeke arndirj
rnistin em
Bo cara yekem.
Me avek
Li lsteya xwarinan xist
Û avek
Li lsteya vexwarinan
Û by ku em
Çavek li hev xnin
Ji dvla ay
Me hinek
Ji jibrkirin wesand
Û wek xwarineke bingehn
Gelek ji derewbjiy.
Xiste perdaxa evna xwe
Me skek ji kurtebirkirin
Xiste peyvn xwe
Me dntiya xwe
Xiste beriyn xwe
Û brkirina xwe
Xiste entey destan yn
xwe
Me taxim ku
Ti brann w tineye li xwe
kir
Û me pseroj daliqand
Ligel mantoy xwe bi
derben de
Evn di ber me re buhur
By ku me nas bike
Em axifn di tistn ku ji me
re ne gerek in
Em gelek axifn
Di her tist de
Û di ne tistek de
Me gotbj kir di siyaset
wjey de
Di azadiy ol de .. di
rjmn ereb de
Me li hev nekir
Di karbarine ji me re ne
gerek in de
Pas me li hev kir
Li ser karbarine ji me re
ne
gerek in de
Dema girng b ku em
Li ser her tist li hev bikin
Em yn ku me
gotbj nekir
Ber roj
Di tistek de
Roja ku evn
Rgeha me ya tenhaya
hevbes b?
Bi tundryiyek me li hev
nekir
Bo em biespnin ku em
Nema rnivseke
deqbideqin ji hevdu
Me gotbj kir bi dengek
bilind
Da em ser bdengiy
Dil xwe binixmin
Y ku hist em
Me gelek nihr li
Demjimra xwe
Me jibr kir ku em
Binrin li hevdu hinek
Me lburn psks kir
Ji ber ku me
Ji dema hevdu gelek bir
Pas em vegeriyan me
Semsaq ji hevdu re kirin
Bi demeke serbar bo
derewbjiy
Em hew man yek .. em bn
dudo
Li kleka maseyeke
arndirj
Em li hember hev bn
Dema birn zvir
Me rab xwe dr dixist ji
maseyn arndirj
"Evn ku dudo li klek hev
bin da ku
Li aliyek binrin .. ne ku
Li hember hev bin
Da ku li hevdu binrin"
Tu xemn xwe
Ji min re
Yek li p yek vedibj
Ez tdighim ku ez nema
Xema te ya yekem im
Ez ji te re
Li ser pirojeyn xwe
diaxifim
Tu tdighe ku te
Ko kirye ji brnameya min
Tu dibj ku tu
Çye ew xwarinxaneya ku
..
Ez ji te pirs nakim ligel k
Ez ji te dibjim ku ez
Nzik d rw bibim
Tu ji min pirs nak kude
Bila be ..
Evn ne amade b
Li ser sva me ya daw
Derewbj li sna w
amade b
Ew b gersonek
Daxwazn me bilez tne
Bo em dese cih bikin
Bi xerabneke kmtir
W var
Dan evn sar b
Wek sorbeya me
Sor b
Wek ja hsira me
Û brann vexwarineke
nesayistkir b
Me fir dikir ew
Di nav gav gav .. bi sas
Gav ku
Maseya evn t rakirin
Çiqas rnistin li ber
Tistek ji hiskmiy xuya
dike
Û iqas evndar
Bhis xuya dikin
De ji ira man
Ji me re pire ev derewbj
Maseya xwe rake evn
Êd gereke ev dila vekse
*temen v deq panzde salin
DÎWAR Û
AHENGA
PIRSAN
Baran Sind
barano@mail2world.com
( Drk - Sriya )
Kan gestiya ry te yad?
Kan restiya keziyn te
yad?
Kan lornkn te yn xemrevn?
Bi k ve n?
Dann li kj war?
Bhna gotinn te yn
bihar
K ji te mtine?
Dergehn bay kovaniy
K li ber te vekirne?
Û saln te tajo ber bi gor
ve?
K tu kir rwenga riyn
berf hewar?
Û ni ni hey hey xistine
ser ziman te?
Bje day k?
K em drkirine ji te?
Mla me pizot xiste cerg
te?
Û qnaxn valehiy
Ji te re kirine tevin?
Nav bhna me ten
Li nav buxikn te histin?
Bje day k.?
K?
K.?!
Hijmar : 6 DILNAME 1-5-2011
22
( Derd isq kisd em k mepurs
zehr hecr isd em k mepurs!!)
( Men bi gs xud ez dehanes ds
suxenan sind em k mepurs!!)
( Sy men leb i mgez k megy
leb le'l guzd em k mepurs!! )
( Hem Hafiz xerb der reh isq
bi meqam reside em k mepurs!! )
Wate: 1)- Ji min nepirse ji ber ku min derd evn
kisandiye, jehra drbn tamkiriye. 2)- Nepirse ji ber
ku min duh bi guh xwe axavtinek (xwes) j bihstiye. 3)-
Nepirse tu li ber min i lva xwe gezdik ji bo ez
nebjim ku min lvek sor hilbijartiye. 4)- Nepirse ji ber ku
ez di rya evndariy de wek Hafiz xerbim ez
gihistime cyek bilind.!!!!!!!!!.
Hafiz byern dem:
Mexolan dest avtibn ser Îran wetn Musilmanan
pir serphatyn bi s azar li ser Sraz derbasdibn. Pir
xwn dihat rijandin pir sahnisn dihatin hilwesandin.
Pist wextek dirj dem hat Muhemmed Mubariz Eddn
mr herma Kerman hat Sraz dagirkir pist re Eb
Îshaq kust. Hafiz bi dilsewat avtib ser dost heval
xwe.
Di v rewsa xerab de durt nangenim zexelbaz
belavbbn. Di vir de Hafiz pir xemgn bb rojn xwe
bi kul derd derbasdikirin by ku karibe tistek bike. Ji
ber v rews, resbny dab ser dil w ten helbest
bb bihinvedanek ji giyan w y levket re. Di
helbestan de ser sofyn dur dikir, yn ku xwe nzk
desthilata nuh dikirin.. Dibje:
( Waizan k-n cilv der mihrab menber mkunend
n bi xelvet mrevend an kar dger mkunend )
( Giya baver nedarend rzigar daver
k-n hem qelb dexel der kar daver mkunend )
( Ya reb n n devletan ra ba xeri xudisan nisan
k-n hem naz ez xulam Turk ve ester mkunend )
Wate: 1)- Çi bi van wa'izn ku hildikisin ser menberan
hatiye? Ku dema bi tena xwe dimnin tistek din dikin !!!
2)- Ma gelo baweriy bi roja qiyamet naynin? Ku kar
xwe tije xap derew kirine!!! 3)- Xwedyo! Ev
dewlemendn nuh bi kern wan re diyarbike, awa ku
niha bi xulamn Turk berglan re derdikevin.!!!!!
Û bo dilnermiy drxistina nakokyn ol bangdikir,
dibje:
( Ceng heftad du millet hem ra 'uzir bin
n heqqet neddend reh efsan zedend )
Wate: Behaney ji van heft du besan re, ku ketine
ceng, bibne ji ber ku wan rast nedtye di rya
rokn derewn re ne. ... Dmahk Rpel: 23
HAFIZÊ SÎRAZÎ, XOCEYÊ MELAYÊ CEZÎRÎ
... Dmahk:
Di v taq, di v xan me 'eys min kan
kes dest dit ji dewran nihalik v gulistan
Der axses u m ared ki ez dil canes buspared
(( Ceres feryadi m dared ki ber bendd mehmilha ))
Wate: Di v diny de rihet nne, heta ku kesek xwesiyek ji
v jiyan bi dest xwe dixne pist re bi dildar hembz dike
((zengila mirin ldikeve ji dinyay bardike))
Di heman helbest de Cezr ji xwe re dibje:
Ji Hafiz qutb Sraz, Mela! fehm er bik raz
Bi awaz ney saz bibin ber erx perwaz
Wate: Mela! Eger tu razek ji razn Hafiz Sraz fm bik, di
rya bilr tenbr re, tu d bi fir bigih ezmanan ( tu d z
navdar bib ). Hafiz Sraz kiye ta ev qas Cezr ew wek mnak
ji xwe re girtiye?.
Hafiz Sraz (1325?-1389?): Nav w Muhemmed Sems Eddn
e, navdare bi "Lisan El-Xeyb" Helbestvan sofyek Farise. Li
Îran li bajar Sraz ji dayik bye, di malek persan de sw
mezinbye, l pir ji zanna ol hezdikir, weha xortanya xwe
tde derbaskiriye Qurana proz ezberkiriye xwendin daye
lewra bi nav Xwac Hafiz hatib naskirin. Hafiz pir ji bajar
xwe hezdikir km caran j drdiket. Hafiz helbestvan
sahnisnya Sraz, paytexta herma Fars, li cem sah Eb Îshaq
b. Sah Eb Îshaq hunerperwer xwed zewq dostperest b,
ji ber ku ew Hafiz di heman temen de bn dostaniyek xurt
di navbera wan de bb. Hafiz di sevbuhrkn helbestan de
yn ku li bexeyn Sraz dihatin lidarxistin besdar dib. Hafiz
bi dwana xwe ya bik navdare, ku helbestn xezel (
evndariy ) hin qesde argose tde hene. Cezr pir haw
helbestn xezel kiriye. Xezela sof li cem Farisan armancek
serbixwe ye sert mercn w hene, yn giring ev in: Ku xezel
zimanpak be yan semboln sof peyda bike giringe nebe
destpka mijarek din her helbestek dor 7-15 malikan be, di
malika daw de helbestvan nav xwe y wjey nsanbide,
giringe ritma helbest li gor stranan bte dann, peyvn w
levhat nerm zelal bin ku diln mirovan ber guhn wan pre
bihejin, wek mnak Hafiz dibje:
Hijmar : 6 DILNAME 1-5-2011
23
HAFIZÊ SÎRAZÎ, XOCEYÊ MELAYÊ CEZÎRÎ ... Dmahk:
Bi rast, gotinek bguman li ser v mijar ne hsane. Dibe ku
Hafiz di destpka helbesta xezel de bavje diny xelkn w
yn dur ji niska ve mey psks me dike da ku em li ber pt (
yar ) vexun. L ew di hin helbestan de mebesta xwe ji mey
diyardike ku ew meya buhust ye ya ku guneh di vexwarina w
de nne, dibje:
( Mest bi ab yk du neb vezi- bend nst
ki men salxurd pr xerabat perverem )
Wate: Serxwesya ji ava tir ne kar feqr wek mine, ji ber ku ez
li ser dest sxek kal perwerde bme.
( Hizr ger m xah ez xayib mes Hafiz
**** ma telqe men tehwa dei edunya ve ehmilha )
Wate: Hafiz ! Eger tu dixwaz amade b nzk w (Xwed) b dr
nekev, dema tu evndar xwe bibn dinyay ji dest xwe bavj.
Çanda Hafiz:
Xuyaye di wan deman de Hafiz xwed andek bilind b ji ber ku
Quran ezberkirib di ziman Ereb de bas xurt b, hay ji
wjeya w heb. Berhemn helbestvann ber xwe xwendibn j.
Ji ber weha karib sweyek cuda peydabike, ew y ku tde du
aliyn ji hev dr bi rengek balks danne ber hev li hev anne.
Û di v war de qedr xwe xwesik nasdikir, pir caran pesn
helbestn xwe dida, dibje:
( Neddem xoster ez si'r tu Hafiz!
Bi Quran ki t der sne dar )
Wate: Hafiz! ez bi Qurana ku di snga te de ye sond dixum, ku
min helbest ji yn te xwestir nedtine.
Hafiz di dema zrn ya wjeya Faris de jiyaye, dema Se'd
Cam. Û bandora w li ser millet Îran bi rengek xurt bye, ku
malek nne ku dwana w l nebe, km caran kesin peyda dibin
ku malikek ji helbestn w nizanibin. Btir v j, Hafiz li cem
sofyan, tirn kese ku zewq dilgermiya wan aniye ziman. L
bel hin dinerin ku ew yek ji algirn rika Xeyyame.
Jder:
- Dwana Melay Cezr - Encarta 2007 - Dwana Hafiz -   

Hafiz helbestvan du aliyan:
Li alk, Hafiz di xezeln xwe
de pir li ser mey meyxuran,
evn prgn diaxive, ev
histiye ku hin wjevan
bawerbikin ku Hafiz r
rbaza 'Umer Xeyyam
disopne. Û li al din j, Hafiz
mijarek din tev li helbestn
mey kiriye, ew j sembol
zaravn softy ne, ev j dihle
hin wjevan Hafiz wek
helbestvanek oldar xwed
rbazek sof bibnin.
SUBHÊ 'ÎDIL-MUIMINÎN E*
Mele Ebdil-Mecd Ibrahm Kenan
( ???? - 1939 )
( Amda - Sriya )
Subhu dil-mminn tev b li min sn girn
gulperestan gul hilann mame b gul dil hezn
Bulbul mecrh isq dr ji gulzar cemal
der gulistana xwe b gul ma bi naln enn
Sem ber perwaneyan murx seher ba- nesm
tawusan xeml xwe dann bne mecrh evn
Qumryan qumqum ji ezber ji naln kebkebek
endelban per sikestin nkirin derd birn
Subh de d biin se tewafa Kebe-
hacyan dest dua- rakirin rebb metn
Asiqan mesq hilann hev bi sehrayan birin
ew di wesl pir li ser firqa xwe kaln girn
Sem perwane bi lewma kir digo asiq nehin
lew dema ez te disojim qet di te agir nehn
Got perwane : Eya miskn nizan b mefer
ferq nak ku heyata te bi nar min yeqn
Subh de agir dil zde b sot ceger
ez firaq yar srn dilnewaz nazenn
Dilke-b im ez di dan her dema min tne br
xal xett qumryan hem qedd balay srn
Kustine deh sed wek Kenanyan dil parepar
guft goy nazenna asiq dilber-hebn
* Jder: Ji danhevn 'Ebdil-Rehman Kurim ( 'Evd )

DILNAME
RRRooojjjnnnaaameeeyyyeeekkkRRReeewssseeennnbbbrrryyyeeeSSSeeerr rbbbiiixxxweeeyyyeee
rojnameyadilname@yahoo.com 2010 Daw 2011 facebook.com/rojnameya.dilname
KLASÎÎKO YÊ IITALIIYA
KLASÎKOYÊ LÎGA SPANIYA
RIYAL MADRÎD (1) BARSALONA (1)
KLASÎKOYÊ CUPA SAHÊ SPANIYA
RIYAL MADRÎD (1) BARSALONA (0)
KLASÎKOYÊ CHAMPIONS LEAGUE
RIYAL MADRÎD (0) BARSALONA (2) CHAMPIIONS LEAGUE
SALKE (0) MANSÎSTER YÛNAYTÊD (2)
6
1-5-2011
FIFA - SPANIYA YEKEMÎNE DI CÎHANÊ DE
Di nirxandina FIFA ya mehane de, ya ku di roja Çarsem (13-4-
2011) an de derket, dsa welat Spaiya; leheng world cupa
chan di sala (2010) an y Ewrupa di sala (2008) an de; di
war fotbol de wek yekemn welat ji aliy FIFA de hate
nirxandin. Her weha welat Holenda di rza duyemn Berazl j
hilkisiya rza syemn welat Almaniya aremn Arcentn
pncemn Ingiltera sesemn Urguw heftemn Purtugal
hestemn Italiya nehemn Kurwatiya dehemn hatin nirxandin.
Di roja Çarsema (27-4-2011)
an de, Tma Barsalona bi (2)
golan di klasko y Spaniya y
di Champions League de ji
Tma Riyal Madrd li stada
Santiyago Birnabiyo vexwar.
Herdu goln Barselona di
mat n de ji aliy
lstikvan Arcentn Liyonl
Ms de bn, gol yekem di
deqeya (75) an de y
duyem her bedew di
deqeya (87) an de b.
MÎLAN (3) ENTER (0)
Di roja Semiya (2-4-2011) an de,
klasko y lga Ital y di navbera Tma
Mlan Enter de li bajar Mlano, bi s
golan Tma Mlan ji Enter vexwar.
Du goln Tma Mlan ji aliy lstikvan
Berazl Iliksender Pato de bn, yek j
ji aliy lstikvan Intoniyo Kasano de b.
Di encam de, tevahiya xaln Tma
Mlan bn (65) bi (5) xalan kete ps
Tma Enter y ku ta qonaxa (31) an (60)
xal qezenckiriye.
Hjay gotin ye, ku Tma Enter di
hinder sala bor de (5) cupa leheng
qezenckiribn; Lga Ital Cupa Italiya
Lehengiya Champions League Cupa
Tmn Chan Super ya Italiya.
Di roja Ssema (26-4-2011) an de,
Tma Mansster Ynaytd y Inglz
bi (2) golan di Champions League
de ji Tma Salke y Alman vexwar.
Gol Tma Mansster Ynaytd y
yekem di mat n de li ser
xaka Salke ji aliy lstikvan Cciz de
di deqeya (67) an de b, gol
duyem j ten pist (3) deqeyan ji
aliy lstikvan Inglz Wayin Ron
de di deqeya (70) de b.
Di roja Semiya (16-4-2011)
an de, klasko y lga Span
y duyem di navbera Tma
Riyal Madrd Barsalona li
stada Santiyago Birnabiyo
b serkeftin bi golek li
hember golek derbasb.
Gola Barselona ji aliy
lstikvan Liyonl Ms de b,
ya Riyal Madrd j ji aliy
lstikvan Kiristiyano Ronaldo
de b. Encam wek ber bi
(8) xalan Barsalona di ps
Riyal Madrd de ma.
Di roja Çarsema (20-4-2011) an de, klasko y Cupa
Sah Spaniya y di navbera Tma Riyal Madrd
Barsalona de, bi goleke ji seriy Kiristiyano Ronaldo;
Riyal ji Barsalona vexwar Cupa Sah Spaniya
bidestxist. Hjay gotin ye ku ev cupa 18mne ku Riyal
di droka xwe de bidestdixe ji sala (1994 ) an de hn
ranekiriye, l hema Barselona 25 caran qezenckiriye.
(3) KLASÎKO YÊN SPANIYA


   
2011-08-05, 07:07 PM   Mrxaz     : [7]
Mrxaz
:: Nivskar ::
  Mrxaz
 

Mrxaz

: (9)
: Dilname

DILNAME7

NÊÇÎRVANÊ HELBESTÊN
DILDARIYA WELAT
MIHEMED SÊXO
Hunermend dengbj hja Mihemed
Sxo, bye kaniya hestn netew
nstmanperwer di serdema 1970 yan
1980 yan de, bye wek prek di
paristgeha surda evn esqa welat xwe
y zeftkir ji aliy kedxwaran ve.
Mihemed Sxo bi xwendin stirana wan
helbestn nazik behest dikar wek:
Kewek gzel i kes ku guh li deng
strann w bike bi hsan bi tora hastn w
keve, dikar bi hastn xwe yn tenik ku ji dil
hanav berdidan,- ... Dmahk Rpel:9
PANZER DERKET QAÇAXÇÎTÎ MIR!..
KEFENÊ QAÇAXÇÎ DI STÛYÊ WÎ DE BÛ!..
QAÇAXÇIYA BI ROJ MIRINE!..
Jan Dost
jandost@hotmail.com
jan dost jandost
( Almanya )
7
10-6-2011
Nav w y nasnamey Abdulhalim e, l - d bav w j di nav de - kes ne
bihstiye ku bi w nav bang w kirine! Bi piran wek Seyd Evdo t naskirin.
Seyd Evdoy Batrgiz j j re t gotin. Kevne -qaaxiyek kevin. 20 saln
xwe di n-hatina serxet binxet de derbas kiriye. - ... Dmahk Rpel: 19
YÛSIV DIYAADDÎN PASA
ELXALIDÎ (1842-1906)
Daner yekemn ferhenga Kurd/Ereb
Ysiv Diyaaddn, kur qazy Meras Erzerom
Mihemmed El ye, kalik w ji hla d de, Msa Elxalid,
qaziy Anadol b. W di bikaniya xwe de li camiya
El Aqsay li bajar Quds xwend pist re xwest ber
xwe bide zanngeha El- Ezher ya Misr li Qahiray, l
bav w ber w da girava Maltay da ku di fakulta
Protistant de bixwne. ... Dmahk Rpel: 5
Selahedn Bulut
( Stenbol - Turkiya )
GEWRÊ
Wexta li ber avn w destn mr w keleme dikin
disnin eskeriy, Gewr h bka du meh ye. Li
istasyona trn ya Diyarbekr gava rn bi trna
sewqiyat dikeve, dike fisefis bi r dikeve, ew ry
xwe bi qerampskan xzxz dike, por xwe tev de
hildike, bi tepikan bi ongn xwe, bi kulmikan bi snga
xwe dikeve, bi d de baz dide, dibje dibilne:
Mar res, mar res, te er xort mna beranek ji xwe
re daqurtand tu y!
Ji w roja ku sebra dil w biribn bi vir de wek agir
di daw de be, tebat nedihat. - ... Dmahk Rpel: 8
WALIYÊ 'SALA SEWATÊ'
DURZIIYÊ SAMÊ BÛ
Xursd Mrzeng
axursidmirzengi@free.fr
( Pars - Frensa )
Îbrahm Tl b Mifets Gelemper, Waliy
Diyarbekir. Sazdeh bajarn Kurdistan w
dare dikirin. Pist derxistina Qanna
Teqrrsukn, Enqer berpirsiyar dab
Mifets, w qann ji ber xwe dikirin... Jina
xwe li Enqer hstib hatib. Xelk digot:
Bnams, jin li wir ji k re hstiye
hatiye? Yn jinik li ba wan e, wan ew
kiriye Waliy Kurdistan Ne tirk, ereb hla
Sam ye... Xulam Xetb Beg Hezroy
Cemo digot: ... Dmahk Rpel: 11
HEVPEYVÎNEK LI GEL
QAÇAXÇIIYÊ BERÊ
SEYÎÎD EVDOYÊ BATÊRGIIZÎÎ
Sahn Bekir Sorekl
shahinsorekli@hotmail.com
( Sydney - Australiya )
Mihemed Hemo
m_hemo03@yahoo.com
( Hewlr - Kurdistan )
b xebat kar bizav
b zann rijm rav
nab xud heq nav
ROJHILATÊ ALMANYAYÊ Û
ÇAND ( Bes 3 )
Em li Erfurt diin serildana xizmine
(merhevalek alman. Peyay mal nuha
otomobleke BMW diajo. Çiqa ji babetn BMW
yn her arzan be j, ew bi w serbilind e. Ber,
heta ger pereyn xwe hebna j, divab bi salan li
benda otomobleke ji kirina DDR (Almanyaya
Rojhilat) bimaya, otomobleke ku xwediyn xwe p
ne serbilind bn. Rews nuha pirr bastir e, dibjin
mazvann me, na, - ... Dmahk Rpel: 3
Hijmar : 7 DILNAME 10-6-2011
2
ARIYA GOTINA
Jana Seyda
janaseyda@hotmail.com
( Stenbol - Turkiya )
Roj hilat
Weke seke n
Min yekemn gotinn xwe
Ji te re nivsandin
Roj ava
Weke sahiyeke serjkir
Odeya min tij b
Ji ariya gotinn te
WINDABÛN
Tu winda y di navbera
Azad lleya tivingek de
Ez j winda me
Di navbera
Zivistana avn te
Û payza evn de
HELBESTEK
Pertew Beg Hekar
( 1777 - 1841 )
( Hekar - Turkiya )
Me dil b agir nran1 e dsa ceger j taze min buryan2 e
dsa
Nesm d ewan derd t ku b ħed3 biksim lew bi derb4
jan e dsa
Nebme ez ji wesl5 ber xwe r kam xuya be w ji n
buħran6 e dsa
Ji xeyr dax xem nne dewayek7 ku ser da derd b
derman e dsa
Dil min kase8 ya serpos-dar9 e tij derd xem kovan10 e
dsa
Li sng dit hero sed sse y 3ehd11 ji n va yim dikit
peyman e dsa
Persan im ji w zulf12 a persan bi p ħelqe13 wek
davan e dsa
Dil min lew li ates14 n sipende li ryan xal 3enber15
dan e dsa
Qe napirsit i ye hal te Pertew weha b sebr b
saman16 e dsa
* Jder: Ji danhevn Ebdil-Rehman Kurim ( 'Evd )
1- Nran: Agir. 2- Buryan: Birast.
3- Hed: Snor. 4- Derb: Ldan.
5- Wesil: hevdtin, prgn.
6- Buhran: Kfxwes ya her xurt, neswet.
7- Dewa: Derman. 8- Kase: Peyal, skan.
9- Serpos-dar: Nuxamt, ser girt.
10- kovan: Jan, s, azar. 11- 3ehd: Peyman, soz.
12- Zulf: bisk: Por kean y dirj li ser cnkan.
13- Helqe: Xelek, ne. 14- Ates: Agir
15- 3enber: Sima ya bihin-xwes ( ku ji hundur nehingek
peyda dibe ).
16- saman: pere, maldar, hebn
TENÊTÎ
Dimesim
Çavn min kevir bi kevir
Erd dipvin
Stxwar im
Minalek sw me
Li kolann b deng
Li pjna diya xwe digerim
Kes nabnim
Tu deng nabihzim
Ji bil
Gupgupa dil xwe
Di tariya bxewiy de
Ya kfxwesiya xewnn
Rengn
Ji min didize
Li germahiy digerim
L hertim
Li qesay dilikumim
Tp ji ber min direvin
Û di destn persaniya
Rojn min de
Dibin toz
Hijmar : 7 DILNAME 10-6-2011
3
TÊBÎNEK *
Rozad El
rozadeli@yahoo.com
( 'Efrn - Sriya )
Desteya birvebirina rojnameya Dilname..
Silav rz
Spas ji bo rojnameya we ya hja
Tbneke min li ser v hevoka ku li bin
navnsana rojnamey heye: (( Dilname..
rojnameyek rewsenbr ye swerbixwe ye )).
Di baweriya min de, gerek e ew hevok wiha b
nivsandin: ((Dilname.. rojnameyeke
rewsenbr ye swerbixwe ye)). Ango gereke
veqetandeka navdra nepend ( e) bi dawiya
navdr Rojnameyek ke ve, ji ber wek win j
diznin, ew ((cinava qersene ye)) ya ku li pas
rengdra rewsenbr hatiye, ew ji bingeha xwe
de ji veqetyandeka navdra Rojnameyeke
hatiye w navdr dinimne. L di we di w
hevok de cinava qersene aniye, navdra
rojnameyek j b veqetandek nivsiye, ez
dibnim, ku ew j ne li gora rzikn rzimana
Kurd ye. Di baweriya min gengaz heye ku ew
hevok ten bi du sweyan were nivsandin, ew j
ev in:
1. Rojnameyek rewsenbr serbixwe ye.
Yan j:
2. Rojnameyeke rewsenbr ye serbixwe
ye.
Spas ji bo hem karbidest nivskarn
Dilnamey.
Rozad El
( Efrn: 17.5.2011 )
__________________________________
* Edtoriya Rojnameya Dilname spasiya rzdar
Rozad El li ser tbniya w dike, her weha tbniy
cih xwe dt ew sast hate serastkirin.
Rojnameya DILNAME
ROJHILATÊ ALMANYAYÊ Û ÇAND
( Bes 3 ) ... Dmahk:
-em xweziya xwe bi demn DDR nahnin, l end aliyn w yn
ern hebn. Ew ji xaniy xwe, ji bernameyn televizyon yn
cudaswe, ji kompiyter nternt, l ber her tist ji rewsa
azadiy ya nuha gellek raz ne.
Yekbna her du besn Almanyay her weha gellek kseyn din
bi xwe re hann hol. Bi hezarn ji almann ku di saln ser chan
de, yan li d dawiya w ser ji 1945an sn ve, reviyabn rojava, li
d dawhatina DDR vegeriyan daxwaza zev xaniyn ku ber
yn wan bn kirin. Hinek ji van kseyan hn berdewam in.
Li Erfurt bajarn din yn v herm hejmara biyaniyan ji ya
bajarn hermn rojava pirr kmtir e. L em di kolanek de nav
Kurdisches Restaurant dibnin ez dibjim hevaln xwe, Em
sva xwe li vir bixwin. Xwediy Xwaringeha Kurd bakur ye,
piek fedok e, heye ku ji ber w yek be ku kurdiya xwe ne weqa
bas e. Mirovek zimanxwes e, em li haln hev dipirsin... Pzayn
w j xwes in.
Ji Erfurt w de em serk li kampa dengbed Buchenwald dixin.
Almanya 60 salan li d dawhatina recma Hitler hn j di bin siya
siyaseta stemkar ya w recm de dij ji ber ve sermezar e.
Aliyn dervey, bi taybet Cih, l her weha besek ji Almanan bi
xwe, nahlin ku va welata z bi z saln di bin desthelatdariya
recma naz de ji br rake. Stemkariya li Cihyan by ne ten di
pirtkxaneyan de, di dokmentan de di nav siyaseta rojane ya
hukmetn alman de diht sermezarkirin, l bi ser de snn ku t
de Cih hatine bichkirin kujtin parast mane, bne snn
serildan ye. Buchenwald yek ji wneyn res yn recma naz
raber dike. Ev kampa ku t de yn li dij recma Hitler,
rewsenbrn li dij Naziyan, Cih Qere dihatin bichkirin li
devereke gellek bedew, li nzik bajarn Weimar Erfurt di nav
daristanek de di sal 1937 de hatiye kirin. Di kamp de her
weha kesine oldperest kesine homoseksuel j girt bne. Ji sal
1937 ta sal 1945 dora 250 000 girt di v kamp de hatibn
bichkirin, yan bo demek t de mabn. Ji wan 50 000 t de
miribn. Hema ber gihstina hzn amerik di rojn dawn yn
recma naz de, hzn taybet yn Hitler (SS) 28 000 girt rast
mirin kiribn, l 21 000 girtiyn din, 900 ji wan zaro ciwann
temenk, di rewseke persan de zind hatibn dtin. Sna ku
mirov li vir rast dixe bin janeke hindirn odeya firneyn
sewitandina mirovan e. Li vir mirov ji mirovahiya xwe serm dike,
imk stemkarn mirovkuj j wek w mirov dihn hesibandin. Li
nzik kamp karbidestiya DDR sneke ji bo sermezarkirina
recma naz kiribye. Hn j li ser besek w va durisma heye:
DDR w yek misoger bike ku kesek naz, kesek
nijadperest stemkar li v welat nemne. Gotineke qenc e, l
ya balks ew e ku li d tkna DDR li Almanyaya roj yn her
nijadperest li wan deveran dimnin ku ber di bin desthelatdariya
DDR de bne. Ligor agahiyn bo me hatin dayn, Kampa
Buchenwald ji sal 1945 ta 1950 ji aliy hzn sovyt ve j
hatibye bikarhann, ji bo bichkirina girtiyn siyas
Di xeleka 4emn dawn de em biin Weimar.
Hijmar : 7 DILNAME 10-6-2011
GER HÛN
BIXWAZIN
Ger hn bixwazin
Xizaniy binasin
Sevek li gund min bibin
mvan
Ger hn bixwazin
Mirin binasin
Li baskn qulingn kober
binihrin
Bhna sewat t ji wan
Ger hn bixwazin
Evn binasin
Taldeya rojhilata dil xwe
bipelnin
B awa bi ken diteyisin strk
Ger hn bixwazin
Welat min binasin
Vekin deriy agir roj
Çivka mirovheza heftreng
D bifire ber bi we
4
ENSTÎTUYA KURDÎ LI
WASIINTON Ê (( WKII ))
Ensttuya Kurd li Wasinton sazyeke zann
lkoln ye ku di Êln a 1996 an de li
paytext a Emrka hatiye damezirandin. WKI
xwe daye ber van armancan: Ronkirina
dozn girday millet Kurd ji ray a gist re,
parastina mafn Kurdan yn mirovane
siyas and, alkariya mirovane psxistina
civaka sivl, jdern bo and zanna Kurd,
pistgiriya are yn bikrhat bo dozn Kurdan.
WKI karek berve psxistina van aliyn taybet
kiriye: Zann ( korsn ziman Kurd,
belavkirina ne agahiyan ), tevgern
mirovane ( dermankirin, lkoln rahnann
bijsk ), Amadekirin berteka dij bikaranna
ekn kmyay, Tomarkirin a belgey ya
tendurust ya cgeh.
Dr. Necmeddn O. Kerm
Serok Ensttuya Kurd li Wasinton
Damezirner WKI serok w Dr.
Necmeddn O. Kerm e, ji Kurdistana 'Iraq
bajar Kerkk ye, yek ji birvebirn Ensttuya
Kurd li Pars ye j gelek saziyn kurdan li
hindir dervey welt.
BAWERÎÎ
Berken Bereh
( Amed - Turkiya )
Pr El
Duh Rizgo
Îro j Casim
Zanim,
Nzke
W dor were min,
Warek xal
Dinyayek tar
Bikin para min.
L
Mirin
W nebe
Dawiya jiyana min!
Hijmar : 7 DILNAME 10-6-2011
5
Hesen Fehm dibje:
Extera Quds Ysiv pasa
Rastgoy dewlet xwedan
hinern navdar
Xweday alem bide w, w ryeke
serbilindiy vekir.
Her weha sx Evdirrehman kur
mifty Srt di pesn w ferhenga
w de weha dibje:
Srntirn pirtk e di ziman kurd
de
Her tist di nav de ye di ser her
pirtk re ye
Er, rewsenbrn kurd yn w
dem( ku mela mift sx bn) bi
germah ne pswazya w
ferhenga giranbiha. Ne ten wisa l
wan alkariya daner kiribn ber
w dabne peyvn kurd yn resen
ku Daner bi xwe j keda wan ji br
nekir nav wan melayn ku
alkarya w kiribn, yeko yeko di
rpeln ferheng de nivsn e.
Di vir de pirsek xwe dihavje
kevkn pencereya mejy mirov, ew
j ev e: gelo ima wan melayan bi
xwe, xwe nedane nav w kar hja
wan bi xwe ferheng ji bo ziman
kurd nedann? Di nerna min de
danna ferhengeke bi w reng di w
zeman de, bi hewcey mejyek
akademk b, ku mixabin e wmej li
ba zanayn me kurdan neb. Hjay
gotin ye ku ferhenga Elhediyye
Elhemdiyye ya ku Dr. Muhammad
Mukr wesand, li Lubnan ap b,
by psgotina daner b. daner
psgotinek di pesn Sultan
Ebdilhemd de, derbar rzimana
kurd helbestn Ehmed Xan de,
nivs b. ji ber v yek ez dibjim ku
pdiv bi apeke n heye ku jiyana
daner psgotina w dsa cih
bigirin.
Ferhenga Elhediye elhemdiye
ferhengeke ku gelek peyvn kurd
yn resen ji windabn parastin e,
ew hjaye ku hn btir li ser were
xebitandin hem peyv gotinn di
nav de, cihn xwe di ferhengn
njen de, her wisa di nivsn her
nivskarek kurd de cih bibnin.
Elxalid Kurd b yan na??
... Dmahk Rpel: 6
YÛSIV DIYAADDÎN PASA
ELXALIDÎ ... Dmahk:
Du salan li wir ma heta biray w
Yasn ew sande Stenbol da ku
bijskiy bixwne, l dil w w
xwendin neb, ca pist salek dev j
berda tev li fakulta Robert a
Endazyariy b. Sal nvek li wir
xwend ew j bi hoy mirina bav
xwe, terikand vegeriya Quds. Dema
ew li Stenbol b destpkirina vekirina
dibistann njen modern dt xwest
li Quds j tevgereke wiha bike. Bi
alkarya Rasid Pasa waliy Sr sala
1867an de, yekemn dibistan bi nav
Dibistana Resd vekir. L hviyn w
hem tkn dema gernendeyek tirk
ji Stenbol ann ew nekirin
gernende.
Pistre ew b Serok Saredariya Quds
ses salan di w kar de ma. Di wan
ses salan de gelek xizmet ji bajr re
kirin, kolann n ji bo peyadeyan
irandin ryn asfalt ji bo
erebaneyan di navbera Quds
Yafay de kehrzn zrzemn
gelek karn din. Pist demek ew ji
serokatiya saredariy hate pekandin.
Sala 1874an de dost w Rasid Pasa
b wezr karn derve y dewleta
Osman, ew vexwend Stembol da
ku wek wergrek di Babi Al de kar
bike. Di wergeriy de ses mehan xebit
pistre b cgir Qonsolos Osman li
bendera Bot ya Rs li kenar Derya
Res.
L Rasid Pasa di wezareta derve de
dirj nekir Ysiv j bi w re ji kar xwe
hate avtin. W ew yek wek
fersendek dt ku li Rsyay bigere ji
nzk ve w nas bike. Ew li bajarn
wek Moskov, Kiyev, Odsa,
Petesrburg heta sala 1875an geriya.
Pist w bi alkarya dost xwe y kevin
Rasid Pasa y ku bb Balyoz Dewleta
Osman li Otrs (Nemsay) b mamostey
edebiyata ereb li Viyanay.
Gelawja 1875an de ew vegeriya Quds
careke din b serok saredariya w bajar.
Di destpka sala 1877an ew wek
mebs muteserrifiya Quds, di Meclisa
Mebsan de hate hilbijartin. Ji filestiniyan
ew bi ten nner b, ji ardeh nnern
ereb b. tevaya nnern meclis mebsan
j 120 kes bn.
Di meclis de w dijberiya Siltan
Ebdilhemd duyem kir b pistgirek
alak ji bo destr (mesrtiyet). Ew yek ji
dostn Cemaleddn Elefxan b, ku ew j di
dawya sedsala nozdehan de li Istanbul
b. Li gor ku avkaniyn drok dibjin, ew
mirovek cesr wrek b bi dilr rexne
li Sultan sor( Ebdilhemd) dikirin di
rojnameyn w dem de behsa w
daxuyanyn w yn di meclis de dihate
kirin. heta ku qonsulus Emerka bi xwe j
behsa w kirib gotib: w di meclis de
bahozek bi cegermendiya xwe rakir, ew
mirovek jr zana ye, ew di gel ku
misilman e j , lberal e di dreke
xahebnn ynan de dij.
Dema ku meclis bi biryara Siltan
Ebdilhemd di resemiya 1878an de hel b,
ew j bi deh mebsn din re hate sirgn
kirin vegeriya Yafay pistre Quds ji
bo cara syemn b serok saredariy.
Sala 1881 de b qaymeqam Yafa
pistre Merciuyn li Lubnan. Di daw de b
hakim Mutk li Bedls li wir fr ziman
kurd b ferhenga xwe ya navdar
Elhediyye Elhemdiyye nivs. Ferhenga
w di sala 1893yan de li Stenbol ap b.
Hin dibjin ku w nav ferheng kiriye
Elhemdiyye da ku destra ap werbigire,
ji ber ku wateya nav ferheng ev e:
diyarya hemd di ziman kurd de!! L ez
ne bi v nern re me, iko me dt b awa
ew dijberek mezin b ji Sultan re destn
w j dirj bn, ango dikarb ferhenga xwe
li Viyannay ap bike by ku stuxwariy ji
sultan sor re bide xuyakirin.
Sala 1893 ku ferheng t de ap b,
kovara rojhilatnasiy ya ku bi ziman
firens derdiket(( Journal Asiatique)) j
behsa w kir.
Her weha ew bi coseke mezin ji hla
rewsnebrn kurdan ve li herm hate
pswaz kirin gelek kesan mna: Hesen
Fehm Efend muderris dibistana
Salihiyy li Srt, Sx Evdirrehman kur
miftiy Srt Mele Mistefa kur Sx
Hesen navbor hin kesn din, ku
hemyan j helbest di pesn w ferhenga
w de nivsn.
Hijmar : 7 DILNAME 10-6-2011
6
JI DILÊ TE RE
DISTIRÊM
Mehmd Badil
mbadili3@hotmail.com
( Hesek - Sriya )
"Diyar pakrewann
azadiy dikim"
Dilber..
aniha bi te re diaxivim
neyar kujtaran
di dev min de
dijennin.
Aniha..
sitran di por tey
sevn de vdixim
gulan bi guhn xewna
te ve vedikim
neyar derziyn mirin
di kulmekn hviyn
min de dadiiknin.
Aniha..
v sird
-evndarn azadiy
bibin yek
diyar avn te dikim
neyar plan nifirn
xwe
di kunleyn las min
de gur dikin.
Aniha..
ji dil te re distirm.
Aniha..
ji avn te re
pencereyan di giyan
aliyan de vedikim.
Aniha..
bi tilyn xwey ewrav
barana ji por te
dibare
seh dikim.
Aniha..
bi xatir te
iku pist aniha
neyar tesiya jna min
li ser i og dirsin
nizanim..?
Dibe ku aniha..
gorek ji term min
welt re
dikolin..!!
dsa nizanim.
ji tilyn te re dirsim
neyar henasn pnsa
min
bi sdara tariy ve
dadiliqnin.
Aniha..
dil xwe ji sibehn te re
dikim tast
neyar saw tirs
di kezeba roka min de
dinin.
Aniha..
snga xwey taz
ji reya trjn dmn te
re berdidim
neyar top gulleyn
qirkirin
di hindir min de diteqnin.
Aniha..
di pswaziya te de
xwna xwe ji te re radixim
neyar peyaln ken xwe
ji goln arezya min
dadigirin
li ser cendek min
nosa kfxwesiya xwe
bikartnin.
Aniha..
giyan xwe datnim ser
dest ba
YÛSIV DIYAADDÎN PASA
ELXALIDÎ ... Dmahk:
Elxalid ji binemala Xalidyan e ya ku ji
z de li Quds bi cih bbn. V malbata
mezin j tucar negitine em kurdin tu
belgeyn drok di dest me de nnin ku
dibjin ew kurdin. Ji ber v j ne ji maf
me ye ku em serwelek kurd li bejna
daner ferheng bikin. Ew mirovek
Ereb, l ji ziman kurd hez kirib
jiana kurdan ji nzk ve dtib li pey
xwe ji bo me kurdan ferhengeke hja
dan, ca kurdbna w nekurdbna w
tistek naguhere.
Ysiv Diaeddn pasay ku ev xiz****
mezin ji bo ziman kurd kir, sala
1906an de li Stenbol wefat kir.
Jrenot:
Wne, wney daner e. ji malpera
xalidiyan hatiye wergirtin.
Resim 1: kopya nameyeke daner
ferhneg ye, ji konsolos gist y
Rsyay, li sr Filistn re sandiye. Di
v namey de ew spasiya konsolos
dike, iko konsolos bi xwe
spasnameyek bi munasebeta derketina
ferheng ji w re sala 1894 an sandib.
Resim 2: nameya daner ji Idward Siega
re, ku sala gernendey Broya
Imperator ya Alman ya rojhilat li
Berln b. di v namey de daner
spasya Idward Siega dike ku w pesn
ferhenga Elhemdiyye kiriye, j
dixwaze ku nivsn w yn derbar
ferheng yn di kovarn w dem de
hatibin wesandin, j re bisne.
Jder:
Navdarn Kurd Kurdistan di serdema
Islam de- Mihemed Emn Zek.
Çapxane ya el Tefeyyuz- Bexdad
. ). 1945 
     
    (
Malpera malbata Xalidyan.
Khalidi | Real Estate | Apartment For Rent | Personals | Cheap Airfare at Khalidi.info.
Hilperna kurdan ya and netew di
sedsala nozdan de. Pr.Dr. Cell Cel.
Wergerandin ji rs: bav Naz. D.
welato. Beyrt. Lubnan ) 1986 ! "#$%
), - . & ' (  ")( "(*
. )45 . . % 13 "0 4 . ./0 1//0 (
Elhediyye elhemdiyye. Pskskirin
lkolna: Dr: muhammad Mukr. Beyrt
lubnan. Çapa duyem ) . 1987 6- 3 .
9): ":  ";/  ":  ":$ "%* "
-8
( = >3 : @ (
Hijmar : 7 DILNAME 10-6-2011
7
PÊXEMBERÊ
AZADIYÊ
Kea Kurd
kecakurd50@yahoo.de
( Dortmund - Almanya )
De lor, lor pik mino lor
Hemzay mino kesara dil day
Lor lor
Deng basn li v roj gihane min
Ji ar gosan
Gurz tran ji kevanan derdikevin
Ji wan re ez bme nsan
Sing pista min kun kirin
kezeba min tev dibirin
Li nav krha dern xwe b hedarim
Ez nizanim ev xwna li cirnik dil
xwe ez
bi i lvan w mijim?
P hevr lorandina xwe bistirhim
Peyverengn lorandina xwe ji kud
peyda bikim?
Ji kustara bajar Hema
ji nav gorn goristana bkl
serwinda
reng li kolann Helebceya sehd
Ez li xurtiya pln ava ass
rengn li birnn pik xwe
lorka xwe bihnim
Ez dergsa s janan
Dergsa naln hawarn pik xwe
bi hejnim
Bi derzka li nav dest day
Bi hevrsm hestn dilovan
Krbirnn resqemir
yn di las ciwan xwe de
bi tabiskn kesern xwe bihvzim
Ji w xwna li kolan li kuncikn
bajar xwe
Reng sor xecxecokn li ser lvn
hemzay xwe
biguvsim dev plan
da ku ava em Ass
P sor bikim
Lor lor pik mino lor
Çavn day li rbwara te qerimn
Dil day ji ar gosan her l dida
Sev rojan taya tirs ez digirtim
Li nav ola biyaban
Winda dibm
Ez tihniya pzannek
Li ser cih war te bm
Li taxikn bajar min sop nebn
Hem calde
deryn bajr tev girt bn
Li gevzeka v kustar
Debabe rivdn guran Sebbhe bn
Min baz dida bisn
siha res xwe de
L bergeha lgerna bisn te de
Li dayik qedexe b
Lor lor pik mino lor
Dayika te bigor
Hind caran res tirs,
prehovka bhviyan
Pencn xwe j min divekirin
Demek ji min drdiketin
Bazikn xwe bi lawaz
berbi jor ve min radkirin
Li raber yezdan pak
bi hv bm
pik min li temen szdesal
bgunehe
Li ser engn firsteyan
d vegere
Xwe bavje hembza min
Ji gerdena w a sip
d bimijim xwhdana w
Hilma ji nav dern w
li poz xwe hilkisnim
Min got hewr li asman hviyn
min
d bibare
d av bide gulistana jiyana min
Min nezan bik min boxire
li nav pencn rivdeguran
bpirgal e
Gost las w dveirin
Ne hawar nebergir e
tak tenha tim dinale
Min nezan Hemzay min
Wek sa pxember
nraniye
Pxember azadiy
Hza xurt sres ye
Min nezan
ku nameya Xweday pak a proz
ji bo mirna van Firewnan
li gel w ye
li gel w ye
( 5. 6. 2011 )
Hijmar : 7 DILNAME 10-6-2011
8
GEWRÊ ... Dmahk:
Wexta li ber avn w destn mr w keleme dikin disnin
eskeriy, Gewr h bka du meh ye. Li istasyona trn ya
Diyarbekr gava rn bi trna sewqiyat dikeve, dike fisefis bi
r dikeve, ew ry xwe bi qerampskan xzxz dike, por xwe
tev de hildike, bi tepikan bi ongn xwe, bi kulmikan bi snga
xwe dikeve, bi d de baz dide, dibje dibilne:
Mar res, mar res, te er xort mna beranek ji xwe re
daqurtand tu y!
Ji w roja ku sebra dil w biribn bi vir de wek agir di daw
de be, tebat nedihat. Tama dev w xera bib tu tist p
xwes nedihat. Ji xwarin vexwarin ketib. Xulq w bb wek
jehr. Kes newrb li hal w bipirsiya. Hinan j re bigota : Tu
awan wek dijn l dabin, p tade dihat. Hela bi xwesya xwe
re qet li hev nedikir. Ava her duyan di coyek de nedi. Di mal
de her roj ser pevn b. Qederek wilo derbas b. Nizanb
w awa bike. L bas t gihistib ku bmrt gelek zor e. Bi
sev ranediza. Xew l herimb. Di nav cihan de ji var heta
dest sibeh xwe vir de w de diqulipand.Dosek p fireh,
balgf p dirj lihf p mezin dihat. Li ser balgf li sna ser
mr xwe dinr heta di ber klan re perk bifiriyana bi
kulmikan p diket. Xewa bka teze di bin lihfa rij de d
nedihat. Derdiket nav gund, b armanc xwe vir de w de zz
dikir.Roj bi roj, bi jimar tam du sal derbas bb. L ji mr w tu
xeber tune b. Li k b, sax b, mir b nizanb. Li gund qala
herba Korey dib. L roj tistek dihate gotin. W j nema
zanb kjan rast e. Ten rastiyek heb ku Gewr d nema bi
xwe karb. Ser sibehek, bi banga deng mel re, axa bi
xwe hesiya ling xwe li lihfa ser xwe da en kir w aliy
odey. Rab ser xwe, snga xwe derxist derve, tiliyn xwe di nav
hev re derbas kirin, dest xwe di ser ser xwe re qulipand, xwe
vir de w de vezeland, tajan da xwe movikn pista xwe yek
bi yek qirpandin.
Pas xwe hup kir ser dik ji wir j xwe ip kir ser sindoq.
Tiliyn xwe irpandin, li epikan xist, du s deng llandin, reqis
di hundir odey de, da indikan. L tna dil w nedisikest. Der
vekir xwe avt derve. Dk mirskn li hews ku li dora hev
din dihatin ji ber bay w tev bi hewa ketin. Çkn li ser
qmaxn xn, wek deng srqniya kevkaniyek cube wan,
matmay li dora xwe nrn. Gewr kulmekn xwe dagirtin, snga
xwe da ps di nav teyr tebayn ecbmay re mesiya. Cot
memikan ser j stendibn nedihatin zeft.Dihezikn bi
bihostek li psiya w dimesiyan. Ser wan wek ser kevokn li
ser avzmkan, ji bo ku ava di dev xwe de daqurtnin di ser xwe
re li Xwed dinern. Kevir kun li ser r xwe li ber pkn w
nedigirtin. Her ku gavek diavt s ar sjik ji ber pozika sola w
dipengizn qeraxn r. Çkn li nav gund wek basokan dadabin
wan, vir de w de difiriyan. Yn li ser daran, ji ser saxikn nizm
difiriyan ser saxikn her jorn.
Li ser tenr kurtepista prekan b: ' Xortn me yn azib, yn
ku ro mesa v qehpik dtibin, gist doza zewac li me bikin'
' Ma hew yn azib?
' Gist d hema w tajana bidin xwe...'
' De bila tajana bidin xwe, bila z bizewicin ji bo ku
avn wan ne li der bin'
' Bi Xwed qism zilaman baweriya min bi wan nay, z
j bizewecin dereng j bizewicin wexta qehpikek
bibnin bi d dikevin.'
Xwesya Gewr gava li bka xwe dinr ciwaniya w
dihate br. Gunehn ku di taldeyan de kirib, yn pik
mezin gist di ber avn w re dibihurn. Çil sal ji emr
xwe diavt di pazdeh saliya xwe. W wext
keikeke ciwan b, xwesik bedew b. Di nav gund de
xwe li ba dikir digeriya. Çaxa hubriya li ser ser li
saxikn daran dialiq di ser por w re disemit, w
tew li xwe danetan ku hema li d xwe bizivire. Wexta
dihate br ku xortn gund ji ser saxikn daran hubriyn
w didane hev, dest xwe di hev dida dikeniya.
Taldeyn kokn daran, pas bendn rezan, qorzkn
xaniyan, nizarn zinaran, xirbeyn terkkir, yek bi yek
dihatin br. Di ber xwe de : ' Xwedyo! Tirs heyecana
hevpeldann bi diz iqas xwes b!' got.
Wexta dikete xeyaln qztiya xwe, xwna w ron dib,
germahiyek li ser can w bela dib, soray bi ry w
diket, aveke Srn li ser ziman w dida der, lvn w
yn p sil dibn dil w nerm dib. Xeyalan tesr li
dil w dikir tkiliyn w yn bi bk re hebek bas
dibn. L lihevhatina wan zde dom nedikir. Wexta li
w bi guman hawena diket, dilkoeriyn w didt, w
ax bhna w teng dib, ew xwesya nermok di,
hiskoleke no dihate sn. Qinyateke wilo j re hasil
bb ku, v bka teze ney tirsandin w hetketiyeke
mezen bi ser xwe y w de bne.
Du kurn w yn zamote hebn. Fikir got: ' Ma ew ji
bo kjan roj ne?' Sand p wan gazinn bk ji wan re
kir. Her du kur xwe tehenandin,sor kirin bi ser bk
de sandin. Kurn w filitn bk. Wek di curn de dan
bikutin ser can w bi kulmikan, bi daran di ber hev
de kutan. P li ser w kirin, di bin lingn xwe de
eciqandin bi guliyn por w girtin wan ew bi xwe re
kisand. Li hews wan gewd w bi hewa xist wan
wek berateyek ew end kir ber lingn diya xwe. Gund
pik mezin prek gist ji maln xwe derketibn,
temaseya ldana Zamoteyan a li Gewr dikirin.
L ne ji ne ji xerab kes j xeber nedida hayn
xwe j nediann.Gewr wek piskek heft ruho dimir
her care ji n ve ruh p de dihat. Rab ser xwe, delkek
da xwesy, ser xwe bilind kir, kulmekn xwe
sidandin, dest xwe da pas xwe, snga xwe derxist
derve weke sivterkek xwe li nava koma
temasevann gundiyn bdeng xist mesiya. Gund
gist revn, ketin maln xwe deriyn xwe girtin. Çkn
li ser riya Gewr yn ku di nav sjikan de li hebikan
digeriyan, wexta av li Gewr ketin wek dest bi dest
ifteyek bi wan de teqiyabe hebikn ceh genimn di
nav nukiln xwe de berdan, baskn xwe vekirin bi
hewa ketin.
Hijmar : 7 DILNAME 10-6-2011
9
-komeke huner damizrandin bi nav Newroz di pist re j
koma Serketin, di wan komand gavin huner berfereh avtin
bikar bare xwe y huner hunera Kurd bi miltn biyan dan
nasn. Bn pist ji Soresa Eyln re wext wext ahengn
pistgiriy ji Soresa Eyln re li dardixistin, bi stirann netew
hestn gel kurd dadigirtin.
Pist rkeftina 11.3.1970 de ya ku Kurdistana basr p
otonom wergirt carek din wan hunermendn kurdn rojava
pistvaniya otonomiy kirin komteyek huner li Libnan
damezirandin ji wan nemir Mihemed Sxo b, Srn perwer
b, Sehd Ysf b, Mehmud Ezz b, Ezdn Temo b,
Mihemed Teyb Tahr b, Rufet Dar b, Remezan Necim
Omer b carcar hunermendn din j li gel wan besdar
dibn wek: Dengbj Hja Ceml Horo. Wan Hunermendan
aheng fstvaln mezin li Libnan li dar dixistin pistgiriya
otonomiya Basr dikirin. Di sala 1972 de hunrermend
Mihemed Sxo vedigere Qamslo ji wir j die Drik di w
serdem de Kurd rojava bi cosek mezin guhn xwe didan
zgeha deng Kurdistan zgeha kurd li Bexdad ew
dibin serkaniya stiran huner kurd di dever de. Loma
hviya her hunermendek kurd b ku stirann xwe li zgeh
deng Kurdistan li zgeha Bexa belavbibin.
Gav gel kurd di wan zgehan de guhdariya ziman kurd
dikirin ku we p hestdibn Kurdistan azade, her kurdek ji
Kurdistana Rojava xaziyn xwe bi gel kurd li Kurdistana
basr dihann her kes hvdikir ku li Kurdistana Basr bij.
Gava Hunermend Mihemed Sxo dihat bajarok Drk ser
ava Dicl p hestdib ku bay azadiy li w dide li iyay
Bxr dinhr hesreta azadiy diksand li wir ev stiran digot
De were virde azad srn av westiyan hng li te dinrn
Azad Srn herkes dinrn av westiyan hng li te
dinrn
Ev helbest j ya Adil Syfdne Ew j ji xelk drikye.
Birast j gelek kurdn rojava dihatin devera drk ten ji bo
ji drve li kurdistana azad binrin sala 1993 em hin kes ji
Efrn n Drk ten ji bo em ji dr ve li kurdisatna azad
binrin em n gund zixt dev mamoste Umer Lal ji me
re got: Bimnn bi sev, hing kehreba zaxo vdikeve
kurdstana azad bastir t xuyan. Ca navbera Efrn Drk
ser 500 km re ye.
Mihemed Sxo bi alikariya Partiya Dmuqrat di sala 1973
hatiye kurdistana basr li Behdnan hzn psmergn
qehreman bi dilgerm pswaziya wan kirine, esqa dil w j bi
hzkirine d dest w ji Soresa Êlne ya bi serotiya serok
netewa kurd Mel Mistefa nebye. Ji Behdnan xwe berdaye
navenda Sores li ser xaka rizgarkir dest bi xebata xwe
huner kir nemir Mele Mistefa kurn w yn leheng
pistigiriya huner w kirine, M Sxo hing bye pereyek ji
Sores ketiye nav psmergeyn ronakbr helbestvan
hunermend di qonxek huner nuh de jyay, huner xwe j bi
hz kir deng w roj ji roj belavtir bye.Ev stiran j belav kir:
Psmergn nebez dara azad
Avdan bi xwn bi sad merd
Silav her li wan li dest ya
Xwna xwe rtin ji bo y jyan
M Sxo ber ku xwe law sores didt d bi xwe b sores
b soresger di huner xwe de stirann soresger dadihnan
hestn netew di nav milet psmergan de bilind dikir
xebat bi gel kurd xwes dikir bang li gel kurd dikir ku li xwe
welat xwe xud bi derkevin distr- ... Dmahk Rpel: 10
NÊÇÎRVANÊ HELBESTÊN DILDARIYA WELAT
MIHEMED SÊXO ... Dmahk:
Mihemed Sxo di jyana xwe de di du qonxn mezin re
derbas qada huner kurd b ye cihk bilind t de girt. Ew
qonax yek na w ya Libnan ye, ya du j na nav Sores
Êln ye.
Mihemed Sxo yekb ji nifsn psengn stirana soresger
nstmanperwer ku di sala 1968 de dest bi stiran kir, li
destp bi ziman Kurd Ereb stiran gotine, bi kurd stirann
geler stirane, bi Ereb j stirann Mihemed Ebdilwehab, Ferd
Etres hin din stiran. Pist dest bi stiran kir bi salek xwe ji
partiya dmqratv nzk dike roj ji roj sa milet xwe dide
der. Li xwesiya rijma Sr nay, ink rijma Sr j di w
serdem de, li dij gel kurd di kurdistana rojave de dest bi
pirojeyn xwe yn sofonst qirj kir b. Rijma Sr
nedixwast gel Kurd husyarbe. Lom fisar dabn ser ronakbr,
helbestvan hunermendn Kurd, ji ber w yek hin
sedemln din M Sxo ber xwe daye Beyrt, welat Libnan,
ew sedem j ev bn:
1- deshelata rijma Sofnsta Sr r li ber huner kurd dibr
r nedidan hunermendn Kurd ku huner xwe bi azad bi
karbnin.
2- Libnan welatek azad qestgzer b, salane bi dehan
mehrecann huner yn mezin, li wir bi r ve din. Loma
Libnan bb serkaniya huner Ereb hunera nvdewlet.
3- Libnan welatek Dmuqrat b kurdn li wir dikarn bi gotana
em kurdin nner Soresa Êll j li wir heb. Loma
Hunermendn Kurd qesda Libinan dikirin,
Gav hunermend M Sxo qesda Libnan kir, li wir ket
qonaxek nuh bi sweyek njen huner muzk nas, ji aliy
awaz peyv ve gavin berferehe avtin.
Çink hn ziman qelem rewsenbr kurd y bi nav deng
nemir Kamran Bedirxan li Libnan ziwa nebb, hn bhna
tpn rojnama Jna N li wir difor, hn w deng bes kurd
ya zgeheha Libnan di guhn Kurdn Libnan de mab,
dezgehn kurd di Libnan de dihatin dtin wek: Cemhya Xr
ya Kurd ya Libnan cemhya Eriz ya Libnan. Nivskar
helbestvanin Kurd qesda Libnan dikirin li wir dijyan mna;
nemir Birahm Metn yn din, ronakbrn Kurd dikarn li
Libnan pirtkn xwe ap kirana bidestxistana, hin
hunrmendn kurd li Libnan bi cih bbn wek: hunermend
Mehmud Ezz, Sehd Ysif, Remezan Omer hunrmendn
kurd yn jin j li wir hebn wek hunermenda hja Srn
Perwer Perwn. Loma na Libnan li xwesiya hunermend
me y hja Sxo hat di wirda gavin berfereh di huner de
avtin, du xol dersn muzk j wergirtin, pwendiyn balks
bi hunermendn Libnan re dann wek Feyroz, Wedh Saf,
Nesr Semsdn, Semra Tewfq hin din.
M Sxo wan hunermendn Kurd li Libnan bi hev re-
-xwe berde fayl hasten her
merovek p hukim bike. Lom di
rewsek tal tal de bi awaz peyvn
helbestvann kurdperwer
welatparz ast muzk stirana
kurd bilind berve ps bir jyana
gel xwe bi w berxwedan srnkir.
Mnakek:
Pskevin em serfirazin milet
Kurd
Yan mirin em d bibnin yan jna
kurd
Hijmar : 7 DILNAME 10-6-2011
10
Li vir j em dikarin nimna stirana her nazik bnin,
stirana Gul sirofe bikin ku gul yare, yar j ale, al j
berxwedan e, berxwdan j, serxwebn azadiye. Gava
distir:
Ay l gul gala min
Srna li ber dil min
Gul nadim bi mal din
li ser gul tm kustin
Di vir de t xuyakirin wek e her dildarek ku li ser evn
swda ya xwe salix bide evndara xwe wek e gulek li
ber dil xwe bibn e. L di vir de gava v per stiran
dibje:
Gul kesk sor ser
Nsana al li sere
Êd reng sip gewhere
Srn peymana min
Yekser yar di xeyala merov de dibe Al, al j nsana
Azadiya miletane, hezkirina welat, yan evna yar bi
walat merov ve gir dide L gava di van bend xar de
carek din dibje.
Xud ez pismam te me
Bi snd pesindar te me
Ser ceng hawr te me
Qelen te ji xwna min
Çarek din j xuya dike ku gul ne bi ten yare yan welate,
gul li vir d dibe sores, sores j berxwedan temendane.
Ca ev helbest ya mamoste Umer Lal ye ji aliy
hunermend M Sxo ve Hatiye stiran l mixabin gava
li Roj TV Newro TV v l didin dikin helbest
Cegerxwn e, di vir de maf xudiy v helbesta nazik
t xwarin.
Mebesta me ew e ku dengbj me di hilbijartina
helbestn stirann xwe de, bi serkeft bye
taybetmendiya xwe di bra gel kurd cih girt, w yek j
histiye ku hunermend hja di huner xwe de bi serkeve
bibe navdarek kurd di droka hunera kurd de.
Ji ber w yek M Sxo bye wek: Dibistanek huner,
her guhdern w hene kesin mebdene di evna xwe
de, di xebata xwe de, di rxistina xwe de. Guhdarn
huner stirann w ne du ryn e, guhzok nnin, di
hezkirin xebata xwe de rastgone, pl pl nnin, ji ber
bercwandiyn xwe yn sexs xwe ji partyek navjin
partiyek din zz xwe nafrosin.
Merov bi sanah dikare guhdarn M Sxo binerxne,
gava guhdarn hunerek bn nerxandin, merov dikare
w huner wek: Mekteb bi nav bike.
Ez hunermend Mihemed Sxo ne ten bi huermend bi
nav dikim ez dibjim ew dibistanek hunera kurdperweriy
ye, bi nerna min, ew dibistana y her di nav rzn
dibistann hunera kud de bimne hunermend dikarin
bibin sagirt w dibistan .
M Sxo Helbestvan:
Mihemed Sxo bi Helbestvann stirann xwe re rastgo
b tu car bi helbestn helbestvana teserf nedikir. Eger
pwst bi teserf bikira j div destr ji xudy helbest bi
girta. Di saln heftiyan de hviya stiranbjn kurd ew b
ku stirann xwe li Êzgeha Bexdad tomar bikirana. L
gava derfet ji nemir Mihemed Sxo re t ku die
Bexdad hng helbestek ya- ... Dmahk Rpel: 11
NÊÇÎRVANÊ HELBESTÊN DILDARIYA WELAT
MIHEMED SÊXO ... Dmahk:
-Ev b ye bst du sal li ser min ceng baz
Kurdo were min bixwaze bel bi serviraz
Ji wir j die Bexdad hin stirann xwe li Êzgeh kurd ya
Bexday tomar dike.
Pirtir nav w belav dibe cih xwe koska hunera kurd de
digre. Ji wir j die dil kurdistan bajar Kerkok, li wir j hin
strann xwe li TV ya kerkok tomar dike, li seranser bajarn
Kurdistana rizgarkir j li ser hunermend ronkbrn Kurd,
Turkman Suryan geriya sda ji wan digirt dikir xiz****
hunera xwe.
Ew ger alakiyn hunermend M Sxo pistgiriya Serok
netew Mele Mistefa kurn w qehreman ji w re b pistek xurt
ku baweriya xwe huner xwe xurt bibe huner w navdeng
bide.
Pist ku ew serkirdayet ya part j ji nzk ve dinase qermaniya
psmergan dibne nikare Part kurdyat, psmerge, soresger
rizgar ji hev cuda bike wisa stiray:
Li il ses xazgnc hatin
Li sst yek berbk hatin
Ez bm deriya xwna Sehda
Min gemiyek kir ji hestiyn Sehda
Pandora helbestn, stirann M Sxo li ser civaka Kurd
pandora w hunrmend weke strek ges di ezman netwa kurda
ronah daye awa hunermend hja Sivan Perwer nifs saln
heftiyan hestiyan di sed sala bor de bi canek soresger
berxwadan bi berfir xistin, Mihemed Sxo j nifsek
neteweperest xemxar rizgariya gel Kurd kurdistan bi
ezman xistin. Loma du hunermendn kurdn rojava Rzan
Chan di stirana xwe ya bi nav deng de weha distiran:
Du strk bi hevre li Kurdistan hilhatin
Yek Sivan Perwere
Yek j Sxoy girane
B jimar xort ken kurdn xwendevan, dibin pandora stirana
nemir M Sxo de ketin nav rxistinn kurd xud li doza welat
gel xwe bi derketine, di nav xebata netew de mezin bne.
Çawa milet Ereb bi qewa sib re div guhadariya hunermenda
xwe ya bi nav deng Froz bikin, ji ber deng w y narn
xwes.
Piraniya gel Kurd j li rojava bi qehwa sib re guhdariya
hunrmend xwe y girian buha Mihemed Sxo dikin ji ber
hestrastiya peyvn stirann w yn netew evna w ya zalal ku
ti car nikar b, yara xwe welat xwe ji hev cuda bikirana. Ta
niha ez hvdikim ku lkolnek diyar bike ku yara w hunermend
kinb! Yan dirj b, qelew b yan tenk b, gewirb yan esmer b
l tev dizanin ku yara w xebat b welat b, azad serfiraz b
wek:
Kurdistana delalim her kes t min dixwaze
Ez pir soxo sepalim min deng daye bi naz
W nemir ta ser xwe daniye kurdistan li ser mil w b ye
sores di nav dil w de bye, ez dibjim eger Kurdistan li w
diny j hebe w hn j li ser miln w be.
L ten rexneyek li ser nemir Mihemed Sxo heye wek: Girng
bi huner xwe daye Kurdistana basr nedaye pereyn din,
raste li basr tna germiya sores heb w tn dab s
pereyn kurdistan din j, l diviya pereyn din j di serguhn
stirann xwe re navtana.
Hijmar : 7 DILNAME 10-6-2011
NÊÇÎRVANÊ HELBESTÊN
DILDARIYA WELAT MIHEMED
SÊXO ... Dmahk:
-helbestvan hja Sebr Botan bi
nav; Tu y behsta rengn kirye
stiran daxawaz dik e ku w stiran
tomar bike, dezgeha Êzgeh hin
mercan datn ser w ku bendek ji w
stiran biguhr yan j j bavje M
Sxo merc wan napejirne, loma j ji
w re w stiran tomar nakin, ew j b
mint dibe ji helwesta xwe danakeve.
Serkan ji Sexonameya perz Besr
botan-
Rojek j me nebihstiye ku
helbestvann stirann w giliyek li w
kirine.
Helbestvan pevnivsn stirann w
gelek bn ji wan: Cegerxwn,
Bbuhar, Sebr Botan, Rncber,
Bedirxan Sind, Xelef Zbar, Enwer
Mihemed Nam, Mistefa Etrs,
Ehmed Sx Salih, Fdela Xiznew,
Mihemed El Sakir, Tiha Xell, Adil
Syfdn, dibe hinek din j hebin em
wan nenasin?
Piraniya van helbestvanan bi xwe
helbestn xwe ji w re disandin.
Hunermendek b nefs b tu car
xwe di ser milet xwe re nedidt tu
car nikar dev ji xebat berde gava
sores hatiye rawestandin
psmergan r li Îran kir, M Sxo j
komek huner ji birndarn sores re
damezirand dersn muzk dane.
Pist vegeriye Kurdistana rojava bi
w temen li Qamslok komek huner
ji zarokn Qmslo re damizrand bi
xwe bye rahner w koma zarokan
b sdek mad.
Ez hvdikin ku huner nemir
Mihemed Sxo bibe subila stiran
berxwedan di rbaza dibistann
kurdistan de b xwendin peykern
w li gulistn kurdistana azad bn
venan, ta ku xiz**** hunermend
giranbuha li doza gel xwe kir, di bra
nifsn milet Kurd de bimne ney ji
brkirin . ( Daw )
11
WALIYÊ 'SALA SEWATÊ'
DURZIYÊ SAMÊ BÛ
... Dmahk:
Îbrahm Tl yek gir qirase b. Esl w
Durz Sam b. Lvn w fena ereban
qalind bn, ji her lvek w du lik
piskan tr dixwrin... Nizanib trbn i
ye... Yek avbir b Di hr w de
kurm an tremar ls bbn, sira bay
xelay l peyda bb an hucreyn
trbn yn di eywana mj de nizanibn
trbn i ye... Ser gamsek di navoka
w de dihat vesartin. Zik neb, defa
Yasn mirtib, sikefta lawiran b. Mozin
mizgefta Pxember j re digotin:
Zikniqre Di niqre de meriv dims
dikelne Meha gulan ew hin
karmendn dewlet hatin Hezroy
mvaniya Mr. Wal ten berxek dagirt
ft avt... Ji xwarina w, em lalgan men,
me til xistin dev xwe. Çawa kesek kare
ewqas xwarin bixwe. Ferqa w gay
cot, qo bn, ga bi qo, ew kol, b qo,
serserqot b.
Bi qewtiyn Atatirk bb dost zaruyn
Svdn Pasa. Kurn Svdn Pasa, Xetb,
Baran Receb, fena bav xwe, dostn
dewlet bn. Di sexs dewlet de j,
hevaln Îbrakm Tl bn. Çeteyn wan
bi eskeran re davtin ser firarann dij
dewlet. Ew firar dikirin semed, gund
gom talan dikirin. Gund dikustin. Agir
davtin xaniyan derdiketin
Sirguna gelek kurdan, Wal ji ber xwe
derxist Xwed nenas b. Li Lic dostn
w, Xalib Fat, mala Mehmik hin
begn bejik bn Li Farqn zaruyn
destbirak Atatirk Sadiq Beg mezin
esra Xiyan Emer Mih j di xiz**** w
de bn. Mistefa beg Qabilcewaz ji
Diyarbekir dernediket, miswa bi Wal
beg re qedehn mey dinosandin.
Wal wisa zincreke xefiyan honandib
ku kes nikarib bna xwe bidaya
bistendaya... K ji k nexwes buya, di
ew gil dikir Yn tehda li wan dib, ji
bona xwe ji mexenetiya tometresan
biparzin, wan j ji baretiy yek ji nava
bera xwe disand dikir sxur. Êd wisa
bb ku di nava malan de j sxurn
Mifets Gelemper, Îbrahm Tl hebn
Sx Sigbetullah mala Bokarik digot: Ji
bona fitne fesadiy di nava kurdan de
bi kar bnin, Atatirk onbasiyn dor, yn
Teraq pirtk nivisandine. Wal
onbasiyn tn welat me, ewil w pirtka
fitne fesadiy ji ber dikin
Li Amed giregir mehqln bajar yn
xwenas dl girtibn Yn sik ji wan
heb, gis di riyn sirgunan, penabiriy de
fetisandibn... Deng wan nedigihst
ciyek Wisa di xafil de girtibn,
rebenan ketibn derd zik zarkn
xwe. Li ciy dr nenas nikaribn rxat
j peyda bikin.
Fena likn kewmariya gulan ji hev
bela bbn. Bav avtibn Deryares,
law avtibn Deryasp, biraz dabn
Teraqyay. Deng ji wan dernediketin...
Yan j dest hinekan li ser dev wan
b Ji rn, qulbna bin solan
zekem, arsim bbn Dirav
dermanan j di berkn wan de tune
bn. Bi wan re tkil dann qedexe
b... Kes nizanib ew beg, sx
giregir li ku, kja walat, wlayet an
qezay de ne. Di aliyek de, ji vann
dlmay xog dixwar, bi hesyet
namsa wan dilst, ew pik dikirin, di
aliy din de tirseke bqiyas dixistin
cerg hinav wan. Bi bbext, tewirn
cre bi wan dilstin... Kes newr
bibje tix Fena mirska meriv ser
w txe bin bask w, bdeng
mabn
Kes dij poltqaya Wal Beg derketa,
ya di jrzemna qereqolan, di bin dar
de can dida an j di nava kueyek de
ji para guleyek di satika st an kortik
de ik dib jinn wan jineb, zark
sw diman. Wal Beg ne ten bela,
bobelat, nexwesiya kotbn b... Ji
tirsa w, yn fama kapsor dibn
Îbrahm Tl, sev bi qzek, bkek
re kayina xwe dann... Hesyet
namsa amediyan di bin potnn
dewleta Onbasiyan de bb sakl
payiz, y bin daran, y rizyay. Seva
Wal li garnzona Qolordiya Heftan de
qzn amed nedana reqs, xewa w
nedihat Di mala mele Sxn
kurdan de, defter pirtk nehstibn...
Quran Encl j bi pirtkn din re
dibirin, di tenrn garnzon de
disewitandin. Ne ten pirtk, nameyek,
rzek nivisand di mal feq
seydayn kurdan de nehstibn...
Bang axa, mehql, gigerir keyayn
gund dikir dibirin qerargaha xwe
Mirsel Pasa, heke wan kesan j re
ksikek dagirt xog bi xwe re nebira,
agir li cinan, ecniyan, kevir ku li wan
kesan dibariyan... Hlikn wan dikirin
nava darikan, textikan, dixesandin
nemr para disandin cem jinn wan.
Yn dor ev dibihst, zende li yn may
diket
Hesen Axay Cebariy digot:
Îbrahm Tl ji etek Qerejdax bang
serek eser brtiyan Kamil Axa kir, -
xinamiy me b - bir Diyarbekir.
Rebeno hay l nebuye, nizanibuye, ji
Wal Pasa re zr pere bi xwe re
nebirine Qederek di jrzemnan de
hstin, xesandin para sandin gund.
Kamil axa di ser ilsal re, ar jinn
w... Pist w xesandin, end meh
pas ew kawis mran har b, ewil bi
sesderb her ar jinn xwe dre j
xwe kust...
Hijmar : 7 DILNAME 10-6-2011
12
HIILBIIJARTIINIINE
JI HELBESTÊN
ÇÎÎNÎÎ
Wergerandin ji 'Ereb:
Fadil Temo
fadiltemo@hotmail.com
( Koban - Sriya )
SEVBUHÊRKA DOSTINE
L Biy
(701 - 762 Z)
Ji bo ku tu
Xemn xwe yn kevnar bisoy
Gereke ku tu
Hezar kz vexw
Êvarbuhrkn zelal
Hatin Peydakirin
Ji gotinn zelal re
Û heyva sp gereke ku
Qedexe bike xewa avn me
Serxwes em razin
Di yay vala de
Ezman erd
Mitl balfa me ne.
EZ BI TENÊ VWDIXWIM DI
BIN TAVA HEYVÊ DE
Di nav ekan de
Kzek mey heye
Bi ten vedixwim b heval
Peyala xwe rakir
Min heyv vexwend
Va em bn sis:
Ez heyv siya min.
Tev ku heyv
Nizane awa vexwe
Tev ku siya min
Nizane ji pv bi p min keve
Min ew kirin hevnos di
Klkeke tek de.
Ta ku sahiya te bibe
Pwste ku tu
Bihar bigr.
Min stra ta ku
Heyv li ba ket,
Ez rabm dans ta ku
Siya min li ba ket,
Em
Ber ku ez serxwes bibim
Gis dilsa dibn.
Ku ez serxwes bm
Em ji hev bela bn
Wasa b pwendiya min
Bi ev her du dostn sert re,
Zrekiy jiyana min wenda
kir,
Ez dixwazim ku
Kurek min y nezan hov
hebe,
Ta b sksan
Bibe wezrek
STRANEK
Sanc Kan
( Sedsala Sanzdeya )
Min ji yar xwe re got:
- Dereng nemne di vegera
xwe de sal.
Heke giyay perav kesk
b di bihar de.
Disike dil min.
QIRAK RADIHIJIN
LIBAN
Sa Sin Hisanc
( Sedsala Hejdeya )
Ji p re,
Çlek ksin diksne,
Û ser w li jore,
Ji pa re,
Qirark radihijin liban,
Û sern wan li jrin,
Çlik erd cot nake ji bo
qirarkan,
Û qirark bi xra lek
dixwin,
Cotkar ku lek m dike
Birtiy diksne,
Ew kmtir kfxwesiye
Ji qirarkn qelew
Yn ku difirin li her derek.
STRANA SIBA
Siyan Ho Tan
( Sedsala Hejdeya )
Siba pre siba,
Çi pirin rojn sibak!
Dirjahiya temen min
Ez bendewar siba me .
Û naqede siba.
Siba me
Me gre bhviy ji roja
me dike.
Em pr dibin,
Di dem ku dahrin
demsaln bihar
Diin demsaln payz.
Sibeh em av dibnin
Ber bi rojhilat de die.
Êvar em roj dibnin
Li rojava die xwar.
Çend siba
Di sed sal de ne?!
Guhdar bikin ji min
Strana siba.
* Ev helbest ji ziman Firens
hatine wergeranidin bo y
Ereb, min j
Ew ji Ereb wergerandin .
Hnga ku heyv
Li bend min dima
Di kunbeta ezmn de.
STRANA
(( LIYANC SO ))
Wanc Han
(sedsala Hejdeya)
Mey j xwes e,
Ya peyala w
Çirisnek heye di sev de
Ez dixwazim ku
Berdewam bikim vexwarin
L resbigr
Min vedixwn
Siwarbna hesp min
Ez di meydana ser de
Serxwes razim
Ji min re bjin: ende
hejmara
Ew kesn ji ser vegeriyane?
XUNAV LI SER
ÇÎÇEKAN
Helbestvanek Nenas
Ax ! Ey xunava li ser ekan.
Çi z tu zuwa dib!
Tu d siba
Careke n peyda bibiye.
L d keng vegere
Ew mirov ku dimire?
DILSOZIYEK
Sanc Ts
( Sedsala Neha)
Tu dizan ku ez
Ya xeyn te me
Û tev w
Tu du gewherine irisndar
Diyariy min dik,
Hejandim ez
Evna te ya daikyay
Min p srn kir
Kinc xwe y hevrsm sor
Mala min bilind e,
Hevsiyayetiya mala mpirator
dike,
Mr min
Rim radike di ((Qunaxa
Ronahiy )) de
Mebestn te
Di zelaliya roj heyv de ne
L min sond xwariye
Ku ez
Xizmetiya mr xwe bikim
Her du gewhern te
Li te vedigernim
Û du hsr di avn min de
ne.
Çira min tu nas nekir
Hnga ku ez keikek bm.
DARA DARÇÎNÊ DI
BIHARÊ DE
( Hevpeyvnek )
Wanc Ts
( ??? - 644 Z )
Min ji dara Darn re
Di bihar de got:
- Darn Sivtelih Xox
ek dane,
Bihar her derek dadigire,
Çi bi te hatiye tu ek
nadiye?
Dara Darn bersiva da
min:
- Çekn bihar berdewam
nakin
Siba d bahoz wan berba
bike
Qesa wan xwar bike
Û w hng
Ez ten ek didim.
JI MÊRÊ WÊ RE
San Yo Lan
Mr min
Zrevaniya snor dike,
Û ez li welatn (( Wew ))
rnistme
Bay rojava t ,
Xemn min siyar dike.
Xzek ji peyvan,
Hezar xz ji hsran
Serma nzik b,
Ma kincn zivistan
Gihistin te?
KEÇEKE MEXOLIYE
PANZDE SALÎ
Sanc Hisyan
( Sedsala Çardeya )
Ez
Keeke Mexoliye
Temen panzde sal nas
dikim
Ew weku guleke veby ye .
Li ku dibe ku tu
W bibn?
Di meyxaneya (( Banc So
Wo )) de
Ry w
Sewq dide,
Weku ew
Rojek ji rojn bihar ye.
Biryn w kisandne,
Ya wan zvirandina yayn
dr heye,
L w
Hember girnijnek
Xwe siparte min.
De ira
Xwe vedisre
Di pas bawesnka w ya
hevrsm de?
YEKEMÎN SERSÛSTIN
JI KURÊ MIN RE
So Tanc Bo
( 1036 - 1101 Z )
Her yek ji me
Xwez dike ku
Kurek w y zrek hebe,
Û tev w
Hijmar : 7 DILNAME 10-6-2011
13
TABLOYÊN
DOSTANIYÊ
Xada Siwd*
ghada-swied@hotmail.com
( Sam - Sriya )
* Hunermenda wneks ya 'ereb Xada
Se'd Siwd li welat Sriy; bajar
Sam di sala 1967 an de ji dayik bye,
ew ji bav xwe de Filestn ye ji dayika
xwe de Sr ye, xwendina xwe ya bilind
di perwerdey de li zanngeha Meimn li
bajar Sam qedandiye.
Xada jiyana xwe ji sala 1970 ta 2001
an li welat Îmarat ; bajar Dubey
domandiye, di sala 2001 an de li gel
romanivs snarist telefizyon y
Filestn navdar Hesen Sam Ysif
zewiciye jiyana xwe li bajar Sam;
Sriy didomne.
Xada hv dike ku di riya tabloyn xwe
re dostaniya gel kurd bike; tkliyeke
rewsenbr bi rojnamegeriya kurd re ava
bike; her weha anda kurd nas bike.
JI GORISTANAN
GORA
Baba Tahir Lur
LI BAJARÊ HEMEDANÊ
( Sedsala 11 an )
Gora Baba Tahir Lur ( ji sedsal a
11an?? ) li Hemedan - Îran ye. Baba
Tahir navdare bi Baba Tahir Uryan
(Taz). Yekemn Helbestvan mezin y
kurd Faris-nivs e. Êzingvanek
nexwend b tev li xwendevann
mizgeftek b rya derwsiy girt.
KUSTÎÎ
Murat Yapistiran
( Stenbol - Turkiya )
Kustiy avn te me
Ne yn dil
Deriy avn xwe li min veke
Da ez werim xwe t de bikujim
Ji bo dil te sna min
N e g e r n e
* * * * *
Razaye saz dil
Ji z ve
Û gotin tu p qayil ne dib
B stran
Di nav lvn miiqandina huner
de
Diherike desta helbestan
Gola tij evn
Da ruh bide dil sikest
Bicebirne
Ku d nesk
XATIIR
Ber hem tist
Çavn te xatir xwestin
Çavn min li ber gir
Dv re
Du gotin zzikn
Ser lvn qermi
Û pas
Strann bi nav te xemiland
Wesiyan erd
Binax bn
B dengiya por li xwe ba da
Û em bn xwediy du diln mir
KARÎKATUR
Rber Kalo
reberkaloo@hotmail.com
( Koban - Sriya )
Hijmar : 7 DILNAME 10-6-2011
Pr RUSTEM
pir1963@gmail.com
( 'Efrn - Sriya )
- Hn keng kerem dikin ser avan, tu j bav Srn j. Mna
ku, w nav xwe bstibe, bi gotin re dikeve hundir. Rahistina
tepisiya xwerin hstiye ew duta bibe gava ku, Koer w wilo
dibne, hzek dide xwe ku, rabe tepisiy ji dest w bigire, l
bi av lihevhatina w y ku, ji ber w rnistib, dihle ew di
cde sar bibe ew dixweze w rabna ser xwe, bi boneya ku,
w dixwest cih xwe xwes bike, vesre. L di dema ku, Srn
nirnek li w dibarne, tu dibj belk sed hesp di dil w de
bezn ew t derdixe ku, bizava w beravt b.
- Ka dw j, ji me re, bnin. Xwesteka bav Srn, bi hawar w
t w ji w tengiy bi derdixe hne keik ji od derneketib,
diya w dikeve hundir pist ku, zerka dw datne ser sifr, ew
t silavek li Koer dike; De kerem kin, we ro em ji nza re
kustin. Koer bala xwe dide bav Srn ku, ew ne li gor
danasna keik j re ye; ew ters tist ku, w li ser digote, yek
dilvekir r li kene. Dihle yn dora w, di klka ps de,
rihetiya xwe bistnin weke dostek kevin bi w re bidin
bistnin.
Rnistin b yek wek w, d xav be. Er belk las w y gir
ew simbln ku, dev lvn w vesartine, dihlin tu hinek bi
tirs dilgirt bi w re bide bistne.
L pist rnistineke kurt, d bihle ew gmann te vemirin
ew cihek fireh, di dil te de, bigre.
- Tu hertim wilo xwe ji bra dik. Rest Horo ji niskava dipirse
bi bihstin dtina ku, ew li benda w sekinne, da ku bi ps ve
b nan xwe bixun, ilpikn xwdan di eniya w de
dipiskuvin.
- Bi bornin. Koer bi fed dibje cobarn xwdan diherikin.
- Tu pir li min dinr, weke ku te ez bi kesek nimnandime.
Bav Srn ji w dipirse.
- Bel; Bav min pir nzk te b. Koer bi ken dibjy
xelekeke din ji yn valahiy di mejiy w de derdikeve ew,
heya ew hng, xwe ber ve xwerin dide. L gava dibne ku, ji
bil wan hersiyan ti kes din ber ve xwarin nehat, ew bi nirneke
bi pirs, li dora xwe dinre dihle xwediy mal bersiva nirna
w bide.
- Ew pas bixun. Bi gotin re j dng li kea xwe dike ku,
kastek deyn ser tomargeha ku, di dev pencer de danbn.
Bi derbasbna w re, Koer bala xwe didy ku, w ciln xwe bi
hineke nuh guhartine.
Bihna w li ser xwarin teng dib nemaze di cihn teng de
di nav kesine biyan de, lewre ew ji xwestina kast re pir dilsa
b bi nrneke sipas ber bi bav Srn dinre. Ev tirs
diltengiya ku, bi Koer re, li ser xwarin dib, damarn w
vedigerin zaroktiya w; di demn ku, li ser xwarin rdinist
dib ep-lepa diran dev bav w, ew p hest dib ku, piek
din d w j bavje nav dirann xwe bihre pir sevan ev
xewn didt ku, dev bav w asek mezine ew j mna pariyek
di nav diranan de tte hrandin.
Weke ku, bav Srn ramann w bixwne, w heya bi dawiya
xwarin axaftina xwe ranewestand pir caran j ji qaz ve-
-xwarin bi ser sifr xwe de dirjand, hst roka kalemr
pir ji xwe raz tentelz, bte bra Koer; ku awa ew di
mala xwe de di rnistineke weke ev de, bi mvanek
xwe re, dihst tirsik an j savar ji snka ku, j dixwar
heya bi nav rihn w, rikek bajo, da ku, mvan w,
tistek rijand, fed neke. Er ew tist pwst ne digot heya
ku, gotibe j, bala Koer ne l b, l ev kar w cih
comerdiya w bilind dikir hst ku, Koer btir rmetiya w
bigre.
Rnistina Srn, di hember w de, hstib ku guhn
Koer, ten, li ser hundir w vebin her ku av ber bi yn
w hildidan yn w j direvn cihek dtir, tna dil Koer
bilintir dib kirzeke tj di gewd w re diherik.
Pist xwerina sv danna piyaln ay ber wan
derketina Srn ji od, Koer hinek aram vedigerne ew
dixweze ji ew neyniya ku, ji dema hz dab xwe de, da
ku sifr ji dest Srn bigire, rizgar bibe ji ber ku deng bi
w keve, cigareyek diksne ber bi Rest Horo dizvire
dipirse.
- Te negot; tu ji kuve min nasdik.
- Çavdrn w pirin. Bav Srn bi ken vedigerne.
- Ji vir p ve div yek bi hesab gavn xwe bavje
hinek bi tirs p re bide bistne. Koer j bi henek dikeve
nav axaftin, tev ku dema w xwestib deriy axaftinan
veke, neket ser bala w ew di ev der re derbas
guftgoy bibe, l di rnistinn bi yek weke bav Srn
re, dive yek hesab her tist bike.
- Bav Srn henekan dike. Mamoste, yn ku te nas dikin
pirin; ew kard te digel komn huner, hst herkes te nas
bike. Tev evan gotinn w j, l ten end roj bbn ku,
hevalan Koer bi w dabn naskirin hinek j re li ser
axivbn w yek hstib ku, ew bixweze w binase, pist
s mehan ji rnistina bi hev re.
- sipas ji pesnn te re, bes min ti kar nekir heya ku, ez
evqas navdarbim, da ku bihle tu hertist li ser min zanib.
- Ez dibjim d ne tistek bas be ku, mirov hertim bi avek
bik li xwe binire. Rest l. vedigerne dst davje
aydn, da ku, piyala dudiy dagire pist ku, firek j
dibe gotina xwe dajo ser: l ev nesax, ne ya te bi ten ye,
ew bye nesaxiyeke sinc ji milet me re partiyn me j
b zann, di ev rok de, roleke neyn lstine; heya
gihstiye ew pileya ku, milet me xwe li vir tuney bibne
eger ku, em hinek dilgerm bin, em bibjin ku, ewana
hstiye ev milet xwe weke dvik ji rjman pereyn din
re bibnin.
- Bes rola Kurdn me, yn pern din, ji bra neke ku ew j
heya ji wan t, dixwezin em peyn wan bin. Û di gel pir
sedemn dtir; i ji sursta herman evan hers brkn
ji hev bir; ango heya ev hers hermn ku, bi para Sriy
ketine j, bi pir tistan ji hev drin. Û tist din ku hst. Koer
ne dikar ewan ramann ku, di mejiy w de derdibn, bi
rengek hismend bne zimn wan bi hev ve girde.
- Bibore peyva xwe ji bra neke ji ber ku, tu sedemn
din j dibj, ez dixwezim bipirsim: ka em yn Cizr yan j
yn Koban bi i ne weke hevin. Rest gotina w dibire j
dipirse, dihle Koer bi bihnteng vegerne bersiva w
bide.
- Bi pir tistan; ji zaravn ku, em tnin zimn de bigire, heya
bi xwarinn me ne wek hevin, rabn rnistinn me. Bi
yek gotin sinciyn min yek Cizr li hev nayn.
- Ez dibjim; tu hinek bi hest kes hinermend li ber
babet rawestiya ye ne bi nirneke mejiy zanyariy. Tu
i dibj bav Srn?.
- Ez ji wan re venahesim, ew xwe di ser yek re dibnin. Em
iqas r**** wan digrin, - ... Dmahk Rpel: 15
ZAROTIYA NEYNIKEKÊ Û TISTIN DIN
Roman - Xelek ( 7 )
14
Hijmar : 7 DILNAME 10-6-2011
15
-Koer ew gotin dike ew xwe nagire dixweze bi lez ewan
sedeman nas bike, lew re ew bi dilek germ di pirse radihje
pakt, da ku, cigaran li mvann xwe belav bike.
- Yek dikare bibje ku, nesax di me de ye; l ev yeka ne
berhema roj sevek ye Kurdn Cizr, ev nesxiya me
didosin; em n Efrn hertim xwe kmtir wan dibnin ji ber
ku, em gis di derna xwe de bi ev yek hest dibin li
keysek digerin, da ku, girk aloziyn xwe t re dernin, em
ji bil hevdu, ti kes ji xwe qelstir nabnin, da ku, ev yeka xwe
areser bikin.
Û bi ev away, Kurdn me yn Cizr ji bil Efrniyan li
psiya xwe nabnin em j ev yek di seriy persann
Kobaniy re dertnin. Û rok gihst pileya ku, xortn Efrn
gotinn km li ser keikn herma xwe belav bikin, tene ji ber
ku, tkiliya hin keikn me bi xortn wan re hene; pir caran li
guh min ket ku, ji hev re dibjin; Law eger gi ti dixwez
qzkik me Êfrn bi d te kev tu w hn ser sey xwe, li
sn tu v re dib; ti oy, v re bib; tu away tu ji xwe re
bibn gi ew o did d te. Gotinn Koer dihlin Rest bi
dilek sikest l binire; ew hviya nrn dtineke hismend j
dikir ku, ew dest xwe deyne ser birn bide xyan ku,
dijmin heya kjan piley kariye me ji hevdu bi dr bixe bihle
em ser hevdu bikin ew j ji br bikin.
- Bi Xwed, gotin zre. Ez hertim dibjim ku, evn Cizr
dixwezin weke axayn ber bijn; eger ku, ti tist bi wan nema
be j gereke ew temz bin, hertim ciln wan paqij kew kir
bin eger ku, ji bil sed dirav wan tune be j, ew bi pnc
pakteke Malboro dikirin bi pnciy din j qehweyek
veduxun. Ew Qermliqan weke hevin; berka wan valaye
ciln wan n begane. Bav Srn, careke din, gotina wan
dibire.
- Nuha ev nesax, hd-hd, damarn xwe berdide nav
endamn hinek partiyn me j ew dipirsin; d ima, hertim,
sikritrn partiyn me ji Cizr bin. Helbet rola van partiyan, bi
xwe j, di ev rok de heye. Her ku die, Koer rok
firehtir dike.
- Tu li ser i bingeh ev nirn did. Rest dipirse.
- Weke ku, min ber j got; ew gihst pileya ku, heya hevaln
komikek j li hevdu nakin, yn Cizr li xwe dinirin ku, ew n
psengin herdu hermin din hertim n rza dudiyane.
- Ka neyniya partiyan di ev yek de iye. Heya bi ew
hng, Srn tev bihna qehw dikeve hundir dema ber bi
Koer dinire, riw kesek dtir di w de dibne; ew rdmn w
yn tenik, xwe bi eyarek guran, gihartiye du avn sor, di
seriy w de, dibrsin. Ew ji ev gihartina w ditirse bi nv
bazdan ji hundir dredikeve, pir raman wneyn res rs w
dikin. L ken bav w, hinek, dil w dide rnistin.
- Nesaxiyn civak d, sed-sed, derbas nav partiyan j bibin
ev endamn wan, ne ji chaneke din ji me re hatine, ew j
Kurdn me ne, bi girk nesaxiyn xwe ve hatine nav
partiyan.
- Bes, ev kesin e bijart ne gereke zana bin j. Bi ser de j ji
part t xwestin ku, hevaln xwe ji nirn sincn civaka
kevnesop bi drxe.
- Di nerna min de ev hisyariya ji me tevan tte xwestin ew
ne ten rola partiyaye, tist din tu girdek mezin dide mijar.
Rest dibje ber bi bav Srn dinre, belk karibe
pistgiriya w bistne. L ew ketib bin akama Koer
newrb b erkirina w ti gavan bavje, lewre ew mna
ptek b deng dimne.
- Ten di aliy nirn dtinan de, raste. L di aliy kar baran
de, partiyn me nimnene, jndar rastwqnin, ji civaka Kurd
re. Ewana gavek j bi ps civaka xwe navtiye pir caran
by ku, zanibin idikin, ew dikevin raja hzn kevnesop yek
dikare hinek nimneyan j bne zimn,-... Dmahk Rpel: 16
ZAROTIYA NEYNIKEKÊ Û TISTIN DIN ... Dmahk:
-ew ewqas me bik dibnin. Gotinn w niskabnek dixe
ber wan Koer dixweze gotinn w bidose.
- Te bihst; nirna askere aiq eve. Ne bes ji aliy gundiyan
ve, heya bighe xwendevanan j ev nirn e herdu al j wilo li
hev dinirin. Ez nizanim te dt yan na, eger ku di civakek de
end kes rnistibin her endek ji hermek bin, tu dibn ku
ew xwe didin nik hev di lqirdiyn xwe de dixwezin yn din
tiney bikin. Koer, bi dawiy gotin re, poz xwe bilind dike,
weke ku w qonaxek ji sr bi dest xwe ve anbe tde serket
derketibe, nemaze pist ku zan nirna bav Srn j weke ya
w ye.
- Evqas salin ez kar konevaniy dikim i di demn ku, ez
endamek Partiya Komonst bm an j nuha di gel evqas
hevaln me j hene, i li Cizr yan j Kobaniy, me ev tist
nedtiye. Koer berken dibe l vedigerne.
- Raste; di demn ku, ez hevalek Hevgirtina Gel bm, min j
nedidt. L di roja ro de ez dibnim, tu dizan ima?. Ji ber ew
perda ku, avtibn ber avd me, ro iriyaye. Koer bersiva
xwe bi xwe dide.
- Tu di maf poltk de gunehkariy dik gotina te li ser her
partiyek nay pejirandin ne j di c de ye, gereke tu wan
tevan di zikhev de nesewtn tist din, weke ku ez zanim,
pir dostn te di Cizr de j hene.
- Xyaye min nikarb nirna xwe, bi te, bida naskirin. Dem
ku ez dibjim; cuday di navbera her hermek ya din de
heye, merem j ne ewe ku, em dijtiy di navbera wan de
dernin meydan. L dive em, v cudahiya heye, ji br nekin,
tev ku em dizanin j, ev yeka ji encama konevaniya ku, li ser
milet me, tte ajotin e. Û helbet ev cudayiya, ji ya ku, dihle
jiyana me ya and ramyar zengn bibe, cihye gereke
em wan ji hevdu dernin, da ku, em karibin ser ewa ps
bikin ya din j ges bikin.
Gereke em, di bin ev nern de, bilivin; em ne
newekheviyn ern vesrin ne j yn neyn. L mixabin
em bne du par, hinek ketine serek herm, rew-rewk her
tist res davjin ser herma dtir b zann raja konevaniya
dewlet dikin para dtir j her tist sip dibne dibje; Ti
cuday di navbera herman de tineye bi dtina min ew j
raja ew konevaniy dikin.
- Ez wilo bi nirnn te re me, l tev ew yek j, ez dibjim;
eger ku iqas cuday di navbera me de hebe j, hv
girdann me, yn ku, me ji hevdu ve nzk dikin, ji ewan
cudayiya btirin div em bi avteng li hevdu nenirin.
- Mixabin, di roja ro de, ev tist bye. Xasma di nav
xwendevanan de di nirnn min de; xortn Cizr di ber ev
yek de, btir, gunehkarin. Koer li Rest vedigerne.
- Ez dibjim; te zdetir maf rok dayiy. Rest. Horo
dibje w Koer di zarava w re t derdixe ku, ew dixweze
babet buguhre. L mina ku, cinek li Koer siwar bb, ew
btir mijar fireh kr dike.
- Na, eger ku, tu di roja ro de derbas hundir zanngeha bajr
bib, tu y evan tistan bi rengek berz bibn. W roj min
bihst ku; xortin Efrn gihstine helwestek ku, ew komele
yan j partiyek damezirnin, da ku, li hember xortn Cizr
derbasbna wan, nav civaka Efrn, rawestin.
- Ev tistine bivene eger ku, btir belav bibin, d dijberiyek
dernin hol, eger em nebjin dijmantiyek xwesteka dijmin
j eve ku, me ji hundir ve biherfnin; i bi dijtiya l, part
nuha j, weke ku tu dibj; eva herm. Bes, di dtina te de, d
sedemn ev yek ibin.
- Belk sedem pirbin, l di nirna min de, yek sedem roleke
mezin dilze li pis sedemn din j radiweste.
- Tu nabj ka ew sedem iye. Bav Srn heya ew dem
bdeng mab ew guhdariya wan dikir, l gava ku, -
Hijmar : 7 DILNAME 10-6-2011
16
ZAROTIYA NEYNIKEKÊ Û TISTIN DIN ... Dmahk:
-da ku, nirna yek hinek zelal say bibe.
- Weke i. Bav Srn dipirse. W guhdariya wan dikir da
ku, xwe kmtir wan nebne, ew her endek gotineke kurt
davte nav wan, an j deng li Srn dikir, da ku, tistek j
bixweze mraniya xwe beloq bike di vir de j dng li w
dike ku, ew piyleke din a av ji wan re bne. L hne gotin di
dev w de b, keik dikeve hundir bi dest w de serbikek
avye.
Bi hatina w re dil Koer tte guvastin, l ew xwe digre ji
avn Srn direve mijara ku, ew tde gj bbn.
- Pir tist hene ku, yek dikare li ser raweste; nimne, tkiliya
evn di navbera ke xortn me de. Ji aliyek ve, weke ku me
dt xortn me li dij tkiliyn keikn Efrn xortn Cizr
radiwestin ji aliy din ve j yek dibje; belk ti meraqa wan
xortan, ji bil ku keikan ji r bxin, nemaye.
Tev ku em dizanin, ev rok, di civaka me de, bi xwn tte
sstin. L tev w j xortn me wan rokan askere dikin, da
ku, karibin r li ber xortn Cizr bigrin, eger ku bi xwn be j,
ne xema wan e di vir de j, careke din, partiyn me bi roleke
neyn radibin; li suna ku, ew crok bi tepisnin, tu dinir ew
herdiwan ji part bi drxnin nav wan di Kutik Istenbl
re dernin ji bo i; ev gis, ji bo gmann wan ku, tkiliyeke
evn di navbera ke xortek de heye.
Koer xwest bibje; eger ku, bibhsin hevalek wan
ramsanek ji keek sitandiye. L tirsiya ku, ramsana ji ber
demek ku, ji Srn birib, bihin bide. Di dawiy de Koer, ji
wan, dipirse: ka ev ton sinc ji ku hatiye gmann xwe datne
ku, ew ji bihneke ol lahot dikse. Tev ku, bav Srn
tnagihe ew i dibje, l li xwe danne ku, li ser bte gotin; ew
yek nezane, lewra j ew seriy xwe, ji dtinn Koer re,
dihejne.
- Bes ne hertim ne her partiyek wilo li ser rokn civak
radize bibore, ev rokn di navbera ke xortan de ne ti
meseleye ku, tu bik xalek li ser partiyan, areserkirina wan
dem j re dive. Rest Horo tdighe ku, rok ne hezkirin an
ne hezkirine, nirnn w ji ew yek krtir firehtirin, l ew ji
tirsa civak da ku, endametiya xwe bi carek re winda neke,
w nirn dtinn xwe bi rengek pay tann zimn. Heya ew
dighe ew pileya ku, ew bi xwe j, nikaribe ji raman
xwestekn xwe fmbike.
Lewra w xwest Koer ber bi kaniy ve biksne bihle ew
hundir xwe hilwesne ji bo ew yek, ev pirs datne ber
w; ka tu v yek awa dibn ku, roja ro kea Kurd ne bes ji
xwaringeh bi derket, l ew derketiye ser iyan mil bi miln
xortan ve, ew ketiye nav ser ekdar. Berkeniya Koer
hinek Rest tsne, l ew li xwe xya nake.
- Tu ima serast napirs; ka nirnn te di PKK de ine. Ne ji
ber ku, tu dostek wan e yan j tirsa min ji wan bil wan heye
ku, bihle ez pesnn wan bidim. L di nirna min de li gor
heyama jiyopolotk ya ro, PKK yeke ji hzn ku, dikaribin
tevgereke soresgeriy ne ten di nav Kurdan de, na, yek
dikare bibje ku di herma rojhilat tev de. Ango, hv di w
daye ku, ew karibe bi rola drok ya tevgera soresger rabe ji
nuh ve hv armancn me vejne, eger ku ji hin nesax
sasiyn xwe vegere xwe ji wan rizgar bike. Koer bi gotinn
xwe re li avn ew dinire; ka i akam li ser w dihle ka ev
gotinn w, d bivetiyek bighninew yan na, tev ku, gotib:
ez natirsim j.
- Weke i. Rest, bi dilgerm, dipirse. Pist ku, Koer ew, bi
nirn dtinn xwe, veciniqandib.
- Tra wan j nesaxiyn wan n civak konevan hene. L
yek dikare li ser hin tistine berz raweste eger ku ew areser
bibin, d yn bik ji ber xwe bipisifin li gor dtina min n
sereke evin; di ps de ji ber hertist, dive biryara her-
-partiyek di dest w de be, ango dtin nirnn w ji derve
de l netn barkirin di ev yek de, mixabin, PKK ne
xudiya biryara xwe ye. Tist din ku, dihle yek ji pseroja
PKK bi tirs be weke ku, bi ereb j re t gotin: nimja ji
kesayetiy re; ji serok re . Helbet em dizanin ku, ev yeka j ji
hin sedemn olperest li gor perwerdiyeke ol ku, hst em
hertim li benda Xwedayek bimnin da ku, me rizgar bike, tte
wilo PKK j Xwedyek ji xwe re daniye eger w gote
wan bimir-bimir, bimninbimnin.
Ev ton tkel di konevaniy de wran mirin bi xwe ye
helbet ev derd ne bes y PKK ye, hem partiyn me bi ev
derd ketine ling sisiy ji ev nesaxiya ne proz, ewa ku,
her yek xwe ten dibne bi avek bik, eger ku em
nebjin, bi avek dijmant li partiyn din dinire wilo, ew
sern xwe dijimin ji bra dikin w ser bi serek rewrewk
birakuj dguhrin.
Koer dixwest hne pde bie, w vehesiya xwe birib di
rnistinn wilo de axaftin kisandina cigareyan bi w xwes
dibn di dema ku, dst davje pakt, Rest Horo ev
yek weke derfetek dibne, da ku, berevaniya dtinn xwe
bike.
- Bes div tu ji bra nek ku, di roja ro de, em ne di rewseke
surst de ne heyama ser ji part dixweze ku, yekxwed
biryar hebe ew, roka demukrasiy, hinek bidin sn; eger
ku, ne ji Sitaln ba, Soresa Oktober d tkbiya.
- Girk eve. Em ne li dij serok serokatiya partiya ne; ev
sankeke drok, gerdnye. L em li dij ew nirna ku,
dixweze doza miletek bi kesek ve girde ne, er nsan
simboln miletan hene, l bi tinebna wan ew doz tine nabe.
Dive em li xwe nenirin ku, nema em dikarin serokekatiyeke
sngir dernin, ta ku em rabin doza kesek txin sna
pirsgirka Kurd. Ango bi dehan n weke Apo hatin n
d bn herin, l ev doz milet d her bimne raneweste,
heya ku dighe armancn xwe.
Kisandina hilmek ji cigar, dihle axaftina w bte birn bi
dy w re ramann xwe yn ku meyne berdide. Weke ev
nimney li cem milet Ereb j b ew heya bi roja ro ji
bin seriy ew yek diksnin nema dikarin ti gavn din ji
yn E. elNasir btir bavjin, ji ber ku, ewana j di nameya w
de tekz dtin te bizava rs Sitaln an, eyn ew j weke
ya Ereba b roja ro tu rewsa wan j dibn ku, ew ketine i
kiras. Koer xwest weke lehiyek bi ser w de bne bihle
ew hem pde biin.
- Bes, di nirna min de, ev ne guneh Apo ye. Rest ji ber
bav Srn, ew bi xwe li xwe matmay mab ku, awa weke
her car nepijiq ser avn ev j, tev ku, gotinn w ji yn ku,
di riw wan de dikire qre-qr kr girantirin.
- Na, ew j di ev mesel de gunehkar e ev yeka li dil w j,
mna hem serokn rojhilat, xwes hatiye. L gunehn mezin
n milet nnern wan e, ewn ku, ji bil hejandina ser
ldana epikan ti kar din nakin. Div ji ber hem tist ev
nner di hem waran de, xwe bi ps xnin xwed pispor
bin bi rast, bibin deng ev milet wilo ew karibin pir
dengan di yek sazman de bi pejrnin.
Û heya ji ber Koer bersiva w bibse j, ew dizan tist ku,
ew ro di rojhilat de dixweze, xewneke; ev rews heyama ku,
ji hezar salan ve tte mesandin, d di roj sevek de bi
dtin hviyn hin rewsenbran, ney herifandin. L tev ew
yek j, ew deng xwe, di ev rok de, bilind dikir di w
baweriy de ye ku, ne ji Xwed de hatiye ku, ev milet
demokrasiy bipejirne ew din na.
- Ji bra neke ku, li d ev rews sinciyan, drokeke dirj ji
perwerdekirineke sas radiweste drokeke dirjtir gereke ku,
ew bte guhartin.
- Bel, bes tu j ji bra nek ku, milet- ... Dmahk Rpel: 17
Hijmar : 7 DILNAME 10-6-2011
17
ZAROTIYA NEYNIKEKÊ Û TISTIN DIN ... Dmahk:
-drok diguhre ne drok miletan boyax dike rikn rengreng
ji wan re dike.
- Ma ev nebe sedema ku, partiyn me, ji ro btir, ji hevdu
bizn. Bav Srn dipirse.
- Na, eger ku demokras hebe, nirn nirna y din hebe,
perebn d tinebe. Rest bersiv dide li Koer dizvire
dipirse: Tu dibj, d awa ev zanyarn me bighn ew radey.
Bersiva w ji Koer re tistek nuh b belk ji bav Srn re j
niskabnek b. L Koer ev nermbn pejrandina y din, ji
aliy Rest ve, vegerand du tistan; an ew ji bingeha w ya
komonste, yan j ew dixweze dawiya rok bi i ancam be
nexeme, bne.
- Eger ew giropn ku, yek di wan de hviy dibne, hza xwe
bidin hev txin raja xwe ne di ber yn mir de birjnin, w
hng yek dikare bibje ku, me gava destpk, di riya azad
rizgarkirin de, avtiye.
- Ev nirneke snketiye. Rest dixweze w, bi gotin, bitevzne.
L Koer tra xwe hatib guvastin civlandin; nema gotinn bi
ev reng w dikulnin, lewre b dudil xwdan l vegerand.
- Na ev yeka ji min re ne pwste ku, tu min dixn bin kjan
kon de. L bi dtina min gava ku, miletek perey du paran
dibe; xwediyn raman, biryar destlatiy yn may j ji bo bi
cihanna ewan biryaran xwediyn biryaran dibin kole, d
rewseke weke ya me derxe hol helbet d di hundir her
pereyek de j pile radek hebin; mna ku, di nav yn xwed
raman de hinek derdikevin biryar bi dest xwe ve tnin, tev
ku, hin caran lhatin keys dihlin hinek derkevin pileya jor,
by ku, ewana ti kar kiribe yan j ew li gor ew cih radey
bin. Koer ji dr-dr kevir davtin konevaniya PKK weke ku,
li tjkirina Rest bigere.
- Bi nirna te, her yek nikare bibe xwed raman. Rest bi avin
sor li dev w dinire.
- Na. Koer bersiveke kurt dide.
- Bi min nirnn te hinek biyanin ne dr felsefeya... Qrna
ku, ji derve ve t, dihle hers rabin ser xwe bi derve de
bibezin ewana ji rawestina di riw hev de bi dr bixe.
- Dema ku, avn wan li ew ejdehay dikevin, ew j mna yn li
hews, di cih xwe de, ziwa dibin vemirtina wan ne ji
mezinahiya mar dihat. Dtina zariw ku, di dev mar zer de,
dipir-pit, hstib xwn ji damarn wan bireve dev Dojeh li
ser wan vebe heya ku, ew l kom dibin w dikujin, zaro bi
tevay di dev w de winda dibe. L ew end gotinn diya zaro,
ji ber ku ew ji ser his xwe here, hstin ku, zaro ji dev ew
ejdehay bi dernin.
- 7 -
- Koer.. Koer. Bi bihstina nav xwe re, end caran, li dora
xwe dinire, l ji bil poz xwe avn segek res, ti tist din li
psiya xwe nedtin. Gavek bi sn de avt, seg du gavan bi ps
ve davje bi ev yek re, Koer lingn xwe dide b; her ku
ew dibeze, seg nzktir dibe.
Pist bazdaneke riswa bi xwdan ku, hst pist li w biske,
dinire ku, avahiyeke bilind di psiya w de dert dihle dil w
fireh bibe. Bi ketina hundir w de, der li d w tte girtin by
ku, bihna xwe derne, bizavn xwe dike ku, di ewan ppelokan
re derkeve qat jor. L her ku, ew bi ewan kabokn sikest ber
bi jor de derdikeve, riya w teng dibe btir bihin li w diike
pist end mitran, las w di hundr ew berqef de tte
guvastin; her ku ber bi ps ve di, ew ode diveger dib
berqefeke teng, dihst bihna w bi carek teng bibe dil j, bi
xurt, lde.
Di dawiya berqefa teng tar de pist hin bizavn zikxus,
avn w bi irskn ronahiya ku, ji dawiya w ve diherikn
dikevin. L deng seg ku, di pis guh w de direwe, dihle
dwar btir li w teng bibin ew gurz irskn ronahiy j-
-bireve. Bi hejandina miln w bihstina nav xwe re,
Koer avan vedike. Ew heya bi demek titist ji hev
dernaxe, l gava avn w bi riw Kamran Hemo dikevin,
ew hinek siyar dibe ji bin sawa ew xewn derdikeve.
- Te iqas xwdan daye tu ima heya bi nuha di xew de
may.
- Roj bas. Koer silav vedigerne by ku, li pirsn w
vegere, ji ser txt dadikeve li simik digere. Pist ku, dixe
lingn xwe, ji od bi dert heya vedigere, Kamran j
cezw qehw digel du piyalan datne ber xwe.
- Lavan ji min bike ji ber ku, qehwe sar dibe hinek
bilezne pore xwe ziwa bike. Gava ku, Koer ji xew siyar
bb nemze pist xewna y, w bi hrbn li dora xwe
nemeyzand, l pist vegerna ji avrj bihin kirina qehw,
dinire ku, w ne bes qehwe aniye, l heya xema tastiy j
xwariye.
- Ez nizanim, d awa ji bin bar.. . L Kamran nahle ew
hevoka xwe bi ser bike.
- Ez dikarim van gotinan ji tevan bibsim, bes ji te na ev
rmetgirtina ji kuve li ser te bariye, tu dr evan tistaye.
Kamran bi rken dibjy di dawiy de bi ldana
kulma di zik w de, li rewsa w dipirse.
- Weke ber ye, titist l km-zde neb ye... Ev sib
Xwed xra te bide. Koer pist bihinderxistineke kurt
dipirse.
- Xya ye ev hatinn min n li ser hev, hstiye tu hinek ji
min dilteng bib.
- Kiye ew ku, gotinn p dic, tu bas dizan ku, ez
dixwezim hertim te bibnim, bes hatinn te bne mna
mvandariya cinan, yek nizane d tuy keng postik xwe
bavj li yek bib mvan.
- Yn cinan, l priyan.
- Tu ji ya xwe namn, l tu ya rast dixwez, yn priyan
xwestire. Pist ku, koer cixareyek, bi fincana qehw re,
pdixe bersiva w dide dihle Kamran bi nv henek l
vegerne bibje.
- Tu y bi ew derd her tu ti priyan di nav nivna xwe de
nabn bi ra te negot: ka te karek ji xwe re dt l na.
Kamran bi ev pirs re dawiya henekan tne.
- Ez dikarim bibjim ku, te karek ji min re dt ji bo ew
yek tu hat?. Koer ji zde ew kar ku, Agob j re dtib
berdab li karek digeriya.
- Him.. m, tu hne dikar ramann n hember xwe bixwn.
Bel, bes bawernakim ku, tu raz bib.
- Ji near yek gost dkan j duxe. Kamran dinire ku,
kenek res li ser riw w belav dibe, dihle yek tderxe ku,
ew di rojin teng re derbas dibe ew ev yeka hne bi ketina
hundir dtina cezw qehw ku, awa toz li ser girtiye, re
naskirib.
- Kfa min ji dawiyn tiracd re nay.
- K gote te ku, jiyan ne qesmert lstikeke dnaye. Ez
carina dibjime xwe: belk ev tist gis xewn bin ne dre ku,
rojek.. yan j klkeke din, j siyar bibim titist li ps xwe
nebnim; ango ne te ne j od.. ev bajar, li ps xwe
bibnim, hertist bi damrandin vekirina mijangan re winda
bibe. Bi gotineke din, em dikarin bibjin: nedre hebna
me, bi tevay, xewneke mirovek be.
- Naa a; min hertist bawer dikir bes ku, ez rojek te di v
rews de bibnim, ev ne di bala min de b. Dtinn ol
ramyar bide aliyek, bes pir rasteqn hene ku, ti car yek
nikare avan li ser damrne, heya bighe zanyarn felek
biyologiya j, ewana ti car hebna zemn jiyan nkar
nekiriye.
- Dtinn wan j di bin siya ol de piskivn. Koer dibje ew
radibe ser xwe da ku, tastiy- ... Dmahk Rpel: 18
Hijmar : 7 DILNAME 10-6-2011
18
ZAROTIYA NEYNIKEKÊ Û TISTIN DIN ... Dmahk:
-amede bike, l deng Kamrn w dide rawestandin.
- Bi ra te bihst ku, duh berbang, leskern Turkan rsn xwe
birin ser Kurdistana bakur. Gotinn w heya bi demek di
guhn Koer de ls nebn ev salix gewrepana br
byarn ku, ji ber demek lidarketibn, vegerandin; awa
Ejdiha zaro daqirtand rnistinn w yn li ber tilivzyon
sirovekirina zanyaran ji ew byer re, heya dighe ew xewna
ji ber klk pist ku, ew hinek ji bin akama evan byeran
dert weke ku, yek bi xwe re bi axfe, dipirse.
- Merema te, ew rsa ku leskern Turka birine ser cgirn PKK
e, da ku, wan cgirn pistgir ji dest wan bibin.
- Û ima tu bi ev zarav li min vedigern. Kamran hinek bi
hisk pist ku, bihna gunehkariy di gotinn w de dibne,
vedigerne. L by, ku, Koer bersiva w bide, pirseke din j
dike.
- Helwesta hzn w der iye. Ew bi gotin re vedigere cih
xwe y ber cigareyeke nuh pdixe.
- Tu dibj d i be; radiyowa Kurd li ser ziman herdu hzn
sereke got: dive Turkiy leskern xwe, ro ber sibe, bi sn ve
biksne. Û gotin: ev tist li dij peymann navnetewne ew
destdirjiyeke Turkaye. L Koer seva y li ser tilivizyona
Sry dtib ku, awa psmergeyn basr Kurdistan digel
leskern Turkan di ser cendekn girlayn PKK re
rawestiyabn.
Ev dib cara dudiyan ku, Koer ji ber Kurdayetiya xwe ve bi
rengek beloq, fed dikir; er cara ps di dema serphatiya
Helebe dab ku, di ewan rojan de heval bi xwe karbarn, ji
ber Kurdn basr ve, ketibn nav keftelefteke giran w j xwe
dr wan kirib bi xwe rokeke evn de ketib. L ew
tistek w y xasma b bi kestiya w ve girdayb. Bes ev
car w didt ku, ev fedbn bi hebna w ya netew ve
girdyiye; Cara y min xwe bi ew rok ve girdab ne
kesek din zinar danb ser zik min. L ev car w xwe weke
lgurek girday ku, end seg di bin dtinn gurn bira de
ku, rs w dikin birnine nuh, di gewd w de vedikirin, didt.
- Mal a wan e. Koer bi qesmer dibje.
- Te i ji wan dixwest da ku, bikirana wan nekir.. . Tu dibj d
i gerek ba; destn wan makirana da ku, ew ji herma wan
derketana.
- Eger ku, tu mirovek dest salt b kesek xwn, b fermana
te, derbas mala te bib, tu y nikarib li psiya dijmin w j
rawest ku, ew j derbas hundir mala te neb w bi dar zor ji
wir dernex. Tu dixwz ev yek bibj. Koer tinaziya xwe
dubare dike.
- Em xwes dizanin ku, Huko**** Fderal bizaveke nuhe eger
ku, Emerka destn xwe j biksne d, di navbera roj sevek
de, hertist bte xwar weke ku, dibjin: em li ber lingan herin,
nemaze em bas dizanin ku, em di kjan heyam dene
helwesta ev rjmn li derdora me iye, ji meseleyn Fedraliy
di ev ort de di roja ro de PKK dixweze basr
Kurdistan ji xwe re bike meydana rsan, de ka em bipirsin;
sc kye k gonehkare.
- Li ser Xwedye, eger ku, ew hebe. Tu dizan ku, ez gihstime
ew baweriy ku, di demn Xwed afernn xwe her yek ji
tistek, dafirandin pist ku, titist ji bil pstiy di dest w de
nema, rab em Kurd j afirandin. Koer bi qerfeke fereh van
gotinan dibje dost xwe cigara nav tiliy xwe davje nv
hundir.
- Gunehe ku, ro yek bi tera bi axife. Ew hinek li ber xwe
dikeve.
- Kuro.. aniha tu dikar bi min bid fmkirin ku, ev serokn
partiyn me, li ser i bingeh ewana maf daye xwe dikarin
bibjin: Ev per Kurdisan y meye nabe ti kes, partiyn
din li ser hebin, bila ew herin pereyn xwe. -
-Tev ku, dijmin me her roj milet me qir dike, ne ten
wilo, em hne r didin li gor mentiq wan, bi ev yek re
didin distnin r didin ku, dijminn per din j derbaz
nav me bibin ser birayn me bikin. Tu bi min re nabn
ku, gotina derkevin, gereke ji dijmin re bte gotin ne ji
birayn pern din re. Em bi ev ton konevaniy bi evan
dtinan, perebn krtir dikin.
- Ev rews rastiyeke tikes nikare ew nkar bike ku, di roja
ro de, ji her pereyek re xasmayn w hene div em ev
yek ji bra nekin di ser re hilnegavin. Tist din, ti kes
negot ku, partiyn basr Kurdistan ji kiryarn Enqer
derbazbna wan a hundir Kurdistan re razne, yan ew
yeka bi dil wan e. L div em zanibin ku, wizeya wan heya
bi kjan piley ye. - Tu bi Xwed dik tu dikar bi min bid
fmkirin; ka xasmayn me her perak ine. Koer bi riwek
sar dipirse. - Tu ima dixwez, xwe di ser tistan re bavj; tu
nikar avn xwe li ser cigrafya ro damrne van snorn
ku, me ji hev cuda dikin, ji br bik. Û weke ku, ji ber nuha j
min got: Em hne bik qelsin di roja ro de li gor
sstema chan ya nuh, eger ku ne bi riya hzn derve
pistgiriya wan be, em nikaribin ti tist ava bikin. Lewra dive
em bi hismend, bi evan meseleyan re, bidin bistnin.
- Binir, mna ku Nts dibje: Gereke y qelis nemne,
tuney bibe. Ez bi ev dtin re me, tistn ku bi destn wan
ava bibin, d bi dest wan j bn herfandin.
- Ev nirneke xurye li gor dem civaka ku, Nts t de
dijiyab li pis van nirn dtinn w hin tistn vesart,
hebn. Tist din, ev ne ew deme ku, yek her tist bi destn
xwe bike div em sd ji dijberiyn dijminn xwe bibnin.
Dema ewan gotinn girs, mna kambiredor Impiriylzim j
ye ku, em hertist bavjin sukra wan. Kenek kir b
serm ji Koer derdikeve dihle Kamran gotinn xwe
bibire amediyn xwe bike da ku, ji oda w derkeve.
- Bibore, xya dike ku, nebes nabe em ser sw reng
sstema Emrka, ya ku eskere li dij miletn cihana syem
e, bikin, l heya ser sermiyandariy j, di roja ro de, bive
ye. Ew saln dirj xebata di hember wan de, xewnek b
bi ser evan tistan de, tu loman ji min dik ku, ez xwe di ser
rasteqnan re davjim li gor dil xwe daxfim. Pkenn
qerf ji gotin ry Koer difre.
- Eger ku emk bi qesmeriyan rabin hevdu, ez gotineke din
li axaftina xwe zde nakim. - Anuha tu bi -ez nebjim tu bi
Xwed dik- hema tu bi i dik snd dux, bila bi w be; Ev
tistn ku a nuha te gotine, baweriyn te ne yan dtinn
partiya te ye. Kamran, careke din, bihna pkenn di
gotinn w de dibne eger ku, ne ji ewan demn dirj
naskirina w ya kr ji Koer re ba, ku ew ji dilek kizir bi ev
reng dirame daxfe, d ji zde ji oda w derketiba.
- Ti cudat tineye. Kamran bersiva w dide ew dizane ku,
ew baweriya xwe p neke. - Mixabin; ten ez li tistek st
dimnim ku, awa yek dikare, di navbera roj sevek de,
baweriyn xwe biguhre, mna ku soleke xwe diguhre; tu ji
Markisiyek hisk bib likek birciwa. Koer, hevoka dawiy
ser rast davje ser Kamrn. - Ne weke tu dibjy tu y
bibn ku, ew end leskergehn PKK , di Kurdistana Îraq
de, d bibin belgeyek di dest Conta Tirk de ku, rsn xwe
di bin siya ew yek re derbazkin. Û tist din, mixabin ji
ew ku, nay guhartin re ye, ew li ser yek br bawer
bimne nebne ku, chan li derdora w tte guhartin.
- Dem ku, tu li ser derbasbna PKK li basr Kurdistan
di axfe, yek dibje qey tu li ser hzeke ji Emrka Latn di
axf ne hzeke Kurdistan ku, ji maf w ye; helbet ne
ten PKK , l her hzek ku xwe Kurdistan dibne, ew li
her deverek bne dtin xaka Kurdistan j cihwar kar
xebat bibnin. ... ( Berdewam Dike ) ...
Hijmar : 7 DILNAME 10-6-2011
19
Hevpeyvn:
Salih Kevirbir
rojnameger@hotmail.com
( Stenbol - Turkiya )
-Di destpka saln 90- de, ji ber xirecira siyas, mecbr
dimne axa bav bapran biterikne. Nz 20 sal in, li
Swd penaber e. Gava min j pirs ku bi end hevokan
behsa xwe ji me re bike, avn xwe girt dev xwe vekir:
Ber bapr me ji Gund Batrgiz ne. Bapr me ji wir
hatibn, li Xanik bi cih bibn. Bav bapr min Feqe Emer
mezinahiya temam seydn w dorhl dikir. Pist ku kur
w Hac Evdile rab, got ez koeriy bikim. 300-400
pezn w heb. Li gelek gundan digeriya. Emr min 14 b
ez bme sermiyan mal. Di sala 1947an de li Adirman
ku wek zivingek b ez hatim dinyay. Zivistana em
dine iya havna em dihatine ol. Zivistanan wek
koer me pez dibir iyan, lewre j ez li w der ji dayk
bme. Ps aboriya me bas b, pas bav me jineke xwe
an. Em du bira xwiskek bn. Tev dayika xwe em ji cem
bav xwe derketin. Zarok mezin ez bm. Lewre j ez di
zarokatiya xwe de bm sermiyan mal. Bar mal hem
kete ser pista min. Me gelek zehmet kisand. Pas
aboriya me hino-hino ber bi basiy ve . Me ji Mezr bo
Xanik bar kir. 20 malek hatin ew gund kirn, em j bn
sirk wan. Êd em j bn xwed mal milk. Pas j jiyana
qaaxtiy, bi salan me da dv ra qaax...
Pist van gotinan min zde dirj nekir. Li mala w ya li
Akersberga ya Stockholm, min pirs, qaaxiy ber
Seyd Evdoy Batrgiz bi dilek pak bersivand...
* * * *
Mam Seyd, bi pirseke wiha destp bikim; te end
salan qaaxt kir, gava te dest bi kar qaaxiy kir,
temen ango saln te end b?
Saln min li dora 18-19 b, min dest bi qaaxiya ser hidd
kir. Ber ku bibim 20, me xwe li snoran dixist. Temen min
niha 63 ye. Ev b 40 sal. W dem, em li gundek bi nav
Xanik bi cih war bibn. Me kar erd dikir ji xwe re.
Gundek li ser snor e. W dem li her gund li ser hidd
ango snoran, rbern bin xet hebn. Bi riya wan
rberan, em binxet dibn me qaax dikir...
Em behsa wan rojan bikin helbet, l ji meraqa xwe
dipirsim, qaaxtiya te end salan berdewam kir?
Biraz, heta sala 1975-an pist w -bi km caran be jme
kar qaaxtiy berdewam kir. Gava di sala 1980 de
cnteya lesker hate ser hikm, d tu nan di kar
qaaxiy de nema. Lewre me ev kar terikand.
Ezben, li gori te bi end gotinan qaaxt iye?
Qaaxt, di dewrana me de dareye w rex (al) b. Milet
dara xwe p dikir, ne ku tistek bas b. Mecbr b.
Çawa dihate kirin, bi hespan an bi ten. Ji bo qaaxiyek pk
were, end kes digihastin hev mesela?
Em ji aliy Herma Tor ne. Em komek li wir dibn yek me
ber xwe dida w al hidd. Hidd Sr me digot. 15-20 kes li
hespn xwe siwar dibn dihatin, heger rewsa rberan snor
bas bye, em derbas dibn. Hinek dihatin kustin, hinek derbas
dibn. Kefen qaaxiyan her di sty wan de b welhasil
kelam...
Qaaxtiya i dihate kirin?
Qaaxiya ay dihate kirin. Tistn ku li aliy bakur tunebn,
qaaxiya wan dihate kirin. Mesela qaaxiya cixareyan dihate
kirin, qaaxiya qmas, qaaxiya maln elektronk-elektrk ku
zdetir mal japonan b dihate kirin. Bi v away aboriya xwe
p dikirin.
Gelo mirov hebn ku ji bo kfa dile xwe, xwe li snoran
dixistin?
Na! Kfa i? Mirov nikare ji bo kfa xwe here were. An div
mirov ehmeq bya an j Restem Zal. (em dikenin) Meseleya
nan b, nan hebya kes qaax nedikir. Lewre her tahlke
heb. Mesela mirovn gelekan li aliy Sr hebn. Em din
me ehl xwe didtin. Ji wir jin ji xwe re dixwestin. Doza
mirovantiy li hev dikirin.
Roj ebn ku ciwanek derket got min j bi xwe re bibin
an?
Helbet kesn wisa derdiketin. Bi taybet ciwann ku ji cem dbav
xwe derdiketin. Ji bo dabara mala xwe bikin, dihatin cem
me digotin; me j bi xwe re bibin. Gelek xort bi me re hatin
qaaxiy. L di qaaxiya min a 20 salan de, ten carek
ciwanek birndar ket. Me ew derbas binxet kir, li wir hate
dermankirin bas b. Elhemdullah bi min re qet qewimnn
xerab nebn!..
Qaaxtiya te zdetir ji Herma Mrdn ber bi binxet ve
b? Riyn ku qaaxiyan bi kar diann kjan bn?
Me riyn li mintqeya xwe bi kar dian. Riya me di navbera
Nisbn Cizr de b. Mesela ez di Tzxirab re dim, di
Xanik re dim. Em ji aliy Eznawir ve diketin nav axa Sr.
Em derbas Zorava dibn. Kelhesenak, Drn, Masoq heb.
Heta aliy din ku em Rex Zwik dibjin, Drna Ax heb. Li
aliy Narnciy, Xirbeblika heb, Batirzan heb...
We tistn qaaxiy ji kjan bajar dian?
Ji ber Qamslo nzk herma meb, me ji wir dian. Me ji
Masoq j dian, me ji Tirbespiy j dian. Pist saln 70-, di
zeman Ecevt de, carinan em bi pasaportan j din. Gava
pasaportn me hebn em din Heleb j.
Gava hn bi pasaport j din, we mal qaax dian. Li ser
deriyn hidd pirsgirk dernediket?
Gava mal me hindik b dernediket. L dema mal me zde
b, problem derdixistin aliy tirkan. W dem j, me bertl-mertl
dida wan me mal xwe derbas dikir.
Herkes bixwesta dikarib bibya qaax? Mesela di nava
qaaxiyan de j nv-mafyatyek tuneb? Kesn asteng
derdixistin hebn?
Na asteng tunebn, l herkes di herma xwe de ev kar dikir.
Ji ber ku gava em bina hermeke- ... Dmahk Rpel: 20
HEVPEYVÎNEK LI GEL
QAÇAXÇIYÊ BER Ê
SEYÎÎD EVDOYÊ BATÊRGIIZÎÎ
Hijmar : 7 DILNAME 10-6-2011
20
Bel awa?! Ji Serhed, ji Xerzan ji Diyarbekir dihatin...
Mam Seyd, tu bixwe rber qaaxiyan by ne sas
bim...
Bel rast e. Ez yek din di dema min de em rber bn. Nav
w Smal b, Smal Xell...
Te behsa ser di navbera lesker qaaxiyan de kir. Ka
behsa rojek ji wan rojan bike...
Carinan ser derdiket. L di rberiya min de kustin neb.
Niyeta tevahiya leskeran ne kustin b. Çek diteqand. Ji bo ku
ji serbazn xwe re bje; va ye min teqand li pey sopa
qaax me!. Carek li Zwik lesker kemn avt psiya me.
W dem rber me yek din b. Qaax baz dan, rber j
baz da reviya. Serek dijwar derket. Lesker qaax li hev
teqandin bi saetan. L div rber baz nedabna. Sertek
qaaxiy j ew e ku rber nereve. Reva rber mirina
qaaxiyan e...
Sertn qaaxtiiy j hene? Wek din i ne ew sert sirt?
Div rber jr be, div riya xwe nas bike. Div sarezay riyan
be. Kemn li ku heye, mayn li ku heye, lesker li ku heye div
bizanibe. Div jhat be, naxwe mirovn p re tne kustin.
Div rber di neqeba du kemnan de bimese, naxwe w
qaax tk here. Lesker her digeriya. Her di kemnan de b.
Me nava roj bi drebnan temasey lesker dikir. Bi sev j me
dida r. Carek li Zwik avtin psiya me. 7-8 hevaln me
hebn. Ser derket kesek ji me hate kustin. Yek Zwik b.
Mala bav w li serxete b, mala w j li binxet b. Ten ew
car kustin b. Ez tu caran birndar j nebm. Birndarn min
j nebn. Koma min bi zanay tevdigeriya. Hevalek me
heb, carek bi me re nehat. Bi yek Giremra re, -nav w
Hemreso b ji Mala Carela- . Hate kustin...
Kes ku mir we i kir ji w pist byer?
Di ser de birndar b. Me an Zwik. Li gund rehma Xwed
kir...
Gelo pwst b ku qaax bi ek bin?
Rber bi xwe div biek bin. Bek nikare here qaaxiy.
Qaax bek j dibin. Parastina wan diket sty me rberan.
Mesela ken awa bikar diann? Tiving bn, i bn?
W zeman tiving bn. V pasiye keleskof dibirin. Me bi xwe ji
nadixwest ku lesker b kustin. Heta ji me dihat, me xwe
diparast. Heger me lesker bikusta, d mintqa me bidana ber
top tivingan. Gelek kes w bihatana girtin skencekirin.
We qaaxiya i dikir, we i bi xwe re dian?
Me Çay, qmas, caket, cixare ji binxet-... DmahkRpel:21
HEVPEYVÎNEK LI GEL QAÇAXÇIYÊ BERÊ
SEYÎD EVDOYÊ BATÊRGIZÎ ... Dmahk:
-xerb, me nizanib lesker li ku hene. Her wiha meseleya
maynan heb. L gava em ji dorhla xwe din qaaxiy,
me dizan xetere talke li ku ne. Di destpk de mayn
tunebn. Pas ji hidd Sr heta Silop mayn andin.
Deq bi deq me cihn maynan dizanib. Car dib me
mayinan ji alan derdixist me sop ji xwe re dikirin. Ji
rex Sr ve j hevaln me hebn, ew j ji wir ber bi me ve
dihatin cihn maynan ji me re digotin. Me bi arlepk
ldixist me ew mayn ji bin erd derdixistin.
Li herma ku te qaax l dikir, end malbat hebn ku
dabara xwe ji qaaxtiy dikirin?
Gund hebn ku 6-7 qaax j derdiketin. Nizanim end
malbat dabara xwe p dikirin l bas dizanim ku gelek
kesan ev kar ji xwe re hilbijartib ku ez j yek ji wan bm.
Li ser tevahiya gund snor qaax dihate kirin ne
wisa?
Bel dihate kirin. Li tevahiya gundn serxet kar qaaxiy
dikirin.
Her zde her km ji bo sefereke qaaxiy pdiv bi
end kesan heb?
Ev li ser te ye d! Li ser kes die qaaxiy. Qaaxiya
bidestr heb, qaaxiya bdestr heb. Qaaxiya pez
dewaran heb, qaaxiya hespan heb. Gava ku bidestr
b, gelek caran lesker rayedarn dewlet dibn sirk
qaaxiyan. L gava bdestr b, ew dima li ser hz
qeweta qaaxiyan. Êd k iqas kes derbas bikira. Car
dib qaaxiyan 350-400 pez bi qaax derbas dikir...
Btifaq tesqele, her zde te bi end kesan li snor
xist? T bra te?
Gava mirov ten be hsantir e. L car dibe 20-30 kes j
hebe. Çiqas zde be ewlekar hewend dikeve xeterey.
Mesela gava qaax lesker li hev biteqnin, parastina
mirovan zehmetir dibe gava ew kes zde bin. Rber zde
nahle ku zayat be...
Rber awa xwe diparze?
Mesela ez rber bm. Min dida psiya qaaxiyn din. Me
kemnek li w al, kemnek j li aliyeke din datan. Rber
end kesn din j di nv de dimesiyan. Ev taqtk e. Div bi
v away tu nehl lesker ser xwe rake.
Zehmetiyn ku derdiketin psiya we i bn?
Demn ber lesker kemnn leskeran bn. V pasiy
panzer (zerpos) derketin ew bn bela ser me. Pist
panzran kar me gelek nexwes b. Panzer derket
qaaxt mir!.. Lesker ji qaaxiyan ditirsiyan. Gelek caran
lesker dihatin kustin. Gelek caran ji kemnn xwe
derdiketin, din devern din, hevza xwe dikirin ji
qaaxiyan. L talka panzran zde b. Gava me l
diteqand j, tesr nedikir. Di sala 1975an de panzer hatin.
Pist Herba Qibrs. Car dib me sifr panzr j raz dikir
ango me bertl dida w heta ku em derbas dibn.
Ji bo binxetbn qaaxiyek iqas dema we di riyan
de derbas dib?
Hidd li cem me b. Nzk b. Karwan ji tor dihatin. Bi
sev bi r diketin. Di nava 4-5 saetan de digihane me.
Carinan di sikeftan de diman heta ku dib sev. -
Qaax bi sev dib. Bi roj qaax
mirin e. Pas demek wisa hat
ku lesker li pey karwn di
heta binxet j. Pevn
derdiketin carinan. Lesker
qaax li hev diteqandin. Di
pevnek de, serbazek
(astegmen) li Drna Qulinga
hate kustin. Roj b, li pey
karwan , ser derket hate
kustin...
Car dib ku ji hermn dr j
qaax dihatin? Mesela ji
Serhed?
Hijmar : 7 DILNAME 10-6-2011
21
HEVPEYVÎNEK LI GEL Q AÇAXÇIYÊ BERÊ
SEYÎD EVDOYÊ BATÊRGIZÎ ... Dmahk:
-dian Serxet. Carinan j sleh, fisek. Me titn,
pez, dewar ji serxet dibire binxete.
T gotin ku tkiliyn qaax esqiyayan
hene. Di dema we de kjan esqiya hebn?
Li aliy me zde tunebn. Hinek Dewrik hebn.
Yek heb Smal Nurisk j re digotin. Mehkm
dewlet b. Ji midyad b. Bav Sileman Hvik
heb, ew j mehkm b. Esqiyayn mezin bi
qaax din dihatin. Bi kr xwe dihatin.
Qaakiyek sal end caran ji nav malbata xwe
derdiket? Dema di end rojan ji zarokn xwe
dr dima?
Li gor kesan diguhere...
Tu bi xwe sal end caran diy qaax?
Ez gelek caran derbas dibm. Car dib em 4-5
rojan an j hefteyek diman. Carinan me r nedidt,
bi rojan em li ser mal ku em derbas bikin diman.
Em dihatin ber hidd, ji ber ku lesker heb, kemn
heb, teqwiye heb em vedigeriyan.
Roj dib lesker ji were xeber disand, digot ro
neyn, sibe werin?
Gava ku tkil heb digotin...
Helwesta lesker binxet ango lesker Sr li
hember qaaxiyan awa b? Yn tirk tn
zann, L yn Sr? Li wir j wek Tirkiyey
lesker zde hebn?
Na lesker Sr, li ser hidd tunebn. Qereqoln
wan hebn. Qereqolek li Kelhesenak heb, yek li
Drna Ax b. 5-6 klometre ji hev dr bn.
Bi qas ku qaax ji lesker tirk ditirsiyan, ji
leskere Sr ditirsiyan gelo?
Wexta em din bajaran, em ditirsiyan. Mesela,
gava em dine Tirbespiy an Qamslo em
ditirsiyan. Gava p bihesiyana em ji serxet
hatine, em digirtin gelek rojan di bin avan de
digirtin. Carek me rn bir. Em li gundek diman.
Her roj me tenekeyek dibir Tirbesbiy. Heval min
bir, xaltka min j p re b. Esker, teneke girt.
Gumrik kir, hesiband. Ceza kir. L ez tu caran li
binxet nehatime girtin.
Dema qaaxiyek dihate girtin, cezayeke awa
digirt?
Dema dihate girtin, dipirsn. Tu bi kjan riy y,
hevaln te k ne, tu bi k re y? Ps ev pirs
dikirin. Pas hepis dikirin, li gor tist ku bi te re
girtine. Cezay slehan gelek b, cezay ay
sivik b. 6-7 meh, salek didan her zde. Ku kustin
nebya ceza zde tuneb.
Slehn ku dihatin mal ku der bn zdetir?
Piran keleskof bn. Keleskofn rs. Destn hinek
ji wan dar bn, hinek j hesin bn. Digotin
keleskofn Sxo. Ye Rus bas bn. Y Sxo ne bas
bn.
Mirovek qaax di nava gel de,
xwed qedir-qmetek awa b?
Qaax xwe di nava civak de
eskere dikir an xwe vedisart?
Na vesart b. Qaaxiyek ku zirar
neda kes an j amilbna w hebya
mirov p serbilind b. Gelek dihate
hezkirin. Hinek qaax hebn mirov
dixapandin. An j li ser hiddan zde
guh nedidan qaaxiyn xwe. Milet
ji wan kesan hez nedikir. Qaax
rbern qenc hebn li mintiqa me
ku hja bn navdar bn j...
Nav endan ji wan bide ji
kerema xwe re, k bn ew?
Yek seyd heb mesela. Li aliy
Gund Diyara gundek wan heye. Ji
ber ku gelek dem derbas bye nav
zde di his min de nemane. Ji
Mala Evd, Taharo heb.
Qaaxiyek bas b. Cih maynan
bas dizan, rberek bas b.
Sopgerek hja b.
Gelo car dib ku kesek qaax
an rber giliya hevaln xwe dikir?
Bel hebn. Hem qaaxiy hem j
sixriya dewlet dikirin. Li ser
heval xwe y ku deh deqe ber p
re b digot, dida girtin. Dib sedem
ku dest deynin ser maln
qaaxiyn din.
Ev 20 sal in ku tu ji welat derket.
Aliy km bi te re i ye, tu briya
i dik?
Mirov briya milet xwe dike, ehl
xwe, hevaln ku bi hev re mezin
bne dike. Pist ku min maf
rnistin standiye, ev 9-10 sal in ku
diim gund.
Tu difikir ku yekser veger welt?
Ez difikirim l ez ten dimnim.
Zarok li vir mane. Qumr -xanima
w- j dibje, ez ji ber zarokan
nikarim vegerim. Zarok hem li vir
xwendin. Li welat w ev mkan bi
destn wan neketa. Swd Tirkiye
ne wek hev in. Welatek paqij
demokrat e. Dewlet ji mirovan re
bas e, ferqa xerban swdiyan
nake. Min ji xwe re bexe daniye l
dsa mirov carinan aciz dibe. Çiqas
xwes be j, cih ku mirov l mezin
bye cuda ye. Niha yek swd bibe
gund me, 4 rojan dare nake! L
bel welat e, bi me xwes e!..
Mam Seyd Evdo, ezben mala te
ava ji bo v gotbja xwes...
Xwestir biraz, siheta te xwes.
DARISTAN DI
ÇAVAN DE
Baran Sind
barano@mail2world.com
( Drk - Sriya )
Dizek di ber daristan re
bor ... got:
Gelek ji te hesdikim ez
Çimk ji avan min vedisr
tu
Û diziya min bi te digh
min!
Psmergeyek di ber re bor
got:
Û ez j gelek ji te hesdikim
Çimk dikarim li nave te
Tivinga xwe bi azad
himbz bikim
Û roka birnn xwe ji
darn te re bjim!
Diladarek di ber re bor
got:
Û ez j gelek gelek ji te
hesdikim
Çimk dikarim li nave te
Detst dilbera xwe bi azad
bigrim
Û b tirs avn w
mabikim!
Û daristan j ken; bilind
ken got:
Çend darn min bilind
dibing
Siha min a hnik tar -
giran
Giyay li nav min dikuj!!
Hijmar : 7 DILNAME 10-6-2011
22
Tim tist b kmas
Amade ne
Min bihist ku t b
Ji varda niviskar nanivs in
Xwendevan nain dibistana
Mamoste dersan nadin
Vala mane ars bazar
Kirine al bka xl y kesk
sor zer
Dizirgitnin
Xortan tenbl j kir
Rext ek mil kirin
Kala kopal dan
Pra tevin tes hilan
Min bihist ku t b
Ji varda nexwes pakin
Birna kew girt
Xeyd li hev hatin
Lal bi ziman ketin
Ker bigoh bun
Kor dibin in
Gist li benda te ne
Min bihisit ku t b
Ji varda gaz gir e gir xwe
kirye
Tev kom kirin e
Bi heva kir ye desta
Qamislo y Amed
Hewlr Mehebad
Ez xale emen ya raxim
Dosek minderan daxim
Reqs foklor a reng kim
Çil roj il sev dlan kim
Bila il awaz lxin sazbend
Çil meqam bjin dengbj
Ji hefta heta heft nav xuh
da res kim
Çil milyon p kfxwes kim
Çil sal jibir nekim.
( 30.03.2007 )
MIN BIHÎST KU
TÊ BÊ
Span
sipani65@hotmail.com
( Wan - Turkiya )
Min bihist ku t y b
Ji varda xew nakeve av
mi
Dilerizin dest p y mi
Li hev dalin siyar dibin
Hatiye girtin med mi
Bmedeme
Por mi buye sjin
Çemr mi teliz buye
Gurpe gurpa dil min e
Pgemgemok digern im
Di ciy xweda nasekin im
Min bihist ku t b
Ji varda hiv li arda ye
Strk diilwilin
Meh bu adar newroz e
Roj troj da
Gul ges bun
Hewa xwes bu
Çre hsn bu
Dara kullk dan
Erd nerm bu
Av germ bu
Teyr tya ile wle
Qaz qulinga wle wle
Min bihist ku t b
Ji varda zarok nagrn
D y wana dixebitin
Kevan li kar in
Malx li bal in
Cotkaran cot berdan e
Sivana pez dernexist ji
guhir
Neu ber dewara gavan
Qurban serjkirin e
xulpe xulpa sitila ye
Gost birinc dikele
HIN TÊBÎNÎ LI SER NIVÎSA
ROJNAMEGERIYA KURDÎ
LI SÛRIYÊ
Hm Mele Ehmed
him.2013@hotmail.com
( Köln - Almanya )
Biray Imer Kalo, dest te sax be ji ber nivsa te ya
derbar rojnamegeriya kurd de (di Dilnam de). L
xwez te bi rengek ferehtir li ser v mijar nivsandiba.
Min bawere gelek kes mna min dixwazin agahiyn
xweştir bizanin.
Mna, hejmara rpeln her rojnameyek, yan j
şiroveyeke kin ji naverok re. Wek nimne, hin rojname
hene, derdikevin, mirov li naveroka wan dinere, dibne
ku 80% ji naveroka wan gotar helbestn kevinin, yn
ber deh salan derketne. Ji min re ev rojname tiştek n
naynin. Yan hin belavokn partiyan hene ku ten ji 4-6
rpeln bik pk tn naveroka wan helbestn
kevinin. Ango hema derdikevin ji bo part bje min
rojnameyek kurd heye.
Hin agahiyn d j hebn min şaşomaşo kirin. Te
nivsiye Kovara Roj ya partiya sosiyalist berdewame l ji
sala 1991 ve ten 14 hejmar derketne..?? Çawa dib
her 2 salan hejmarek?? Ev i berdewamiye. Rojnameya
Aso j wisa..
Wekd, ez dibnim kmasiyeke eger mirov belavokn
internet neke di rza rojnamevaniya kurd de. Em
dizanin ji nzk 10 salan ve tevgereke xurt ya Kurdn
Sriy di internet de heye. Ez dikarim bi hsan bjim
ku hin malper hene hebn giring rola wan ji ya 10
rojnameyn apkir bhtir b. Hem ji aliy hejmara
berhemn ku bi berdewam dihatin belav ki